Ori ntatie kunstmatige intelligentie
This presentation is the property of its rightful owner.
Sponsored Links
1 / 29

Oriëntatie Kunstmatige Intelligentie PowerPoint PPT Presentation


  • 107 Views
  • Uploaded on
  • Presentation posted in: General

Oriëntatie Kunstmatige Intelligentie. Taalverwerving. Taalverwervingsparadox. Het leren van een taal: Makkelijk voor kinderen Maar moeilijk voor volwassenen en computers. Hoe leren kinderen hun moedertaal?. Empiricisme (o.a. Rumelhart & McClelland): Door een algemeen leermechanisme.

Download Presentation

Oriëntatie Kunstmatige Intelligentie

An Image/Link below is provided (as is) to download presentation

Download Policy: Content on the Website is provided to you AS IS for your information and personal use and may not be sold / licensed / shared on other websites without getting consent from its author.While downloading, if for some reason you are not able to download a presentation, the publisher may have deleted the file from their server.


- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - E N D - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

Presentation Transcript


Ori ntatie kunstmatige intelligentie

Oriëntatie Kunstmatige Intelligentie

Taalverwerving

Petra Hendriks - Orientatie Kunstmatige Intelligentie '03/'04


Taalverwervingsparadox

Taalverwervingsparadox

Het leren van een taal:

  • Makkelijk voor kinderen

  • Maar moeilijk voor volwassenen en computers

Petra Hendriks - Orientatie Kunstmatige Intelligentie '03/'04


Hoe leren kinderen hun moedertaal

Hoe leren kinderen hun moedertaal?

  • Empiricisme (o.a. Rumelhart & McClelland):

    • Door een algemeen leermechanisme.

  • Neuro-constructivisme (o.a. Elman, Karmiloff-Smith):

    • Door interactie tussen taalverwerving en cognitieve ontwikkeling.

  • Nativisme (o.a. Chomsky, Pinker):

    • Door aangeboren taalspecifieke kennis.

Petra Hendriks - Orientatie Kunstmatige Intelligentie '03/'04


Argumenten voor empiricisme

Argumenten voor empiricisme

  • Default verklaring: Waarom zou taal anders zijn dan andere cognitieve vaardigheden?

  • Geen extra aannames nodig.

Petra Hendriks - Orientatie Kunstmatige Intelligentie '03/'04


Nativisme

Nativisme

  • Aangeboren Universele Grammatica (UG):

    • Universele principes

    • Taalspecifieke parameter-settings

  • UG geldt voor alle talen ter wereld

  • Taalverwerving = Parameter-setting

  • Oneindigheid van taal  Recursieve regels

  • Kritische periode  Parameter-setting

Petra Hendriks - Orientatie Kunstmatige Intelligentie '03/'04


Voorbeeld hoofdparameter

PP

PNP

vanhet boek

PP

NPP

sonohonkara

deboekvan

Voorbeeld: Hoofdparameter

Petra Hendriks - Orientatie Kunstmatige Intelligentie '03/'04


Proces van taalverwerving

Proces van taalverwerving

  • Taalverwerving = Parameter-setting.

  • ‘Triggering’ door bepaalde input data.

  • Passief: Je kunt niet weigeren taal te leren.

  • Motivatie speelt vrijwel geen rol.

  • Onbewust: Kinderen krijgen geen expliciete instructies.

Petra Hendriks - Orientatie Kunstmatige Intelligentie '03/'04


Herschrijfregels

Herschrijfregels

  • NP ==> NP, PP (recursief)

    • de kaft van het boek van Chomsky over taalkunde ...

  • PP ==> P, NP (niet recursief)

    • van het boek

Petra Hendriks - Orientatie Kunstmatige Intelligentie '03/'04


Kritische periode

Kritische periode

Leren is ook: geen voor de moedertaal irrelevante verschillen meer kunnen waarnemen:

  • Nederlands: l + rKantonees

  • Welsh: l + llNederlands: l

  • Engels: pen + panNederlands: pen

Petra Hendriks - Orientatie Kunstmatige Intelligentie '03/'04


Argumenten voor nativisme

Argumenten voor nativisme

  • Poverty of the stimulus

  • Snelheid van taalverwerving

  • Vast patroon in taalverwerving

  • Diversiteit van het taalaanbod

  • Het ontstaan van creooltalen

  • Dubbele dissociaties

Petra Hendriks - Orientatie Kunstmatige Intelligentie '03/'04


Het logische probleem van de taalverwerving

Het logische probleem van de taalverwerving

Taalaanbod

?

Grammatica

Petra Hendriks - Orientatie Kunstmatige Intelligentie '03/'04


Poverty of the stimulus

Poverty of the stimulus

Het taalaanbod bevat te weinig informatie:

  • Beperkt aantal zinnen/constructies

  • Ook ongrammaticale zinnen

  • Geen negatieve evidentie

Moeder-

taal

Petra Hendriks - Orientatie Kunstmatige Intelligentie '03/'04


Ineffectiviteit negatieve evidentie frijn de haan 1994

Ineffectiviteit negatieve evidentie (Frijn & De Haan, 1994)

Eva:mag ik de bord?

Moeder:het bord.

Eva:mag ik de bord?

Moeder:nee, je zegt het bord.

Eva:mag ik de bord?

Moeder:het bord.

Eva:het bord. mag ik nou de bord?

Petra Hendriks - Orientatie Kunstmatige Intelligentie '03/'04


Snelheid van taalverwerving

Snelheid van taalverwerving

Taalverwerving onwaarschijnlijk snel:

  • Baby’s van 2 dagen oud herkennen hun moedertaal al.

  • Wanneer kinderen een jaar of 6 à 7 oud zijn, beheersen ze hun moedertaal vrijwel volledig.

Petra Hendriks - Orientatie Kunstmatige Intelligentie '03/'04


Vast patroon in taalverwerving

Vast patroon in taalverwerving

Kinderen gaan door dezelfde fasen:

  • Voortalige fase (0-12 mnd)

    • Egocentrische brabbelfase (4-6 mnd)

    • Sociale brabbelfase (7-12 mnd)

  • Vroegtalige fase (12-30 mnd)

  • Differentiatiefase (2;6 - 5 jaar)

  • Voltooiingsfase (5 jaar en ouder)

Petra Hendriks - Orientatie Kunstmatige Intelligentie '03/'04


Gelijksoortige fouten in taalverwerving

Gelijksoortige ‘fouten’ in taalverwerving

Kinderen maken dezelfde soort fouten:

  • tinotono i.p.v. Martinitoren

  • fluit i.p.v. fruit

  • loopte i.p.v. liep / een kleer (e.v. van kleren)

  • taartjes bakken i.p.v. ik ga taartjes bakken

Petra Hendriks - Orientatie Kunstmatige Intelligentie '03/'04


Diversiteit van het taalaanbod

Diversiteit van het taalaanbod

Heel verschillend taalaanbod

 Toch dezelfde moedertaal

Petra Hendriks - Orientatie Kunstmatige Intelligentie '03/'04


De rol van motherese

De rol van Motherese

Motherese zou taalverwerving kunnen helpen:

  • Taal van verzorger tegen kind

  • Nadrukkelijkere articulatie

  • Simpele woorden

  • Eenvoudige zinstructuur

    Echter: Motherese niet in alle culturen

Petra Hendriks - Orientatie Kunstmatige Intelligentie '03/'04


Voorbeeld motherese 1

Voorbeeld Motherese (1)

nou, moet je goed wassen

ja, goed

goed je armen

goed zo

en je nek

in je nek ook

Petra Hendriks - Orientatie Kunstmatige Intelligentie '03/'04


Voorbeeld motherese 2

Voorbeeld Motherese (2)

nee! is van mij

geel is van mij

blauw en rood is van jou

nee

is van mamma, ja

is niet van jou

niet van Laura

Petra Hendriks - Orientatie Kunstmatige Intelligentie '03/'04


Het ontstaan van creooltalen

Het ontstaan van creooltalen

Creooltalen ontstaan vrijwel uit het niets:

Verschillende talen  Pidgin-taal  Creooltaal

Petra Hendriks - Orientatie Kunstmatige Intelligentie '03/'04


Pidgin talen

Pidgin-talen

  • Gesproken door sprekers die andere moedertaal bezitten

  • Gereduceerde woordenschat, veel leenwoorden

  • Variabele woordvolgorde, betekenis context-afhankelijk

  • Vrijwel geen grammaticale structuur

Petra Hendriks - Orientatie Kunstmatige Intelligentie '03/'04


Creooltalen

Creooltalen

  • Gesproken door kinderen van sprekers van pidgin-taal

  • Gestandariseerde woordvolgorde

  • Grammaticale structuur

    Voorbeeld recent ontstane creooltaal: gebarentaal in Nicaragua (zie Pinker, 1994)

Petra Hendriks - Orientatie Kunstmatige Intelligentie '03/'04


Dubbele dissociaties

Dubbele dissociaties

Het leren van taal is relatief onafhankelijk van IQ:

  • Gevallen waarin taalvermogen beschadigd, maar algemene cognitieve vermogens intact.

  • Gevallen waarin algemene cognitieve vermogens beschadigd, maar taalvermogen intact.

Petra Hendriks - Orientatie Kunstmatige Intelligentie '03/'04


Lingu stische idiot savant

Linguïstische idiot-savant

  • Christopher (Smith & Tsimpli, 1995)

  • Stoornis van het centrale systeem (IQ van ± 50)

  • Taalvermogen intact

Petra Hendriks - Orientatie Kunstmatige Intelligentie '03/'04


Het verschijnsel pro drop

Het verschijnsel pro-drop

ItaliaansNederlands*Nederlands

(io) parloik spreek*spreek

(tu) parlijij spreekt*spreekt

(lei) parlazij spreekt*spreekt

(noi) parliamowij spreken*spreken

(voi) parlatejullie spreken*spreken

(loro) parlanozij spreken*spreken

Petra Hendriks - Orientatie Kunstmatige Intelligentie '03/'04


Experiment smith tsimpli

Experiment Smith & Tsimpli

Aanleren van diverse grammatica’s:

  • Niet-pro-drop-talen

  • Pro-drop-taal (Berber)

  • Verzonnen taal die strijdig is met principes van UG (Eppon)

Petra Hendriks - Orientatie Kunstmatige Intelligentie '03/'04


Resultaten experiment

Resultaten experiment

  • Christopher heeft geen problemen met niet-pro-drop-talen en pro-drop-taal.

  • Echter, Christopher is niet in staat om taal te leren die strijdig is met principes van UG.

     UG aangeboren?

Petra Hendriks - Orientatie Kunstmatige Intelligentie '03/'04


Conclusie

Conclusie

  • Aantal argumenten voor nativisme.

  • Voor sommige argumenten is alternatieve verklaring mogelijk / waarschijnlijker.

  • Voor andere argumenten lijkt nativisme tot nu toe de beste oplossing.

  • Neuro-constructivisten dienen alternatieve verklaringen te vinden voor deze argumenten.

Petra Hendriks - Orientatie Kunstmatige Intelligentie '03/'04


  • Login