Klausturl f
Sponsored Links
This presentation is the property of its rightful owner.
1 / 20

Klausturlíf PowerPoint PPT Presentation


  • 195 Views
  • Uploaded on
  • Presentation posted in: General

Klausturlíf. Upphaf og skipulag klausturlifnaðar. Ásókn í einveru. Í öllum stóru trúarbrögðum heims hefur það þekkst að einangra sig frá skarkala heimsins og leita hins guðlega í einveru

Download Presentation

Klausturlíf

An Image/Link below is provided (as is) to download presentation

Download Policy: Content on the Website is provided to you AS IS for your information and personal use and may not be sold / licensed / shared on other websites without getting consent from its author.While downloading, if for some reason you are not able to download a presentation, the publisher may have deleted the file from their server.


- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - E N D - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

Presentation Transcript


Klausturlíf

Upphaf og skipulag klausturlifnaðar


Ásókn í einveru

  • Í öllum stóru trúarbrögðum heims hefur það þekkst að einangra sig frá skarkala heimsins og leita hins guðlega í einveru

  • Í frásögnum guðspjallanna kemur víða fram að Jesús dró sig gjarnan í hlé er hann baðst fyrir og oft í lengri tíma

  • Strax á fyrstu öldum kristinnar trúar tók þess að gæta að heittrúað fólk leitaði næðis út í óbyggðum til að iðka þar trú sína

Valdimar Stefánsson


Eyðimerkurfeðurnir

  • Á 4. öld tók að bera á óánægju manna með eignasöfnun og stjórnmálaþátttöku kirkjunnar sem jókst til muna er hún tengdist ríkisvaldinu betur

  • Í Egyptalandi tók nú fólk að stunda það að setjast að út í eyðimörkinni og iðka þar meinlætalíf og trúaríhugun

  • Orðspor þeirra ýtti undir aðdáun almennings og farið var að nefna þá eyðimerkurfeðurna

Valdimar Stefánsson


Eyðimerkurfaðirinn Antóníus

  • Antóníus (251 – 356) mun hafa lokað sig af í yfirgefnu virki í yfir 20 ár og iðkað þar bænahald og íhugun

  • Fregnir um þennan heilaga mann bárust út og fólk fór að koma um langan veg og setjast að í námunda við virkið

  • Einn daginn gekk Antóníus út úr virkinu og tók að predika og kenna

  • Áður en langt um leið var hann orðinn andlegur faðir í samfélagi meinlætamanna og fyrsta kristna klaustrið varð til

Valdimar Stefánsson


Eyðimerkurfaðirinn Pakómíus

  • Pakómíus mun hafa stofnað fyrsta formlega klaustur kristinna í Egyptalandi árið 320

  • Klaustrið var deildaskipt eftir kynjum því það voru ekki síður konur en karlar sem leituðu út í eyðimörkina

  • Áður en yfir lauk hafði Pakómíus stofnað að minnsta kosti ellefu klaustur með yfir sjö þúsund íbúum sem allir lifðu við strangan aga og meinlæti

Valdimar Stefánsson


Basil af Cesareu

  • Basil (330 – 379) hafði annan hátt á er hann stofnaði klaustur sitt

  • Þótt lítið væri slegið af aga og reglufestu snerist klausturlífið ekki um einveru sálarinnar heldur unnu klausturbúar líknar- og lækningastörf auk þess sem börn hlutu ókeypis menntun innan klausturveggjanna

  • Klausturhefð Basils varð síðan fyrirmynd annarra klaustra í rétttrúnaðarkirkjunni allt til dagsins í dag

Valdimar Stefánsson


Vesturkirkjan tekur við sér

  • Benedikt frá Núrsíu (480 – 543) er upphafsmaður klausturlífs í Vestur-Evrópu

  • Hann stofnaði klaustur sitt á Cassino-fjalli á Ítalíu árið 529

  • Klausturlífið byggðist upp á reglufestu og samblandi af bænahaldi og líkamlegri vinnu

  • Munkarnir hétu því að ástunda skírlífi og skilyrðislausa hlýðni við yfirboðara auk þess sem þeir afsöluðu sér persónulegum eignarétti

Valdimar Stefánsson


Benediktareglan

  • Regla heilags Benedikts mótaði alla klausturhefð í Vestur-Evrópu um aldir

  • Klaustrin urðu helstu menningarmiðstöðvar samfélagsins og björguðu í raun menningu fornaldar frá glötun auk þess sem þau sáu nánast ein um alla menntun

  • Benediktareglan treysti þannig innviði kirkjunnar og jók vald hennar út á við

  • Benediktsklaustur voru stofnuð hér á landi, Þingeyraklaustur, Munkaþverárklaustur o. fl.

Valdimar Stefánsson


Nunnuklaustur

  • Ekki leið langur tími frá stofnun munkaklaustra þar til nunnuklaustur voru stofnuð en systir Benedikts stofnaði fyrsta nunnuklaustrið á Ítalíu

  • Konur sem gáfu sig guði á vald og gengu í klaustur höfðu sömu aðstöðu og karlar til að leita sér menntunar

  • Auk þess sem konurnar sjálfar stjórnuðu klaustrunum þótt yfirstjórn kirkjunnar sjálfrar væri ætíð í höndum karla

Valdimar Stefánsson


Klaustrin og þjóðskipulagið

  • Vinna munkanna við jarðrækt skilaði miklum arði er fram liðu stundir

  • Að auki hlutu klaustur oft lönd að gjöf og leiguliðar sem byggðu löndin gáfu af sér góðar tekjur

  • Með því að kirkja og klaustur gerðust umsvifamiklir landeigendur urðu fulltrúar þeirra hluti af lénskerfinu, meginuppistöðunni í þjóðfélagsskipan Evrópu

Valdimar Stefánsson


Klaustrin og þjóðskipulagið

  • Með eignasöfnun kirkju og klaustra fléttuðust saman hagsmunir þeirra og veraldlega höfðingja í gegnum margslungin bandalög lénskerfisins

  • Þetta skapaði óánægju hjá mörgu klausturfólki sem þótti hin veraldlega umsýsla draga úr hreinni og ótruflaðri iðkun trúarinnar

  • Fram komu skipulagðar hreyfingar sem boðuðu umbætur í starfi klaustranna

Valdimar Stefánsson


Cluny-hreyfingin

  • Ein áhrifamesta umbótahreyfingin er sú sem kennd er við Benediktsklaustrið í Cluny í Frakklandi

  • Cluny-hreyfingin var stofnuð árið 910 og skaut fljótlega rótum víða um Evrópu

  • Vægi Cluny-klaustursins óx stöðugt og var um miðja 12. öld orðið mikilvægasta miðstöð kristni í Evrópu að Róm frátalinni

  • Tveir atkvæðamestu páfar hámiðalda, Gregoríus VII og Urbanus II, komu úr röðum Cluny-manna

Valdimar Stefánsson


Cluny-hreyfingin

  • Það sem skildi á milli Cluny-klaustra og annarra var að öll klaustur Cluny-hreyfingarinnar lutu ábótanum í Cluny

  • Annað sérkenni var það að meiri áhersla var lögð á samfellt bænahald á kostnað hinnar líkamlegu vinnu

  • Cluny-klaustrin lögðu einnig áherslu á að veita munkum hagnýta þjálfun í greinum sem vörðuðu iðkun og skipulag trúarinnar; þannig varð hreyfingin öflug uppeldisstöð kirkjuleiðtoga

Valdimar Stefánsson


Cistersíana-hreyfingin

  • Ekki leið á löngu þar til Cluny-hreyfingin fékk á sig sömu gagnrýni fyrir veraldarhyggju og græðgi og hún hafði áður veitt eldri reglum

  • Þá kom fram ný regla sem kennd var við klaustur eitt í Citeaux í Frakklandi og byggði á forskrift heilags Benedikts líkt og Cluny-reglan

  • Þar var boðað afturhvarf til einfaldleika og tilbeiðslu og áhersla lögð á sjálfsaga og einbeitingu

Valdimar Stefánsson


Cistersíana-hreyfingin

  • Hreyfingin breiddist hratt út og undir lok 12 aldar voru 650 Cistersíana-klaustur starfandi víðs vegar um Evrópu

  • Klaustrin voru gjarnan reist á harðbýlum stöðum þar sem hafa þurfti fyrir lífinu

  • Cistersíanar höfðu mikil áhrif á þróun landbúnaðar í Evrópu með ýmsum nýjungum sem þeir innleidd við landnýtingu

Valdimar Stefánsson


Bernharður af Clairvaux (1090-1153)

  • Bernharður af Clairvaux var þekktasti talsmaður Cistersíana-hreyfingarinnar

  • Hann var ákafamaður í trú og starfi og boðaði trú sem var persónuleg og tilfinningaþrungin

  • Þrátt fyrir þessa áherslu á innileika og persónulega trúarupplifun var hann líka eindreginn fylgismaður kirkjunnar og var alla tíð nátengdur yfirmönnum hennar

Valdimar Stefánsson


Ágústínusarkanúkar

  • Önnur áhrifamikil regla sem lét að sér kveða á sama tíma og Cistersíana-reglan var kennd við Ágústínus kirkjuföður

  • Reglubræðurnir voru vígðir prestar og lögðu mikið upp úr vandaðri guðfræði og var hreyfingin m. a. sterk á Norðurlöndunum

  • Á Íslandi voru stofnuð kanúkaklaustur svo sem í Þykkvabæ og í Viðey

  • Þekktasti Íslendingurinn úr reglu Ágústínusarkanúka er heilagur Þorlákur sem mest barðist fyrir kirkjuvaldsstefnunni á Íslandi

Valdimar Stefánsson


Förumunkar

  • Á 13 öld komu fram svo kallaðar betli- eða förumunkareglur sem störfuðu úti í samfélaginu við fræðslu og umönnun þeirra sem liðu skort

  • Þessar reglur reistu sér engin klaustur

  • Þekktastar þeirra er tvær reglur sem kenndar voru við stofnendur þeirra: heilagan Frans frá Assisi (1182 – 1226) og heilagan Dóminíkanus (1170 – 1221)

Valdimar Stefánsson


Förumunkar: Fransiskanar

  • Frans frá Assisi var auðmannssonur sem fékk þá köllun að yfirgefa allsnægtarlíf sitt og helga sig þjónustu við náungann

  • Skýlaus krafa hans um fátækt reglubræðra að fyrirmynd postulanna átti eftir að leiða hluta Fransiskana til andstöðu við kirkjuna um skeið

  • Fransiskanar (grámunkar) nutu jafnan mikillar virðingar sökum fátæktarinnar, hjálpseminnar og þeirrar trúboðsstarfsemi sem þeir stunduðu

Valdimar Stefánsson


Förumunkar: Dóminíkanar

  • Dóminíkanar (svartmunkar) störfuðu á mun vitrænni grundvelli en Fransiskanar og lögðu mikið upp úr guðfræðilegri undirstöðu predikunarinnar

  • Í krafti lærdóms síns voru dóminikanar gjarnan settir rannsóknardómarar innan rannsóknaréttarins sem hefur ef til vill veitt þeim neikvæðari umfjöllun, á síðari öldum, en þeir eiga skilið

Valdimar Stefánsson


  • Login