Uzm psk melek y lmazer iv ulusal akci er kanseri kongresi 2010 antalya
This presentation is the property of its rightful owner.
Sponsored Links
1 / 49

Uzm. Psk.Melek Yılmazer IV.Ulusal Akciğer Kanseri Kongresi 2010/Antalya PowerPoint PPT Presentation


  • 173 Views
  • Uploaded on
  • Presentation posted in: General

Uzm. Psk.Melek Yılmazer IV.Ulusal Akciğer Kanseri Kongresi 2010/Antalya. KANSERDE PSİKOSOSYAL DESTEK ve İLETİŞİM. Sunum planı. Yaşamsal krizler Hekimliğin sanat yönü Kanser bakımında bir umut ve tedavi aracı olarak iletişim Tanı nasıl s ö ylenmeli? S ö zl ü ve s ö zs ü z iletişim

Download Presentation

Uzm. Psk.Melek Yılmazer IV.Ulusal Akciğer Kanseri Kongresi 2010/Antalya

An Image/Link below is provided (as is) to download presentation

Download Policy: Content on the Website is provided to you AS IS for your information and personal use and may not be sold / licensed / shared on other websites without getting consent from its author.While downloading, if for some reason you are not able to download a presentation, the publisher may have deleted the file from their server.


- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - E N D - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

Presentation Transcript


Uzm. Psk.Melek Yılmazer

IV.Ulusal Akciğer Kanseri Kongresi

2010/Antalya

KANSERDE PSİKOSOSYAL

DESTEK ve İLETİŞİM


Sunum planı

  • Yaşamsal krizler

  • Hekimliğin sanat yönü

  • Kanser bakımında bir umut ve tedavi aracı olarak iletişim

  • Tanı nasıl söylenmeli?

  • Sözlü ve sözsüz iletişim

  • Bütün ilaçlar şişeye girmez!

  • Psikoonkoloji grubu olarak ülkemizde saptanan sorunlar


YAŞAMSAL KRİZLER

  • Hayatımız ve gelişimsel öykümüz içinde çok sayıda inişler ve çıkışlar yaşıyoruz.

  • Bunlardan bazıları ile kolaylıkla baş edip yolumuza devam edebilirken; bazıları sınırlarımız zorluyor ve baş etme kapasitemizi aşarak dinamiklerimizi ve dengemizi bozabiliyor.


KANSER: Ölümle yüzleşme

  • Kanser bir yaşamsal kriz(Varoluşsal)

  • “Kriz”için kullanılan Çince gösterge iki sembolden oluşmaktadır. “Tehlike” ve “Fırsat”

  • Kanser tanısı alan ya da yaşamsal krizlerle karşılaşan kişiler bu krizi değişim için bir fırsat olarak kullanabilmişlerdir.

    Slaby, A.E. (1985) Crisis Oriented Therapy .ın F.R.Lipton,New Directions for Mental Health Services

    , No:28,(21-34) San Francisco.


Bu kişisel değişimler nelerdir?

  • Hayat önceliklerini yeniden düzenlemek

  • Yapmak istemedikleri şeyi yapmamayı seçebilme

  • Hayatı emekliliğe ya da başka bir noktaya dek ertelemek yerine güçlü bir o anda yaşama isteği

  • Hayatın önemli gerçeklerini görebilme

  • Sevilen kişilerle, krizden önce olduğundan daha derin iletişime girmek

  • Daha az kişilerarası korku

  • Risk alabilmek


Kanser Tanısı Almış Hastalarla Çalışmak

Bizlerin de zaman zaman kendi varoluşsal kaygılarımızı, inançlarımızı, evreni algılayış biçimlerimizi vb. sorgulamamıza yol açabilir.

  • Hayatı tamamıyla anlamsız bulma,

  • Anlam arayışları

  • Tamamen varoluştan kopuk,öz farkındalıktan uzak görev ve sorumluluğa yönelme

  • Herşeyi yeniden anlamlandırıp yola devam etme


“Acı çeken bir insanın yüzü, bize her şeye gücümüzün yetmediğini, sınırlılıklarımızı, başarısızlığımızı ve son olarak, hepsinden daha az olmamak üzere

kendi ölümlülüğümüzühatırlattığı için

dikkatimizi

bu acı çeken yüzdendaha çok

mekanik şeylere (kan basıncına vb)

yöneltiyor olabilir miyiz ?”

E.Kübler-Ross


Bilimsel bilgiye, teknik becerilere ve bunları hasta ve çevresinin oluşturduğu bir ortamda uygulama sanatına dayalı bir uğraştır.

Bu sacayağın hangisi eksik kalırsa,yapı o yöne devrilerek çöker.

Ne var ki, bilimsel bilgi ve teknik becerilerin yetersizliği sonucu meydana gelen yıkılma somut sonuçlar verir.(konferanslar,seminerler vb.)

Ancak sanat yönünün yetersizliği somut sonuçlar vermeyebilir.

Hekimlik Sanatı


Hekimliğin sanat yönünün aksadığını;

Hastaların ve yakınlarının memnuniyetsizliğinden,

Kendimizi anlaşılmamış, takdir edilmemiş hissetmemizden,

Gerginliğimizin ve giderek öfkenin birikmesinden

Tükenmişlik ve stres semptomlarının artmasından anlayabiliriz.


L. Aiken, Univ. of Pennsylvania


Kanser Bakımında Bir Umut Ve Tedavi Aracı Olarak İletişim

Standart hasta-hekim ilişkisinin genel prensiplerini paylaşmakla birlikte;

  • Kanser tanısına eşlik eden korku

  • Tıbbi tedavinin karmaşıklığı,

  • Tedavi sonuçları ve hastalığın prognozu konusundaki belirsizlik

    bu etkileşime çok daha fazla emosyonel yük yüklemektedir.


Hekimin İletişim Alanında Yaşadığı Sorunlar;

Hastadan kaynaklanan engeller

Sağlık çalışanından kaynaklanan engeller

Improving Communication with Cancer Patients

P. Maguire

European Journal of Cancer, Vol. 35, No. 14, pp. 2058±2065, 1999


Hastalardan kaynaklanan engeller

Zor hastalar

Özel hastalar

Şekil bozukluğu ve şiddetli düzeyde halsizliğe maruz kalan hastalar

Terminal dönemdeki hastalar

Tedaviyi reddeden hastalar

Talepkar hasta


Akciğer kanserine özgü

  • Hastalığın kendisinden kaynaklanan sorunlar

  • Sigara içimine bağlı suçlanma

  • Sigara içseniz de içmeseniz de başkaları tarafından suçlu olarak görülmek yalnızlık hissini arttırır.Bu da psikolojik desteğin önemini arttırmaktadır.

    “Keşke meme kanseri olsaydım”


Sağlık çalışanından kaynaklanan engeller

Korku

İletişim becerilerinde eksiklik

Destek eksikliği

Hekimin ölüme ilişkin kaygıları

Etik sorunlar

Kişilik çatışmaları

Güç ilişkilerine bağlı sorunlar

Zaman yetersizliği

Ancak, sadece iletişimi düzelterek bir çok şeyin önüne geçmek mümkündür. Çünkü, iletişim yönetilebilen bir olaydır.


İletişim Pusulası

  • İletişimde birinci nokta karşı tarafın yaklaşımını da tanımaktır. (Empatik yaklaşım)

    Empati?

    Sempati?

    Özdeşim?

  • Bir onkolog için en temel soru: “Acaba hastamın gözüyle dünya nasıl görünmektedir?” olmalıdır. (Nehir)

  • Burada problem sadece kendi yaklaşımımızın farkında olduğumuzda ortaya çıkar.


Empatik Yaklaşım

Bir anlaşmazlık olduğunda, muhatabınızın ayakkabılarını giyerek soruna bakın!” Kızılderili atasözü


Hastalar ne istiyor?

Önemsenmek

Anlayış

Bilmek ve anlamak ( En önemli bilgi kaynağı hekim)

Saygı

Dürüstlük

Güven


“İnsanlar ne kadar bildiğinize önem vermez,

ta ki,onlara ne kadar önem verdiğinizi bilene dek.”


Yapılacak bir şey olmadığında


Hasta iletişimi için dört önemli durum bulunmaktadır:

  • Hastalığın teşhisi ve kötü haberi verme

  • Hastalığın nüksetmesi

  • İlerlemesi

  • Son dönem


Kötü haber vermek

Hasta ve aile ile empati yapılmalı

Fizik inceleme ve gerekli laboratuvar tetkikleri tamamlanmış olmalı

Tanı söylenmeden önce hasta ile en az 3-4 kez görüşülmüş olmalı

“Bundan başka bir şey yapılamaz” mesajı vermekten kaçınılmalıdır.

Hasta ile yapılan görüşmeler ayrı bir odada hastanın bir yakını ile birlikte olmalıdır.


Kötü haber vermek II

  • Hastalığın olası sonuçları, klinik gidişi, komplikasyonları, tedavi seçenekleri ve yan etkileri açıklıkla konuşulmalıdır.

  • Hastanın hastalığı hakkında ne kadar bilgi sahibi olduğu ve neleri bilmek istediği iyi öğrenilmelidir.

  • Tıp dili az kullanılmalıdır.

  • Doktor hastaya zaman ayıracağını hissettirmelidir.

  • Yüz yüze,göz teması sürdürülmeli ve kendinden emin olunmalıdır.(Bazen beden dili kanser kelimesinden daha üzücü olabilir.

  • Hastanın içinde bulunduğu ruhsal durum baskılanmamalıdır.


Kilit nokta

Kötü haberi vermekte kilit nokta,hastanın kendisinin iyi olduğu algısından,yaşamını tehdit eden bir hastalığı olduğu gerçeğini farketmesine geçiş hızının yavaş olmasıdır.

( Maguire ve Falkner 1988)

AYNI SANDALDA MIYIZ?


ESMO Patient Seminar 2006

Timsahın dişleri

  • Bu hastalık çok ilginç.Çılgın bir nehirde alabora olmuş sandaldan karaya çıkabilmek için tutunduğun ince daldan güç alırken, timsahın diş seslerini sırtında hissetmek..

  • Heyecanı yüksek zorlu bir yarış gibi..Hele karada seni izleyen ve başaracağına inanan bir grup insan varsa ve seni alkışlıyorlarsa daldan aldığın güçle, kalan enerjini akıllı bir şekilde kullanarak, yaptığın hamlelerle karaya ulaşmak… Müthiş bir yaşam

  • Timsah hala soğuk nehirde ve şimdilik yalnız…

    • Gamze Rengin Oyman


Kötü haberi verme anında hekimin duyduğu sıkıntının kaynakları

  • Hastayı incitmek ve onu destekleyememek

  • Acı veren duygularla yüzleşmek

  • Ölümcül sonucu bilmek ve bu bilgiyi anlatamama durumunda olmak.

  • Hastanın gerçekçi olmayan beklentileriyle yüzleşmek

  • Yüksek düzeyde acılara ya da psikiyatrik rahatsızlıklara neden olmak


Kendimizi ifade edemediğimizde ne olur?


Nüksetme ile karşılaşıldığında iletişimin anahtar unsurları

  • Nüksetme ile ilgili kötü haberi kabul etmek için zaman tanımak gerekmektedir.

  • Hastanın mevcut deneyimleri inkar edilmemelidir.,

  • Son kararın hastaya ait olduğu açıkça belirtilmelidir.

  • Yeni tedavilerin ileride herhangi bir zamanda konuşulabileceği konusunda güvence verilmelidir.

  • Tıbbi görüş açısından makul olmayan bir seçim yapan hastalar da bilgilendirilmelidir.


Hastalığın İlerlemesi ve Prognozu Hakkında Bilgilendirme

  • Hastanın gelecekle ilgili kaygılarını anlamaya çalışmak gerekir.

  • Hastanın ne kadar bilgi sahibi olmak istediği iyi anlaşılmalıdır.

  • Çelişkili bilgiden uzak durulmalı, disiplinlerarası çalışma tercih edilmelidir.

  • Tıbbi durumun ciddiyetini inkar etmeden umudu korumak gerekir.


TERMİNAL DÖNEMDEKİ SIKINTI

Terminal dönemde özellikle,hekimlerin bu stresle başa çıkmada kullandıklar iki patolojik savunma mekanizması vardır.

Terminal dönemde ya da ‘kötü haber’ verilmesi gereken hastalardan sakınma ya da kaçma

Aşırı kollayıcı ya da koruyucu tavır

Paternalistik


Palyatif Bakımda İletişim

  • Hastanın çektiği ağrı ve diğer sıkıntıları azaltmak esastır.

  • Hastalığın önceki aşamalarında doktor genellikle aktif bir rol oynar, son aşamada ise hastayı dinlemeye ve anlamaya yönelik “kabul edici” bir pozisyondadır.

  • Palyatif bakım içerisinde umudu sürdürmenin önemi hastanın ve/yada ailenin esenliği için gerekli olabilir.


UMUT HER ZAMAN KORUNMALIDIR.


İki insan birbirinin farkına vardığı andan itibaren iletişim başlar; söylediği söylemediği

yaptığı yapmadığı her şeyin anlamı vardır.


İLETİŞİM

Sözel İletişim

Sözsüz İletişim


SÖZEL İLETİŞİM

Ses tonu (etkin konuşma)

Etkin dinleme


Sözsüz İletişim

Sözlü iletişimden daha önemlidir.İlk görüşmedeki mesajların yarısını oluşturur.

  • İlk izlenim

  • Duruş

  • Oturuş

  • El–kol hareketleri

  • Baş hareketleri

  • Göz Teması

  • Ağız kıvrımları

  • Mimikler

  • Giyim

  • Dokunma


Ortam

Mekanlar – Gürültü

Mesafeler

Eşyalar

Oturma düzeni


Sözsüz iletişimde önerilenler 

S (smile)   gülümseyin

O (open posture)  ulaşılabilir oturun

F (forward lean) eğilin, yakınlaşın

T (touch)    dokunun

E (eye contact) göz teması kurun

N (nod)   başınızla  dinlediğinizi belli edin      


KAPI KOLUNDAKİ EL

Hastanın ayrılırken söyledikleri bazen esas hekime geliş nedenini içerir.

Hasta kapının önünde güvendedir. Stres oluşturacak bir ortam olursa her an uzaklaşabilir.

Hastanıza her görüşmede sorun:

‘Değinmediğimiz veya dikkatimizden kaçan herhangi bir nokta var mı?’


Hasta hekim iletişiminde neler oluyor?

Tüm hastaların yaklaşık % 70’inde tanının sadece görüşme ile konabildiği

İletişim yetenekleri yüksek doktorların hastaları tarafından daha az dava edildiği

Doktora tüm kaygılarını anlatmayı başaran hastaların memnuniyetinin daha yüksek olduğu görülmüştür.

Fogarty ve ark. (1999) daha şefkatli hekim tavırları ile (örneğin hastanın eline dokunma, güven verme, destek olma) hastanın anksiyetesinin azalması arasında pozitif korelasyon bulmuştur.


Hasta görüşmelerinin %69’unda doktorun ilk 18 saniyede hastanın sözünü kestiği

Bu görüşmelerin % 77’sinde hastanın doktora gelme nedenini henüz açıklayamamış olduğu saptanmış

Doktorunun ofisinden henüz çıkmış hastaların sadece % 50’sinin hastalığı ve tedavisi ile ilgili yeterli bilgiye sahip olduğu,

Yaklaşık %50 hastanın kullanacağı ilaçları bilmediği,

%22-70 hastanın doktorlarının önerilerine uymadığı gösterilmiştir.


Daha fazla mesleki tatmin

Sunulan hizmetin etkinliğinde artış

Diğer sağlık çalışanları ile daha iyi iletişim

Var olan özgüvenin artışı

Bilginin etkin paylaşımı

İş kaynaklı streste azalma

Duygusal tükenmişlik, psikolojik morbiditede azalma

Tıbbi hata insidansında azalmayı sağlar.

İyi iletişim ne işimize yarar?


Dünyada ve Türkiye’de Nereden Nereye


Psikoonkoloji grubu olarak ülkemizde saptadığımız sorunlar:

  • Hasta ile ilgili olanlar

  • Hastaların kanserle yüzleşmeleriyle ortaya çıkan uyum sorunları

  • Kanser tanısının saklanması

  • Baş edememe korkusu

  • Hastaların genellikle hastalıkları ve tedavileri hakkında yeterli bilgileri olmaması

  • Psikiyatrik müdahaleye olan korku veya yadsıma


Psikoonkoloji grubu olarak ülkemizde saptadığımız sorunlar:

  • Onkologlar ve kanserli hastalar arasındaki ilişkiler

  • Onkoloji ile uğraşan hekim, hemşire ve diğer sağlık personelinin psiko sosyal onkoloji konusunda yeterli bilgiye sahip olmayışı

  • Onkoloji hastaları ile çalışmak tıbbi personelde kendilerinin ölüm, hastalık ve çaresizlik duygularını alevlendirmekte

  • Stres faktörleri olarak depresif duygulara neden olabilmekte

  • İŞ STRESİ VE TÜKENMİŞLİK KAVRAMLARI


Psikoonkoloji grubu olarak ülkemizde saptadığımız sorunlar:

  • Psikiyatristler ve onkologlar arasındaki ilişkiler

  • Hastaların psikososyal onkolojiye yönlendirilmesindeki eksiklikler

  • Bu birimlerin olmayışı ya da onkoloji ve psikiyatri klinikleri arasındaki kopukluk

  • Bazı onkologların ve psikiyatristlerin bu konuya yeterli duyarlılık göstermemesi


  • BÜTÜN İLAÇLAR ŞİŞEYE GİRMEZ : PSİKOLOJİK TEDAVİLER

  • Bireysel terapiler

  • Grup terapileri

  • Zihin beden egzersizleri

  • Hastaya özgü uygulanan terapiler (bioenerji,meditasyon,inanç terapi,müzikterapi vb.)


Kanser hastalarına yönelik psikolojik destek hizmetleri

  • Hastalar için:

  • Bireysel terapiler

  • Grup terapileri ( 6-8 kişiden oluşur.)

  • Destek grupları ( Katılım sınırsızdır, açık gruplardır.)

  • Hasta yakınları için:

  • Bireysel Terapiler

  • Aile terapileri

  • Sağlık çalışanları için:

  • İş stresi ile baş etme grupları

  • İletişim becerileri grupları vb.


Mutlaka bir

çözüm vardır


  • Login