1 / 25

Szczepienia ochronne niektóre problemy Stefania Giedrys-Kalemba

Szczepienia ochronne niektóre problemy Stefania Giedrys-Kalemba Katedra i Zakład Mikrobiologii i Immunologii. Układ immunologiczny - odpornościowy. powstał jako ochrona przed patogenami (antygenami) ma zdolność rozpoznawania antygenów własnych ( self) od obcych ( non self)

phuoc
Download Presentation

Szczepienia ochronne niektóre problemy Stefania Giedrys-Kalemba

An Image/Link below is provided (as is) to download presentation Download Policy: Content on the Website is provided to you AS IS for your information and personal use and may not be sold / licensed / shared on other websites without getting consent from its author. Content is provided to you AS IS for your information and personal use only. Download presentation by click this link. While downloading, if for some reason you are not able to download a presentation, the publisher may have deleted the file from their server. During download, if you can't get a presentation, the file might be deleted by the publisher.

E N D

Presentation Transcript


  1. Szczepienia ochronne niektóre problemy Stefania Giedrys-Kalemba Katedra i Zakład Mikrobiologii i Immunologii

  2. Układ immunologiczny - odpornościowy • powstał jako ochrona przed patogenami (antygenami) • ma zdolność rozpoznawania antygenów własnych (self) od obcych (non self) • podstawowe cechy: (podstawa stosowania szczepień ochronnych) * swoistość rozpoznania antygenu a następnie * wytworzenia swoistej odpowiedzi immunologicznej: komórkowa, humoralna (klucz-zamek) * pamięć immunologiczna szybsza i bardziej efektywna odpowiedź po powtórnym zetknięciu się z antygenem

  3. Budowa układu limfatycznego (1-2% masy ciała) • narządy pierwotne (centralne): * grasica–rozwój i dojrzewanie limfocytów T * szpik kostny– rozwój i dojrzewanie limfocytów B • narządy wtórne (obwodowe):kooperacja T i B z antygenem, współdziałanie z fagocytami i komórkami pomocniczymi * śledziona * węzły chłonne * tkanki „śluzówkowe”-MALT (GALT, BALT), SALT, kępki Peyera..

  4. Typy odporności

  5. Odpowiedź komórkowa Odpowiedź humoralna

  6. Antygen musi być przetworzony przez komórkę APC APC prezentuje antygen limfocytowi T - rozpoznanie Limfocyt T ulega proliferacji, wytwarza cytokiny, staje się komórką efektorową T

  7. Za swoistą odpowiedź immunologiczną odpowiedzialne sąlimfocyty

  8. Szczepienia ochronne • podanie odpowiednich antygenów  wytworzenie czynnej odpowiedzi i komórek pamięci • najskuteczniejszy sposób zapobiegania zakażeniom, realizowany wg kalendarza szczepień • szczepienie dzieci - satysfakcjonujące, dorosłych - nie • wg Światowego Banku Rozwoju - najbardziej opłacalna inwestycja zdrowia publicznego * ochrona indywidualna + efekt populacyjny (starzenie się populacji, wzrost aktywności ludzi młodych, migracje, więcej grup ryzyka zakażenia) określenie „szczepionka” (ang. vaccine) - wprowadził Pasteur dla uczczenia osiągnięć Jennera (vaccinia virus – wirus ospy krowiej = wakcynacja) nazwę rozszerzono na wszystkie czynniki wywołujące swoistą odpowiedź łagodzącą infekcje i inne reakcje na antygen

  9. Typy antygenów w szczepionkach • żywe naturalne • żywe odzjadliwione = atenuowane • pełne, zabite • toksoid (anatoksyna) • fragmenty subkomórkowe, podjednostki wirusowe • rekombinanty DNA

  10. żywe naturalnedrobnoustroje lub blisko spokrewnione ospa - wirus krowianki rzadko stosowane żywe odzjadliwione = atenuowane(mutacje, niższa temperatura) Polio – szczepionka doustna wg Sabina, odra, świnka, różyczka, żółta febra, Rotavirus, BCG możliwość rewersji szczepu do zjadliwego, niebezpieczeństwo u osób z niedoborem odporności, trudniejsza atenuacja bakterii niż wirusów pełne, zabite(inaktywacja formaliną) Polio – szczepionka wg Salka, wścieklizna, grypa, HAV, krztusiec, dżuma, cholera, dur brzuszny bezpieczniejsze, ale wirusowe wywołują głównie odpowiedź humoralną, a ważniejsza jest komórkowa,

  11. toksoid (anatoksyna)(inaktywacja formaliną), tężec, błonica, cholera tylko w niektórych chorobach, najbardziej skuteczne

  12. fragmenty subkomórkowe, podjednostki wirusowe • polisacharydy otoczkowe: S.pneumoniae, H.influenzae b, N.meningitidis łączy się z nośnikiem białkowym, stymulują wytwarzanie IgM, swoiste przeciwciała blokują adherencję do nabłonków • antygen powierzchniowy: HBsAg swoiste przeciwciała blokują adherencję i wnikanie do komórki wrażliwej (początkowo izolowano z krwi nosicieli)

  13. Rekombinanty DNA • klonowanie i ekspresja genu – HbsAg u drożdży • wprowadzanie genów jednego drobnoustroju: * do innego mniej zjadliwego (krowianka, Salmonella, BCG), * do obojętnych wektorów, np. plazmidów * do produktów spożywczych (transgeniczna sałata – obiecujące w krajach afrykańskich) wektor wprowadza się potem do organizmu, gdzie ulega replikacji, a ekspresja odpowiedniego genu dostarcza dużej ilości antygenu in situ, może być rozsiewany przez makrofagi po całym organizmie * „goły” DNA kodujący antygen (białkowy) można umieścić na kulkach złota i wprowadzić do skóry pod ciśnieniem

  14. Dobra szczepionka musi być: • Indukować prawidłowy rodzaj odporności– istotny w likwidacji lub unieczynnieniu danego drobnoustroju / toksyny • Mieć dostateczną immunogenność * żywe są bardziej skuteczne niż zabite * zabite oraz fragmenty komórkowe są wzmacniane adiuwantem lub podawane z nośnikiem białkowym * aby uzyskać wysoką skuteczność - antygen podaje się kilkakrotnie, 2-3-5 szczepionek podaje się jednoczasowo – działają wzajemnie jak adiuwanty * podanie domięśniowe/podskórne/ doustne/ w aerosolu • Bezpieczna - brak objawów choroby, alergicznych, innych • Trwała w przechowywaniu – problem - żywe drobnoustroje • Koszt szczepień – BCG - tania, wzw B, rekombinowana - droga

  15. Szczepionki - problemy • Atenuowane * zalety: indukcja odp. humoralnej i komórkowej, nie wymagają adiuwantów, długotrwała protekcja * wady: atenuacja prowadzi do utraty immunogenności, ryzyko wzrostu patogenności, niebezpieczne dla osób z niedoborami, przechowywanie może unieczynnić drobnoustrój • Inaktywowane, pojedyncze antygeny * zalety: wygodne przechowywanie, indukują przeciwciała, nie ma ryzyka przy niedoborach * wady:ryzyko zniszczenia istotnych epitopów przy inaktywacji, brak odpowiedzi miejscowej, konieczność dodawania adiuwantów, protekcja krótkotrwała, wymagają powtarzania dawek

  16. Kalendarz szczepień, obowiązkowe - 2010Dz.Urz.Min.Zdrowia Nr 10, poz.47 z 22 .10.2009 • <24 godz po urodzeniu – WZW B, gruźlica – BCG • 2 miesiąc (po 6-8 tyg.) – WZW B, DTP (błonica, tężec, krztusiec), Hib • 3/4 miesiąc (po 6-8 tyg.) - DTP, PolioI, Hib • 5/6 miesiąc (po 6-8 tyg.) – DTP, PolioI, Hib • 7 miesiąc (po 6-8 tyg.) – WZW B • 13-14 miesiąc – odra+świnka+różyczka • 16/18 miesiąc – DTP, PolioI, Hib • 6 rok – DTaP, PolioO • 10 rok – odra+świnka+różyczka • 11/12 rok – odra+świnka+różyczka - nie ma • 14 rok – WZW B (u nieszczepionych, cykl - 0; 1; 6 miesięcy), Td • 19 rok – Td

  17. Szczepienia obowiązkowe osób narażonych w sposób szczególny - nieodpłatne • WZW B– pracownicy służby zdrowia, studenci medycyny, uczniowie szkół medycznych, osoby z otoczenia chorych i nosicieli WZW B (rodzina, opiekunowie), chorzy dializowani, z przewlekłym zapaleniem wątroby, zakażenie HIV, przygotowywane do zabiegu w krążeniu pozaustrojowym • Błonica– osoby z kontaktu, zagrożeni zawodowo (przejścia graniczne), wyjeżdżające do krajów, gdzie są zachorowania, ustalenia w zależności od sytuacji epidemiologicznej • Tężec– osoby zranione, ciężkie – uodpornienie czynno-bierne • Wścieklizna– osoby pokąsane, ciężkie (twarz) + surowica • Dur brzuszny– zależności od sytuacji epidemiologicznej (powódź) Dodano: • Haemophilus influenzae b - do 2 r.ż. niezaszczepione • Streptococcus pneumoniae - wybrane grupy • Ospa wietrzna - wybrane grupy

  18. Szczepienia zalecane (niefinansowane przez MZ) • RV - Rotawirusy • Streptococcus pneumoniae • WZW A • WZV B • grypa - przewlekle chorzy, > 55 lat, pracownicy służby zdrowia, szkół, transportu.. • odra, świnka, różyczka, ospa wietrzna • Neisseria meningitidis • Haemophilus influenzae b • kleszczowe zapalenie mózgu • błonica, tężcec - dorosłym co 10 lat • różyczka - młodym kobietom nieszczepionym lub po 10 latach • żółta gorączka

  19. Szczepionki przeciwko grypie sezonowej - 2009/2010 Szczepienie przeciwko grypie sezonowej Szczepienie przeciwko grypie pandemicznej Inaktywowana szczepionka przeciwko grypie (rozszczepione wiriony - split) Fluarix, Vaxigrip, Podjednostkowa sub-unit(oczyszczona hemaglutynina i neuraminidaza): Influvac

  20. Co zawiera Influvac 2009/2010 • Substancjami czynnymi szczepionki są hemaglutynina i neuraminidaza, A/Brisbane/59/2007 (H1N1) - wariant szczepu          A/Brisbane/59/2007 (IVR-148)                              15 mikrogramów HA *                                                             A/ Brisbane/10/2007 (H3N2) - wariant szczepu         A/Uruguay/716/2007 (NYMC X-175C)                     15 mikrogramów B/Brisbane/60/2008 – wariant szczepu        B/Brisbane/60/2008                                              15 mikrogramów HA • w dawce 0,5 ml • Szczepionka ta jest zgodna z  zaleceniami WHO (dla półkuli północnej) i decyzją UE na sezon 2009/2010 • Inne składniki szczepionki to: potasu chlorek, potasu diwodorofosforan, disodu fosforan dwuwodny, sodu chlorek, wapnia chlorek dwuwodny, magnezu chlorek sześciowodny, woda do wstrzykiwań. 2005/2006: A/New Caledonia/20/99, A/California 7/2004, B/Shanghai/361/2002 2006/2007: A/New Caledonia/20/99, A/Visconsin 67/2005 B/Malaysia/2506/2004 2007/2008: A/Wisconsin/67/2005 (H3N2) A/Solomon Islands/3/2006 (H1N1) B/Malaysia/2506/2004

  21. Szczepionki przeciwko grypie pandemicznej: A H1N1 1.Rozszczepiony wirion, inaktywowana + Adiuwant AS03 A/California/7/2009 (H1N1) wariant wirusa (X-179A) 3,75 mikrograma hemaglutyniny, namnażany w zarodkach kurzych 2.Antygeny powierzchniowe (hemaglutynina i neuraminidaza) wirusa grypy+Adiuwant MF59C.1 A/California/7/2009 (H1N1)v wariant wirusa (X-179A) 7,5 mikrograma hemaglutyniny, namnażane w zarodkach kurzych 3.Cały wirion, namnażany na komórkach Vero, inaktywowany, A/California/07/2009 (H1N1)v 7,5 mikrograma** hemaglutyniny

  22. Szczepienia - co dalej? • Warunek nadrzędny - bezpieczeństwo szczepionek - stała kontrola • Nowe szczepionki - bardzo drogie - państwa biedne - czy uzyska się efekt populacyjny? • Stare - suboptymalna skuteczność, różnorodność gatunków, np. BCG • Zmienność drobnoustrojów - wirus grypy, HIV • Objawy uboczne? - szczepionka MMR (świnka, odra, różyczka - autyzm?) - zmniejszenie szczepień - epidemie odry ! • Szczepionki przeciw pasożytom - wciąż w fazie eksperymentalnej - polimorfizm form pasożyta, zmienność (malaria)

More Related