2007
Download
1 / 32

Dia 1 - PowerPoint PPT Presentation


  • 147 Views
  • Uploaded on

2007. Hoofdstuk 2: Technisch lezen en spellen Pol Ghesquière & Aryan van der Leij. Universiteit van Amsterdam. Katholieke Universiteit Leuven. Model 1: Taakanalytische modellen domeinspecifieke ontwikkelingsmodellen technisch lezen en spellen

loader
I am the owner, or an agent authorized to act on behalf of the owner, of the copyrighted work described.
capcha
Download Presentation

PowerPoint Slideshow about 'Dia 1' - omer


An Image/Link below is provided (as is) to download presentation

Download Policy: Content on the Website is provided to you AS IS for your information and personal use and may not be sold / licensed / shared on other websites without getting consent from its author.While downloading, if for some reason you are not able to download a presentation, the publisher may have deleted the file from their server.


- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - E N D - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
Presentation Transcript

2007

Hoofdstuk 2:

Technisch lezen en spellen

Pol Ghesquière & Aryan van der Leij

Universiteit van Amsterdam

Katholieke Universiteit Leuven


Model 1: Taakanalytische modellen

domeinspecifieke ontwikkelingsmodellen

technisch lezen en spellen

specifieke deelvaardigheden volgens relatief vaste volgorde verworven

hiërarchische schema’s

‘latere’ vaardigheden bouwen voort op de ‘vroegere’


Lezen

van spellende leesstrategie (teken-klankkoppelngen en auditieve synthese)

via visuele synthese

naar directe woordherkenning

elementaire leeshandeling:

alleen woorden op

niveau I MK-KM-MKM

niveau II MMKM-MKMM-MMKMM


AUDITIEF

SEQUENTIEEL

GEHEUGEN

AUDITIEVE

SYNTHESE

AUDITIEVE

DISCRIMINATIE

VISUELE

SYNTHESE

TEKEN-KLANK

KOPPELING

DIRECTE

WOORD-

HERKENNING

VISUELE

DISCRIMINATIE

Figuur 1: Taakanalytisch model van technisch lezen (naar Struiksma, Van der Leij en Vieijra, 2004)


  • Lezen

  • Dus niet op niveau

  • spellingpatronen

  • meer lettergrepen


Model van optioneel passen (‘mapping’).

heel

woord

geschreven woord

gesproken woord

foneem

lettergreep

gesplitste

lettergreep

kennis van

- hele woorden

- grafemen

- grafeem clusters

- spellingpatronen

spelling-

patroon

2 of meer

lettergrepen


Model van optioneel passen (‘mapping’).

heel

woord

geschreven woord

gesproken woord

foneem

lettergreep

gesplitste

lettergreep

kennis van

- hele woorden

- grafemen

- grafeem clusters

- spellingpatronen

spelling-

patroon

2 of meer

lettergrepen


Spellen

van auditieve spellingstrategie (auditieve analyse en klank-tekenkoppelngen)

naar directe woordspelling

elementaire spellinghandeling volgens fonologisch principe:

alleen klankzuivere woorden


AUDITIEF

SEQUENTIEEL

GEHEUGEN

AUDITIEVE

ANALYSE

AUDITIEVE

DISCRIMINATIE

VIELE

SYNTHESE

KLANK-KLANK

KOPPELING

DIRECTE

WOORD-

SPELLING

VISUELE

DISCRIMINATIE

Figuur 1: Taakanalytisch model van spellen (naar Struiksma, Van der Leij en Vieijra, 2004)


Spellen

Dus niet:

morfologische principe

(bijvoorbeeld de regels van de werkwoordspelling).

etymologische principe

(bijvoorbeeld leenwoorden, ‘weekend’ of ‘ei’/‘ij’ of ‘ou’/‘au’)


Taakanalytische modellen

zijn meer prescriptief (wat (ortho)didactisch te doen?)

dan descriptief (hoe verloopt het ontwikkelingsproces precies?)

laten zich direct vertalen in interventie

maar beperken zich tot de elementaire lees- en spellingshandeling


Model 2: Informatieverwerkingstheorie

lezen en spellen = verwerken van informatie.

(‘phonological codes’)

korte termijn geheugen

werkgeheugen

lange termijn geheugen

declaratieve kennis (feitenkennis)

procedurele kennis (kennis van oplossingen)

metacognitieve kennis (kennis van keuzes)

nieuwe opslag


Model 2: Informatieverwerkingstheorie

in

korte termijn

geheugen

werk-

geheugen

lange termijn

geheugen

uit

feitenkennis

strategische kennis

keuze kennis


Model 2: Informatieverwerkingstheorie

in

korte termijn

geheugen

werk-

geheugen

lange termijn

geheugen

uit

feitenkennis

strategische kennis

keuze kennis


Model 2: Informatieverwerkingstheorie

in

korte termijn

geheugen

werk-

geheugen

lange termijn

geheugen

uit

feitenkennis

strategische kennis

keuze kennis

putje van vergetelheid


  • Lezen

  • - indirecte woordherkenning

  • procedurele strategie

  • spellende leesstrategie

  • auditieve spellingstrategie

  • - directe woordherkenning

  • geheugenstrategie

  • directe woordherkenning

  • directe woordspelling

  • gebruik maken van de context

    • procedurele en geheugenstrategie

    • anticiperen

    • corrigeren


  • Spellen

  • - auditieve strategie

  • - regelstrategie (‘wordt’/’loopt’)

  • - analogiestrategie (‘bureau’/ ‘cadeau’)

  • - inprentingstrategie

  • - mnemotechnische strategie (ezelsbruggetjes)

  • hulpmiddelenstrategie

    • (woordenboek, spelling checker)

  • visueel-motorische strategie

    • (direct spellen)


  • Impliciet: ontwikkelingsmodellen

    ‘self-teaching mechanism’ (Share, 1995)

    automatisering = overgang van indirect naar direct op basis van inprenting

    snelheid en accuratesse nemen toe

    energie en aandacht vrij voor meer complexe aspecten:

    begrijpend lezen

    ordenen en verwoorden van gedachten

    Interactief-compensatorisch proces (Stanovich, 1980)


    Lees- en spellingproblemen

    Beschrijven

    Verklaren i.t.v. oorzaken:

    specifieke leerproblemen/leerstoornissen

    niet-specifieke leerproblemen

    school

    gezin

    individu

    lichamelijke ziektes

    fysieke of sensorische beperkingen

    psychosociale problemen

    verstandelijke beperkingen


    Dyslexie

    Definities

    discrepantiecriterium

    exclusiviteitscriterium

    normaliteitscriterium (Dumont, 1994)

    maar … kritiek (Stanovich, 1996, p. 160).


    Dyslexie

    beschrijvend (SDN, 2004)

    “Dyslexie is een stoornis die gekenmerkt wordt door een hardnekkig probleem met het aanleren en het accuraat en/of vlot toepassen van het lezen en/of het spellen op woordniveau.”

    verklarend (Braams, 1996)

    “Dyslexie is een specifiek probleem met de fonologische verwerking van taal door de hersenen, dat doorgaans leidt tot lees- en spellingproblemen en vaak ook tot meer of minder duidelijke problemen bij andere taken waarbij taal een rol speelt”


    Diagnostiek van lees- en spellingproblemen

    Signalering en identificatie: LVS

    Classificeren en verklaren

    achterstandscriterium

    didactische resistentie

    differentiaaldiagnostiek

    bijv. algemene taalachterstand

    (te) lage intelligentie

    omgevingsoorzaken

    Relatie met continuum van zorg

    ‘response-to-instruction’


    Begeleidingsgerichte diagnostiek

    - analyse op taakniveau:

    probleem- en hulpgeschiedenis, niveaubepaling, profielanalyse, foutenclassificatie en foutenanalyse

    - onderwijsbelemmeringen

    - pedagogisch perspectief/hulpvraag

    andere leer- en gedragsproblemen dan wel ontwikkelingsstoornissen

    algemene cognitieve processen




    Relatie met continuum van zorg:

    Response-to-instruction

    Bao:

    groep zwakkere lezers 25 %

    Intensieve begeleiding

    in de groep

    1


    Relatie met continuum van zorg:

    Response-to-instruction

    uit de zorg

    15 %

    Bao:

    groep zwakkere lezers 25 %

    Intensieve begeleiding

    in de groep

    1

    2

    +

    - 10 %

    BaO:

    groep met flinke achterstand

    Individuele remedial teaching buiten de groep


    Relatie met continuum van zorg:

    Response-to-instruction

    uit de zorg

    15 %

    verder in de klas

    6-7 %

    Bao:

    groep zwakkere lezers 25 %

    Intensieve begeleiding

    in de groep

    1

    2

    3

    +

    - 10 %

    BaO:

    groep met flinke achterstand

    Individuele remedial teaching buiten de groep

    +

    - 3-4 %

    Buiten de school:

    groep met toenemende achterstand en didactische resistentie

    Individuele behandelingin leeskliniek


    Relatie met continuum van zorg:

    Response-to-instruction

    uit de zorg

    15 %

    verder in de klas

    6-7 %

    verder op school

    2-3 %

    non-reponders

    1 %

    Bao:

    groep zwakkere lezers 25 %

    Intensieve begeleiding

    in de groep

    1

    2

    3

    +

    - 10 %

    BaO:

    groep met flinke achterstand

    Individuele remedial teaching buiten de groep

    +

    - 3-4 %

    Buiten de school:

    groep met toenemende achterstand en didactische resistentie

    Individuele behandelingin leeskliniek

    +


    Relatie met continuum van zorg:

    Response-to-instruction

    Protocollen Leesproblemen en Dyslexie

    ECN (Wentink & Verhoeven)

    Rotterdamse Aanpak Dyslexie

    (Struiksma e.a.)

    Protokollen voor indicatiestelling en behandeling (Blomert).

    Bao:

    groep zwakkere lezers 25 %

    Intensieve begeleiding

    in de groep

    1

    2

    3

    10 %

    BaO:

    groep met flinke achterstand

    Individuele remedial teaching buiten de groep

    3-4 %

    Buiten de school:

    groep met toenemende achterstand en didactische resistentie

    Individuele behandelingin leeskliniek


    Toetsen voor niveaubepaling en signalering

    LVS

    zie boek

    Nog wat te wensen?


    Handboek

    Interventie in de leerlingbegeleiding?


    ad