Czy zawsze dobrze diagnozujemy celiaki
Download
1 / 23

Czy zawsze dobrze diagnozujemy celiakię? - PowerPoint PPT Presentation


  • 182 Views
  • Uploaded on

Czy zawsze dobrze diagnozujemy celiakię?. Krystyna Karczewska  z I Katedry Pediatrii Kliniki Gastroenterologii, Alergologii i Zaburzeń Rozwoju Wieku Dziecięcego w Zabrzu Śląskie Centrum Pediatrii w Zabrzu. Pytania, na które pragnę odpowiedzieć!.

loader
I am the owner, or an agent authorized to act on behalf of the owner, of the copyrighted work described.
capcha
Download Presentation

PowerPoint Slideshow about ' Czy zawsze dobrze diagnozujemy celiakię?' - olathe


An Image/Link below is provided (as is) to download presentation

Download Policy: Content on the Website is provided to you AS IS for your information and personal use and may not be sold / licensed / shared on other websites without getting consent from its author.While downloading, if for some reason you are not able to download a presentation, the publisher may have deleted the file from their server.


- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - E N D - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
Presentation Transcript
Czy zawsze dobrze diagnozujemy celiaki

Czy zawsze dobrze diagnozujemy celiakię?

Krystyna Karczewska 

z I Katedry Pediatrii Kliniki Gastroenterologii, Alergologii i Zaburzeń Rozwoju Wieku Dziecięcego w Zabrzu

Śląskie Centrum Pediatrii w Zabrzu


Pytania na kt re pragn odpowiedzie
Pytania, na które pragnę odpowiedzieć!

  • Jak aktualnie można przeoczyć rozpoznanie celiakii?

  • Czy i kiedy może dojść do błędnego rozpoznania choroby, czyli do nadrozpoznawalności?


Czym grozi nierozpoznanie celiakii
Czym grozi nierozpoznanie celiakii?

  • zaburzeniem rozwoju somatycznego dzieci i młodzieży

  • trudnościami w nauce i koncentracji

  • zaburzeniami dojrzewania płciowego

  • depresją

  • osteoporozą


  • ujawnieniem się innych schorzeń autoimmunologicznych

  • oporną na leczenie anemią

  • u dorosłych bezpłodnością, trudnościami w utrzymaniu ciąży

  • ryzykiem choroby nowotworowej w późno rozpoznanej lub nieleczonej celiakii (rak jelita cienkiego, chłoniak nieziarniczy, rak wątroby i/lub dróg żółciowych)


Czym mo e skutkowa b dne rozpoznanie choroby
Czym może skutkować błędne rozpoznanie choroby

  • u dziecka i jego rodziców utrudnieniem codziennego życia

  • obarczeniem go poczuciem choroby i stresem przy wyjazdach, wycieczkach, spotkaniach towarzyskich

  • narażeniem pacjenta i rodziny na restrykcyjną i kosztowną dietę przez całe życie


Czy obecne kryteria diagnostyczne s wystarczaj ce
Czy obecne kryteria diagnostyczne są wystarczające?

Są to :

  • kryteria ESPGAN z 1990 roku

  • Polskie Standardy postępowania w celiakii z 2002 roku

  • wytyczne dotyczące diagnostyki i leczenia celiakii North American Society for Pediatric Gastroenterology z 2005 roku

    Jednoznacznie określają one definicję choroby i jej postacie.


Rozpoznanie klasycznej pełnej postaci choroby wymaga obecności typowych objawów klinicznych, zaniku kosmków jelita cienkiego w stopniu III a,b,c lub IV wg Marsha oraz obecności dwu serologicznych markerów celiakii.


W postaci niemej czyli ukrytej (Silent coeliac disease) objawy kliniczne są bardzo skąpe, markery serologiczne obecne a w obrazie śluzówki jelita cienkiego stwierdza się II lub III stopień wg Marsha.


Jeszcze trudniej rozpoznać postać latentną (latent coeliac disease).

U chorego z tą postacią objawy kliniczne nie występują, markery serologiczne są obecne lub stwierdza się ich brak.

W obrazie błony śluzowej jelita cienkiego stwierdza się Io wg Marsha, tzn. zwiększoną liczbę limfocytów śródnabłonkowych i nieznacznie wydłużone krypty.


Kt re kryteria i w jakim stopniu w codziennej praktyce s najtrudniejsze do oceny i interpretacji
Które kryteria i w jakim stopniuw codziennej praktyce są najtrudniejsze do oceny i interpretacji?

  • objawy choroby

  • markery serologiczne

  • obraz histopatologiczny śluzówki jelita cienkiego


Objawy choroby u ma ych dzieci
Objawy choroby u małych dzieci

Od najwcześniejszych:

- brak przyrostu masy ciała i wysokości (załamanie krzywych na siatce centylowej

- brak łaknienia

- anemia

- powiększenie obwodu brzucha

- osłabienie siły mięśniowej

- hyperaminotransaminazemia

- obfity stolec – nie zawsze biegunka


W okresie szkolnym i m odzie czym
W okresie szkolnym i młodzieńczym

  • niski przyrost i niedobór masy ciała

  • opóźnienie dojrzewania

  • uporczywe afty w jamie ustnej

  • trudności w nauce

  • nieprawidłowe wypróżnienia (zaparcia lub biegunka)

  • nietolerancja laktozy

  • uporczywa anemia


U osób dorosłych objawy mogą pojawić się nawet w wieku 40-70 lat - jakie objawy budzą podejrzanie celiakii

  • uporczywe afty

  • BMI <18

  • depresja

  • brak miesiączek, poronienia u kobiet

  • osteopenia lub osteoporoza

  • anemia

  • inne choroby autoimmunologiczne (nadczynność tarczycy, autoimmunologiczne zapalenie wątroby, schorzenia tkanki łącznej)


Jakie markery serologiczne s czu e i specyficzne
Jakie markery serologiczne są czułe i specyficzne? 40-70 lat

  • przeciwciała przeciwendomysialne – EMA czyli IgAEmA i IgGEmA w ocenie ilościowej!!!

  • przeciwciała przeciw transglutaminazie tkankowej –tTG z rekombinowanym ludzkim antygenem w klasie A i G w ocenie ilościowej

  • przeciwciała antygliadynowe AGA są mało specyficzne i czułe – chociaż najtańsze

    Oznaczenie przeciwciał typu IgAEmA lub IgGEmA tylko jakościowo (+) (-) jest błędem, to samo dotyczy przeciwciał tTG.


Interpretacja 40-70 latwycinków z błony śluzowej XII-cy musi być dokonana przez doświadczonego patomorfologa.

Opis musi zawierać :

głębokość krypt

wysokość kosmków

nacieki limfocytarne (ilościowo na 100 enterocytów)


Wg skali marsha

wg skali Marsha 40-70 lat

Typ O - stopień przednaciekowy (prawidłowy)

Typ I - zmiany naciekowe – niewielki wzrost

limfocytów śródnabłonkowych

Typ II – zmiany przerostowe – hyperplazja

krypt + zmiany naciekowe

Typ III – zmiany destrukcyjne i zaniki kosmków:„a” częściowy zanik

„b” prawie całkowity zanik

„c” całkowity zanik kosmków


Najcz stsze b dy przy nierozpoznawaniu celiakii u dzieci
Najczęstsze błędy przy nierozpoznawaniu celiakii u dzieci 40-70 lat

  • zważenie i zmierzenie dziecka w poradni D i nie sprawdzanie danych na siatkach centylowych - najczęstszy błąd !!!

  • leczenie opornej anemii bez wyjaśnienia przyczyny

  • wykonanie tylko testu AGA (mało specyficzny)

  • włączenie bez badań diety bezglutenowej

  • badanie poziomu EMA czy tTG po kilku lub kilkunastu dniach diety.


  • wykonanie badań EMA czy tTG tylko w jednej klasie 40-70 lat

  • wykonanie badań markerów serologicznych tylko jakościowo (±) – większość niereferencyjnych pracowni tak wykonuje.

  • mało wiarygodny opis bioptatu śluzówki jelita cienkiego

  • rozpoznanie tylko na podstawie testu serologicznego ( ± )


Najcz stsze b dy przy przeoczeniu rozpoznania u doros ych maski innych chor b
Najczęstsze błędy przy przeoczeniu rozpoznania u dorosłych („maski” innych chorób)

  • niezebranie dokładnego wywiadu w kierunku celiakii (przyrost masy ciała w dzieciństwie, anemia w wywiadzie, nawracające biegunki)

  • lekceważenie spadku masy ciała i depresji

  • bezskuteczne leczenie anemii, depresji i osteoporozy

  • brak diagnostyki nawracających aft w jamie ustnej


  • nieprzebadanie w kierunku celiakii kobiet po poronieniach i gwałtownych spadkach masy ciała po porodzie

  • przy tężyczce, nadczynności tarczycy, chorobie Addisona opornej na leczenie należy myśleć o celiakii

  • cukrzyca, reumatoidalne zapalenie stawów nieswoiste zapalenie jelit mogą łączyć się z celiakią.


Nadrozpoznawalno celiakii istnieje i wyst puje gdy przyk ady z codziennego ycia
Nadrozpoznawalność celiakii – istnieje i występuje gdy: (przykłady z codziennego życia)

  • na podstawie wyników jakościowych markerów „+” i Io wg Marsha w błonie śluzowej zleci się dietę bezglutenową

  • gdy opis bioptatu błony śluzowej jest błędny – mało doświadczony patomorfolog („0” lub Io opisze jako IIIo)

  • gdy badanie serologicznych markerów wykona się po włączeniu (nawet kilkudniowym diety)

  • gdy włączy się dietę bez żadnych badań „na próbę”


Jak post pi gdy nie ma zgodno ci mi dzy opisem bioptatu b ony luzowej jelita a obecno ci marker w
Jak postąpić gdy nie ma zgodności między opisem bioptatu błony śluzowej jelita a obecnością markerów?

  • gdy nie stwierdza się zaniku kosmków a występują przeciwciała - dać preparat do innej fachowej oceny

  • gdy występuje zanik kosmków a nie stwierdza się obecności przeciwciał – należy pacjenta obciążyć dodatkowo glutenem i ponownie oznaczyć przeciwciała


Czy s usznie poszukujemy nietypowych postaci celiakii
Czy słusznie poszukujemy nietypowych postaci celiakii? błony śluzowej jelita a obecnością markerów?

W Europie i USA celiakia występuje u 3 – 13 na 1000 czyli 1:300 – 1-800 dzieci w wieku 2,5 – 15 roku życia.

Badania u dorosłych wskazują na występowanie CD u 1% populacji (1:100)

Badania te dotyczą dużych populacji np. krwiodawców, studentów, całych regionów w kraju (testy przesiewowe).


ad