TAHAKKUK ESASLI
Download
1 / 59

TAHAKKUK ESASLI DEVLET MUHASEBESİ - PowerPoint PPT Presentation


  • 501 Views
  • Uploaded on

TAHAKKUK ESASLI DEVLET MUHASEBESİ. A-GİRİŞ.

loader
I am the owner, or an agent authorized to act on behalf of the owner, of the copyrighted work described.
capcha
Download Presentation

PowerPoint Slideshow about ' TAHAKKUK ESASLI DEVLET MUHASEBESİ' - phong


An Image/Link below is provided (as is) to download presentation

Download Policy: Content on the Website is provided to you AS IS for your information and personal use and may not be sold / licensed / shared on other websites without getting consent from its author.While downloading, if for some reason you are not able to download a presentation, the publisher may have deleted the file from their server.


- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - E N D - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
Presentation Transcript

TAHAKKUK ESASLI DEVLETMUHASEBESİ


A g r
A-GİRİŞ

  • Muhasebe, Kamu yönetimlerini yeniden yapılandırma çabası içerisindeki ülkelerin, reform çalışmalarına muhasebe sistemlerini düzeltmekle ve daha doğru, daha zamanlı, daha güvenilir bilgi üretebilir hale getirmekle başlamalarını gerekli kılmıştır.

  • Devlet muhasebesi hükümetlerin mali politikalara ilişkin işlemlerinin kayıtlarını tutar ve raporlar. Bu nedenle, Devlet Muhasebesi mali hesap verilebilirliğin ve saydamlığın en önemli unsurudur.


Gelişmiş bir muhasebe ve raporlama sistemi hükümetlerin uyguladıkları mali politikaların mevcut ve gelecek dönemlerdeki etkileri hakkında en sağlam referans kaynağıdır.

Bu yönüyle Devlet Muhasebesi; yatırımcılara, akademisyenlere, politika oluşturanlara ve diğer ilgili kişi ve kuruluşlara karar alma ve bu kararların uygulanması sürecinde zamanında, doğru ve tutarlı bilgi sağlar.


Kamu kesiminin ihtiyaç duyacağı tüm mali verilerin günü gününe, doğru, güvenilir bir şekilde kaydedilip saklaması; bunların işlenerek analiz edilmesi ve böylece üretilen yönetim bilgileri ile mali bilgilerin karar verme durumundaki yöneticilerin kullanımına zamanlı olarak sunulması sağlıklı bir kamu mali yönetimi için hayati önem taşır.

Tahakkuk Esaslı Muhasebe, yöneticilerin etkili, zamanlı ve doğru kararlar almalarına yardımcı olurken, onların hesap verme yükümlülüklerini yerine getirmelerinde de vazgeçilemez bir rol oynar.


Geçmişte Devlet Muhasebesi uygulamaları, bütçenin uygulanması işlemleri üzerinde yoğunlaşmıştır. Bunun için bütçe yılı içinde tahsil edilen gelirler ile yapılan giderlerin kaydı ve raporlanması yeterli görülmüştür.

Zaman içinde hükümetlerin ekonomik faaliyetleri ve etkileri artmış ve bunun sonucu olarak hükümetlerce alınan ekonomik kararlar ulusal ekonomiye yön vermeye başlamıştır. Bu gelişmeler, dikkatleri hükümetlerin aldıkları mali kararların ve yaptıkları mali işlemlerin kaydı ve raporlanmasına yani, Devlet Muhasebesi ve mali raporlamaya çekmiştir.

Bunlarla birlikte Devlet Muhasebesi ve mali raporlama alanında bir değişim ve gelişim süreci yaşanmaya başlanmıştır.


Muhasebe sistemleri uzun yıllar, gelirlerin tahsil edildiğinde, harcamaların ise ödendiğinde kaydı anlamına gelen, nakit esasına dayandırılmıştır.

Dolayısıyla nakit esasına dayalı muhasebe sistemi, esas olarak modern anlamda Devlet Muhasebesinin başlangıç noktasıdır. Tam tahakkuk esaslı muhasebe sistemi maddi duran varlıklar dâhil, doğan ve ilerde gerçekleşecek her türlü mali işlemin kaydedilmesi anlamına gelmektedir.


Nakit ve tahakkuk esas nedir 1
Nakit ve Tahakkuk Esası Nedir (1) ? edildiğinde, harcamaların ise ödendiğinde kaydı anlamına gelen, nakit esasına dayandırılmıştır.

5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununun 51. Maddesinde :

Kamu gelir ve giderlerinin yılı ve mahsup dönemi

MADDE 51.- Kamu gelir ve giderleri tahakkuk ettirildikleri mali yılın hesaplarında gösterilir.  

Bütçe gelirleri tahsil edildiği, bütçe giderleri ise ödendiği yılda muhasebeleştirilir.

MADDE GEREKÇESİ (MADDE 51):

Maddede, Tahakkuk Esaslı Muhasebe Sisteminin gereği olarak gelir ve giderlerin tahakkuk ettirildikleri yılın hesaplarında gösterilmesi, Bütçe işlemlerinin ise nakit esasında muhasebeleştirilmesi hüküm altına alınmış;


Nakit ve tahakkuk esas nedir 2
Nakit ve Tahakkuk Esası Nedir (2) ? edildiğinde, harcamaların ise ödendiğinde kaydı anlamına gelen, nakit esasına dayandırılmıştır.

Gelirler ve Bütçe Gelirleri;

Gelirler Hesabına tahakkuk esasında ve GFS’e uygun olarak tahakkuk eden gelirler kaydedilir.

Bütçe Gelirleri Hesabına, nakit esasında Bütçe Kanunlarında bütçe geliri olarak tanımlanan gelirler kaydedilir.

Giderler ve Bütçe Giderleri Hesabı;

Giderler Hesabına tahakkuk esasında ve GFS’e uygun olarak tahakkuk eden giderler kaydedilir.

Bütçe Giderleri Hesabına nakit esasında Bütçe Kanunlarında bütçe gideri olarak tanımlanan giderler kaydedilir.


Nakit ve tahakkuk esas nedir 3
Nakit ve Tahakkuk Esası Nedir (3) ? edildiğinde, harcamaların ise ödendiğinde kaydı anlamına gelen, nakit esasına dayandırılmıştır.

YANSITMA TEKNİĞİ

Tahakkuk esasına dayalı muhasebe sistemi ile nakit esasına dayalı bütçe sisteminin uyumlaştırılması ve tahakkuk esasında muhasebe raporları ve nakit esasında bütçe raporları üretilebilmesi için “ yansıtma tekniği ” kullanılmıştır. Böylece bütçe kanunlarının gelir ve gider kabul ettiği işlemler bütçe geliri ve bütçe gideri hesaplarına kaydedilmekte ve yansıtma hesapları kullanılarak; genel kabul görmüş muhasebe ilkelerine göre gelir ve gider kabul edilen işlemler gelir ve gider hesaplarına yansıtılmakta, gelir ve gider olarak kabul edilmeyen işlemler ise ilgili varlık veya yükümlülük hesaplarına yansıtılmaktadır

  • Gider yansıtma İşlemleri

  • Gelir yansıtma İşlemleri

  • Diğer yansıtma İşlemleri

    Bütçeleştirilecek Borçlar yansıtma İşlemleri

    Kişilerden Alacaklar Hesabı işlemleri

    Ters yansıtma işlemleri vb.


Nakit ve tahakkuk esas nedir 4
Nakit ve Tahakkuk Esası Nedir (4) ? edildiğinde, harcamaların ise ödendiğinde kaydı anlamına gelen, nakit esasına dayandırılmıştır.

Tüketim Malzemesi Alımı (Yakıt Alımı)

Varlık Alımı (Taşıt alımı)

NAKİT ESASI

TAHAKKUK ESASI

YANSITMA HESAPLARI


Nakit ve tahakkuk esas nedir 5
Nakit ve Tahakkuk Esası Nedir (5) ? edildiğinde, harcamaların ise ödendiğinde kaydı anlamına gelen, nakit esasına dayandırılmıştır.

Sermaye Geliri (Taşıt Satışı)

Vergi Dışı Gelir (Şartname Geliri)

NAKİT ESASI

TAHAKKUK ESASI

YANSITMA HESAPLARI


Nak t esasindan tahakkuk esasina ge e l k n dok manlar
NAKİT ESASINDAN TAHAKKUK ESASINA GEÇİŞE İLİŞKİN DOKÜMANLAR

  • Ulusal Program,

  • IMF Niyet Mektupları,

  • IMF ve Dünya Bankası’nın Türkiye Raporları ve Dünya Bankası ile Yapılan Yapısal Uyum Kredisi (PFPSAL) Anlaşması,

  • 8. Beş Yıllık Kalkınma Planı Özel İhtisas Komisyonu Raporu,


Nak t esasindan tahakkuk esasina ge n yapilan ali malar 1
NAKİT ESASINDAN TAHAKKUK ESASINA GEÇİŞ İÇİN YAPILAN ÇALIŞMALAR (1)

  • 1995 yılında kamu mali yönetimi projesi kapsamında “muhasebe çalışma grubu” oluşturularak, Genel ve Katma Bütçeli idarelerde Tahakkuk esasına geçilmesini amaçlayan Kamu Mali Yönetim Projesi çalışmaları başlamış ve Döner Sermayeli İşletmeler Muhasebe Yönetmeliğinin hazırlanması ve yayımlanması ile ilk uygulama başlatılmıştır.

  • 2001 yılında say2000i projesi hayata geçirildi.

  • 19 Kasım 2003 tarihli ve 2003/6334 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile Devlet Muhasebesi Genel Yönetmeliği yayımlanmış ve bu yönetmelikte belirlenen esaslara uygun olarak, genel ve katma bütçeli idareler için, tahakkuk esasına dayalı Genel Bütçeli Daireler ve Katma Bütçeli idareler Muhasebe Yönetmeliği hazırlanmış ve 2004 yılı başından itibaren yürürlüğe konulmuştur.


Nak t esasindan tahakkuk esasina ge n yapilan ali malar 2
NAKİT ESASINDAN TAHAKKUK ESASINA GEÇİŞ İÇİN YAPILAN ÇALIŞMALAR (2)

  • Mali yönetim ve kontrol sistemini deyim yerindeyse tamamen değiştiren 24.12.2003 tarih ve 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu çıkarılmış ve bu kanunla muhasebe kayıt ve işlemlerinin, devlete ait şirketler hariç, bütün genel yönetim birimlerinde standart hale getirilmesi ve tahakkuk esasına göre yürütülmesi hükme bağlanmıştır.

  • Devlet Muhasebesi Genel Yönetmeliği 5018 sayılı Kanunun diline uygun hale getirilerek Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği adıyla 8 Haziran 2005 tarihli Resmi gazetede yayımlanmıştır.


1 tahakkuk esasina dayali muhasebe kayit s stem
1-TAHAKKUK ESASINA DAYALI MUHASEBE KAYIT SİSTEMİ ÇALIŞMALAR (2)

Tahakkuk esaslı muhasebe; 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol kanunun 50. maddesi ile Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği, Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği ve Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliğinde;

‘’Bir ekonomik değer yaratıldığında, başka bir şekle dönüştürüldüğünde, mübadeleye konu edildiğinde, el değiştirdiğinde veya yok olduğunda muhasebeleştirilir’’

şeklinde tanımlanmış,


1 tahakkuk esasina dayali muhasebe kayit s stem1
1-TAHAKKUK ESASINA DAYALI MUHASEBE KAYIT SİSTEMİ ÇALIŞMALAR (2)

  • 5018 sayılı kanunun 51. maddesinde de;

    Kamu gelir ve giderlerinin tahakkuk ettirildikleri mali yılın hesaplarında gösterilir.

  • Bütçe gelirleri tahsil edildiği, bütçe giderleri ise ödendiği yılda muhasebeleştirilir. Denilmekle;

  • Maddede, Tahakkuk Esaslı Muhasebe Sisteminin gereği olarak gelir ve giderlerin tahakkuk ettirildikleri yılın hesaplarında gösterilmesi,

  • Bütçe işlemlerinin ise nakit esasında muhasebeleştirilmesi hüküm altına alınmıştır.


1 tahakkuk esasina dayali muhasebe kayit s stem 1
1-TAHAKKUK ESASINA DAYALI MUHASEBE KAYIT SİSTEMİ (1) ÇALIŞMALAR (2)

  • Tahakkuk esasında işlemler nakit akımlarının ne zaman olduğuna bakılmaksızın, ortaya çıktıklarında kaydedilir.

  • Gelirler hesabı, nakit olarak tahsil edilip edilmediklerine bakılmaksızın, mali yıl boyunca tahakkuk eden ve genel kabul görmüş muhasebe ilkelerine göre gelir olarak kaydedilmesi gereken gelir işlemlerini gösterir.


1 tahakkuk esasina dayali muhasebe kayit s stem 2
1-TAHAKKUK ESASINA DAYALI MUHASEBE KAYIT SİSTEMİ (2) ÇALIŞMALAR (2)

  • Giderler hesabı da nakit olarak ödenip ödenmediklerine bakılmaksızın, mali yıl boyunca tahakkuk eden giderlerin toplamını gösterir.

  • Tahakkuk eden gelir ve giderler doğdukları mali yılın hesaplarına ve raporlarına dahil edilirler.


1 tahakkuk esasina dayali muhasebe kayit s stem 3
1-TAHAKKUK ESASINA DAYALI MUHASEBE KAYIT SİSTEMİ (3) ÇALIŞMALAR (2)

  • Ekonomik olaylara ilişkin işlemler ait oldukları mali yılda kaydedilir ve raporlanır. Bu özelliği ile dönemsel mali raporlar, ilgili faaliyet dönemlerine ilişkin mali işlemleri tam olarak yansıtırlar.

  • Tahakkuk esaslı muhasebe sisteminde üretilen mali raporlar, gelirleri, giderleri (amortisman dahil), varlıkları (mali ve fiziksel varlıkları, cari ve sermaye varlıklarını),yükümlülükleri, ve diğer ekonomik akımları içerir.


2 tahakkuk esali devlet muhasebes le muhasebe s stem nde yapilan de kl kler
2-TAHAKKUK ESALI DEVLET MUHASEBESİ ÇALIŞMALAR (2) İLE MUHASEBE SİSTEMİNDE YAPILAN DEĞİŞİKLİKLER


2 1 kay tlar tahakkuk esas na g re tutulmaya ba lam t r
2.1. Kayıtlar Tahakkuk Esasına Göre Tutulmaya Başlamıştır.

  • Ülkemizde muhasebe sistemi, mali raporlama açısından önem taşıyan pek çok bilginin kaydedilmemesine ve kaybolmasına neden olan nakit esasına dayanmaktaydı.

  • Yürürlüğe konulan tahakkuk esaslı muhasebe sisteminde ise, bütçe işlemleri açısından nakit esasına göre, faaliyetler açısından ise tahakkuk esasına göre kayıt yapılmaktadır.


Tahakkuk Esaslı devlet muhasebe sisteminin en önemli özelliklerinden biri, nakit esasına dayalı bütçe uygulama sonuçları ile tahakkuk esasında faaliyet sonuçlarını birlikte üretebilecek şekilde düzenlenmesidir.


Genel yönetim kapsamındaki tüm kamu idarelerini kapsayan yeni devlet muhasebesi çalışmalarının başlangıcındaki temel amaçlardan biri, devlet hesaplarında saydamlığın sağlanmasıydı.

Modern kamu yönetiminde tüm kullanıcılar ile devletin finansmanını sağlayan vergi verenlerin, devlete ilişkin tüm mali bilgileri, muhasebeden açık, doğru ve net bir şekilde öğrenme hakları vardır. Bu durum demokratik ve çağdaş bir devlet olmanın da en temel gereğidir.

2.2. Devletin Tüm Mali Faaliyetleri Kayıt Altına Alınmaktadır.


Yeni devlet muhasebesi bu gereği yerine getirebilmek için bütçe odaklı bir muhasebe sisteminin dışına çıkarak bütçe tarafından kavranmayan, maddi ve maddi olmayan tüm duran varlıkların yanı sıra kayıt dışı bütçe işlemlerini ve devletin muhtemel yükümlülüklerini kavrayarak muhasebeleştirmektedir.

Böylelikle muhasebeden elde edilen raporlarda geçmişten farklı olarak devletin faaliyet ve performansını doğrudan etkileyen işlemler görülebilmektedir


2 3 maddi ve maddi olmayan duran varl klar kay t alt na al nmaktad r
2.3. Maddi ve Maddi Olmayan Duran Varlıklar Kayıt altına Alınmaktadır.

Tahakkuk esaslı devlet muhasebesi, maddi duran varlıkların muhasebeleştirilmesini ve raporlanmasını kapsamaktadır. Üretilecek mali tablolarda maddi duran varlıklar, amortisman giderleri ve yıl sonlarında yeniden değerleme uygulamaları ile duran varlıklar, raporlama tarihindeki piyasa değerleriyle raporlanabilmektedir.


Böylelikle maddi duran varlık edinimiyle veya elden çıkarılmasıyla giderlerin ve gelirlerin dönemsel olarak artması ya da azalması söz konusu olmamaktadır.

Maddi duran varlıklardan, elden çıkarılacak olanlar ayrı hesaplarda izlenecektir. İlgili hesaplar aracılığıyla tüm kamunun elindeki elden çıkarılacak hurda vb. tüm maddi varlıkların görülmesi bunların kurumlar itibarıyla raporlanması sağlanacak ve maddi duran varlıkların ne kadarının aktif olarak kullanıldığı raporlanabilmektedir.


Arıca tahakkuk esaslı devlet muhasebesi çalışmalarında, devletin sahip olduğu arsa, bina, makine ve teçhizatın dökümü ve değerlemesi konusunda çeşitli sorunlarla karşılaşılsa da, kamu kesiminin sahip olduğu varlıkların ayrıntısının bilinmesi açısından bir fırsat oluşturmaktadır.


2.4. Ödenek ve Nakit Planlaması ile Bütçeler ve Orta Vadeli Harcama Programlarının Hazırlanmasına Destek sağlamaktadır.

  • Devletin mali işlemlerinin kaydedildiği nakit esaslı muhasebe sisteminde, ödenek yokluğu nedeniyle ödenmemiş borçlar ve girişilen taahhütler muhasebe sisteminde kaydedilmediği için ödenek ve nakit dağılımı sağlıklı bir şekilde planlanıp gerçekleştirilememektedir.

  • Burada Tahakkuk esaslı yeni devlet muhasebe sistemiyle getirilen üç yeni hesaptan bahsetmek yararlı olacaktır.


1 b t ele t r lecek bor lar hesabi
1- BÜTÇELEŞTİRİLECEK BORÇLAR HESABI Vadeli Harcama Programlarının Hazırlanmasına Destek sağlamaktadır.

  • Bu hesap, devlet adına bütçe kanunu veya özel bir kanunla yapılması öngörülen bir hizmet veya mal karşılığı olmak üzere devlet zimmetinde gerçekleştiği halde ödeneği olmayan ve kanunen ödenek üstü harcamaya da izin verilmediğinden, ödeme emrine bağlanamayan borçların izlenmesi için kullanılmaktadır.


2 b t ele t r lm bor lar hesabi
2- BÜTÇELEŞTİRİLMİŞ BORÇLAR HESABI Vadeli Harcama Programlarının Hazırlanmasına Destek sağlamaktadır.

  • Bu hesap bütçede ödeneği bulunmakla beraber yer ve zaman farklılığı nedeniyle ödenek temin edilemeyen durumlarda, gerçekleşen giderlerin, bütçe gideri şeklinde tahakkuk ettirilmesinden doğan borçların kaydı için kullanılmaktadır. Bu hesaba kaydedilen tutarlar en geç yıl sonuna kadar ödeneği temin edilerek hak sahiplerine ödenecektir.


3 taahh tler hesabi
3- TAAHHÜTLER HESABI Vadeli Harcama Programlarının Hazırlanmasına Destek sağlamaktadır.

  • Nazım hesaplar grubu içerisinde yer alan “Taahhütler Hesabı” ile girişilen taahhütler, muhasebe sistemi tarafından izlenebilmekte ve bunların bütçedeki ödeneklerle ilişkisi kurulabilmektedir. Bütçenin hazırlanması ve uygulanmasına destek sağlayacak bir taahhüt izleme sisteminin bulunması ile birlikte, özellikle yıllara sair işler için sağlıklı ödenek planlaması yapılabilmektedir.


2 5 devlet bor lar n n mali raporlarda g r lmesi sa lanmaktad r
2.5. Devlet Borçlarının Mali Raporlarda Görülmesi Sağlanmaktadır.

  • Aksak işleyen bir nakit yönetimi ile bütçenin hazırlanması, uygulanması ve gözetimi süreçlerindeki rasyonelliğin yitirilmesi kamu kesiminin borçlanma ihtiyacını daha da artırmıştır. İç ve dış borçlarımızın alabildiğine büyümesi, son yılarda kamuoyunun dikkatlerinin borç yönetimimize çevrilmesine neden olmuştur.

  • Kamuoyunun dikkatlerinin devlet borçlarının rakamları üzerine yoğunlaştığı bugünlerde, tahakkuk esaslı devlet muhasebesi sistemine geçilmesi ile tüm borçların, vade yapıları dahil bir çok detayının devlet hesaplarında görülmesi sağlanmıştır.


2 6 kesin hesaba li kin bilgiler muhasebeden elde edilebilmektedir
2.6. Kesin Hesaba İlişkin Bilgiler Muhasebeden Elde Edilebilmektedir.

  • Kesin hesap Kanunu, literatürde bütçenin denetlenmesi ve hesap verme araçlarından en önemlisi olarak ifade edilir. Nakit Esaslı Muhasebe sistemi kesin hesap kanun tasarısının hazırlanmasına destek sağlamakla birlikte, birçok noktada yetersiz kalmaktaydı. Bu nedenle kesin hesaba ilişkin bilgiler muhasebe dışı çalışmalar sonucunda elde edilebilmekteydi.


Tahakkuk Esaslı Muhasebe sistemi ile birlikte “90- Ödenek Hesapları Grubu”nda yer alan ödenek hesaplarının yardımcı hesap kodları aracılığıyla ve tüm bütçe uygulamalarına ait sonuçların, ekonomik, kurumsal, finansal ve fonksiyonel ayrımının da gösterildiği bütçe hesapları yardımıyla, kesin hesap düzenlemelerine ilişkin bütün bilgiler dün olduğunun çok ilerisinde ve anlık olarak muhasebeden elde edilebilmektedir.


2 7 b t e muhasebesi arac l yla t m b t ele tirme lemleri muhasebe taraf ndan kavranabilmektedir
2.7. Bütçe Muhasebesi Aracılığıyla Tüm Bütçeleştirme İşlemleri Muhasebe Tarafından Kavranabilmektedir.

  • Kesin hesabın çıkarılmasına esas olacak şekilde, ödenek işlemlerinin ilgili ödenek hesaplarının belirlenen yardımcı hesaplarına göre muhasebeleştirilmesi ve takibi merkez muhasebe birimlerince yapılabilmektedir.


Tahakkuk Esaslı Muhasebe sisteminde, bütçeyle verilen ödenekler ile bunlardan yapılan kesintiler, geçen yıldan devreden ödenekler, ödenek kalemleri arasında yapılan aktarmalar, yılı içinde eklenen ve iptal edilen ödenekler, yılı içinde kaydedilen ödenekler ve kamu idareleri merkez birimlerinde kullanılacak ödenekler ile merkez dışı birimlerde kullanılmak üzere gönderilecek ödeneklere ilişkin işlemler, kamu idarelerince merkez muhasebe birimine bildirilerek gerekli muhasebe kayıtlarının yapılması sağlanmaktadır.


2 8 vergi harcamalar raporlanabilmektedir
2.8. Vergi Harcamaları Raporlanabilmektedir ödenekler ile bunlardan yapılan kesintiler, geçen yıldan devreden ödenekler, ödenek kalemleri arasında yapılan aktarmalar, yılı içinde eklenen ve iptal edilen ödenekler, yılı içinde kaydedilen ödenekler ve kamu idareleri merkez birimlerinde kullanılacak ödenekler ile merkez dışı birimlerde kullanılmak üzere gönderilecek ödeneklere ilişkin işlemler, kamu idarelerince merkez muhasebe birimine bildirilerek gerekli muhasebe kayıtlarının yapılması sağlanmaktadır.

  • Vergi harcamaları, aslında vergiye tabi olması gerekirken devletin çeşitli ekonomik ve sosyal nedenlerle vergi istisna ve muafiyetleri vb. uygulamaları yoluyla vazgeçtiği vergi gelirlerini ifade etmektedir.

  • Vergi harcamaları hükümetlerin belirli gruplara yapılan transfer politikasının önemli araçlarından birisidir. Gelirin yeniden dağıtılması anlamına da gelen vergi harcamalarının esasında bir devlet gideri olması nedeniyle raporlanması saydamlığın bir gereğidir. Nakit Esaslı Muhasebe Sisteminde, vergi harcamaları özel durumlar dışında tam olarak hesaplanıp raporlanamadığından, kamu yönetiminde saydamlık ve hesap verilebilirliğin sağlanmasını engelleyen uygulamalar arasında yer almaktadır.


Tahakkuk esaslı devlet muhasebesi uygulamasıyla birlikte vergi harcamalarının, muhasebe sistemi içinde raporlanması imkanı sağlanmıştır.

Giderler hesabının altına formüle edilen vergi harcamaları (fazla ve yersiz tahsilâtlar dışında vergiden yapılan her türlü indirim ve iadeler) belirli dönemler itibariyle detaylı bir biçimde raporlanabilmektedir. Ancak, esnaf ve küçük çiftçi muaflığı gibi uygulamanın hiçbir aşamasında muhasebeye konu edilemeyen vergi harcamaları ise yine muhasebe bilgileri ile raporlanabilmektedir.


3. TAHAKKUK ESASLI DEVLET MUHASEBESİ KAYIT SİSTEMİ İLE NAKİT ESASLI DEVLET MUHASEBESİ KAYIT SİSTEMİ ARASINDAKİ BAŞLICA FARKLAR


3.1.Hazine Malı Menkul Kıymetler ile Kişilere Ait NAKİT ESASLI DEVLET MUHASEBESİ KAYIT SİSTEMİ ARASINDAKİ BAŞLICA FARKLAR Menkul Kıymetlerin İzlendiği Hesaplar Ayrılmıştır.

Eski Muhasebe sisteminde yer alan nazım hesap niteliğindeki menkul kıymetler Hesabına hem kişi hem de hazine malı olarak muhasebe birimlerine intikal eden her türlü menkul kıymetler kaydedilmektedir. TEMS ise hazine malı olarak muhasebe birimine intikal eden menkul kıymetler, 117 ve 217 hesap numaralı menkul varlıklar hesabına, kişilere ait olan menkul kıymetler ise nazım hesaplar grubunda yer alan “912-Kişilere Ait Menkul Kıymetler Hesabı” ve “913-Kişilere Ait Menkul Kıymet Emanetleri Hesabı”na karşılıklı olarak kaydedilmektedir. Böylece, kişilere ve hazineye ait menkul kıymetler ayrı olarak izlenebilmektedir.


3 2 hesaplar vade yap lar na g re ayr larak zlenmeye ba lanm t r
3.2.Hesaplar Vade Yapılarına Göre Ayrılarak İzlenmeye Başlanmıştır.

  • Nakit esaslı muhasebe sistemine getirilen eleştirilerin bir tanesi de hem alacakların hem de borçların vade yapılarına göre sınıflandırılarak izlenememesiydi.

  • TEMS(Tahakkuk Esaslı Muhasebe Sistemi) bu eleştiriyi bertaraf edecek şekilde oluşturulmuştur. Örneğin tecilli ve tehirli borçlular hesabına kaydedilen tutarlar, TEMS’ de, vadelerine göre “122-Gelirlerden Tecilli ve Tehirli Alacaklar Hesabı” ve 222-Gelirlerden Tecilli ve Tehirli Alacaklar Hesabı” şeklinde ikiye ayrılmıştır.

  • Bu düzenleme ile tecil veya tehir edilen alacakların ne zaman tahsil edilmesinin beklendiği belirlenmiştir. Böylece, alacaklar vadelerine uygun olarak izlenmekte ve nakit planlamasına katkıda bulunulmuş olmaktadır.


3 3 d nem ay r c hesaplar hdas edilmi tir
3.3.Dönem Ayırıcı Hesaplar İhdas Edilmiştir Başlanmıştır.

  • Nakit esaslı muhasebe sisteminde, TEMS’ de yer alan 280-Gelecek Yıllara Ait Giderler Hesabı’’ ile 180-Gelecek Aylara Ait Giderler Hesabı’’ bulunmamaktadır. Dolayısı ile yapılan harcamalardan gelecek dönemlere ait olanların gelecek dönem gideri olarak izlenmesine olanak bulunmamaktaydı.

  • Aynı şekilde, Nakit esaslı muhasebe sisteminde, TEMS’de bulunan gider tahakkukları hesapları bulunmamaktadır. Dolayısı ile içinde bulunulan dönemde tahakkuk etmiş, ancak ödemesi gelecek dönemlerde yapılacak olan giderlerin izlenmesi mümkün olamamaktadır.

  • Tahakkuk esaslı muhasebe sistemiyle birlikte 18, 28, 38, 48 no lu hesap gruplarında dönem ayırıcı hesaplar öngörülmüştür. Böylelikle, tahakkuk esaslı muhasebe için çok önemli olan gelir ve gider tahakkukları ile gelecek dönemleri ilgilendiren gider ve gelirlerin izlenmesine olanak sağlanmıştır.


3 4 denek yoklu u nedeniyle denemeyen bor lar zlenmeye ba lanacakt r
3.4. Ödenek Yokluğu Nedeniyle Ödenemeyen Borçlar İzlenmeye Başlanacaktır.

  • Bir mal veya Hizmet karşılığı devlet zimmetinde gerçekleştiği halde ödeneği bulunmadığından verile emrine bağlanamayan tutarlar için, nakit esaslı muhasebe sisteminde herhangi bir kayıt yapılmamaktaydı. TEMS ise, bütçe kanunu veya özel bir kanunla yapılması öngörülen bir hizmet veya husus karşılığı olmak üzere gerçekleştiği halde; ödeneği bulunmaması veya kanunen ödenek üstü sarfiyata izin verilmemesi gidi nedenlerle verile emrine bağlanamayan borçlardan, bütçe giderlerinin ekonomik ayrımlarındaki ‘’3-Mal ve Hizmet Alım Giderleri’’ ile ilgili olanların kaydını yapabilmek için ‘’322-Bütçeleştirilecek Borçlar Hesabı’’ oluşturulmuştur.


3 5 maddi ve maddi olmayan duran varl klar n muhasebe kay tlar na al nmas sa lanacakt r
3.5. Maddi ve Maddi Olmayan Duran varlıkların Muhasebe Kayıtlarına Alınması Sağlanacaktır.

  • Tahakkuk esaslı devlet muhasebesinde, ‘’Maddi Duran Varlıklar hesap grubu’’ ve ‘’Maddi Olmayan Duran Varlık Hesap Grubu’’ düzenlenmiştir. Nakit esaslı muhasebe kayıt sisteminde maddi ve maddi olmayan duran varlıklar muhasebe kayıtlarından izlenmemektedir. Dolayısı ile maddi ve maddi olmayan duran varlıkların maliyet bedelleri muhasebe kayıtlarında görmek mümkün değildir. Hazırlanan muhasebe standartları ve detaylı hesap planı bütün bu eleştirileri bertaraf edecek şekilde maddi duran varlıklara ilişkin hesap ve işlemleri içermektedir.


3 6 amortismanlar kaydedilmeye ba lanacakt r
3.6. Amortismanlar Kaydedilmeye Başlanacaktır. Kayıtlarına Alınması Sağlanacaktır.

  • TEMS, maddi ve maddi olmayan duran varlıkların amortisman paylarının ve değer artış veya azalışlarının kaydedildiği hesaplar düzenlenmiştir. 2006 yılı sonunda duran varlıklardan amortisman tabi olanlar için amortisman uygulaması yapılacaktır. Böylelikle bu varlıkların maliyetinin yararlanma dönemlerine dağılım ve o dönemlerin faaliyet giderlerine yansıtılarak performans ölçüm ve değerlendirmelerine sağlam bir zemin oluşturacaktır.


3 7 b t e ve faaliyet hesaplar birlikte zlenmeye ba lanacakt r
3.7. Bütçe ve Faaliyet Hesapları Birlikte İzlenmeye Başlanacaktır

  • Eski muhasebe sistemi, sadece bütçe açısından gelir ve gider sayılan akımlar için muhasebe kayıtları yapılırken, tahakkuk esaslı muhasebe sisteminde hem bütçe açısından, hem de tahakkuk esaslı muhasebe açısından gelir ve gider sayılan unsurlar kaydedilmektedir.


3 8 gider taahh tleri zlenmeye ba lanacakt r
3.8. Gider Taahhütleri İzlenmeye Başlanacaktır. İzlenmeye Başlanacaktır

  • Bir mal veya hizmetin temini için üçüncü şahıslarla yapılan gider taahhüdü yaratan sözleşmelerin muhasebede izlenmesini sağlayacak işlemlerin önemli bir kısmı ise muhasebe dışı kayıtlarda izlenecektir. Bir mal veya hizmetin temini için taahhüde girişilmesi halinde söz konusu taahhüt tutarları, nazım hesaplar içerisinde düzenlenmiş olan ‘Gider Taahhütleri Hesabı’’na kaydedilmek suretiyle izlenecektir.


3 9 mali i lemler her a amada kay t alt na al nmaktad r
3.9. Mali işlemler Her Aşamada Kayıt Altına Alınmaktadır.

  • Tahakkuk Esaslı Muhasebe Sisteminde, varlıklar ve yükümlülüklerdeki her türlü hareket (gönderme, getirme, vs.) yardımcı hesaplar aracılığıyla izlenmektedir.

  • Örneğin alınan çeklerin bankaya gönderilmesi, menkul varlıkların müzeye gönderilmesi, dövizlerin vezneden bankaya gönderilmesi, teminat mektuplarının ve kişilere ait menkul kıymetlerin bankaya gönderilmesi gibi birçok işlem yardımcı hesaplar aracılığıyla kaydedilerek izlenmektedir.


3 10 y l sonu kapatma kay tlar yap larak faaliyet sonu lar kar lacakt r
3.10. Yıl sonu Kapatma Kayıtları Yapılarak Faaliyet Sonuçları Çıkarılacaktır.

  • Nakit esaslı muhasebe sisteminde, yılsonlarında hesaplar kapatılmaktaydı. Bunun yerine bazı hesaplar dönem sonunda hiç işlem yapılmaksızın ertesi yıla devir verir, bazı hesaplar ise devir vermez, bir başka hesaba da aktarılmaz, olduğu gibi bırakılırdı. Devir veren hesaplar düzenlenen bir devir listesi aracılığıyla yeni mali yıla devrettirilmekteydi. Bu işlemlerin sonucunda herhangi bir faaliyet sonucu da çıkarılmaz, denge tutarı olarak hesaplara alınan tutara bir anlam yüklenmezdi.

  • TEMS ise, dönem sonu işlemleri adı altında çok sayıda işlem tanımlanmıştır. Hesaplardan kapatılması gerekenler dönem sonu işlemleri içerisinde kapatılmakta ve bir faaliyet sonucu çıkarılmaktadır.


4- DEVLET MUHASEBESİNDE RAPORLAMA VE DEVLET MUHASEBESİ İLE HESAP VERME SORUMLULUĞU, ŞEFFAFLIK VE ORTA VADELİ HARCAMA PROGRAMI ARASINDAKİ İLİŞKİ


4 1 devlet muhasebesinde raporlama
4.1. Devlet Muhasebesinde Raporlama İLE HESAP VERME SORUMLULUĞU, ŞEFFAFLIK VE ORTA VADELİ HARCAMA PROGRAMI ARASINDAKİ İLİŞKİ.

  • Tahakkuk Esaslı Muhasebe uygulaması ile birlikte, genel yönetim kapsamındaki her bir kurum aşağıda belirtilen mali raporları hazırlamak ve kamuoyunun bilgisine sunmak zorundadır;

  • 1-Bilanço,

  • 2-Faaliyet sonuçları tablosu,

  • 3-Bütçe uygulama sonuçları tablosu,

  • 4-Mali varlık ve yükümlülükler değişim tablosu,

  • 5-Nakit akım tablosu,

  • 6-Gelirlerin ekonomik sınıflandırılması tablosu,

  • 7-Bütçe gelirlerinin ekonomik sınıflandırılması tablosu,

  • 8-Giderlerin ekonomik, fonksiyonel ve kurumsal sınıflandırılması tabloları,

  • 9-Bütçe giderlerinin ekonomik, fonksiyonel, kurumsal ve finansal sınıflandırılması,

  • 10-Bütçe giderleri ve ödenekler tablosu,

  • vb. raporlardır.


4 2 tahakkuk esasl devlet muhasebesi ve hesap verme sorumlulu u
4.2.Tahakkuk Esaslı Devlet Muhasebesi ve Hesap Verme Sorumluluğu

  • Hesap verme, yönetim olgusunun özünde vardır ve bu nedenle de kendilerine kamu kaynaklarını yönetme ve kullanma yetkisi ve görevi verilen kamu görevlileri ve örgütsel birimlerin en temel yükümlülüğüdür.

  • Devlet muhasebesi, kaynak kullanımı gerektiren işlemleri kaydetmeli ve bu işlemleri özetleyen mali raporların hazırlanmasına temel teşkil etmelidir. Bu nedenle muhasebe, bir çok kaynağın kullanıldığı mali hesap verme süreci için temel bir unsur olma özelliğini taşır. Tahakkuk Esaslı Devlet Muhasebesi ile getirilen gelişmiş raporlama sistemi sayesinde, yönetimin hesap verme sorumluluğunu yerine getirebileceği sağlam bir temel oluşturulmaktadır.


4 3 tahakkuk esasl devlet muhasebesinin mali saydaml a katk lar
4.3.Tahakkuk Esaslı Devlet Muhasebesinin Mali Saydamlığa Katkıları

  • Genel yönetim kapsamındaki bütün kurumların mali işlemlerinin aynı muhasebe standartlarına göre kaydedilmesi ve raporlanması sağlanmaktadır.

  • Tahakkuk etmiş ancak ödenmemiş borçların tespitine güvenilir bir kaynak sunmaktadır.

  • Geliştirilen muhasebe standartları ve hesap planıyla birlikte, hükümetin gerçekleşmesi muhtemel yükümlülükleri ve yarı mali nitelikli tüm faaliyetleri muhasebe tarafından uygun şekilde kayıt altına alınarak raporlamaya başlanılmıştır. Borçlanma yoluyla nakit veya mahsup yoluyla elde edilen kaynakların kullanımı tamamen muhasebe tarafından izlenebilmektedir.


Sorumluluğun ve şeffaflığın temini için mali olaylar ait oldukları dönemde kaydedilmektedir.

Mali raporların düzenli yayımlanması konusunda kesin taahhütlerde bulunulmaktadır.

Kamu kaynağı kullanan tüm kurumların aynı tip mali raporlar hazırlaması ve bunların konsolide edilmesi sağlanarak kamu faaliyetleri hakkında bilgi edinilmesi sağlanmıştır.

Varsayım ve tahminlerdeki sapmalar ile gerçekleşmesi muhtemel yükümlülükler nedeniyle ortaya çıkabilecek mali riskler raporlanabilmekte. Bunun yanı sıra devlete ait önceden belirlenmiş standartları olan bir bilânço çıkarılarak, merkezi hükümetin borçları ve varlıklarının yapısı düzenli olarak gösterilebilmektedir.


SONUÇ: ait oldukları dönemde kaydedilmektedir.

  • Tahakkuk Esaslı Devlet Muhasebesi ile genel bütçeye dâhil dairelerde ortak muhasebe ve raporlama standartları ile çerçeve bir hesap planının uygulanması sağlanmıştır. Ayrıca, genel bütçe dairelerinin mali istatistiklerinin hazırlanması ve yayımlanması konusunda Maliye Bakanlığı yetkilendirilmiş olup bu alandaki dağınıklık giderilmeye çalışılmıştır.


Böylece, merkezi yönetime, yerel idarelere ve sosyal güvenlik kurumlarına ait mali raporlar hem alt birimler itibariyle ve hem de birleştirilmiş halde hazırlanıp önceden belirlenen aralıklarla kamuoyunun bilgisine ve kullanımına sunulmaya başlanmıştır.


Hazırlanarak kamuoyunun kullanımına ve eleştirisine sunulan bu raporlar, kamu yönetiminde saydamlık ve hesap verilebilirliğin temelini oluşturmaktadır.

Söz konusu raporlar, genel idare kapsamındaki tüm birimlere; mali kararları alanlara; akademisyenlere; basına; milli gelir, gayri safi milli hâsıla gibi ulusal hesapları yapan Devlet İstatistik Enstitüsüne,

Bütçe hazırlanmasında ve ödenek dağıtımında kullanılmak üzere Maliye Bakanlığı Bütçe ve Mali Kontrol Genel Müdürlüğüne,


Taşınmaz mallara ait bilgiler için Maliye Bakanlığı Milli Emlak Genel Müdürlüğüne,

Nakit yönetimi ve borçlanma gereksiniminin tespit edilmesinde Hazine Müsteşarlığına,

Yatırım programlarının hazırlanmasında Devlet Planlama Teşkilatına,

Para politikasının oluşturulmasında Merkez Bankasına ve kamuoyuna sağlam bir veri tabanı oluşturarak ekonomik ve mali geleceğin sağlam bir şekilde oluşturulmasına katkı sağlamaktadır.


ad