Gr ska borgr ki og yngri n tt ruspekingarnir 650 400 f kr
This presentation is the property of its rightful owner.
Sponsored Links
1 / 22

Gríska borgríkið og yngri náttúruspekingarnir (650 – 400 f. Kr) PowerPoint PPT Presentation


  • 97 Views
  • Uploaded on
  • Presentation posted in: General

Gríska borgríkið og yngri náttúruspekingarnir (650 – 400 f. Kr). Stjórnmál, þjóðlíf og heimspeki. Spartverjar. Sparta á Pelópsskaga, annað fremsta borgríki Grikkja, var fáveldi þar sem hernaðarhyggja gegnsýrði allt samfélagið

Download Presentation

Gríska borgríkið og yngri náttúruspekingarnir (650 – 400 f. Kr)

An Image/Link below is provided (as is) to download presentation

Download Policy: Content on the Website is provided to you AS IS for your information and personal use and may not be sold / licensed / shared on other websites without getting consent from its author.While downloading, if for some reason you are not able to download a presentation, the publisher may have deleted the file from their server.


- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - E N D - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

Presentation Transcript


Gr ska borgr ki og yngri n tt ruspekingarnir 650 400 f kr

Gríska borgríkið og yngri náttúruspekingarnir (650 – 400 f. Kr)

Stjórnmál, þjóðlíf og heimspeki


Spartverjar

Spartverjar

  • Sparta á Pelópsskaga, annað fremsta borgríki Grikkja, var fáveldi þar sem hernaðarhyggja gegnsýrði allt samfélagið

  • Spartverjar sjálfir voru í miklum minnihluta en meirihlutinn var ánauðugur

  • Á stríðstímum var ríkinu stýrt af tveimur herkonungum en þeir höfðu lítil völd annars

  • Framkvæmdavaldið var í höndum fimm efóra sem valdir voru til eins árs í senn af samkomu allra vopnbærra manna en annars var það ráð öldunga sem fór með völdin

Valdimar Stefánsson


Umbrotaskei a enu um 650 600 f kr

Umbrotaskeið í Aþenu (um 650 – 600 f. Kr.)

  • Stjórnmálatogstreitan í borgríkjunum leiddi víða til þess að einn maður var studdur til valda af almúganum; týrann

  • Svo því yrði forðað í Aþenu var annálaður spekingur, Sólon að nafni, fenginn til að breyta stjórnskipaninni

  • Réttarbót Sólons (594 f. Kr.) fól í sér að jarðeignum stóreignamanna var skipt upp, skuldaþrældómur afnuminn og jafnrétti gagnvart lögum var komið á

  • Atkvæðisréttur og embættisgengi var þó bundið við efnahagslega stöðu þannig að fátækir borgarar voru áhrifalausir um stjórn borgríkisins

Valdimar Stefánsson


Umbrotaskei a enu um 600 500 f kr

Umbrotaskeið í Aþenu (um 600 – 500 f. Kr.)

  • Réttarbætur Sólons dugðu skammt til að viðhalda aðalsveldinu í Aþenu og fljótlega tók við hver einvaldurinn á eftir öðrum

  • Þótt mislagnir væru við stjórnvölinn, þá varð einveldið til þess að takmarka völd aðalsins á meðan hinir frjálsu borgarar sóttu í sig veðrið

  • Loks var annar spekingur, Kleisþenes fenginn til að breyta stjórnskipan á nýjan leik og færði hann Aþeningum lýðræðið

Valdimar Stefánsson


A enska l r i j fundirnir

Aþenska lýðræðið; þjóðfundirnir

  • Þjóðfundur, sem allir frjálsir borgarar höfðu rétt til að sitja og haldinn var 40 sinnum á ári, fór með löggjafavaldið og kaus herstjóra

  • Að auki gat þjóðfundurinn dæmt menn í tíu ára útlegð og voru ófá dæmi um slíkt

  • Á þjóðfundi var valið árlega með hlutkesti í þjóðarráðið (framkvæmdarvaldið), 500 manns með 50 manna yfirstjórn

  • Einnig var valið á sama máta í þjóðardómstólinn (dómsvaldið) alls 6000 manns

Valdimar Stefánsson


A enskar st ttir

Aþenskar stéttir

  • Frjálsir borgarar voru efsta stétt borgríkjanna og töldu alla líkamlega vinnu neðan virðingar sinnar

  • Þrælar voru fjölmennasta stéttin og sáu um þau störf sem borgarar töldu sér ekki sæmandi

  • Frjálsir útlendingar stóðu mitt á milli þræla og borgara; gátu efnast vel en höfðu ekki kosningarétt

Valdimar Stefánsson


Hlutfall st tta a enu 5 ld f kr

Hlutfall stétta í Aþenu á 5. öld f. Kr.

  • Frjálsir borgarar:13%

  • Fjölskyldur frjálsra borgara:35%

  • Frjálsir útlendingar:10%

  • Þrælar:42%

Valdimar Stefánsson


Persastr in

Persastríðin

  • Persastríðin stóðu í að nafninu til í um hálfa öld (499-448 f. Kr.) og mæddi þar mest á Aþeningum en eftir 480 f. Kr. má segja að hættan frá Persunum hafi verið liðin hjá

  • Þegar mest var í húfi sameinuðust Aþeningar og Spartverjar gegn óvininum

  • Eftir sigur Grikkja árið 480 f. Kr. varð Aþena öflugasta borgríki Grikklands og stóð fyrir bandalagi verslunarborgríkja; Sjóborgasambandinu

Valdimar Stefánsson


Pel psskagastr i

Pelópsskagastríðið

  • Spartverjar og önnur landbúnaðarborgríki þoldu illa yfirgang Aþeninga og þar kom að þessi tvö öflugu borgríki gerðu upp reikningana í Pelópsskagastríðinu (431-404 f. Kr.)

  • Sparta hafði sigur og segja má að gullöld Aþenu hafi þar með lokið

  • Bæði borgríkin veiktust mjög vegna þessara átaka og náði hvorugt aftur fyrri styrk

Valdimar Stefánsson


Sta a kvenna a enu

Staða kvenna í Aþenu

  • Giftar konur sáu um heimilishald en voru þar fyrir utan nánast ósýnilegar

  • Réttarstaða kvenna var litlu betri en þræla og þær gátu ekki átt neinar eignir

  • Fylgikonur (heterur) voru einu konurnar sem tóku einhvern þátt í félagslífi karla

  • Konur gátu reyndar verið hofprestar á helgum stöðum

Valdimar Stefánsson


Konur sp rtu

Konur í Spörtu

  • Í borgríkinu Spörtu nutu konur meiri virðingar en í Aþenu

  • Vegna þess hve karlar voru uppteknir við þjálfun og hernað báru konur meiri ábyrgð gagnvart samfélaginu

  • Konur hlutu líkamsþjálfun og tóku jafn mikinn þátt í þjálfun barna fyrir hernað

Valdimar Stefánsson


Mismunandi menntun l kum borgr kjum sparta

Mismunandi menntun í ólíkum borgríkjum: Sparta

  • Drengir yfirgáfu fjölskyldu sína sjö ára gamlir og fluttu í þjálfunarbúðir hersins. Líkamlegt harðræði og agi einkenndu þjálfunina. Bóknám var lítið og Hómerskviður einar jafnvel látnar nægja

  • Stúlkur hlutu þjálfun í heimilisfræðum líkt og í öðrum borgríkjum. Að auki fengu þær líkamlega þjálfun því álitið var að hraustar konur myndu frekar ala hraust börn

Valdimar Stefánsson


Mismunandi menntun l kum borgr kjum a ena

Mismunandi menntun í ólíkum borgríkjum: Aþena

  • Drengir hlutu flestir skólagöngu þar sem þeir námu listir og líkamsrækt auk hins bóklega náms; lesturs, skriftar og reiknings.

  • Mælskulist var hátt skrifuð og Hómerskviður meginstoð menntunarinnar líkt og í öðrum borgríkjum.

  • Stúlkur hlutu einungis einhverja þjálfun í heimilisiðnaði

Valdimar Stefánsson


Yngri n tt ruspekingar emped kles um 490 430 f kr

Yngri náttúruspekingarEmpedókles (um 490 – 430 f. Kr.)

  • Empedókles kenndi á Sikiley og settu hugmyndir um endurholdgun og sálnaflakk svip sinn á kenningar hans

  • Hann fullmótaði kenninguna um að frumefnin (höfuðskepnurnar) væru fjögur: jörð, vatn, loft og eldur

  • Tveir ytri kraftar stýrðu frumefnunum, ástin sem sameinar og myndar heild (kosmos) og hatrið sem sundrar og veldur glundroða (kaos)

Valdimar Stefánsson


Yngir n tt ruspekingar anaxag ras um 500 428 f kr

Yngir náttúruspekingarAnaxagóras (um 500 – 428 f. Kr.)

  • Anaxagóras kenndi heimspeki í Aþenu

  • Hann taldi að heimurinn væri til orðinn úr aragrúa óskipulegra smáagna

  • Sá kraftur sem kom skipulagi á glundroðann var skynsemin (nús)

  • Anaxagóras útskýrði kvartilskipti tunglsins og sólmyrkva

Valdimar Stefánsson


Yngir n tt ruspekingar dem kr tos um 460 390 f kr

Yngir náttúruspekingar:Demókrítos (um 460 - 390 f. Kr.)

  • Demokrítos talaði fyrir þeirri hugmynd að alheimurinn væri eingöngu samsettur úr örsmáum, óskiptanlegum eindum (atómum) og tómarúmi en Parmenídes hafði áður hafnað tilvist tómsins

  • Þar sem ekki er gert ráð fyrir neinum andlegum öflum sem áhrifavaldi í heiminum, í kenningum Demókrítosar telst þær vera efnishyggja

Valdimar Stefánsson


Yngir n tt ruspekingar dem kr tos um 460 390 f kr1

Yngir náttúruspekingar:Demókrítos (um 460 - 390 f. Kr.)

  • Demókrítos taldi að sálin væri gerð úr sérlega fíngerðum eindum, líkt og eldurinn, og þessar eindir hyrfu út í buskann þegar menn gæfu upp öndina

  • Einnig hélt hann því fram að eindirnar hefðu hvorki lit né lykt en við skynjuðum slíkt vegna samspils eindanna í líkama okkar og eindanna í umhverfinu

  • Kenning Demókrítosar fer furðu nærri útskýringum nútímaeðlisfræðinnar á samsetningu efnisheimsins

Valdimar Stefánsson


Hrif n tt ruspekinnar l knislist

Áhrif náttúruspekinnar:Læknislist

  • Hippókrates er þekktasti læknir fornaldar og reyndi að finna náttúrulegar skýringar á sjúkdómum

  • Hann var vinur Demókrítosar og saman unnu þeir við að kryfja dýr til að kynnast líkamsuppbyggingu þeirra

  • Kenningar Hippókratesar voru grundvöllur læknislistar fram á nýöld

Valdimar Stefánsson


Hrif n tt ruspekinnar sagnaritun

Áhrif náttúruspekinnar:Sagnaritun

  • Heródótos hefur verið nefndur faðir sagnfræðinnar og ritaði á 5. öld f. Kr. um Persastríðin

  • Hann vann kerfisbundið út frá rannsóknarspurningum sem hann dró síðan ályktanir af

  • Þúkýdídes ritaði síðar á 5. öld f. Kr. um Pelopsskaga-stríðin og hafnaði guðlegri íhlutun í söguna

  • Hann viðhafði allstranga heimildarýni og lagði sig fram um að sýna hlutlægni í verkum sínum

Valdimar Stefánsson


S fistar

Sófistar

  • Sófistar (spekingar, alþýðufræðarar) voru sundurleitur hópur mælskulistamanna sem ferðuðust milli grísku borgríkjanna og kenndu ýmsar greinar gegn greiðslu

  • Það sem helst einkenndi þá var afstæðishyggja; sú skoðun að ekki sé til algildur sannleikur. Voru þeir ósjaldan gagnrýndir fyrir að vera siðlausir tækifærisinnar. Sókrates var einn helsti andmælandi sófistanna.

Valdimar Stefánsson


S fistar pr tag ras 480 420 f kr

Sófistar: Prótagóras (480 – 420 f. Kr.)

  • Prótagóras frá Abderu var einn af fyrstu sófistunum og er þekktastur fyrir setninguna „maðurinn er mælikvarði allra hluta“

  • Þar átti hann við að þekking hvers einstaks manns byggist á túlkun hans á eigin reynslu og því sé öll þekking manns afstæð

  • Prótagóras taldi sér ókleift að sanna eða afsanna tilvist guðanna enda skorti hann til þess þekkingargrundvöll

Valdimar Stefánsson


S fistar gorg as um 480 390

Sófistar: Gorgías (um 480 – 390)

  • Eftir Gorgías eru höfð neðangreind orð sem líklega eru sögð til að hæðast að kenningum Eleatana:

  • Ekkert er til

  • Jafnvel þótt eitthvað sé til þá er ekki hægt að vita neitt um það

  • Jafnvel þótt eitthvað sé hægt að vita um það þá er ekki hægt að miðla þeirri þekkingu

Valdimar Stefánsson


  • Login