Kształcenie młodych naukowców
Download
1 / 53

Kształcenie młodych naukowców w kontekście tworzenia - PowerPoint PPT Presentation


  • 112 Views
  • Uploaded on

Kształcenie młodych naukowców w kontekście tworzenia Europejskiej Przestrzeni Szkolnictwa Wyższego i Badań Naukowych. Andrzej Kraśniewski. Seminarium RGSzW, 6 kwietnia 2006 r. PLAN PREZENTACJI. Kształcenie młodych naukowców w dokumentach Procesu Bolońskiego

loader
I am the owner, or an agent authorized to act on behalf of the owner, of the copyrighted work described.
capcha
Download Presentation

PowerPoint Slideshow about ' Kształcenie młodych naukowców w kontekście tworzenia ' - sen


An Image/Link below is provided (as is) to download presentation

Download Policy: Content on the Website is provided to you AS IS for your information and personal use and may not be sold / licensed / shared on other websites without getting consent from its author.While downloading, if for some reason you are not able to download a presentation, the publisher may have deleted the file from their server.


- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - E N D - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
Presentation Transcript

Kształcenie młodych naukowców

w kontekście tworzenia

Europejskiej Przestrzeni Szkolnictwa Wyższego i Badań Naukowych

Andrzej Kraśniewski

Seminarium RGSzW, 6 kwietnia 2006 r.


PLAN PREZENTACJI

  • Kształcenie młodych naukowców w dokumentach Procesu Bolońskiego

  • Kształcenie młodych naukowców: USA a Europa

  • Zmiany na rynku pracy

  • Stan obecny i trendy

    • umasowienie

    • różnicowanie charakteru kształcenia

    • dostosowywanie programów

    • strukturalizacja kształcenia

    • zróżnicowanie statusu młodych naukowców

    • internacjonalizacja

  • Dylematy, problemy, postulaty, zalecenia

  • Podsumowanie


PLAN PREZENTACJI

  • Kształcenie młodych naukowców w dokumentach Procesu Bolońskiego

  • Kształcenie młodych naukowców: USA a Europa

  • Zmiany na rynku pracy

  • Stan obecny i trendy

    • umasowienie

    • różnicowanie charakteru kształcenia

    • dostosowywanie programów

    • strukturalizacja kształcenia

    • zróżnicowanie statusu młodych naukowców

    • internacjonalizacja

  • Dylematy, problemy, postulaty, zalecenia

  • Podsumowanie


Kształcenie młodych naukowców

  • Punkt odniesienia

    - model amerykański (anglosaski)

  • Różnorodność w Europie


Kształcenie naukowców - USA

PhD

graduate

studies

Master

praca

indywidualna

sprawdzian

kompetencji

zajęcia

w grupach

Bachelor

rekrutacja

undergraduate

studies


Kształcenie naukowców - Europa

RÓŻNORODNOŚĆ

  • instytucje kształcące

  • forma (kształcenie indywidualne, studia)

  • charakter kształcenia (ogólne, specjalistyczne) - wymagania

  • czas trwania (ustalony, nieustalony)

  • status młodego naukowca

  • sposób finansowania


Stan obecny i trendy - badania

  • UNESCO-CEPES (2002-03)

    Doctoral Degrees and Qualifications in the Contexts of the EHEA and the ERIA

  • Marie Curie Fellowship Association (2003)

  • Eurodoc (2003, 2004)

    badania prowadzone w środowisku młodych naukowców

  • European University Association - EUA (2002-05)

    Trends in Learning Structures in European Higher Education (Trends III, 2003; Trends IV, 2005)

  • European University Association - EUA (2004-05)

    Doctoral Programmes in Europe


Stan obecny i trendy - badania

Prezentacja wyników, dyskusje, zalecenia

konferencje EUA

  • konferencja „The Role of the Universities in the European Research Area” (Bristol, marzec 2003)

  • konferencja „The Europe of Knowledge 2020” (Liege, kwiecień 2004)

  • konferencja „The role of universities in research training for the knowledge society” (Maastricht, paźdz. 2004)

  • seminarium „Doctoral Programmes for the European Knowledge Society” (Salzburg, luty 2005)

  • Konwencja Europejskich Uczelni Akademickich (Glasgow, kwiecień 2005)

  • konferencja „Research in European Universities” (Uppsala, paźdz. 2005)

  • workshop „Graduate Schools in Europe: How Can They Enhance University Research” (Londyn, list. 2005)


PLAN PREZENTACJI

  • Kształcenie młodych naukowców w dokumentach Procesu Bolońskiego

  • Kształcenie młodych naukowców: USA a Europa

  • Zmiany na rynku pracy

  • Stan obecny i trendy

    • umasowienie

    • różnicowanie charakteru kształcenia

    • dostosowywanie programów

    • strukturalizacja kształcenia

    • zróżnicowanie statusu młodych naukowców

    • internacjonalizacja

  • Dylematy, problemy, postulaty, zalecenia

  • Podsumowanie


Zmiany na rynku pracy

RYNEK PRACY NAUKOWCÓW - DWA MODELE

  • Europa Południowa, Centralna i Wschodnia

    rynek „tradycyjny” - uczelnie i instytuty badawcze

  • Europa Północno-Zachodnia, USA

    rynek „rozszerzony” o instytucje gospodarcze

    • w Holandii tylko 38% doktorów pozostaje na uczelni

    • w Niemczech większość osób zarządzających dużymi firmamimastopień doktora

    • w Sun Microsystems (USA) do pracy w dziale projektowania przyjmowani tylko doktorzy

zatrudnienie doktorów w gospodarce

USA: 6/1000

Europa (UE): 2.5/1000

źródło: E. Wittbrodt, 2004


ale ... tylko 50 000 - 70 000 na uczelniach

Polska

  • liczba doktoratów rocznie – ok. 5 700

  • liczba nauczycieli akademickich – ok. 92 000

źródło: GUS 2005

Zmiany na rynku pracy

źródło: Komisja Europejska, czerwiec 2003

„Investing in research: an action plan for Europe”

Strategia Lizbońska

3% PKB na prace badawcze w 2010 r. w krajach UE

Strategia Lizbońska

700 000 nowych miejsc pracy w Europie związanych z badaniami naukowymi


Zmiany na rynku pracy

DYLEMAT ZWIĄZANY Z KSZTAŁCENIEM NAUKOWCÓW

[Geiger, 1997]

Doktorat (PhD):

  • zbyt mało - dla tradycyjnych odbiorców: przyszłych profesorów i naukowców

  • zbyt dużo (i niekoniecznie to, co najbardziej potrzebne) - dla wielu potencjalnych „klientów”


Nowe oczekiwania wobec absolwenta

Pożądane cechy „absolwenta” (umiejętności ogólne)

  • umiejętność uczenia się (samokształcenia)

  • umiejętność stawiania i rozwiązywania problemów

  • umiejętność analitycznego i krytycznego myślenia (krytycznej refleksji)

  • umiejętność komunikowania się (w mowie i piśmie), także z niespecjalistami (mediami, ...)

  • umiejętność zarządzanie zespołem i projektem

  • umiejętność pracy w zespole międzynarodowym

  • rozumienie problemów środowiska badawczego (aspekty prawne, etyczne, komercyjne, ...)

  • elastyczność – umiejętność adaptacji do nowych warunków, zadań, ...

  • przedsiębiorczość


Nowe oczekiwania wobec absolwenta

źródło: A. Huijser, Executive V-President, Philips, EUA Conf., Maastricht 2004


Nowe oczekiwania wobec absolwenta

źródło: A. Huijser, Executive V-President, Philips, EUA Conf., Maastricht 2004


Nowe oczekiwania wobec absolwenta

Kształtowanie umiejętności ogólnych

- opinie młodych naukowców

ankieta MCFA, Eurodoc & Pi-Net (2003); 2790 odpowiedzi

źródło: M. Lola, Marie Curie Fellowship Association, EUA Conf., Salzburg 2005


Nowe oczekiwania wobec absolwenta

Najbardziej pożądane umiejętności ogólne – opinie młodych naukowców

ankieta MCFA, Eurodoc & Pi-Net (2003); 2790 odpowiedzi

źródło: M. Lola, Marie Curie Fellowship Association, EUA Conf., Salzburg 2005


PLAN PREZENTACJI

  • Kształcenie młodych naukowców w dokumentach Procesu Bolońskiego

  • Kształcenie młodych naukowców: USA a Europa

  • Zmiany na rynku pracy

  • Stan obecny i trendy

    • umasowienie

    • różnicowanie charakteru kształcenia

    • dostosowywanie programów

    • strukturalizacja kształcenia

    • zróżnicowanie statusu młodych naukowców

    • internacjonalizacja

  • Dylematy, problemy, postulaty, zalecenia

  • Podsumowanie


„Umasowienie” kształcenia

Polska

źródło:

GUS 2005

33040

UK: 107 000

USA: 400 000

2695

1990/91

2004/05


udział w zajęciach

zbiorowych

kariera

nieakademicka

Komisja Europejska, lipiec 2003:

„Researchers in the ERA: One Profession, Multiple Careers”

Różnicowanie charakteru kształcenia

indywidualna

praca naukowa

kariera

akademicka

model USA


Różnicowanie charakteru kształcenia

  • „research” doctorates

  • „taught” doctorates

  • „professional” doctorates

  • „industrial” doctorates

  • studia full-time i part-time

  • różne warunki przyjęcia na studia

    (po studiach I lub II stopnia)

  • kształcenie „podoktorskie” (post-doc)


Professional doctorates

  • kształtowanie umiejętności analitycznych i metodologicznych

    ale

  • mniejsze wymagania dotyczące nowatorskiego charakteru wyników badań

  • tematyka rozprawy wynikająca z doświadczeń zawodowych

  • wspólne „promotorstwo” (uczelnia – inna instytucja)

  • większy nacisk na kształtowanie umiejętności ogólnych, przydatnych na rynku pracy


Industrial programów i zarządzanie studiami

Research

Degree

(160 studentów)

źródło: M. Rimini-Döring, R. Bosch GmbH, EUA Conf., Salzburg 2005

Industrial doctorates

Bosch (2004):

nakłady na badania: 3 mld euro (7.5% sprzedaży)


Dostosowanie programów do potrzeb rynku programów i zarządzanie studiami

źródło: M. Ritter, Pro-Rector, Imperial College London, EUA Conf., Maastricht 2004


Techniki komunikowania się programów i zarządzanie studiami

w działalności naukowca

A. Kraśniewski (PW), W. Murzyn (Siemens)

POLITECHNIKA WARSZAWSKA

oferta dydaktyczna studiów doktoranckich

- wykłady specjalne

w ramach autopromocji ...


Strukturalizacja kształcenia programów i zarządzanie studiami

  • wydzielony program studiów w uczelni (jednostce) prowadzącej inne rodzaje studiów

  • wydzielona jednostka typu graduate school w ramach uczelni

  • wydzielona instytucja - uczelnia kształcąca wyłącznie na poziomie graduate,

    często o charakterze międzynarodowym

    European University Institute, Florencja

    • studia na poziomie doktorskim i post-doc w dziedzinie nauk społecznych


Zróżnicowanie statusu młodego naukowca programów i zarządzanie studiami

  • pracownik uczelni (instytucji naukowej)

    ...

  • student (studiów doktoranckich)

    niepłacący za kształcenie, otrzymujący wynagrodzenie (stypendium) za realizację określonych zadań

    ...

  • student (studiów doktoranckich)

    płacący za kształcenie

+ zróżnicowane gwarancje socjalne


Francja, 2001 programów i zarządzanie studiami

zasoby rodzinne 36%

własna praca zarobkowa 20%

stypendia - minister, władze lok., fundacje, ... 33%

źródła zagraniczne (krajowe, UE) 7%

porozumienia z instytucjami gospodarczymi 4%

źródło:

„Researchers in the ERA: One Profession, Multiple Careers”, KE, 2003

usatysfakcjonowanie doktorantów z warunków życia

Holandia 90%

Włochy 20%

źródło: E. Wittbrodt, raport dla Rady Europy, 2001

Zróżnicowanie statusu młodego naukowca

związek z finansowaniem

  • finansowanie zewnętrzne

  • finansowanie wewnętrzne (decyzje instytucji)


Internacjonalizacja programów i zarządzanie studiami

  • studenci zagraniczni

    USA > 50%, UK – 44%, Francja – 25%

  • wspólnie prowadzone programy studiów (European Doctorate, joint degrees, co-tutelle)

  • międzynarodowe instytucje kształcące młodych naukowców

  • program KE Human Resources and Mobility (Marie Curie Actions)

  • rozszerzenie Erasmus Mundus na studia III stopnia?


Internacjonalizacja programów i zarządzanie studiami

  • studenci zagraniczni

    USA > 50%, UK – 44%, Francja – 25%

  • wspólnie prowadzone programy studiów (European Doctorate, joint degrees, co-tutelle)

  • międzynarodowe instytucje kształcące młodych naukowców

  • program KE Human Resources and Mobility (Marie Curie Actions)

  • rozszerzenie Erasmus Mundus na studia III stopnia?


European Doctorate programów i zarządzanie studiami

Idea (późne lata 90.)

- Confederation of EU Rectors’ Conferences

  • rozprawa obejmująca m.in. wyniki badań wykonanych podczas pobytu w innym kraju UE (co najmniej trymestr)

  • co najmniej 2 recenzentów z 2 różnych krajów UE innych niż kraj, w którym przeprowadzana jest obrona

  • część obrony w języku UE, różnym od języka kraju, w którym przeprowadzana jest obrona

    Powrót idei - 2005 (European Doctorate Label)

    - Komisja Europejska


młody (początkujący) naukowiec - programów i zarządzanie studiamiearly stage researcher (ESR)

4 pierwsze lata pracy naukowej w pełnym wymiarze czasu (full time) po uzyskaniu dyplomu umożliwiającego podjęcie studiów doktoranckich

zalecenie Komisji Europejskiej C(2005) 576

dot. Europejskiej Karty Naukowca

w 7PR znaczny wzrost nakładów:

6.3 mld euro w 2007-2013

Marie Curie Actions

  • w ramach 6PR

  • budżet – 1.6 mld euro (ok. 10% 6PR)

  • granty/stypendia dla instytucji i naukowców (12 rodzajów)

  • specjalne granty/stypendia dla młodych naukowców


w 7PR: programów i zarządzanie studiami

Marie Curie Networks

for ESR

Host Fellowships - stopa sukcesu

Europa ok. 10%

Polska 0% (ok. 100 wniosków)

źródło: M. Muter, Krajowy Punkt Kontaktowy, 2004

Marie Curie Actions

granty dla instytucji badawczych

  • Research Training Networks

    • sieć instytucji z różnych krajów

    • 65% budżetu na kształcenie młodych naukowców

  • Host Fellowships for Early-Stage Research Training

    • jedna lub kilka instytucji

    • stypendia: 3 miesiące - 3 lata

  • Conferences and Training Courses

    • dofinansowanie udziału młodych naukowców


źródło: KPK, 2004 programów i zarządzanie studiami

496

399

383

148

wykorzystanie stypendiów

5PR, host-driven schemes

DE

PL

FR

CZ

Marie Curie Actions

stypendia dla młodych naukowców

  • przyznawane przez instytucje badawcze otrzymujące granty KE

  • przyznawane bezpośrednio przez KE

    - Excellence Grants

stypendium

  • 30 550 euro/rok (+ korekta)

  • koszty podróży

  • dodatki (rozwój, rozłąka, ...)


Pan-European Researcher’s Mobility Portal programów i zarządzanie studiami

http://europa.eu.int/eracareers

  • Adapted to your career stage

  • z opcją

    • post graduate or < 4 years of research experience

  • European Charter for Researchers and Code of Conduct for the Recruitment of Researchers


Stowarzyszenie programów i zarządzanie studiami Eurodoc

www.eurodoc.net

  • utworzone w 2002 r.

  • skupia organizacje doktorantów i młodych naukowców z 21 krajów

  • Supervision and Training Charter for Early Stage Researchers

wkład do Europejskiej Karty Naukowca

(KE, marzec 2005)


Stowarzyszenie programów i zarządzanie studiami Eurodoc

Stowarzyszenie Eurodoc

Comparative table on roles and working conditions of PhD candidates.

(Eurodoc/FJI 2003)

2004

podobne badania

z udziałem Polski

(Sapere Aude)


PLAN PREZENTACJI programów i zarządzanie studiami

  • Kształcenie młodych naukowców w dokumentach Procesu Bolońskiego

  • Kształcenie młodych naukowców: USA a Europa

  • Zmiany na rynku pracy

  • Stan obecny i trendy

    • umasowienie

    • różnicowanie charakteru kształcenia

    • dostosowywanie programów

    • strukturalizacja kształcenia

    • zróżnicowanie statusu młodych naukowców

    • internacjonalizacja

  • Dylematy, problemy, postulaty, zalecenia

  • Podsumowanie


Europejskie dylematy programów i zarządzanie studiami

  • Jaki model kształcenia?

    • charakter kształcenia

    • wymagania (minimalne?)

    • warunki przyjęcia (po studiach II stopnia?)

    • stopień integracji studiów doktoranckich (studiów III stopnia) ze studiami II stopnia

    • czas trwania

  • Jaki status młodego naukowca?

  • Jak finansować kształcenie?

  • Kto ma nadawać stopnie naukowe? (tylko uczelnie?)

  • Kto ma kształcić? (tylko centra doskonałości?)

  • Jak zapewnić jakość?


Europejskie problemy programów i zarządzanie studiami

  • Brak strategii (zbyt wielu badaczy i wyników w „nasyconych” obszarach, braki w innych)

  • Zbyt „wąskie” kształcenie

  • Niejasny status i niedostateczne prawa socjalne


Postulaty, zalecenia (1) programów i zarządzanie studiami

Europejska Karta Naukowca

zalecenie Komisji Europejskiej

C(2005) 576, 11.03.2005

Commission Recommendation on the European

Charter for Researchers and a Code of Conduct

for the Recruitment of Researchers


Postulaty, zalecenia (2) programów i zarządzanie studiami

Projekt EUA (2004-05)

Doctoral Programmes in Europe

  • 143 zgłoszenia z 32 krajów

  • wybrano 49 uczelni, w tym 4 z Polski

  • 6 sieci tematycznych

  • Structure and organisation of doctoral programmes (SGH, UWr)

  • Financing doctoral programmes (AE Kraków)

  • Quality of doctoral programmes

  • Innovative practice for doctoral programmes

  • All themes (UW)

  • Network of networks – joint programmes

  • wyniki - konferencja (Bologna Process Seminar) „Doctoral Programmes for the European Knowledge Society”, Salzburg, luty 2005


Salzburg 2005 programów i zarządzanie studiami

  • Główny element kształcenia – badania naukowe

    • training by research, not training for research

  • ale z uzwględnieniem potrzeb rynku pracy (pracodawców innych niż uczelnie)

  • Kształcenie młodych naukowców – element strategii rozwoju uczelni akademickich

  • Zróżnicowanie modeli kształcenia – pozytywna cecha i źródło przewagi konkurencyjnej EHEA

  • Doktoranci traktowani jako młodzi naukowcy – profesjonaliści wnoszący wkład do rozwoju wiedzy

  • Dobrze zdefiniowane i „przezroczyste” relacje (prawa i obowiązki) doktorant-opiekun-uczelnia


Salzburg 2005 programów i zarządzanie studiami

  • Niezbędna „masa krytyczna”, osiągana w różny sposób

    • graduate schools

    • regionalna, krajowa i międzynarodowa współpraca uczelni

  • Właściwy czas trwania studiów doktoranckich: 3 lub 4 lata (full-time)

  • Wspieranie innowacyjnych rozwiązań – w celu zapewnienia kształcenia interdyscyplinarnego oraz kształcenia umiejętności ogólnych

  • Zwiększenie współpracy oraz mobilności

    • geograficznej

    • międzydyscyplinarnej

    • międzysektorowej

  • Zapewnienie stałego i adekwatnego finansowania


PLAN PREZENTACJI programów i zarządzanie studiami

  • Kształcenie młodych naukowców w dokumentach Procesu Bolońskiego

  • Kształcenie młodych naukowców: USA a Europa

  • Zmiany na rynku pracy

  • Stan obecny i trendy

    • umasowienie

    • różnicowanie charakteru kształcenia

    • dostosowywanie programów

    • strukturalizacja kształcenia

    • zróżnicowanie statusu młodych naukowców

    • internacjonalizacja

  • Dylematy, problemy, postulaty, zalecenia

  • Podsumowanie


Kształcenie młodych naukowców programów i zarządzanie studiami

Kształcenie młodych naukowców

jako temat analiz, dyskusji i badań naukowych ma swoje „pięć minut” (dwa lata)

Konferencja Ministrów w Londynie (2007):

raport BFUG na temat zasad prowadzenia

studiów doktoranckich (III stopnia)


Kolejne projekty, kolejne wyniki, ... programów i zarządzanie studiami

  • nowy projekt EUA: DOC-CAREERS

  • seminaria, konferencje EUA

    • Doctoral programmes in Europe: Supervision and General Skills Training (Bruksela, marzec 2006)

    • Doctoral candidates as young professionals: funding and support mechanisms (Wiedeń, czerwiec 2006)

    • Doctoral programmes in Europe: Master degree and its link to doctoral education, doctoral/graduate schools in Europe (Bruksela, paźdz. 2006)

    • Bologna Seminar: European Doctoral Programmes in Transition (Nicea, grudzień 2006)

  • badania organizowane przez różne sieci tematyczne

    • TREE (Teaching and Research in Engineering in Europe) – finansowane przez Socrates-Erasmus

    • ...


a co w Polsce? programów i zarządzanie studiami

  • seminaria RGSzW (MEiN)

  • prace zespołu KRASP-PAN ds. opracowania modelu awansu naukowego w Polsce

    • konferencja Model awansu naukowego w Polsce, Kraków, 17-18 marca 2006

  • seminarium PAN, 25 maja 2006

  • ...

  • działania z inicjatywy krajowej reprezentacji doktorantów


Krajowa reprezentacja doktorantów programów i zarządzanie studiami

Uchwała Prezydium KRASP

z dnia 24 marca 2006 r.

w sprawie wspierania samorządności doktorantów

Prezydium Konferencji Rektorów Akademickich Szkół Polskich

zwraca się do Ministra Edukacji i Nauki o udzielenie wsparcia

działaniom doktorantów zmierzającym do przeprowadzenia

zjazdu delegatów uczelnianych samorządów doktorantów,

a także o stworzenie warunków do skutecznego działania

powołanej na zjeździe krajowej reprezentacji doktorantów,

zgodnie z art. 209 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym.

Przewodniczący KRASP

  prof. dr hab. inż. Tadeusz Luty


jako wkład do dyskusji ... programów i zarządzanie studiami

Nowe podejście do kształcenia doktorantów

- przykład

studia III stopnia

na Wydziale Elektroniki i Technik Informacyjnych PW

- uruchomione (jako studia III stopnia) - 1999

- 215 studentów

  • zintegrowane programowo i organizacyjnie ze studiami II stopnia

  • zasady studiowania oparte na systemie punktowym

  • otwarte dla kandydatów z uczelni nietechnicznych


www.elka.pw.edu.pl programów i zarządzanie studiami


Best paper award programów i zarządzanie studiami

w kategorii Bologna Declaration Processes

  • A. Kraśniewski, K. Malinowski, „Making Ph.D. Studies More Attractive”, Proc. SEFI Annual Conf., pp. 141-146, Winterthur, Sept. 1999.

  • A. Kraśniewski, „Towards transparent, readable and comparable third degree: Making doctorate-level engineering education a part of the Bologna Process”, Proc. Int. Conf. on Engineering Education and Research, pp. 1363-1371, Olomouc, June 2004.

  • A. Kraśniewski, „Engineering education at the doctorate level: meeting the Bologna objectives”, Proc. SEFI 2004 Annual Conference: The XXI Century - The Golden Opportunity for Engineering Education, pp. 229-235, Valencia, Sept. 2004.


ad