b yoloj k s lahlar ve b yoter r zm prof dr lyas d kmeta
Download
Skip this Video
Download Presentation
BİYOLOJİK SİLAHLAR ve BİYOTERÖRİZM Prof Dr İlyas DÖKMETAŞ

Loading in 2 Seconds...

play fullscreen
1 / 37

BIYOLOJIK SILAHLAR ve BIYOTER RIZM Prof Dr Ilyas D KMETAS - PowerPoint PPT Presentation


  • 1364 Views
  • Uploaded on

BİYOLOJİK SİLAHLAR ve BİYOTERÖRİZM Prof Dr İlyas DÖKMETAŞ. Bir musibet bin nasihattan iyidir. BİYOLOJİK SİLAH.

loader
I am the owner, or an agent authorized to act on behalf of the owner, of the copyrighted work described.
capcha
Download Presentation

PowerPoint Slideshow about 'BIYOLOJIK SILAHLAR ve BIYOTER RIZM Prof Dr Ilyas D KMETAS' - pisces


An Image/Link below is provided (as is) to download presentation

Download Policy: Content on the Website is provided to you AS IS for your information and personal use and may not be sold / licensed / shared on other websites without getting consent from its author.While downloading, if for some reason you are not able to download a presentation, the publisher may have deleted the file from their server.


- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - E N D - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
Presentation Transcript
b yoloj k s lah
BİYOLOJİK SİLAH
  • Çeşitli mikroorganizmaları veya ürünlerini kullanarak yaşayan canlıların hepsini veya bir kısmını öldürmek veya hastalandırarak aktif yaşamdan uzaklaştırmak amacıyla yapılan, depolanan, istenildiği zaman kullanılan silahlar BİYOLOJİK SİLAH diye tanımlanmaktadır.
  • Biyoterörizm: Biyolojik silahlarla yapılan saldırı, terörist işlem
potans yel b yoloj k s lahlar
POTANSİYEL BİYOLOJİK SİLAHLAR
  • Mikroorganizmalar: Bakteriler, Virüsler, Maya hücreleri...
  • Mikrobiyal toksinler
  • Hayvan toksinleri
  • Bitki ve deniz ürünleri toksinleri
  • Yılan ve akrep zehirleri

Henderson DA Science, 283; 1279-1282, 1999

v r sler n kullanimi
VİRÜSLERİN KULLANIMI?
  • Üstün bir teknolojiye gerek var
  • Atılımı genellikle zor
  • Yayılımı kontrol etmek çok zor
  • Bir kısım ajana karşı aşı-tedavi yok
  • Dost birlik ve sivil kitlelere kolayca bulaşabilir
  • Zorunlu hücre içi olmaları, replikasyon zorluğu
b yoloj k s lah etkenler
BİYOLOJİK SİLAH: ETKENLER

Potansiyel biyolojik silahlarla ilgili olarak BM, NATO gibi kuruluşlar 43farklı infeksiyöz ajandanbahsetmektedir.

Şarbon, çiçek, veba ve botulizm (bir çay kaşığı toksin milyonlarca ölüm) etkenleri, teknolojik uyarlanabilirliği ve silah olarak istenen amaca hizmet etme kolaylığı ile daha öne çıkmaktadır.

b yoloj k s lah d er etkenler
BİYOLOJİK SİLAH: DİĞER ETKENLER

Fransiella tularensis

Burkholderia mallei

Ricketsiya prowasecki

Coxiella burnetti

Venezuella equine ensefalit virüsü

Marburg virüsü, Ebola virüsü

İnfluenza virüsü

Prionlar

Cryptosporidium sp..

b yoloj k s lah bula yolu
BİYOLOJİK SİLAH; BULAŞ YOLU
  • Biyolojik ve kimyasal silahlar solunum yolu, mide barsak yolu veya deri ve mukoza yoluyla bulaşmaktadır.
  • Biyolojik silah kullanıldığında duyarlı canlılar hastalanmakta veya ölmekte, insanlarda panik yaratılmaktadır. Binalara ise zarar verilmemektedir.
slide9

BİYOLOJİK SİLAH

  • Biyolojik silahlar ve kimyasal silahlar konvansiyonel silahlardan çok daha kolay elde edilmekte, daha kolay taşınmaktadır. Yapımı için bilgi birikimine ihtiyaç vardır.
  • Uygun hava şartları (nem, rüzgar), mikroorganizmanın özelliği, konsantrasyonu ve partikül büyüklüğü biyolojik silahın etkinliği üzerinde rol oynamaktadır.
b yoloj k s lahlarda stenen zell kler
BİYOLOJİK SİLAHLARDA İSTENEN ÖZELLİKLER
  • Düşük dozda etkili, yüksek oranda bulaşıcı olmalı
  • İnkübasyon süresi kısa olmalı
  • Hedef kitle immün olmamalı veya düşük immünite olmalı
  • Kullanım sırasında etken stabil olup, değişmemeli
  • Salgın sonunda kalıcılık süresi kısa olmalı

Spencer RC, Lightfoot NF, Journal of İnnfection 43; 104-110, 2001

Thomas V et al. Clin Infect Dis, 30 (6), 926-929, 2000

b yoloj k s lahlarda stenen zell kler1
BİYOLOJİK SİLAHLARDA İSTENEN ÖZELLİKLER
  • Yüksek oranda hastalığa veya ölüme neden olmalı
  • Tedavisi olmamalı veya zor olmalı
  • Saldırganlara ve yandaşlarına zarar vermemeli
  • Taşınması ve üretimi kolay olmalı
  • Uzun zaman depolanabilmeli
  • Fazlaca üretilebilmeli
  • Savaş araçlarında kullanılabilmeli

Spencer RC, Lightfoot NF, Journal of Infection 43; 104-110, 2001 Inglesby TV et al. Clin Infect Dis, 30 (6), 926-929, 2000

n kleer biyolojik ve kimyasal silahlar n etkisi
Nükleer, biyolojik ve kimyasal silahların etkisi

Spencer RC, Lightfoot NF, Journal of İnnfection 43; 104-110, 2001

k myasal s lah ve ter r zm
KİMYASAL SİLAH ve TERÖRİZM
  • 1995 yılında Japonya’da (Tokyo metroosunda) Aum Shinrikyo (Kıyamet günü) tarikatinin gerçekleştirdiğisarin gazı saldırısında 12 kişi ölmüş, 1000 kişi hastaneye yatırılmış, 5000 kişi gözlem altında tutulmuştur.

Aynıtarikatin çok sayıda Japon vatandaşınıöldürmeye yönelik, amacına ulaşamamış eylemleri de (1993’de 9 ayrı yere şarbon!) var

Okumura T, Acad Emerg Med 613-617, 1998

halep e de hardal gaz sald r s
Sokaklar cesetlerle doluydu. Etrafta dayanılmaz bir koku vardı. Binlerce cesedin kokusunu düşünebiliyor musunuz? Dayanılacak gibi değil. Körpecik bebeklerden bazılarının derileri kavrulmuş, bazılarının vücudu mosmor kesilmişti. Cesetlerin çoğu kadın, çocuk ve yaşlı insanlara aitti. Aralarında genç kızlar da vardı. Bazı bebekler, annelerinin kucağından fırlamış yerde yatıyor.

Yaklaşık 6000 ölü... 16 Mart 1988, SABAH

Halepçe’de Hardal gazı saldırısı
ngilizler hitler i ld rmek istemi 24 temmuz 1998 cuma h rriyet
İngilizler Hitler\'i öldürmek istemiş 24 Temmuz 1998, Cuma, Hürriyet
  • İngiliz Gizli Servisi\'nin, 1944 yılında dönemin Başbakanı Churchill\'in onayıyla, Adolf Hitler\'i öldürmeyi planladığı, ancak ölümü halinde ‘‘kahraman yapılacağı’’ korkusuyla vazgeçildiği açıklandı.
  • Devlet Arşivlerinin açıklanmasıyla ortaya çıkan, suikast planına göre, Gizli Servis\'e bağlı özel harekat timinin suikast seçenekleri arasında, bir keskin nişancının Hitleri uzaktan vurması, trenine sabotaj yapılması, çayına zehir konulması, bir bakteri enjekte edilmesi ve giysilerine hardal gazı bulaştırılması bulunuyordu.
b yoloj k s lahlar 1
BİYOLOJİK SİLAHLAR1
  • Mikroorganizmalar geçmiştesavaşlarda ve terörist eylemlerde nadiren kullanılmıştır. Bunun nedeni; biyolojik silahların üretiminin ve disseminasyonunun zor olmasıdır.
  • Bu gün ise; Biyolojik silahlar savaş başlıklarına, insansız uçaklara yerleştirilip, kamyon, otomobil veya gemilerle istenilen bölgelere gönderilebilmektedir.

Henderson DA Science, 283; 1279-1282, 1999

ge m te b yoloj k s lah 2
GEÇMİŞTE BİYOLOJİK SİLAH2
  • Geçmişte savaşlarda (Tatarlar, 1343) vebadan ölen askerlerin cesetleri mancınıklarla surlardan içeri atılıp kaos ortamı oluşturulmuş, infeksiyonlara ve ölümlere neden olunmuştur
  • Çiçekli hastaların eşya ve battaniyeleri Amerikalı yerli halka (kızılderililer) verilmiş ve binlerce kişi ölmüş
  • 1936-45 yılları arasında Japonlar tarafından Çin’de (infekte fare ve pirelerle) veba salgını.
ge m te b yoloj k s lah 3
GEÇMİŞTE BİYOLOJİK SİLAH3
  • Rusya’yı işgal eden Nazi birliklerinde Ruslar tarafından epidemik pnömonik tularemi salgını oluşturulmuştur.

Fakat takip eden haftalarda rüzgarın yön değiştirmesi sonucu salgın Sovyet birliklerini vurarak bölgede derin etkiler yapmıştır.

slide19
İngiltere; 1942-1943 yıllarında Gruinard adasında şarbon sporları ile doldurulmuş özel bombalar geliştirmiş ve denemeler yapmışlardır.
  • Ada 36 yıl karantinada tutulmuş, 1979 yılında dekontaminasyona başlanmış, 1987 yılında tam anlamıyla temizlenebilmiş. 50 milyon pound harcama, 2 km2 alan, 280 ton formaldehid. 2000 ton su
amerika 1950
Amerika 1950
  • Amerikan ordusu biyolojik silah taklidi amacıyla San Fransisco kentine Serratia marcescens isimli bir bakteriyi yaydı. Bu denemenin amacı gerçek bir biyolojik silahın kullanılması halinde meteorolojik koşulların etkisini araştırmaktı. 
  • Ordunun yaptığı denemeden hemen sonra şehirde S. marcescens’e bağlı bir nozokomiyal üriner sistem infeksiyonu salgını oldu ve bir hasta endokardit nedeniyle yaşamını yitirdi. 
  • Salgının ordunun yaptığı denemeyle olan ilgisi ?.
ge m te b yoloj k s lah 4
GEÇMİŞTE BİYOLOJİK SİLAH4
  • 1979 yılında Sverdlovsk’ta biyolojik silah üretim merkezinde gerçekleşen şarbon mikrobu sızıntısı sonucu (filtrelerdeki yetersizlik nedeni ile)şarbon salgını olmuş; 66ölüm (105 ?).
  • Sovyetlerin 1982’de aşıya dirençli bir tularemi suşunu içeren bombalarla Aral Gölü bölgesinde çalışmalar yapmış, bombalanan bölgedeki tüm aşılı maymunlar ölmüştür

Lew DP, in: Mandell GL, Beennett JE, Dolin R; 2000, 2215-2220

b yoloj k s lah ret m
BİYOLOJİK SİLAH ÜRETİMİ
  • Rusya’da 1970-80’li yıllarda 3 ayrı biyolojik silah geliştirme merkezinde 50.000 kişi çalışmaktaydı

(Sverdlok’da şarbon, Kirov’da veba, Zagorsky’de çiçek)

Bu çalışmalar ile ilgili ürkütücü iddialar;

  • Veba mikrobuna myelin toksin geni insersiyonunu başardıkları
  • Şarbon etkenini genetik olarak manuple ederek 5 antibiyotiğe direnç geliştirdikleri
  • Dirençli glanders basilini elde etmeyi başardıkları.

Khan AS et al.N Engl J Med 345; 287-289,2001

Spencer RC, Lightfoot NF, Journal of İnnfection 43; 104-110, 2001

b yoloj k s lah ret m1
BİYOLOJİK SİLAH ÜRETİMİ
  • Irak; 1982-83 yıllarında ABD’den, daha sonra Almanya’dan yardım alarak Biyolojik silah programını geliştirmiştir.
  • Çin; Marburg ve Ebola virüs salgını ve ölümler..??
  • Afrikada gizemli salgın?
b yoloj k s lah gel t ren lkeler
ABD

Rusya

İngiltere

Kanada

Çin

Japonya

Hindistan

Sırbistan

Çekoslavakya

Küba

İran

Irak

Suriye

Libya

İsrail

Sudan ?

Kuzey Kore ?

Bulgaristan ?

BİYOLOJİK SİLAH GELİŞTİREN ÜLKELER

Henderson DA, Lancet 354; 364, 1999

d nyada salginlar
DÜNYADA SALGINLAR
  • Avrupada; Epidemik veba salgını; 1348-1350 Avrupa nüfusunun yaklaşık % 30’u ölmüş
  • Avrupada çiçek hast salgını yüzbinlerce hasta
  • Frengi salgını; 16. Yüzyılda yüzbinlerce hasta
  • İsyopanl gribi salgını : 1918’de 20 milyon ölüm
  • Su ve yiyeceklerle bulaşan infeksiyon ve salgın; Salmonella enteritidis, Shigella dysenteria, Cryptosporidium sp, Vibrio cholera
nfeksiyonlar ve l m
İnfeksiyonlar ve ölüm %
  • Pandemik influenza % 2-5
  • Çiçek % 30
  • Veba % 50
  • Şarbon % 80-100

Henderson DA, Lancet 354; 364, 1999 Inglesby TV et al. JAMA, 1735-1745,1999

ne zaman d n lmeli
Ne Zaman Düşünülmeli
  • Belirli bir zaman diliminde veya coğrafi bölgede kümeleşme gösteren beklenmedik hastalıklar
  • İnfeksiyon hastalığı salgınını düşündüren belirti ve bulgularla başvuran hastalar Açıklanamayan sepsis, pnömoni, solunum yetmezliği, ateş ve döküntü, desendan tipte kas paralizisi
  • Erişkin hastaların suçiçeği benzeri bir tablo ile başvurması
  • Endemik alan dışında hastalık görülmesi
  • Hayvanlarda hastalanma ve ölüm
b yoter r zm ve ekonom k mal yet
BİYOTERÖRİZM ve EKONOMİK MALİYET
  • Biyolojik savaşın ekonomik maliyeti etkene, etkilenen bölgeye göre değişmektedir
  • Teori Model; Büyük merkezlere B. antrax spor saldırısı : Antrax’la yapılan biyoterörizmden etkilenen her 100.000 kişi için maliyetin 26.2 milyar USD olabileceği hesaplanmıştır ?
  • Her 100.000 kişinin 50.000’i hastalanıyor, 32.000’i ölüyor ?
  • İstanbul için maliyet 2-3 trilyon USD ?, ölüm ?

Kaufman AF. Emerging Infect Dis, 83-94,1997

Spencer RC, Lightfoot NF, Journal of Infection 43; 104-110, 2001

b yoloj k ve k myasal s lahlar denet m
BİYOLOJİK ve KİMYASAL SİLAHLARDENETİM
  • 1923 Cenevre protokolü*
  • Dünyada bir çok ülkenin biyolojik silahlara sahip olması, bu silahların terörist gurupların veya devletlerin eline geçme ve saldırı korkusu üzerine 1975 yılında Biyolojik ve Toksin Silahları Konvansiyonu biyolojik silah araştırma geliştirme çalışmalarına son verilmesi ve stokların yok edilmesi kararını vermiştir
  • 1993 yılında Kimyasal Silahlar Konvansiyonu; benzer kararlar alınmıştır
  • Kararlar uygulanabilmekte mi ?

*Cenevre Protokolü (Protocol for the Prohibition of the Use in War of Asphyxiating, Poisonous or other Gases and of Bacteriological Methods of Warfare)

gelecekte b yoloj k s lahlar korkular
GELECEKTE BİYOLOJİK SİLAHLAR; KORKULAR.....

Gen mühendisliğince üretilebilecek yeni ajanlar;

  • Mikroorganizmaların genetik olarak değiştirilip farklı toksin, venom üretiminde kullanımı
  • Mikroorganizmaların standart tedaviye dirençli hale getirilmesi, mevcut aşıların etkisiz kalması
  • İmmünolojik değişikliklerle standart tanı yöntemlerinin engellenmesi
  • Mikroorganizmaların aerosol haline dönüşümü
  • Etnik ve ırksal hedefi seçen ajanların geliştirilmesi

Spencer RC, Lightfoot NF, Journal of İnfection 43; 104-110, 2001

spek lasyon
Spekülasyon!?

Sars etkeni Yeni corona virüs biyolojik silah mı?

Kuş gribi etkeni İnfluenza virus H5N1 ?

  • Kim geliştirdi?
  • Hedef kim?
  • Yeni etkenler ortaya çıkacak mı?
abd 2001
ABD, 2001

22 olguda hastalık

11 olgu solunum şarbonu

5 ölüm

11 olgu deri şarbonu

İnhalasyon şarbonunda olgu fatalitesi %45

Toplam 30.000 kiyişe profilaksi verildi

ABD 2001
bi yolojik ter r etkenleri
Kategori A

Kolay bulaş

Çoğu insandan insana geçer

Mortalite yüksek

Sosyal panik

Özel hazırlık gerektirir

Etkenler

Çiçek

Botulizm

Şarbon

Tularemi

Veba

Biyolojik Terör Etkenleri
bi yolojik ter r etkenleri1
Kategori B

Bulaşma riski kolay

Orta derecede morbidite

Düşük mortalite

Spesifik tanı laboratuvarları gerekli

Etkenler

Q Ateşi

Bruselloz

Burkholderia mallei

Viral ensefalit

Stafilokokal enterotoksin B

Besinle bulaşan etkenler

Shigella dysenteriae

Escherichia coli (O157:H7)

V. cholerae

Cryptosporidium parvum

Biyolojik Terör Etkenleri
bi yolojik ter r etkenleri2
Kategori C

Hazırlanması güç

Yüksek morbidite

Yüksek mortalite

Gelecekte biyoterörizm amacıyla kullanılabileceği düşünülen ajanlar

Etkenler

Hantavirus

Sarı humma

Nipah virus

Çok ilaca dirençli tüberküloz

Biyolojik Terör Etkenleri
b yoloj k ve k myasal s lahlar denet m1
BİYOLOJİK ve KİMYASAL SİLAHLARDENETİM
  • 1923 Cenevre protokolü
  • Dünyada bir çok ülkenin biyolojik silahlara sahip olması, bu silahların terörist gurupların veya devletlerin eline geçme ve saldırı korkusu üzerine 1975 yılında Biyolojik ve Toksin Silahları Konvansiyonu biyolojik silah araştırma geliştirme çalışmalarına son verilmesi ve stokların yok edilmesi kararını vermiştir
  • 1993 yılında Kimyasal Silahlar Konvansiyonu; benzer kararlar alınmıştır
  • Kararlar uygulanabilmekte mi ?
gelecekte b yoloj k s lahlar korkular1
GELECEKTE BİYOLOJİK SİLAHLAR; KORKULAR.....

Gen mühendisliğince üretilebilecek yeni ajanlar;

  • Mikroorganizmaların genetik olarak değiştirilip farklı toksin, venom üretiminde kullanımı
  • Mikroorganizmaların standart tedaviye dirençli hale getirilmesi, mevcut aşıların etkisiz kalması
  • İmmünolojik değişikliklerle standart tanı yöntemlerinin engellenmesi
  • Mikroorganizmaların aerosol haline dönüşümü
  • Etnik ve ırksal hedefi seçen ajanların geliştirilmesi

Spencer RC, Lightfoot NF, Journal of İnfection 43; 104-110, 2001

ad