Ofurl til r kfr i
This presentation is the property of its rightful owner.
Sponsored Links
1 / 23

Ofurlítil rökfræði PowerPoint PPT Presentation


  • 77 Views
  • Uploaded on
  • Presentation posted in: General

Ofurlítil rökfræði. Form og innihald: Rökfræði snýst um form staðhæfinga, setninga, yrðinga og rökfærslna. Með því að skoða form frekar en innihald getum við komist að raun um hvort röksemdafærsla er gild eða ógild. Röksemdafærslur. Gild röksemdafærsla (valid argument)

Download Presentation

Ofurlítil rökfræði

An Image/Link below is provided (as is) to download presentation

Download Policy: Content on the Website is provided to you AS IS for your information and personal use and may not be sold / licensed / shared on other websites without getting consent from its author.While downloading, if for some reason you are not able to download a presentation, the publisher may have deleted the file from their server.


- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - E N D - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

Presentation Transcript


Ofurl til r kfr i

Ofurlítil rökfræði

  • Form og innihald: Rökfræði snýst um form staðhæfinga, setninga, yrðinga og rökfærslna. Með því að skoða form frekar en innihald getum við komist að raun um hvort röksemdafærsla er gild eða ógild.


R ksemdaf rslur

Röksemdafærslur

  • Gild röksemdafærsla (valid argument)

  • Rétt röksemdafærsla (sound argument)

  • Gagndæmi (counter argument)

  • Rökskekkjur (fallacies)


Hvernig setningar

Hvernig setningar

  • Sanngildi (truth values).

  • Gunnar er ríkur OG Pétur er flinkur.

  • Hannes er kennari OG Þór er prófessor.

  • ... OG ...

  • “p og q” er sönn ef og aðeins ef p er sönn setning og q er sönn setning.


Sannt flur i

Sanntöflur I

  • Sanntafla fyrir setninguna p og q:


Sannt flur ii

Sanntöflur II

  • Sanntafla fyrir setninguna ef p þá q (pq):


Sannur e a gildur

Ósannur eða ógildur?

  • Að gagnrýna rökfærslu á þeim forsendum að hún sé ógild segir ekkert um hvort niðurstaðan er sönn eða ósönn.

  • Gildi rökfærslu ræðst af tengslum forsendna og niðurstöðu.


Hven r tryggja forsendur ni urst u

FStundum blekkja skynfærin mig.

NÞau gætu því alltaf blekkt mig.

FGuð lætur stundum viðgangast að ég sé blekktur.

N Guð gæti látið það viðgangast að ég væri ævinlega blekktur.

Svona er formið:

FX er stundum F.

NX gæti alltaf verið F.

Varla er þessi gild:

F Sum málverk eru falsanir.

NÖll málverk gætu því verið falsanir.

Rökfærslurnar eru ógildar –niðurstaðan getur eins vel verið ósönn eins og sönn.

Hvenær tryggja forsendur niðurstöðu?


Nnur gild

Önnur ógild

F1Sumir Íslendingar tala íslensku

F2Sumir Íslendingar tala dönsku

_________________________

NSören talar bæði íslensku og dönsku

Hvað er bogið við þessa röksemdafærslu?


Gildar r ksemdaf rslur

F1Allir menn eru dauðlegir.

F2Sókrates er maður.

_____________

NSókrates er dauðlegur

F1Allir menn eru Danir

F2Sókrates er maður

_____________

Sókrates er Dani

Gildar röksemdafærslur


Modus ponens

Gild rökfærsla:

Ef p þá q

p

_____________

Þar af leiðir q

Varist þessa hún er ógild:

Ef p þá q

q

___________

Þar af leiðir p

(Baklið játað)

Modus ponens


Modus ponens d mi

Modus ponens, dæmi

Ef sýndar eru kvikmyndir hér þá er salurinn fullur af fólki

Það er verið að sýna kvikmyndir

____________________

Salurinn er fullur af fólki


Gildar r ksemdaf rslur1

Ef ég fæ stóra vinninginn þá verð ég ríkur.

Ég fékk stóra vinninginn.

Ég er ríkur

Ef ég fæ kvef þá hugsa ég óskýrt.

Ég fékk kvef.

Ég hugsa óskýrt.

Gildar röksemdafærslur


Gild r kf rsla d mi

Ógild rökfærsla, dæmi

Ef sýndar eru kvikmyndir hér þá er salurinn fullur af fólki

Salurinn er fullur af fólki

____________________

Það er verið að sýna kvikmyndir


Gildar r ksemdaf rslur2

Ef Guð er til þá er röð og regla í heiminum.

Það er röð og regla í heiminum.

Guð er til.

Ef vextir lækka þá minnkar eftirspurn eftir peningum.

Eftirspurn eftir peningum hefur minnkað.

Vextir hafa lækkað.

Ógildar röksemdafærslur


R kskekkjur 1

Rökskekkjur 1

  • Óleyfileg endurskilgreining:

    • Dæmi: Ég borga engar dagsektir vegna þess að skaðinn af töfinni varð enginn.


R kskekkjur 2

Rökskekkjur 2

  • Tvímæli:

    • Aðeins hundar eiga hvolpa.

    • Pétur á hvolp.

    • Pétur er hundur.


R kskekkjur 3

Rökskekkjur 3

  • Ad hominem (persónuníð).

    • Ráðist er gegn manninum frekar en að beita rökum gegn málefninu. Dæmi:

      • Þetta segir hún bara vegna þess að hún er kona.

      • Þetta er dæmigert karlaviðhorf.

      • Þessi maður hefur ekki menntun til að fjalla um þetta. Osfrv. Osfrv.


R kskekkjur 4

Rökskekkjur 4

  • Post hoc, ergo propter hoc (á eftir þessu þar af leiðir vegna þess eða ályktun af rangri orsök).

    • Ég læknaðist af kvefinu vegna þess að ég tók vítamín í tvær vikur.

    • Kvíðinn hvarf vegna þess að ég gekk til sálfræðings í eitt ár.

    • Ég varð svona snjall viðskiptafræðingur vegna þess að ég lærði aðferðafræði.


R kskekkjur 5

Rökskekkjur 5

  • Átyllurök (ráðist á garðinn þar sem hann er lægstur).

    • Að berja fuglahræðuna.

    • Að afskræma vísvitandi skoðanir andstæðingsins.

    • Að notfæra sér vitneskju um andstæðinginn sem kemur málinu ekki við.


R kskekkjur 6

Rökskekkjur 6

  • Fótfesturök (Slippery slope argument).

    • Varað við hættulegum afleiðingum sem tiltekin skoðun kunni að hafa í för með sér og það notað sem rök fyrir því að rannsaka hana ekki.

    • Varað við mögulegum afleiðingum athafnar og það notað sem rök fyrir því að forðast hana.


R kskekkjur 7

Rökskekkjur 7

  • Ignoratio elenchi (Vankunnátturök)

    • Færa rök fyrir niðurstöðu sem er umræðuefninu alveg óviðkomandi.

    • Svara út í hött til þess að forðast kjarna málsins.


R kskekkjur 8

Rökskekkjur 8

  • Umdeild flokkun, að draga í dilka, „stimpla“ („stereotyping“)

    • Það er ekkert að marka þessa hvalavini.

    • Þessi maður er nasisti.


R kskekkjur 9

Rökskekkjur 9

  • Að eitra við upptökin (poisoning the well).

    • Að níða eitthvað niður með alls kyns ókvæðisorðum áður en reynt er að færa málefnaleg rök gegn því.

    • Dæmi úr fjölmiðlaumræðu: Lyfjanotkun.


  • Login