Download
1 / 9

... - PowerPoint PPT Presentation


  • 116 Views
  • Uploaded on

การใช้สารลดแรงตึงผิวชีวภาพทดแทนสารเคมี ขจัดคราบน้ำมันในการขจัดคราบน้ำมันในทะเล.

loader
I am the owner, or an agent authorized to act on behalf of the owner, of the copyrighted work described.
capcha
Download Presentation

PowerPoint Slideshow about ' ...' - oshin


An Image/Link below is provided (as is) to download presentation

Download Policy: Content on the Website is provided to you AS IS for your information and personal use and may not be sold / licensed / shared on other websites without getting consent from its author.While downloading, if for some reason you are not able to download a presentation, the publisher may have deleted the file from their server.


- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - E N D - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
Presentation Transcript

การใช้สารลดแรงตึงผิวชีวภาพทดแทนสารเคมีการใช้สารลดแรงตึงผิวชีวภาพทดแทนสารเคมีขจัดคราบน้ำมันในการขจัดคราบน้ำมันในทะเล

การขยายตัวทางเศรษฐกิจอย่างรวดเร็ว ทำให้ความต้องการพลังงานของประเทศมีเพิ่มมากขึ้น โดยเฉพาะน้ำมันซึ่งเป็นพลังงานหลักที่สำคัญ แหล่งน้ำมันของประเทศไทย ส่วนใหญ่มาจากภายนอกประเทศ โดยเฉพาะจากเอเชียตะวันออกกลาง น้ำมันที่นำเข้าประเทศไทยส่วนใหญ่เป็นน้ำมันดิบ ซึ่งเป็นสินค้านำเข้าสูงสุดอันดับที่ 1 และ รองลงมาเป็นน้ำมันเชื้อเพลิง และน้ำมันสำเร็จรูปอื่นๆ ปริมาณการนำเข้าน้ำมันดิบ มีแนวโน้มสูงมากขึ้นทุกปี การนำเข้าน้ำมันส่วนใหญ่ โดยการขนส่งทางเรือ เมื่อมีการขนส่งน้ำมันผ่านทะเล มหาสมุทรจำนวนบ่อยครั้งขึ้น จำนวนเรือบรรทุกน้ำมัน, เรือสินค้า การดำเนินกิจกรรมต่างๆในทะเลและชายฝั่งจึงเพิ่มสูงตามไปด้วย สิ่งเหล่านี้เป็นสาเหตุที่อาจก่อให้เกิดคราบน้ำมัน (oil spill)ในทะเลขึ้น ซึ่งเป็นปัญหามลภาวะต่อระบบนิเวศ ทรัพยากรธรรมชาติ สถานที่ท่องเที่ยว อันส่งผลถึงความเสียหายทางเศรษฐกิจ และความมั่นคงของประเทศ


  • คราบน้ำมันที่รั่วไหลนี้บางส่วนจะเลือนหายไปจากผิวน้ำด้วยกระบวนการแปรสภาพต่างๆ ตามธรรมชาติ (weathering process) อาทิ เช่น การละลาย (dissolution) การระเหย (evaporation) การกระจายตัว (dispersion) การรวมตัว (emulsion) การตกตะกอน (sedimentation) การย่อยสลายโดยจุลินทรีย์ (biodegradation) เป็นต้น กระบวนการที่เกิดขึ้นเหล่านี้มีหลายปัจจัยที่เกี่ยวข้อง เช่น คุณสมบัติของน้ำมัน ปริมาณน้ำมัน ประเภทของน้ำมัน สภาพแวดล้อมต่างๆ เช่น กระแสลม แสงแดด และอุณหภูมิ เป็นต้น

  • วิธีการขจัดคราบน้ำมันในทะเล กระทำได้ทั้งวิธีทางกายภาพ โดยการกักเก็บกวาด (booming and skimming) วิธีทางเคมีโดยการใช้สารเคมีจำพวกสารทำให้น้ำมันกระจายตัวและสารลดแรงตึงผิว (dispersant and surfactant) และวิธีทางชีวภาพโดยการใช้จุลินทรีย์ย่อยสลาย คราบน้ำมันประมาณ 60 % สามารถถูกกำจัดได้โดยวิธีกายภาพ ส่วนที่เหลือจะใช้วิธีทางเคมีและชีวภาพ ดังนั้นเพื่อให้การขจัดคราบน้ำมันมีประสิทธิภาพ จึงต้องใช้หลายวิธีการร่วมกัน การกักเก็บกวาดจะใช้เป็นวิธีการแรกก่อน แล้วตามด้วยการฉีดพ่นสารเคมีที่ทำให้น้ำมันกระจายตัว จะทำปฏิกิริยากับคราบน้ำมันที่หลงเหลืออยู่ ให้กระจายตัวเป็น โมเลกุลเล็กๆ อันจะเป็นการส่งเสริมกระบวนการต่างๆ ตามธรรมชาติ เช่น การระเหย การย่อยสลายโดยจุลินทรีย์ ให้เกิดขึ้นได้ง่ายและ รวดเร็วขึ้น แต่การใช้สารเคมีขจัดคราบน้ำมัน


  • ( ตามธรรมชาติ Oilspill Dispersant) ได้แก่สารกลุ่ม Triton-X และCorexit จะมีความเป็นพิษสูง สามารถทำอันตรายสิ่งมีชีวิตในน้ำ มีการตกค้างเนื่องจากไม่สามารถย่อยสลายได้ตามธรรมชาติ และมีราคาค่อนข้างสูงเนื่องจากต้องนำเข้าจากต่างประเทศ ปัจจุบันได้มีการใช้สารลดแรงตึงผิวชีวภาพ (biosurfactant) ซึ่งเป็นสารที่ผลิตจากจุลินทรีย์ เพื่อใช้ทดแทนสารเคมีขจัดคราบน้ำมัน เนื่องจากมีผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมและสิ่งมีชีวิตต่างๆ น้อยกว่าการใช้สารเคมี

  • สารลดแรงตึงผิวชีวภาพ (biosurfactant) เป็นสารชีวโมเลกุลที่มีสมบัติเป็นสารลดแรงตึงผิว (surface-active substance) ซึ่งสร้างโดยสิ่งมีชีวิตโดยเฉพาะอย่างยิ่งจุลินทรีย์ ชนิดต่างๆ เช่น แบคทีเรีย รา และยีสต์บางชนิด สารลดแรงตึงผิวมีโครงสร้างเป็นแอมฟิฟาติก (amphipathic structure) ซึ่งประกอบด้วยส่วนที่ละลายในไขมัน (lipophilic portion) และส่วนที่ละลายน้ำ (hydrophilic portion) ปัจจุบันมีการใช้สารลดแรงตึงผิวชีวภาพกันอย่างกว้างขวาง เช่น ใช้เป็นสารอิมัลชิฟายเออร์ สารทำให้เกิดฟอง ตัวทำละลายและสารลดความหนืด รวมทั้งมีการใช้ในสิ่งแวดล้อมมากขึ้น เช่น ใช้การขจัดคราบน้ำมัน และสารพิษที่ปนเปื้อนในน้ำและดิน โดยใช้สาร Rhamnolipid จากแบคทีเรีย Pseudomonas sp. Surfactin จาก Bacillus subtilis Emulsan จาก Acinetaobacter sp. Glycolipid จาก Rhodococcus sp. เป็นต้น จะเห็นได้ว่ามีการใช้สารลดแรงตึงผิวชีวภาพที่หลากหลายเพื่อใช้ในการขจัดคราบน้ำมันทดแทนการใช้สารเคมี ทั้งนี้เนื่องจากสามารถถูกย่อยสลายได้ทางชีวภาพ (biodegradability) ได้ง่าย ไม่เป็น


อันตรายต่อสิ่งแวดล้อมมีความเป็นพิษต่ำ และยังส่งเสริมการย่อยสลายของจุลินทรีย์ให้รวดเร็วยิ่งขึ้น โดยเฉพาะการย่อยสลายสารที่โมเลกุลใหญ่ ไม่ละลายน้ำ มีความหนืดสูง เช่น น้ำมันดิบ (crude-oil หรือ petroleum) ซึ่งมีองค์ประกอบทางเคมีสลับซับซ้อน เป็นของผสมที่มีไฮโดรคาร์บอนชนิดต่างๆ เป็นส่วนใหญ่ ได้แก่อัลเคน (n-alkane or saturated hydrocarbon) อะโรมาติกส์ (aromatics) และ แอสฟัลทีน (asphaltene)

  • จากเหตุการณ์คราบน้ำมันจากเรือExxon Valdez อัปปางเมื่อมีนาคม 1985 เป็นเหตุทำให้น้ำมัน ดิบรั่วไหลประมาณ 11 ล้านแกลลอนที่บริเวณชายฝั่งอลาสก้า ซึ่งส่งผลกระทบต่อระบบนิเวศในบริเวณนั้นเป็นเวลานาน จึงได้มีการหาแนวทางการขจัดคราบน้ำมันตามชายฝั่งทะเลโดยการใช้วิธีทางชีวภาพ (bioremediation) สำหรับกลไกการย่อยสลายน้ำมันดิบโดยจุลินทรีย์นั้นเกิดจากปฏิกิริยาออกซิเดชัน (oxidation) โดยจุลินทรีย์จะออกซิไดซ์ (oxidized) สารประกอบไฮโดรคาร์บอน ในน้ำมัน แล้วให้ผลิตภัณฑ์สุดท้ายเป็นก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์ น้ำ และสารอินทรีย์อื่นๆ ที่ไม่เป็นอันตรายต่อสิ่งมีชีวิต เช่น กรดอินทรีย์,แอลกอฮอล์,แอลดีไฮด์ และคีโตน เป็นต้น อัตราการย่อยสลายของจุลินทรีย์จะช้าหรือเร็วขึ้นอยู่กับหลายปัจจัย เช่น ชนิดของน้ำมัน ซึ่งจะมีปริมาณและชนิดของสารไฮโครคาร์บอนที่แตกต่างกัน ปริมาณออกซิเจน การเปลี่ยนแปลงอุณหภูมิ นอกจากนี้ยังมีการเติมสารที่ช่วยเพิ่มอัตราการย่อยสลายของจุลินทรีย์ โดยการใส่ปุ๋ย (fertilizers หรือ biostimulants) ซึ่งอยู่ในรูปไนโตรเจนและฟอสฟอรัสที่ละลายน้ำได้ นอกจากนี้ยังมีการศึกษาการใช้สารลดแรงตึงผิว (surfactants) เพื่อช่วยเพิ่มอัตราการย่อยสลายของจุลินทรีย์ เนื่องจากสามารถลดแรงตึงผิวระหว่างน้ำมันกับน้ำ ทำให้น้ำมันกระจายตัวเป็นอนุภาคเล็กๆ เป็นผลให้น้ำมันละลายน้ำและรวมตัวกับน้ำได้มากขึ้น (emulsion) เป็นการเพิ่มพื้นที่ผิวของน้ำมัน (cell surface hydrophobicity) จุลินทรีย์มาเกาะที่พื้นผิวของน้ำมันได้มากขึ้นจึงย่อยสลายน้ำมันได้เร็วขึ้น


  • เนื่องจากการเติมสารลดแรงตึงผิว เป็นวิธีหนึ่งที่ช่วยส่งเสริมการย่อยสลายน้ำมันโดยจุลินทรีย์ เช่นเดียวกับวิธีการขจัดคราบน้ำมันโดยการใช้สารเคมี ซึ่งกองทัพเรือเป็นหน่วยงานที่สำคัญที่มีบทบาทในการขจัดคราบน้ำมันในทะเล และได้ตระหนักถึงผลกระทบของการใช้สารเคมีขจัดคราบน้ำมันอันส่งผลต่อการทำลายสิ่งมีชีวิตและระบบนิเวศในทะเล จึงเป็นที่มาของการเกิดโครงการวิจัยทางด้านการขจัดคราบน้ำมันในทะเลได้แก่ การใช้แบคทีเรียและสารลดแรงตึงผิวชีวภาพ ทดแทนการใช้สารเคมีขจัดคราบน้ำมันโดยกรมวิทยาศาสตร์ทหารเรือ การผลิตทุ่นกักเก็บคราบน้ำมัน โดยกรมอู่ทหารเรือ

  • กรมวิทยาศาสตร์ทหารเรือ ได้ร่วมมือกับภาควิชาจุลชีววิทยา คณะวิทยาศาสตร์ และภาควิชาวิศวกรรมเคมี คณะวิศวกรรมศาสตร์ แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ในการดำเนินการวิจัยการนำแบคทีเรียทะเลไปใช้ในการย่อยสลายคราบน้ำมันในทะเลเมื่อปี2544 ซึ่งงบประมาณในการวิจัยนี้ได้รับการสนับสนุนจากสำนักงานวิจัยและพัฒนาการทหารกลาโหม โครงการวิจัยนี้ได้เสร็จสิ้นมื่อปี 2547

  • โดยผลกาวิจัยได้ค้นพบแบคทีเรียทะเลสายพันธุ์ Pseudomonas aeruginosaซึ่งมีความสามารถในการสร้างสารลดแรงตึงผิวชีวภาพชนิด Rhamnolipid ซึ่งมีประสิทธิภาพในการกระจายน้ำมันได้เทียบเท่าสารเคมีขจัดคราบน้ำมัน Chemtec 307 ที่ใช้ในกองทัพเรือ แต่มีประสิทธิภาพในการส่งเสริมการย่อยสลายทางชีวภาพดีกว่า และสามารถผลิตสารลดแรงตึงผิวชีวภาพนี้ในระดับถังหมักได้ดีมีอัตราการผลิตและปริมาณการผลิตเป็นที่น่าพอใจและใช้ระยะเวลาผลิตที่รวดเร็ว ซึ่งกองทัพเรือสามารถใช้แบคทีเรียทะเลนี้ในการผลิตสารลดแรงตึงผิวชีวภาพต้นแบบ เพื่อทดแทนการใช้สารเคมีขจัดคราบน้ำมันในการขจัดคราบน้ำมันต่อไปได้


บรรณานุกรม เป็นวิธีหนึ่งที่ช่วยส่งเสริมการย่อยสลายน้ำมันโดยจุลินทรีย์ เช่นเดียวกับวิธีการขจัดคราบน้ำมันโดยการใช้สารเคมี ซึ่งกองทัพเรือเป็นหน่วยงานที่สำคัญที่มีบทบาทในการขจัดคราบน้ำมันในทะเล และได้ตระหนักถึงผลกระทบของการใช้สารเคมีขจัดคราบน้ำมันอันส่งผลต่อการทำลายสิ่งมีชีวิตและระบบนิเวศในทะเล จึงเป็นที่มาของการเกิดโครงการวิจัยทางด้านการขจัดคราบน้ำมันในทะเลได้แก่ การใช้แบคทีเรียและสารลดแรงตึงผิวชีวภาพ ทดแทนการใช้สารเคมีขจัดคราบน้ำมันโดยกรมวิทยาศาสตร์ทหารเรือ การผลิตทุ่นกักเก็บคราบน้ำมัน โดยกรมอู่ทหารเรือ

  • กัลยา อำนวย, พลเรือตรีหญิง. 2546. การนำแบคทีเรียทะเลไปใช้ในการย่อยสลายคราบน้ำมันในทะเล. โครงการวิจัย. กรมวิทยาศาสตร์ทหารเรือ. กองทัพเรือ.

  • จิราภรณ์ ธนียวัน, รองศาสตราจารย์. 2544. การคัดเลือกจุลินทรีย์ และการผลิตไบโอเซอร์แฟคแตนท์. รายงานการวิจัย. ภาควิชาจุลชีววิทยา. คณะวิทยาศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.

  • นภดล สว่างนาวิน, เรือเอก. 2547. ผลของสารลดแรงตึงผิวต่อการย่อยสลายน้ำมันดิบโดย

    จุลินทรีย์ที่แยกได้จากทรายทะเลที่ปนเปื้อนคราบน้ำมัน . วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต . ภาควิชาจุลชีววิทยา. บัณฑิตวิทยาลัย จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.

  • Kosaric, N. 1993. Biosurfactants Production Property Application. Surfactant Science. (Series:vol.48) New York: Marcel Dekker, Inc.

  • Sheehan, D.1997. Bioremediation Protocols. New Jersey: Humana Press, Totowa.


สารลดแรงตึงผิวชีวภาพที่ผลิตได้สารลดแรงตึงผิวชีวภาพที่ผลิตได้


แบคทีเรียที่คัดเลือกได้แบคทีเรียที่คัดเลือกได้


เครื่องมือที่ใช้ผลิตสารลดแรงตึงผิวชีวภาพเครื่องมือที่ใช้ผลิตสารลดแรงตึงผิวชีวภาพ


ad