T rklerde toplum yapisi
This presentation is the property of its rightful owner.
Sponsored Links
1 / 95

TÜRKLERDE TOPLUM YAPISI PowerPoint PPT Presentation


  • 61 Views
  • Uploaded on
  • Presentation posted in: General

TÜRKLERDE TOPLUM YAPISI. TOPLUM YAPISI.

Download Presentation

TÜRKLERDE TOPLUM YAPISI

An Image/Link below is provided (as is) to download presentation

Download Policy: Content on the Website is provided to you AS IS for your information and personal use and may not be sold / licensed / shared on other websites without getting consent from its author.While downloading, if for some reason you are not able to download a presentation, the publisher may have deleted the file from their server.


- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - E N D - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

Presentation Transcript


T rklerde toplum yapisi

TRKLERDE TOPLUM YAPISI

www.tariheglencesi.com


Toplum yapisi

TOPLUM YAPISI

Trk toplumunun temeli Ogudenilen aileye dayanrd. Ailelerin bir araya gelmesiyle urug(aileler birlii, slale) oluurdu. Uruglarn birlemesiyle boy, Boylarn birlemesiyle budun (kavim, millet) oluurduBudunlarn bir araya gelmesi ile de Trklerin -il- dedikleri devlet meydana gelirdi.

www.tariheglencesi.com


T rklerde toplum yapisi

Trklerde aile, kalabalk olmayp kk aileler eklinde ortaya kmtr. Evlenen ocuk kendine ev kurard. Soyu srdrmek en kk ocua kalrd. Gebe yaantTrktoplumunda byk ailelerin olumasn engellemitir.

www.tariheglencesi.com


T rklerde toplum yapisi

Halkn snflara ayrlmad Trklerde soyluluk ve klelik gibi kavramlar ortaya kmamtr. Din adamlar da ayrcalkl bir snf oluturmamlardr.

www.tariheglencesi.com


T rklerde toplum yapisi

Trk toplumunun mcadeleci ve pratik zekal olma sebebi; Yar gebe ya da konar ger dediimiz hayat tarzndan kaynaklanmaktadr. Bu hayat tarznda meselelere ani ve pratik zm bulmak ve hayatta kalmak iin mcadele etmek gerekirdi.

www.tariheglencesi.com


T rklerde toplum yapisi

Geim kayna genellikle hayvanclktr. At ve koyun nemli yere sahiptir.Trkn yaantsnda at nemli bir yere sahiptir;

www.tariheglencesi.com


T rklerde toplum yapisi

At ilk evcilletiren Trkler onu binek ve sava arac olarak kullandlar. Atn stnden ve gerekirse etinden de yararlandlar. Gnn byk ksmn at zerinde geirirlerdi.Yazn yaylakta, kn da klakta yaayan Trkler de av da nemli bir faaliyetti;Av hem bir geim kaynayd, hem de her an savaa hazrlanmak demekti.

www.tariheglencesi.com


T rk slam devletlerinde toplumsal hayat

Trk- slam Devletlerinde Toplumsal Hayat

www.tariheglencesi.com


T rklerde toplum yapisi

1. Ynetenler

Hanedan yeleri,

asker,

vali ve

din adamlar ynetici snf oluturmaktayd.

Toplum yapsnn en stnde yer alan sultann toplumsal konumu, idarecilere ve halka kar sorumluluk ve grevlerini yerine getirmesine balyd. Grevi ihmal, adaletten ayrlma ve toplum refahn salayamama iktidar kaybetmek iin nemli sebeplerdi.

www.tariheglencesi.com


T rklerde toplum yapisi

lk Mslman Trk devletlerinde idareciler genelde Trk't. Halk ise farkl rk ve boylardan meydana gelmekteydi.

Karahanl Devleti'nde toplum tamamen Trk't. GaznelilerdeGurlular, Hindular gibi farkl unsurlar da yer almaktayd.

Byk Seluklu Devleti'nde devleti kuran Trklerin yan sra ranl ve Arap unsurlar yer alrken

Tolunoullar, hidiler ve Memluklularda ise halkn byk ounluunu Arap, Rum, Berberi, Msrl vb. Trk olmayan unsurlar oluturmaktayd.

www.tariheglencesi.com


T rklerde toplum yapisi

2. Ynetilenler (Halk)

Trk-slam devletlerinde ynetilen halk;

ilk Trk devletlerinde olduu gibi aile, ailelerin birlemesiyle boy ve boylarn birlemesiyle bodun eklinde tekilatlanmaktayd. Bu dnemde devlet, toplumu Mslman ve gayrimslim eklinde kabul ederek hukuki dzenlemeleri bu erevede yapmaktayd.

Trk-slam toplumlarnda halk yaay ekillerine gre; gebeler, kyller ve ehirliler olmak zere grupta toplanmaktayd.

www.tariheglencesi.com


T rklerde toplum yapisi

ehirliler

Tacirler, zanaatkrlar, devlet memurlar, askerler ehir ve kasabalarda yaarlard. Trk ehirlerinin etrafn eviren surlarn ierisinde saray, hkmet kona, kla, cuma camisi, meydan, pazar yeri, ribat veya ar, medrese, hamam ve hastane bulunmaktayd. Ayrca sultanlarn yaptrd mimari eserler ve su kemerleri de ehirleri kylerden farkllatryordu. Zaviye, imaret ve hanlar o dnemdeki ehirlerin en belirgin zelliiydi.

www.tariheglencesi.com


T rklerde toplum yapisi

XI. yzylda Trk ehirlerinde ve kylerinde nfus okfarkl din ve etnik unsurlardanoluuyordu.

Byk Seluklularn hkim olduu corafyada nfusun belli bal etnik unsurlarn Trk, Fars, Yahudi ve Araplar oluturuyordu.

Bu etnik yap Msr hari dier Mslman Trk devletlerinde ayndr.

Hazar toplum yapsn Mslman, Hristiyan, Yahudi ve Gk Tanr inancna sahip eitli topluluklar oluturmaktayd.

Trkiye Seluklu Devleti'nde ise Trklerin yan sra Rum ve Ermeniler, toplumu oluturan dier unsurlard.

www.tariheglencesi.com


Ho g r toplumu

Hogr Toplumu

Trk ehirlerinde askerler ve din adamlar ounluktayd.

ehirlerde Trkler tarafndan ok sayda medresenin kurulmas birok din limi ve sufinin yetimesini salamt. Trkler arasnda yaylma eilimi gsterensufilikayn zamanda, bir meslek kuruluu gibiydi. Sufilerin ok az bir ksm tecrit hayat yaarken nemli bir ksm esnaflk yapyor ve tekilatl bir ekilde ticaret ile megul oluyordu.

www.tariheglencesi.com


T rklerde toplum yapisi

Bunlarn iinde ilk Trk mutasavvf olan Ahmet Yesevi'yegre "Kemale erebilmek iin inanmayanlar dhil hibir insan incitmemek gerekir."Yesevi'de kendini amak ve hogr temel esast. Mevlana ise insanlara hogr, nee ve umut telkin ediyordu.

www.tariheglencesi.com


T rklerde toplum yapisi

Onun fikir ve dnceleri etrafnda bilginler devlet adamlar, halk ve gayrimslimler toplanyorlard. Yunus Emre; btn insanlar, hatta btn canl ve canszlar, Tanr'nn yarat ve mazhar olduklar iin "Yaratlan yaratandan tr ho grme." felsefesi ile soy, din, millet, renk, mevki ve refah fark gzetmeksizin insanlar sevmek gerektiini sylemekteydi.

www.tariheglencesi.com


T rklerde toplum yapisi

Her mutasavvfn ortak felsefesi; insanlar arasnda hibir farkn gzetilmemesi, hogr ve sevgidir. Bu mutasavvflar, toplumun daha hzl bir ekilde slamlamasn salamlard. eitli rk ve dinlerin bulunduu Trk-slam devletlerinde toplumsal ilikilerin ekillenmesinde slam hukuku belirleyiciydi.

www.tariheglencesi.com


T rklerde toplum yapisi

Fertlerin toplum ierisindeki tutum ve davranlar ile giyim ve kuamlar da bu erevede ele alnmaktayd. Mslmanlarn giyimleri ve d grnleri Hristiyan ve Musevilerden farklyd. Trklerin, Araplarn, Hindularn ve dier etnik gruplarn giyim kuamlar da birbirlerinden kolaylkla ayrlabilmekteydi. Ancak temelde Mslman ve gayrimslim kyafetlerindeki farkllk en belirgin oland.

www.tariheglencesi.com


T rklerde toplum yapisi

Trk toplumu eski inancnn etkisiyle farkl din ve mezheplere kar olan hogrsn devam ettirmiti. Trk-slam ehirlerinde gayrimslimler kltrel ve din ynden her trl zgrle sahipti. Trkler hkimiyetleri altnda yaayan eitli mezhep ve frkalara ayrlan Mslmanlara da herhangi bir mdahalede bulunmamlard.

www.tariheglencesi.com


T rklerde toplum yapisi

Trklerin slamlama srecinin balang dnemlerinde det, anane ve din inanlarda eski Trk toplumunun izleri tamamen silinmemiti. Sonraki dnemlerde tarikatlarn kurulmasyla hzla slamlama grld. Trklerin hkim olduu corafyada doup gelien Kadirilik, Kbrevilik, Ekberilik ve Yesevilik en ok mridi olan tarikatlard. Bu tarikatlar sayesinde Trkler adeta kendi sosyal yaplarna ve anlaylarna uygun birdin dncesi gelitirmilerdi.

www.tariheglencesi.com


Sosyal yard mla ma

Sosyal Yardmlama

Trk-slam devletlerinde vakflar aracl ile birok sosyal yardmlama kurumu yaplmt.

Yolcularn zellikle tccar kafilelerinin yolculuklar emniyet iinde gerekletirebilmeleri iinkervansaraylarkurulmutu.

Seluklular salk hizmetlerine byk nem vermiler hemen her ehirdedarifa, darlfiye ve bimaristangibi adlarla hastaneler ina etmilerdi.

www.tariheglencesi.com


T rklerde toplum yapisi

Vakflarla idare edilen bu kurulular Seluklu yardm kurulular arasnda nemli bir yere sahipti.

Seluklular zamannda oluturulan "Ahi" tekilatlar sosyal yardmlamada nemli bir yer tutmaktayd.

Seluklu hkimiyetinde Trkler arasnda yardmlama sosyal hayatn ayrlmaz bir unsuruydu. Kylerde gndelik hayat, genelde tarm faaliyetleri ile ekillenmiti.mecesosyal hayatta hemen her alanda uygulanmaktayd. Nfusun nemli bir blmn oluturan konargerlerin kee dikme, adr kurma ve skme gibi pek ok faaliyette yardmlatklar grlmekteydi.

www.tariheglencesi.com


Toplumsal ya ant

Toplumsal Yaant

Trkler Mslman olduktan sonra da kendilerine has "Trkmen" kyafetlerini kullanmaya devam etmilerdi. Giysilerde krmz ve yeil renkler tercih edilirken kuma olarak da pamuk, yn, ipek ve krk kullanlmaktayd. Kadnlar geni elbiseler giyerken tak olarak inci, gm ve altn kpeler ile gerdanlk, bilezik ve yzk kullanyordu. Erkekler ise vcuda yapk dar kyafetler giyiyorlar balarna da ene altndan balanan krmz bir brk takyorlard. Bu dnemde Trkler kemer, tokal kemer, deri veya keeden imal edilen izme kullanyorlard. Ouz erkekleri uzun sa, kkl ve byk brakmaktayd.

www.tariheglencesi.com


T rklerde toplum yapisi

Trk toplumunun elence hayatnda mziin de ayr bir yeri vard. "Kopuz" en sevilen alglardan birisi olarak artk daha geni bir corafyada tannyordu. Halay, grup olarak oynanan, sevilen bir oyundu. Asker orkestra (mzka) da Trklerin nce Horasan ve daha sonra Orta Dou'ya getirdikleri bir detti. Hun Trkleri, Kk Trkler ve Uygurlarda birok eidi bulunan asker mzka, yeni kurulan Trk devletlerinde de varln devam ettirdi. Trk-slam devletlerinde gnde be defa saray kapsnn nndenevbetvurulurdu.

www.tariheglencesi.com


T rklerde toplum yapisi

Avclk, en eme, ku uurma, top kapma en ok tercih edilen sportif etkinlikler arasndayd. Bunlarn dnda Trkler arasnda ok atma, yay ekme gibi talim yerine geen yarmalar da yaplyordu. Cirit ve gre ise btn Trk dnyasnn ortak oyunu olarak o zaman da biliniyordu.

www.tariheglencesi.com


T rklerde toplum yapisi

Deiik bir evreye g etmelerine ramen Trkler Orta Asya yemek kltrn yaatmlardr. ..XI. yzyl Trk toplumunun mill yemei olarak tabir edebileceimiz "tutma" bugn Anadolu'da Ramazan aylarnda zel olarak yaplan yemekler arasnda nemli bir yer tutmaktadr. Meyve suyu ve til Bulgarlarnn baldan imal ettikleri bir iecek olan "scv" gibi iecekler de Trkler tarafndan tketilmekteydi.

www.tariheglencesi.com


T rkiye sel uklular nda sosyal hayat

Trkiye Seluklularnda Sosyal Hayat

Sosyal Hayat:Trkiye Seluklular kendilerine has bir sosyal ve iktisadi politika izlediler. Aralklarla Anadolu ya Trkistan dan Maverannehir ve Horasan dan gelen Trklerin byk bir blmn yerli halk tarafndan boaltlan yerlere yerletirdiler. Bir ksmn ise uc blgelere yerletirdiler.

www.tariheglencesi.com


T rklerde toplum yapisi

Seluklu hkmdarlar kendi ynetiminde yaayan Hristiyan halk himaye ettiler. Bizans ynetiminin basksndan ve ar vergilerinden bunalanlardan isteyenlerin kendi topraklarna yerlemelerine izin verdiler.

www.tariheglencesi.com


T rklerde toplum yapisi

Hristiyan-Mslman ayrm gzetmeden uyguladklar adil ynetim Rum, Ermeni ve Sryani halkn Trk ynetimini tercih etmelerine sebep oldu. Trkiye Seluklular dneminde Anadolu da yaayan halkn byk ounluunu Trkler olutururdu.

www.tariheglencesi.com


T rklerde toplum yapisi

Halk ehirliler ve kyller olmak zere ikiye ayrlrd. ehirliler: Devlet memurlar, yn, bilim adamlar ve ahiler olmak zere drt gruba ayrlyorlard.

www.tariheglencesi.com


T rklerde toplum yapisi

Devlet Memurlar:Bir ehirde hkmeti temsil eden grevlilerdi.yn:Hkmet nezdinde halk temsil eden kiilerde. Tacirler (tccarlar) da bu snfa girerlerdi.

www.tariheglencesi.com


T rklerde toplum yapisi

Bilim Adamlar:Mderrisler, kadlar, zaviye, tekke eyhleri ve medrese rencileri bu gruba girmekteydi.

www.tariheglencesi.com


T rklerde toplum yapisi

Ahler:Ahler (kardeler) ehirde oturan ve kendi aralarnda din ve iktisadi zellikler tayan esnaflardr. Aralarnda kurduklar tekilata ahlik denirdi. Ah tekilat ticareti ve ticaret ahlakn dzenlemi, retim kalitesini ykseltmi ve kaliteli eleman yetitirilmesini salamtr.

www.tariheglencesi.com


T rklerde toplum yapisi

Kyller:Trkmen kkenli olan Trk kyls gebe ve yerleik olmak zere iki ksma ayrlyordu. Gebeler hayvanclkla geinirlerdi. Yerleik kyller ise devletin veya ikta sahibinin idaresi altndaydlar.

www.tariheglencesi.com


Osmanli toplum yapisi

Osmanl Devleti kurulduunda halknn tamam Trkt. Sonraki dnemde toprak genilemesi sonucu bir ok ulus (Yunan,Bulgar,Srp, Arnavut, Macar,Hrvat,Sloven, Romen,Arap Macar...) Osmanl ynetimine girdi. Osmanl Devleti ok uluslu bir imparatorlua dnt.

OSMANLI TOPLUM YAPISI

www.tariheglencesi.com


T rklerde toplum yapisi

www.tariheglencesi.com


T rklerde toplum yapisi

Osmanl toplumunda ,bir yandan baz yeni sosyal gruplarn olumas, dier yandan devletin hakimiyet snrlarnn genilemesi sonucunda topluma dahil olan insanlara belli sta-tler kazandrlarak toplum iindeki yerlerinin belirlenmesi, Osmanl insan-toplum anlay ve ynetim felsefesine gre gereklemitir. Konuyla ilgili Osmanl literatr incelendii zaman ,yle bir anlayla karlalr: insan yaratklarn en ereflisidir. O,yaratl gerei medenidir.

www.tariheglencesi.com


T rklerde toplum yapisi

O halde geimini temin edebilmek ve hayatn srdrebilmek iin dier insanlara muhtatr. te bu ihtiya toplumlarn veya milletlerin olumasna yol amtr. nk, toplum hayatn sr-drebilmek ancak dayanma ve yardmlamayla mmkndr. Toplum yeleri arasndaki uyumun devam, her ferdin toplum iinde yaratltan sahip olduu yeteneinin gerektirdii mevkide bulunmasna ve bu yerini korumasna baldr. Byle bir i blm, ister istemez toplumda bir farkllamay ve tabakalamay zorunlu klar.

www.tariheglencesi.com


T rklerde toplum yapisi

Osmanl toplum dzeninin felsefi temelini oluturan bu bak as, sadece teorik kitaplarda deil eitli alanlardaki uygulamalarla ilgili ariv belgelerinde de, Kurann bir ayetine dayandrlyor. Bu ayete gre; Toplum hayatnn olumas ve salkl ileyebilmesi iin Allah insanlar farkl kabiliyetlerde yaratmtr. Her toplum yesi, kabiliyeti ve bilgi birikimine gre i yapmal ve emei karlnda gelire sahip olmaldr.

www.tariheglencesi.com


T rklerde toplum yapisi

Osmanl toplum dzeninin ve ynetim felsefesinin temelini oluturan bu fikirler,daire-i adliye yani adalet dairesi veya hakkaniyet emberi ad verilen bir for-mlle aklanmtr.

NOT:Bu ok uluslu yapnn atrdayarak, Osmanl Devletinin paralanmasna neden olan en nemli d gelime FRANSIZ HTLAL'dir.

www.tariheglencesi.com


Hakkaniyet emberi

Hakkaniyet emberi

www.tariheglencesi.com


T rklerde toplum yapisi

www.tariheglencesi.com


T rklerde toplum yapisi

www.tariheglencesi.com


2010 lys

2010-LYS

www.tariheglencesi.com


1 devlet n resm tasn f ne g re osmanli toplumu

a-Ynetenler: Askeri snf

Askeri snf, padiahn dini ya da idari yetki tand devlet grevliler-den oluuyordu. Bunlar,saray halk,

seyfiye,ilmiye ve kalemiyediye gruplara ayrmak mmkndr.

1- DEVLETN RESM TASNFNE GRE OSMANLI TOPLUMU

www.tariheglencesi.com


T rklerde toplum yapisi

b-Ynetilenler:Reaya

Osmanl Devletinde, askeri snf dnda kalan, dolaysyla ynetime katlmayan,geimini tarm ve sanayi alannda retim yapmak ve ticaretle uramak suretiyle temin eden ve devlete vergi veren kesim,toplumun ikinci snfn oluturuyordu. Bu snfa raiyyet snf veya reaya deniliyordu.

www.tariheglencesi.com


2 yerle m durumuna g re osmanli toplumu

a- ehirliler:1-Askeriler (Ynetenler=Seyfiye,ilmiye,kalemiye) 2-Tacirler3-Es-naf 4-Dier gruplar (yabanclar,yabanctemsilciler,yabanc tacirler veya gezginler,isizler,seyyarsatclar,seyyidler)

b- Kyller

c-Gebeler

2-YERLEM DURUMUNA GRE OSMANLI TOPLUMU

www.tariheglencesi.com


B osmanli toplumunda sosyal hareketl l k

a)-Kurulu ve ykselme dnemlerinde yatay hareketlilik:

Bu dnemlerde yatay hareketlilik FETHED-LEN yerlere doru yerleme eklinde grlr. Osmanl Devleti bu dnemde Balkanlar'daki Trk nfusunu artrmak iin yatay hareketlilii tevik ediciuygulamalar yapmtr.

B- OSMANLI TOPLUMUNDA SOSYAL HAREKETLLK

www.tariheglencesi.com


T rklerde toplum yapisi

Bu TEVK UYGULAMALARI unlardr:

1- Bataklk yada ssz yerlere vakflar kurmak yoluyla buralarn ekonomik hayatn canlandrm, insanlarn buraya yerlemesini zendirmitir.

2- Fethedilen yerlere yerleeceklere bir takm vergi kolaylklar salanmtr.

www.tariheglencesi.com


T rklerde toplum yapisi

b)-Osmanl Devletinde Duraklama Devri sonras Yatay Hareketlilik:

1- Bu dnemlerde kaybedilen yerlerdeki Trk ve Mslman halk i kesimlere g etmek zorunda kalmtr.

2- Nfus art, ekonomik glkler ve ekiyalk hareketleri gibi nedenlerle krsal kesimdeki halk byk kentlere g etmitir.

www.tariheglencesi.com


T rklerde toplum yapisi

B)-DKEY HAREKETLLK

Bir snftan baka bir snfa gemek veya bulunduu snf iinde daha yksek mevkilere gelmeye "Dikey hareketlilik" denir. Ortaa Avrupa'snn snfl toplumlarnda ve Hindistan'daki "Kast" tekilatnn kat snfsal yapsnda dikey hareketlilik yoktur. nk buralardaki snflar kan bana dayanmaktadr. rnein; baron, dk, kont, lord olabilmenin art bu kimselerin soyundan gelmektir.

www.tariheglencesi.com


T rklerde toplum yapisi

Osmanl Devletinde "kan bana" dayanan snfsal bir yap olmadndan dikey hareketlilik youn bir ekilde grlr. REAYA dediimiz ynetilenlerden bir kiinin, ynetenlerden saydmz seyfiye, ilmiye ya da kalemiyeye gemesi mmkndr.(padiah olmak hari) Bunun iin balca iki art vard:

1-Mslman olmak, 2- Eitim retim grmek.

www.tariheglencesi.com


T rklerde toplum yapisi

Reaya iindeki mslman olmayanlarn DEVRME yoluyla mslmanlatn ve kapkulu sistemi iinde eitimlerini tamamlayarak devletin nemli kadrolarnda grev aldklarn gryoruz. Mesela 1453-1566 yllar arasnda grev yapan 24 veziri azamn 20'si devirmedir.

www.tariheglencesi.com


C osmanli toplumunun d n yapisi m llet s stem

Osmanl Devletinde Millet kavram gnmzdeki anlamndan farklyd. Ayn din ve mezhepten gelen topluluklar bir "millet" saylyordu. Buna gre Mslmanlardan baka 3 temel millet daha vard: Ortodokslar, Ermeniler ve Yahudiler

Osmanl Devletinde ynetime katlmayan, gei-mini tarm ve sanayi alannda retim yapmak ve ticaretle uramak yoluyla salayan ve devlete vergi veren halka REAYA deniliyordu. Reaya eitli din, dil ve rklara mensup topluluklardan oluuyordu.

C)-OSMANLI TOPLUMUNUN DN YAPISI (MLLET SSTEM)

www.tariheglencesi.com


T rklerde toplum yapisi

1- Mslmanlar: Trkler, Araplar, Acemler, Bonaklar ve Arnavutlar Mslman milletini oluturuyorlard.

2- Ortodokslar: Ortodokslarn devletle ilikileri FENER PATRKHANES ve PATRK tarafndan yrtlyordu. Patrik "vezir" seviyesindeydi. Seimle ve padiahn onay ile baa geiyordu.

www.tariheglencesi.com


T rklerde toplum yapisi

3- Ermeniler: "Monofizm" denilen bir retiyi benimsemilerdi. Ortodoks kilisesi tarafndan dinsizlikle sulanyorlard. Ayr bir patriklii bulunmaktayd.

4- Yahudiler: Osmanl nfusu iinde saylar pek fazla olmayan Musevilere (% 1) bir millet olarak rgtlenme imkan tannmt. Bunlar ticaret, bankaclk gibi ilerle uratklar iin ksa za-manda zenginletiler. Musevilerin devletle ilgili ilerinden stanbul'daki "hahamba" sorumluydu.

www.tariheglencesi.com


3 osmanli toplumunda a le

Osmanl ailesinin yapsn slam hukuku ve Trk tresi ekillendiriyordu.

Knalzade Ali Efendinin ilk Trke ahlak ki-tab olduu iin Osmanl toplumunu geni lde etkileyen Ahlak- Alai(stanbul 1833) adl ki-tabna gre ,insann tabiat artlarndan koruna-bilmesi iin bir eve ve eyaya, cinsini koruyabilmesi, neslini srdrebilmesi ve mutlulua kavuabilmesi iin bir ee, ocuklara ihtiyalar olan uzun sreli bir eitim verilebilmesi iin de bir aileye sahip olmas gerekiyordu.

3-OSMANLI TOPLUMUNDA ALE

www.tariheglencesi.com


T rklerde toplum yapisi

II. Abdlhamid Han zamannda Osmanl lkesinde bulunan Edmondo da Amicis, Constantinopoli adl eserinde:

www.tariheglencesi.com


T rklerde toplum yapisi

"Paasndan sokak satcsna kadar istisnasz her Trkte vakar, arballk ve asillik ihtiam vardr. Hepsi, derece farklar olmasna ramen, ayn terbiyeyle yetimilerdir. Kyafetleri farkl olmasa, stanbul'da bir baka tabakann olduu belli deildir... stanbul'un Trk halk, Avrupann en nazik ve kibar cemaatidir.

www.tariheglencesi.com


T rklerde toplum yapisi

En ssz sokaklarda bile, bir yabanc iin kk bir hakarete urama tehlikesi yoktur. Namaz klnrken bile bir Hristiyan camiye girip, Mslman ibadetini seyredebilir. Size bakmazlar bile, kstaha bir bak deil, sizinle ilgilenen mtecessis bir nazar dah gremezsiniz. Kahkaha ve kadn sesi duyamazsnz.

www.tariheglencesi.com


T rklerde toplum yapisi

Fuhula ilgili en kk bir olaya ahit olmak imkn ddr. Sokaklarda bir yerde birikmek, yolu tkamak, yksek sesle konumak, arda bir dkkn lzumundan fazla igal etmek, ayp saylr..." demektedir.

www.tariheglencesi.com


T rklerde toplum yapisi

Evlenme kad huzurunda yaplr ve kaytlara geirilirdi. Bunlara eriye sicilleri denirdi. Erkek evlenirken kadna mehir denilen bir nikah bedeli veriyordu. slam,eski bir Arap adeti olan mehri kadn lehine dzenlemi, bununtamamen kza ait olduu ,bunda bakasnn hibir hakk olmad prensibini getirmiti.

www.tariheglencesi.com


T rklerde toplum yapisi

Evlilikte kar-koca mal ayrl rejimi kabul edilmiti. Bu da slam hukukundan kaynaklan-yordu.

Mahkeme Sicillerinden anlald zere,nazariye de tevik edilmedii gibi, uygulamada da ok evlilie enderrastlanyordu.

www.tariheglencesi.com


T rklerde toplum yapisi

  • C-VAKIF SSTEM

  • Vakf,slam hukukuna gre,bir mmin alnteri ile kazand malndan bir blmn,insanlarn hayrna olacak bir i iin ebediyyen tahsis ve tevkif etmesidir. Vakf kurana vakf ,vakfettii tanr ve tanmaz,gelir getiren mala mevkuf denirdi.Vakf tesis ettii vakfn artlarn belirleyen bir belgeyi beldesinin kads ve ahitlerin huzurunda dzenlerdi. Bu belgeye vakfiye denir.

www.tariheglencesi.com


T rklerde toplum yapisi

  • Vakfiyede belirlenen artlar nda kurulan vakfn ynetimi iin bir ynetici tayin edilirdi. Bu yneticiye mtevelli ad verilirdi. Mtevellinin yannda,gerekirse vakfn muhasebesini tutmak iin bir cabitayin edilirdi. Ayrca lzum grlrse vakfn messeselerinin her biri iin yeterince grevli atanabilirdi. Bu ekilde vakfa hizmet eden ve karlnda da vakfn gelirlerinden kendilerine pay ayrlanlarn tmne vakfn mrtezikasdenirdi.

www.tariheglencesi.com


T rklerde toplum yapisi

C- GNLK HAYAT (TOPLUMSAL YAANTI)

1-Sarayda

Saray,padiah ve ailesi ile Sarayn i ve d hizmetinde bulunan on on be bin grevlinin yaad kendine zg kapal bir ortamd. Sarayn Harem ksm ve buradaki gndelik hayat konusunda XX. yzyla kadar pek bir ey bilinmez.Avrupal seyyahlarn verdii bilgiler hayal mahsuldr. nk Harem ancak 1909dan sonra kaplarn dnyaya amtr.

www.tariheglencesi.com


T rklerde toplum yapisi

Harem halk, gnlerini, kendilerine ayrlan dairelerde ve ya odalarda ,yiyip imek,ibadet etmek, okumak, baz elence, enlik ve trenlere katlmakla geirirlerdi. Harem Enderun Mektebinin fonksiyonunu gryordu.

www.tariheglencesi.com


T rklerde toplum yapisi

2-ehirde

Osmanl ehrinde ,zellikle ehrin mslman kesiminde, gndelik hayat sabah namazyla balard. Erkek iyerine giderken kadn da evde gndelik ilerle urard. XV. Ve XVII.yzyllarda Osmanl lkesini gezen seyyahlarTrklerin kanaatkar olduunu, az masrafl ve abuk hazrlanan yemekler yediklerini,tuz,ekmek, sarmsak veya soan ile biraz yourtlar varsa baka bir ey istemediklerini, onlar iin bir f pirinle bir ka anak ya ve kuru meyvenin nemli bir erzak oluturduunu anlatrlar.

www.tariheglencesi.com


T rk evler

TRK EVLER

www.tariheglencesi.com


Tar h kapilari

TARH KAPILARI

www.tariheglencesi.com


T rklerde toplum yapisi

www.tariheglencesi.com


Yal lar

Yallar

www.tariheglencesi.com


Konaklar

Konaklar

www.tariheglencesi.com


Amcazade yal s

Amcazade Yals

www.tariheglencesi.com


T rklerde toplum yapisi

XVI. yzyl ortalarnda kahve kullanm da balam ve yaygnlamt. lk defa stanbulda 1554te alan kahvehane ksa zamanda bir ok ehirde moda olmu,sohbet yerleri haline gelmitir.

alanlar le yemeklerini bahane ,ikembeci ya da muhallebicide yerlerdi. Yemek eitleri boldu. ecek olarak boza,mselles, pekmez, balsuyu, arpa suyu gibi erbetler iilirdi. Gayrimslimler ve baz Trkler rak ve arapta ierlerdi.

www.tariheglencesi.com


T rklerde toplum yapisi

www.tariheglencesi.com


T rklerde toplum yapisi

www.tariheglencesi.com


T rklerde toplum yapisi

www.tariheglencesi.com


T rklerde toplum yapisi

3-Kylerde

Osmanl lkesinde kyler ok dankt. Kylerin bir ou be alt haneden oluuyordu. Drt beyz hanelik yerler kasaba saylyordu. Osmanl kyllerinin byk kesimi, zellikle cra blgelerde olanlar,ekonomik adan kendi kendilerine yetmeye alyorlard.

Kyller genellikle tarm ve hayvanclkla urarlard. Sade bir hayatlar vard. Senenin gnleri tarm ilerinin temposuna gre geerdi.

www.tariheglencesi.com


T rklerde toplum yapisi

4-Gebelerde

Konar-ger halk mevsimden mevsime yaylak ve klak arasnda hareket halindeydi. Klaklar ve yaylaklar birbirine yakn olabildii gibi ok uzak da olabiliyordu. adrlarna yurt veya ev denirdi. Bunlar ok abuk kurulup kaldrlabilir nitelikteydi.

www.tariheglencesi.com


T rklerde toplum yapisi

Konargerlerin hayatlarnda,adrdan baka, yine hareketli bir hayat srmelerinden dolay at ve deve gibi o gnn ulam ve tama vastalar nemli bir rol oynuyordu. Mevsimlik uzun yolculuklarsrasnda konduklar yerlere yakn pazarlarda hayvancla dayal yourt, ya, peynir, yapa gibi rnlerini satyorlar veya takas ediyorlard.

www.tariheglencesi.com


T rklerde toplum yapisi

C-OSMALI TOPLUM YAPISINDA MEYDANA GELEN DEMELER

eitli milletleri ve dinleri bir arada yaatan Osmanllarn Nizam- Alemi Avrupallar buna Pax Ottamanica diyorlard, dier bir deyile Osmanl toplum dzeni ve bar, daha Kanuninin lmnden nce ,yllar sonra belirginleecek olan hastalk alametleri gstermeye balamt.

www.tariheglencesi.com


T rklerde toplum yapisi

Osmanl toplum yapsnn deimesinde i ve d etkenler etkili olmutur. Bunlar u ekilde belirtebiliriz:

1-Nfus art 2-Dirlik sisteminin bozulmas 3- isyanlar 4-D etkenler: a-Corafi keifler b- Sanayiinklab c-Fransz ihtilali

www.tariheglencesi.com


1 xviii y zyil

a-Ynetim Kadrolarnda Kimlik Deiimi

Ynetim kadrolarnda en nemli deiiklik Seyfiye snfnn yerini yava yava Kalemiye snfnn almasdr.

Bunun en nemli sebebi devletler aras ilikilerde diplomasinin nem kazanmasdr. Yurt dnda geici ve daha sonra daimi elilikler kurulmas da bu dnceye dayanr.

Ynetici kadrolarnda meydana gelen bir de-imede Devirme kkenlilerin yerini reayadan kiiler almaya balamtr.

1-XVIII.YZYIL

www.tariheglencesi.com


2 tanzimat ve sonras

a-Yeni Brokratlar

Avrupa lkelerinde ikamet eliliklerinin kurulmasndan ve bylece Avrupa ile ilikilerin artmasndan sonra, eskilerden daha farkl bir anlaya sahip reformcu yeni bir nesil ortaya kmt.Bunlar Avrupa bakentle-rinde grev yaparken,milletleraras durumu ve batl devletlerin bnyelerini tanmaya alm olan belli bal diplomalard.

2-Tanzimat ve sonras

www.tariheglencesi.com


T rklerde toplum yapisi

st seviye Tanzimat brokratlarndan her biri stanbuldaki yabanc elilik-lerden biri ile de iliki iindeydi.

Bu durum onlar daha etkili klyor,ancak yabanclarn Osmanl Devletinin i ilerine karmasn da kolaylatryordu.

www.tariheglencesi.com


T rklerde toplum yapisi

Nfus hareketleri ve Yeni Yaplanmalar

XIX. yzylda ise Osmanl nfusu asndan iki olgu birden yaanyor. Bir taraftan, Osmanl genel nfusu azalrken, dier taraftan daralan Osmanl snrlar iindeki nfus gitgide artmaktayd. Genel nfusun artmas toprak kayplarna,mevcut nfusun artmas ise kaybedilen topraklardan gelen glere balyd. Gerileme ve Dalma devrinde Rumeliden Anadoluya youn bir g hareketi olmutur.

www.tariheglencesi.com


T rklerde toplum yapisi

Ulam teknolojisinin gelimesi ve d pazarlarla ilikiler kurulmas, XIX.yzylda, ehirleme orann da ykseltmitir.

XVI. yzylda da snrl olan ova kyleri(celali isyanlar dolaysyla yamalara ve dalara ekilmilerdi),XIX.

Yzylda dardan gelen gmenlerle artmtr. Bunlar Konya, Adana ve ky ovalarna yerletirildiler.

Ulamda da kara yollarnn yannda demiryollar ve denizyolar da yaplmaya baland. Telgraf ve telefon hatlar kurulmaya balad.

www.tariheglencesi.com


Yeni hayat tarz

Klasik dnemde Osmanllarn saray, ehir, ky ve gebelerdeki gndelik hayat tarzlar daha nce anlatlmt. XIX. Yzylda,stanbul ve dier byk ehirlerde hayat tarz nemli llerde deimelere uramtr.

Yeni Hayat Tarz

www.tariheglencesi.com


T rklerde toplum yapisi

www.tariheglencesi.com


Unkpani k pr s

UNKPANI KPRS

www.tariheglencesi.com


T rklerde toplum yapisi

  • Kahvehanelerin ilevi deimi elence amal kullanlmaya balamtr. Yabanc kahvehaneler ise pastaneye dnmtr. Kahramanlk destanlarnn,meddah,karagzn yerini tiyatro almtr. Eski mesire geleneklerini, Boazii mehtap alemleri almtr. Sefaretlerin dzenledii balolar, st seviyedeki Mslmanlar arasnda da kadn-erkek bir arada elenme modasn dourmutur. st tabaka nazarnda Avrupa mal kullanma sosyal stat sembol haline gelmitir.

www.tariheglencesi.com


Be ikta

Beikta

www.tariheglencesi.com


T rklerde toplum yapisi

Halk snflar arasnda yaant asndan farkllamalar balamtr. Zenginler Boaziinde ayr mekanlara yerlemilerdir.

1895de stanbulda ilk defa Zatl Hareke denen otomobil kullanlmaya balamtr. Ardndan elektrikli tramvay hizmete girmitir. II.Merutiyet sonras telgraf ve telefon da gndelik ha-yatn unsurlar haline gelmitir.

Tara da ise bu deiimler pek grlmemitir. Eski hayat tarz uzun sre devam etmitir.

www.tariheglencesi.com


T rklerde toplum yapisi

www.tariheglencesi.com


  • Login