Ki ilik bozukluklar n n bili sel yakla mla tedavisi
Download
1 / 61

Kisilik Bozukluklarinin Bilissel Yaklasimla Tedavisi - PowerPoint PPT Presentation


  • 391 Views
  • Uploaded on

Kişilik Bozukluklarının Bilişsel Yaklaşımla Tedavisi. Doç.Dr.Gonca Soygüt Hacettepe Üniversitesi Psikoloji Bölümü. Kişilik Bozukluklarına yönelik geliştirilen Bilişsel Yaklaşımlara Örnekler. Bilişsel Terapi A.Beck & A.Freeman Bilişsel Analitik Terapi A.Ryle

loader
I am the owner, or an agent authorized to act on behalf of the owner, of the copyrighted work described.
capcha
Download Presentation

PowerPoint Slideshow about 'Kisilik Bozukluklarinin Bilissel Yaklasimla Tedavisi' - opal


An Image/Link below is provided (as is) to download presentation

Download Policy: Content on the Website is provided to you AS IS for your information and personal use and may not be sold / licensed / shared on other websites without getting consent from its author.While downloading, if for some reason you are not able to download a presentation, the publisher may have deleted the file from their server.


- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - E N D - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
Presentation Transcript
Ki ilik bozukluklar n n bili sel yakla mla tedavisi

Kişilik BozukluklarınınBilişsel Yaklaşımla Tedavisi

Doç.Dr.Gonca Soygüt

Hacettepe Üniversitesi

Psikoloji Bölümü


Ki ilik bozukluklar na y nelik geli tirilen bili sel yakla mlara rnekler
Kişilik Bozukluklarına yönelik geliştirilen Bilişsel Yaklaşımlara Örnekler

  • Bilişsel Terapi A.Beck & A.Freeman

  • Bilişsel Analitik Terapi A.Ryle

  • Diyalektik Terapi M. Linehan

  • Şema Terapi J.Young

  • Bilişsel Kişilerarası Yaklaşım J.Safran


Bili sel yakla mlardaki ortak zellikler
Bilişsel Yaklaşımlardaki Ortak Özellikler Yaklaşımlara Örnekler

  • Merkezdeki bilişsel yapılara ve şema bağlantılı davranışlara odaklaşma

  • Nesne İlişkileri ve Bağlanma Kuramıyla bütünleşme

  • Terapist ve hasta arasındaki ilişkiye odaklaşma


Bili sel terapide ki ileraras s re ler jeremy safran
Bilişsel Terapide Kişilerarası Süreçler Yaklaşımlara ÖrneklerJeremy Safran

  • Bağlanma Kuramı

  • Nesne İlişkileri Kuramı

  • Kişilerarası Kuramlar


Bili sel yap lar

Bilişsel Yapılar Yaklaşımlara Örnekler


  • Otomatik Düşünce

 Ara inanç

(kurallar/beklentiler, tutumlar, varsayımlar)

 Ara inanç

(kurallar/beklentiler, tutumlar, varsayımlar)

 Temel İnanç

benlik şemaları, erken dönem şemaları, kişilerarası şemalar

 Temel İnanç

benlik şemaları, erken dönem şemaları, kişilerarası şemalar


Emalar
Şemalar Yaklaşımlara Örnekler

  • En derinde olan zihinsel yapıtaşlarıdır.

  • Genellikle hiç sorgulanmamış olan algı ve fikirlerdir.

  • Kişiler tarafından değişmez doğrular olarak kabul edilirler.

  • Katıdırlar. Siyah/beyaz şeklindedirler.

  • Globaldirler.

  • Aşırı genelleyicidirler.

  • Değişmeye dirençlidirler. Yerinden pek oynamazlar.


Erken d nem emalar benlik emalar ki ileraras emalar
Erken Dönem Şemaları/Benlik Şemaları Yaklaşımlara Örnekler/ Kişilerarası Şemalar

  • Farkındalık düzeyinde değildirler

  • Bağlanma figürleri ile olan etkileşimlerle oluşurular


  • Temel İnanç

  • Temel İnanç

  • Temel İnanç

  • Temel İnanç

  • Temel İnanç

  • Temel İnanç

  • Temel İnanç

  • Ara inanç

  • Ara inanç

  • Ara inanç

  • Ara inanç

  • Ara inanç

  • Ara inanç

  • Ara inanç


Bili sel ki ileraras d ng
Bilişsel Kişilerarası Döngü Yaklaşımlara Örnekler

BenlikDiğeri

Kişilerarası Şema


Ki ileraras kuram
Kişilerarası Kuram Yaklaşımlara Örnekler

Tamamlanma ilkesi

BenlikDiğeri


Tamamlanma ilkesi
Tamamlanma ilkesi Yaklaşımlara Örnekler

  • Dostluk Dostluk

  • Düşmanlık Düşmanlık

  • Baskınlık Pasiflik

  • Pasiflik Baskınlık


Ki ileraras ema
Kişilerarası Şema Yaklaşımlara Örnekler

  • Durum: T.'nin (eski erkek arkadaşı) çok yakın arkadaşı G. (sınıftan erkek arkadaşı), ders çıkışında benimle görüşmek istedi.

  • Biliş (Kişilerarası şema): G., ilgili görünüyor. T. ile bana tuzak hazırlamış olabilirler (diğerlerinden düşmanlık beklentileri). Benim basit bir kız olup olmadığımı (benlik değersiz) ölçmek için. Çünkü yakın arkadaşın çıktığına yaklaşmak bende farklı bir düşünce oluşturmuyor (kurallalar, otomatik düşünceler ile kişilerarası şemalar arası) ya da T.'nin hiçbir şeyden haberi yok. G. benim basit biri olduğumu (benlik değersiz) düşünüyor ve kullanmak amacında olabilir (diğerlerinden düşmanlık beklentileri)…Erkeklerle olan ilişkilerim yalnızca kullanılmaktan öteye gidemeyecek (önceki oturumlardaki ipuçları doğrultusunda bu noktada vakanın özellikle babasıyla ilgili kişilerarası şemalarının genellenmiş olduğu dikkati çekmektedir) . Okuldakiler bana, kullanılıp hor görülüp bir kenara atılmış bir kız gözüyle bakacaklar (diğerlerinden düşmanlık beklentileri).

  • Davranışsal ve Bilişsel Sonuç: Onu çıkışta görmeye gitmedim (Kaçınma, benlik düşmanca)


Kendini do rulayan kehanet
Kendini Doğrulayan Kehanet Yaklaşımlara Örnekler

İşlevsel olmayan bilişsel kişilerarası döngü

BenlikDiğeri


De erlendirme bili sel ki ileraras form lasyon
Değerlendirme: Bilişsel Kişilerarası Formülasyon Yaklaşımlara Örnekler

  • I. Kendini değerlendirme ölçekleri

  • II. Tematik Algı Testi (TAT)

  • Cümle tamamlama testleri

  • IV. Kayıt formu

  • V. Klinik gözlem ve görüşme

  • VI. Terapi oturumları: Terapötik İttifak Analizi


Vaka rne i 3 bayan t 25 ya nda niversite mezunu al yor bekar sf 197
Vaka Örneği- 3 Yaklaşımlara Örnekler: (Bayan T) : 25 yaşında, üniversite mezunu, çalışıyor, bekar(sf.197)

  • Başvuru nedeni:

    • Karşı cinsle ilgili sorunlar,

    • Duygu durumunda sık değişmeler olması,

    • “Aniden sıkıntı gelmesi”


Psikoterapide ki ileraras emalar n ke fi
Psikoterapide Kişilerarası Şemaların Keşfi Yaklaşımlara Örnekler

Terapötik İttifak Analizi


Terap tik ttifak nedir
Terapötik İttifak Nedir? Yaklaşımlara Örnekler

  • Terapist ve Hasta arasında

  • AMAÇLARDA

  • GÖREVLERDE

  • DUYGUSAL BAĞDA

İTTİFAK


Terap tik ttifakta bozulma nedir
Terapötik İttifakta Bozulma Nedir? Yaklaşımlara Örnekler

  • terapist ve hasta arasındaki ilişkinin niteliğinde

    • gidiş gelişlerin ya da kopuşların olması biçiminde tanımlanmaktadır


Terap tik ttifakta bozulma
Terapötik İttifakta Bozulma Yaklaşımlara Örnekler

İşlevsel Olmayan Kişilerarası Şemaların

GÖSTERGESİ


Terap tik ttifakta bozulma analizi
Terapötik İttifakta Bozulma Yaklaşımlara ÖrneklerAnalizi

İşlevsel Olmayan Kişilerarası Şemaların

keşfi


Terap tik ttifakta bozulma g stergeleri
Terapötik İttifakta Bozulma Göstergeleri: Yaklaşımlara Örnekler

  • Olumsuz duyguların açık ifadesi:

  • vaka terapistin yeterliliğine ilişkin şüphelerini dile getirebilir

  • ya da terapisti soğuk ve kalpsiz olmakla suçlayabilir


Terap tik ttifakta bozulma g stergeleri1
Terapötik İttifakta Bozulma Göstergeleri: Yaklaşımlara Örnekler

  • Olumsuz duyguların ya da düşmanlığın dolaylı ifadesi:

    • duygular genellikle sözel olmayan ya da pasif agresif davranışlarla dolaylı olarak ifade edilirler.

    • Örneğin, terapist belirli bir konuya ilişkin duygulara odaklaşma ve bunları somutlaştırma çabası içindeyken, vakanın kendini geri çekmesi, soyut ve genel ifadeler kullanması.


Terap tik ttifakta bozulma g stergeleri2
Terapötik İttifakta Bozulma Göstergeleri: Yaklaşımlara Örnekler

  • Terapinin amaçları ve görevlerindeki fikir ayrılıkları:

    • vaka terapistten daha somut teknikler, öğütler bekleyebilir ya da

    • diğer insanların kendisinin gereksinim duyduğu desteği ve ilgiyi sağlamadıklarına dair imalarda bulunabilir.

    • Bu destek ve ilgi isteği vakayı diğer insanlardan ısrarlı bir biçimde öğüt ve öneri aramaya itebilir.

    • de kendini kontrol etmeye çalıştıkları biçiminde algılayıp onlara kızgınlık duyabilir.


Terap tik ttifakta bozulma g stergeleri3
Terapötik İttifakta Bozulma Göstergeleri: Yaklaşımlara Örnekler

  • Onam:

  • Vakanın terapinin gerekliliklerini yerine getiren bir tablo çizer

  • Ama ilerleme sağlanamaz

    • terapist tarafından reddedilme, kabul görmeme gibi temel inançlarla ilişkilidir


Terap tik ttifakta bozulma g stergeleri4
Terapötik İttifakta Bozulma Göstergeleri: Yaklaşımlara Örnekler

  • Kaçınma çalımları:

    • Konudan konuya atlamak,

    • konuşmayı terapistin sürdürdüğü sırada dikkatini başka tarafa vermek,

    • görüşmeye geç gelmek, ertelemek ya da iptal etmek


Terap tik ttifakta bozulma g stergeleri5
Terapötik İttifakta Bozulma Göstergeleri: Yaklaşımlara Örnekler

  • Benlik değerini artırmak:

    • Terapistin üzerinde olumlu izlenimler bırakmak ya da benlik değerini korumak için kendini

    • olumlu bir biçimde göstermek, sorunlarını teknik/kuramsal terimlerle sunmak gibi örnekler gözlenebilir


Terap tik ttifakta bozulma g stergeleri6
Terapötik İttifakta Bozulma Göstergeleri: Yaklaşımlara Örnekler

  • Tedaviye yanıt vermemek:

    • genellikle ittifakta önceden varolan bir sorun

    • müdahalenin zamanlamasının uygun olmaması

    • empatik olmayan bir çerçevede yapılması düşünülebilir.


Terap tik ttifakta bozulman n
Terapötik İttifakta Bozulmanın Yaklaşımlara Örnekler

Keşfi ve çözümlenmesi

Düzeltici Duygusal Yaşantı


Terap tik ttifakta bozulman n geli imesindeki temel r nt ler
Terapötik İttifakta Bozulmanın Gelişimesindeki Temel Örüntüler:

  • Vaka, terapistin niyetini şemasıyla tutarlı bir biçimde yanlış algılar

    • destekleyici olarak algılanacak bir yorum, vaka tarafından amirane bir tavır şeklinde nitelenebilir


Terap tik ttifakta bozulman n geli imesindeki temel r nt ler1
Terapötik İttifakta Bozulmanın Gelişimesindeki Temel Örüntüler:

  • Terapist farkında olarak ya da olmayarak vakanın işlevsel olmayan kişilerarası şemasına uygun bir örüntü sergiler

vakanın işlevsel olamayan kişilerarası şeması kanıtlanır


Terap tik ttifakta bozulman n geli imesindeki temel r nt ler2
Terapötik İttifakta Bozulmanın Gelişimesindeki Temel Örüntüler:

  • Terapist farkında olarak ya da olmayarak vakanın işlevsel olmayan kişilerarası şemasını desteklemeyecek yönde davranır.

düzeltici kişilerarası şema yaşantısı sağlamak amacıyla bu örüntüyü desteklemekten kaçınmaktadır


Vaka rne i 4 bayan n 19 ya nda sa l kla ilgili bir alanda niversite rencisi bekar
Vaka Örneği-4 (Bayan N): 19 yaşında, sağlıkla ilgili bir alanda üniversite öğrencisi, bekar.

  • Başvuru Nedeni: (Kendi ifadelerine göre) hastalara enjeksiyon yapmaktan korkmak, derste söz almaktan kaygı duymak ve anne babasının yoğun baskısı


Tedavi s reci ttifaka do ru
Tedavi Süreci: İttifaka doğru bir alanda üniversite öğrencisi, bekar.

  • 1. Bağlanma Dönemi (hook):Vakanın davranışları, terapisti dar bir aralık içerisinde tepkide bulunmaya zorlar.

    • Bu noktada terapist, vakaya tamamlayıcı tepkiler vermek, vakaya destekleyici ve tehdit edici olmayan bir tarzda yaklaşmak durumundadır.


Tedavi s reci ttifaka do ru1
Tedavi Süreci: İttifaka doğru bir alanda üniversite öğrencisi, bekar.

  • 2. Bırakma Dönemi (unhook):Vakanın, terapisti böyle bir tamamlamaya iten tarzının ne olduğuna dikkat etmek ve bu durumu anlamaya çalışmak önemlidir.


Tedavi s reci ttifaka do ru2
Tedavi Süreci: İttifaka doğru bir alanda üniversite öğrencisi, bekar.

  • terapistin kişilerarası ilişkilerindeki tekrarlayıcı örüntüleri ya da

  • vakanın döngüsel olarak yaptıklarıyla ilgili olarak terapiste yaşattığı duygular önemli ipuçları taşır


Tedavi s reci ttifaka do ru3
Tedavi Süreci: İttifaka doğru bir alanda üniversite öğrencisi, bekar.

  • Bu dönemin ikinci adımı, terapistin vakaya karşı geliştirdiği tamamlama tepkilerini durdurmasını


Tedavi s reci ttifaka do ru4
Tedavi Süreci: İttifaka doğru bir alanda üniversite öğrencisi, bekar.

  • üçüncü adımı ise, vakanın terapistte uyandırdığı tepki biçimini kesmesinde yardımcı olmasını içerir


Tedavi s reci ttifaka do ru5
Tedavi Süreci: İttifaka doğru bir alanda üniversite öğrencisi, bekar.

  • En son dönemde terapist, vakayla olan etkileşimleri hakkında doğrudan konuşur, vakanın belirli bir davranışına ilişkin olarak farklı tepkiler içeren örnekler verir


Tedavi s reci ttifaka do ru6
Tedavi Süreci: İttifaka doğru bir alanda üniversite öğrencisi, bekar.

  • Onaylamama sürecinde terapist, vakanın bilişsel-kişilerarası döngüsünden koparak, vakaya yeni öğrenme yaşantıları sağlayabilir

  • işlevsel olmayan inançlarının çürütülmesi sürecidir


Tedavi s reci ttifaka do ru7
Tedavi Süreci: İttifaka doğru bir alanda üniversite öğrencisi, bekar.

  • kişilerarası düzeyde

    • vakanın hangi tepkilerinin tamamlandığını,

    • hangi tepkilerinin tamamlanmadığını ayrıştırması önemlidir


Tedavi s reci ttifaka do ru8
Tedavi Süreci: İttifaka doğru bir alanda üniversite öğrencisi, bekar.

  • Diğer taraftan, vakanın bilişsel-kişilerarası döngüsünün bırakılmasını içeren merkezden uzaklaşma sürecinde ise terapist,

  • ilişkinin hem öznesi hem de nesnesi olmak işlevini yerine getirmelidir.


Tedavi s reci ttifaka do ru9
Tedavi Süreci: İttifaka doğru bir alanda üniversite öğrencisi, bekar.

  • Bu açıdan, terapist, dikkatini özne ve nesne olarak iki yönlü kullanabilecek beceriler geliştirmelidir.


Tedavi s reci ttifaka do ru10
Tedavi Süreci: İttifaka doğru bir alanda üniversite öğrencisi, bekar.

  • terapist, hastasınınkendisine yaşattığı duyguların farkına vardığı sürece, vakanın diğer insanlarda uyandırdığı tepkileri anlayabilir


Terap tik ttifakta bozulma nas l z mlenebilir
Terapötik bir alanda üniversite öğrencisi, bekar. İttifakta Bozulma Nasıl Çözümlenebilir?

  • Terapistin, terapötik ittifakta bozulmaya ilişkin ipuçlarına duyarlı olması;

  • Terapistin, kendi duygularının farkında olması ve sürekli olarak ilişkinin niteliğinde bunu barometre olarak kullanması;


Terap tik ttifakta bozulma nas l z mlenebilir1
Terapötik bir alanda üniversite öğrencisi, bekar. İttifakta Bozulma Nasıl Çözümlenebilir?

  • Terapistin, terapötik ittifaktaki bozulmada kendi rolünü görmesi/keşfetmesi (sorumluluğun kabulü) ve bu durumu vakası ile biz çerçevesinde üst-iletişim yoluyla ele alması;

  • Terapistin, vakanın terapötik ittifakta bozulma yaşamasına empati göstermesiyle vakanın olumsuz duygularını ifade etmesinin kolaylaştırılması;


Terap tik ttifakta bozulma nas l z mlenebilir2
Terapötik bir alanda üniversite öğrencisi, bekar. İttifakta Bozulma Nasıl Çözümlenebilir?

  • Katılımcı gözlemci konumunu sürdürmesi,

  • yani terapistin vakanın işlevsel olmayan bilişsel-kişilerarası döngüsüne bağlanarak örüntüyü anlaması;

  • ve düzeltici yaşantı olarak bu döngüden koparak örüntüyü desteklememesi


Terap tik st ileti im
terapötik üst-iletişim bir alanda üniversite öğrencisi, bekar.

  • 1. Terapist, vakanın diğer insanlarla olan etkileşiminde kendi rolünün ve etkisinin farkına varabilmesi için kendisinin yaşadığı duyguları vakaya ifade eder.

  • 2. Terapist, vakanın içsel yaşantılarına olanak sağlamak amacıyla, vakaya duygularını ifade eder.


Terap tik st ileti im kiesler
terapötik üst-iletişim bir alanda üniversite öğrencisi, bekar. (Kiesler)

  • Terapist, vakanın girdiği etkileşimlerdeki rolünün farkına varmasını sağlamak amacıyla, vakanın kişilerarası göstergelerine dikkat çeker.

  • Terapist, vakanın betimlenen kişilerarası belirleyicilerini, bilişsel/duygulanımsal keşiflerle bağlantı olarak kullanır.


Vaka 4 sf 211 ve vaka 5 sf 213
Vaka 4 (sf.211) ve Vaka 5 sf. 213 bir alanda üniversite öğrencisi, bekar.


Üst-iletişimde Genel İlkeler Nelerdir? (Safran & Muran) bir alanda üniversite öğrencisi, bekar.A:Terapist vakaya nasıl katılmalı ve kendini bozulma göstergesine nasıl yönlendirmeli?(1)

Gözlemler keşfe yönelik ve kesin olmayan bir biçimde ortaya konmalı.

  • “Ne olduğundan tam emin değilim ama……..”


Üst-iletişimde Genel İlkeler Nelerdir? bir alanda üniversite öğrencisi, bekar.A:Terapist vakaya nasıl katılmalı ve kendini bozulma göstergesine nasıl yönlendirmeli?(2)

  • Biz duygusu oluşturulmalı; yaşanan tıkanıklığın paylaşılan bir ikilem olduğu vurgulanmalı.

    • “Aramızda ne olup bittiğini anlamaya çalışıyordum. Son bir kaç görüşmemizde yüzeysel kaldığımızı hissediyorum….”.


Üst-iletişimde Genel İlkeler Nelerdir? bir alanda üniversite öğrencisi, bekar.A:Terapist vakaya nasıl katılmalı ve kendini bozulma göstergesine nasıl yönlendirmeli?(3)

Terapist ve vaka arasındaki ilişkinin, vakanın yakınlarıyla olan ilişkilere benzediği varsayılmamalı. Görüşmede, benzerlikler ve farklılıklar üzerinde durulabilir. Vaka zaten bu tür benzerlikler keşfederse kendiliğinden de genellediği noktaları yakalayacaktır.


Üst-iletişimde Genel İlkeler Nelerdir? bir alanda üniversite öğrencisi, bekar.A:Terapist vakaya nasıl katılmalı ve kendini bozulma göstergesine nasıl yönlendirmeli?(4)

  • Tüm üst-iletişimlerde terapist öznelliğini vurgulamalı

  • “Düşünüyorum da..”

  • “Bana öyle geliyor ki…”

  • “Görebildiğim kadarıyla…”

  • “Benim duygum….”


Üst-iletişimde Genel İlkeler Nelerdir? bir alanda üniversite öğrencisi, bekar.A:Terapist vakaya nasıl katılmalı ve kendini bozulma göstergesine nasıl yönlendirmeli?(5)

  • Değişimden çok farkındalık vurgulanmalı.

  • Değişim yargının olmadığı bir farkındalıkla olur değişime zorlanmakla değil.

  • O nedenle vakaya, yaptığı kişilerarası keşiflerin önemli bir adım olduğu vurgulanmalı, vaka değişime zorlanmamalı


Üst-iletişimde Genel İlkeler Nelerdir? bir alanda üniversite öğrencisi, bekar.A:Terapist vakaya nasıl katılmalı ve kendini bozulma göstergesine nasıl yönlendirmeli?(6)

Terapist, vakalarla ilgili formülasyonlarının

kendi duyguları üzerindeki bağlantısı üzerinde

durmalı.


Üst-iletişimde Genel İlkeler Nelerdir? bir alanda üniversite öğrencisi, bekar.A:Terapist vakaya nasıl katılmalı ve kendini bozulma göstergesine nasıl yönlendirmeli?(7)

Üst-iletişimde, bulunulan yerden başlamalı; o anda ortaya çıkan duygulara ve sezgilere odaklanılmalı.


Üst-iletişimde Genel İlkeler Nelerdir? bir alanda üniversite öğrencisi, bekar.A:Terapist vakaya nasıl katılmalı ve kendini bozulma göstergesine nasıl yönlendirmeli?(8)

Terapist TİB’deki sorumluluğunu görmeli, kabul etmeli ve bunu vakaya doğrudan ifade etmeli.


St leti imde b dikkat ve y nelim nas l olmal
Üst İletişimde bir alanda üniversite öğrencisi, bekar.B. Dikkat ve yönelim nasıl olmalı?

  • Şimdi ve buradaya odaklanılmalı.

  • Somut ve özgül durumlara odaklanılmalı.

  • İlişkisellik duygusu sezgisel olarak değerlendirmeli.

  • Vakanın tüm terapötik müdahalelere ilişkin sorumlulukları değerlendirilmeli.

  • Vakanın müdahalelere yönelik yaşantıları keşfedilmeli (Terapisti nasıl algılıyor?)


C st ileti imden beklentilerimiz ne d zeyde olmal
C. Üst-iletişimden beklentilerimiz ne düzeyde olmalı? bir alanda üniversite öğrencisi, bekar.

  • Durumu sürekli olarak bir akış içinde görün.

  • TİB çözümü daha çok TİB’e yol açacaktır.

  • Aynı TİB’e tekrar tekrar dönülecektir.

  • Umudu yitireceğiniz anlara hazırlıklı olun.


Levsel olmayan ki ileraras emalar n mgeleme s reciyle ele al nmas
İşlevsel Olmayan Kişilerarası Şemaların İmgeleme Süreciyle Ele Alınması

  • Vaka N (sf.216)


ad