T rk ye de beslenme sorunlari ve z m ner ler
This presentation is the property of its rightful owner.
Sponsored Links
1 / 48

TÜRKİYE’de BESLENME SORUNLARI ve ÇÖZÜM ÖNERİLERİ PowerPoint PPT Presentation


  • 133 Views
  • Uploaded on
  • Presentation posted in: General

TÜRKİYE’de BESLENME SORUNLARI ve ÇÖZÜM ÖNERİLERİ. Prof. Dr. Gülay KOÇOĞLU. GRUPLARA GÖRE BESLENME SORUNLARI. 0-5 YAŞ çocuklarda Anemi, PEM, Raşitizm, Diş çürükleri. Okul Çağı ve Gençlerde. Zayıflık veya şişmanlık, Avitaminozlar, Anemi, Basit guvatr, Diş çürükleri.

Download Presentation

TÜRKİYE’de BESLENME SORUNLARI ve ÇÖZÜM ÖNERİLERİ

An Image/Link below is provided (as is) to download presentation

Download Policy: Content on the Website is provided to you AS IS for your information and personal use and may not be sold / licensed / shared on other websites without getting consent from its author.While downloading, if for some reason you are not able to download a presentation, the publisher may have deleted the file from their server.


- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - E N D - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

Presentation Transcript


T rk ye de beslenme sorunlari ve z m ner ler

TÜRKİYE’de BESLENME SORUNLARI ve ÇÖZÜM ÖNERİLERİ

Prof. Dr. Gülay KOÇOĞLU


Gruplara g re beslenme sorunlari

GRUPLARA GÖRE BESLENME SORUNLARI

0-5 YAŞ çocuklarda

  • Anemi,

  • PEM,

  • Raşitizm,

  • Diş çürükleri


Okul a ve gen lerde

Okul Çağı ve Gençlerde

  • Zayıflık veya şişmanlık,

  • Avitaminozlar,

  • Anemi,

  • Basit guvatr,

  • Diş çürükleri


Yeti kin kad nlarda

Yetişkin Kadınlarda

  • Şişmanlık,

  • Anemi,

  • Basit guvatr,

  • Avitaminozlar


Yeti kin erkeklerde

Yetişkin Erkeklerde

  • Şişmanlık,

  • Zayıflık,


Gebe ve emzikli kad nlarda

Gebe ve Emzikli Kadınlarda

  • Anemi,

  • Basit guvatr,

  • Avitaminozlar

  • Osteomalasi


Ya l larda

Yaşlılarda

  • Zayıflık,

  • Avitaminozlar ( A, B 12, C, D, E),

  • Mineral eksiklikleri (Ca, P, Fe)

  • Kronik hastalıklar

    -Osteoporoz (K % 9, E % 0.6)

    - Kalp-damar hastalıkları

    - Hipertansiyon

    - Diyabet

    - Kanser


0 5 ya grubunda pem s kl

0-5 Yaş Grubunda PEM Sıklığı (%)


Okul ncesi ocuklarda ra itizm s kl

Okul Öncesi Çocuklarda Raşitizm Sıklığı


Okul ncesi ocuklarda anemi s kl

Okul Öncesi Çocuklarda Anemi Sıklığı


Tnsa na g re 15 49 ya kad nlar n bk de erleri da l m

TNSA’na Göre 15-49 Yaş Kadınların BKİ Değerleri Dağılımı(%)


Beslenme sorunlarinin nedenler

BESLENME SORUNLARININ NEDENLERİ

  • Tarım ve gıda üretimi ile ilgili faktörler

  • Besinlerin işlenmesi, dağılımı, pazarlanması ile ilgili faktörler

  • Gelir düzeyi ile ilgili faktörler

  • Genel eğitim düzeyi ve alışkanlıklarla ilgili faktörler

  • Çevre Sorunları

  • Demografik Faktörler

  • Yiyecek ve beslenme ile ilgili mevzuatların yetersizliği


Tar m ve g da retimi ile ilgili fakt rler

Tarım ve gıda üretimi ile ilgili faktörler

  • Kullanılan alanların endüstri, sanayi alanına dönüşmesi

  • Nadasa bırakma veya anız yakma gibi ilkel uygulamalar

  • Bilinçsiz gübre kullanımı

  • Sulama olanaklarının yetersizliği

  • Usulsüz krediler, gerektiği gibi kullanılmaması

  • Tarımsal üretimin ticari-sanayi bitkilerine kayması


Sonu ta

Sonuçta;

  • Hayvansal besin üretimi yetersiz (özellikle et, balık).

  • Tahıl, meyve, sebze, yağ, kurubaklagil üretimi yeterli düzeyde,

  • Süt sınırda.


E itli besinlerin y ll k retim miktarlar

Çeşitli Besinlerin Yıllık Üretim Miktarları


T rk ye de beslenme sorunlari ve z m ner ler

  • Buğday, şeker ve meyvelerin net kişi başına arz rakamları gelişmiş ülkelerdekinin üzerinde

  • Avrupa Birliği ülkelerinde kişi başına et üretimi domuz eti hariç 45-50 kg, bizde 7.9 kg

  • Avrupa Birliği ülkelerinde kişi başına süt üretimi 200-240 kg iken bizde 157 kg


T rkiye de enerji ve besin eleri t ketim durumu

Türkiye’de Enerji ve Besin Öğeleri Tüketim Durumu

  • Temel besin ekmek ve diğer tahıl ürünleridir. Enerjinin % 50’sini sağlamakta

  • Ekmek, süt-yoğurt, et, taze sebze-meyve tüketimi giderek azalmakta; kurubaklagil, şeker, yağ ve yumurta tüketimi artmaktadır.

  • Toplam enerji ve protein tüketimi yeterli olup bitkisel proteinler %85-90, hayvansal proteinler % 10-15 kadardır.


Y llara g re enerjinin cho protein ya oranlar

Yıllara Göre Enerjinin CHO,Protein,Yağ oranları

Dönemler CHO Protein Yağ

1984-86 66.6 12.1 21.3

1989-91 65.4 11.7 22.8

1996-98 64.3 11.5 24.2


Hane halk t ketim harcamalar ara t rmas na g re

Hane Halkı Tüketim Harcamaları Araştırmasına göre;

  • En yüksek meyve tüketimi Ege’de

  • En yüksek balık tüketimi Karadenizde, en az Güneydoğu Anadoluda

  • En yüksek kola tüketimi Akdenizde

  • Meyve suyu tüketimi tüm bölgelerde sıcak içeceklerden düşük oranda

  • Kümes hayvanı tüketimi yalnız Ege bölgesinde koyun ve kuzu eti tüketiminden fazla

  • Güneydoğu Anadolu’da yoğurt sütten daha fazla tüketiliyor.


T rkiye de ki i ba na g nl k enerji ve besin elerinin sa land kaynak

Türkiye’de Kişi Başına Günlük Enerji ve Besin Öğelerinin Sağlandığı Kaynak


Besinlerin i lenmesi da l m pazarlanmas ile ilgili fakt rler

Besinlerin işlenmesi, dağılımı, pazarlanması ile ilgili faktörler

  • Üreticiden tüketiciye gelene kadar arada çok el olması

  • Bazı grupların tekelinde bulunması

  • Gıdalara uygulanan işlemlerin etkileri

    - Paketleme ile fiyat yükselmesi,

    - Katkı maddeleri eklenmesinin sağlığa

    olumsuz etkileri,

    - Aşırı saflaştırmanın besin değerine olumsuz

    etkisi gibi

  • Mevsimsel kıtlıklar


Gelir d zeyi ile ilgili fakt rler

Gelir düzeyi ile ilgili faktörler

  • Kişi başına düşen gelir az

  • Gelir dağılımı çok dengesiz

  • Hayvansal besinler pahalı, dar gelirliler tahıla yöneliyor.

  • Ailedeki kişi sayısının çok olması da geliri olumsuz etkiliyor.


T rk ye de beslenme sorunlari ve z m ner ler

Türkiye’de % 20’lik gelir gruplarının 1987 ve 1994 yılı payları incelendiğinde;

  • En yoksul % 20’lik hane halkı gelir payı % 5.24’ten 4.86’ya düşmüş,

  • En zengin % 20’nin payı ise % 49.9’dan 54.9’a yükselmiştir.

  • Minimum gıda harcaması yöntemiyle yapılan yoksulluk çalışmalarına göre fertlerin % 8.4’ü yoksulluk sınırının altında yaşamaktadır. Kır ve kentte bu oran 11.8 ve 4.6’dır. Güneydoğu Anadolu kırsalı % 19.3 ile en yüksek yoksulluk oranına sahiptir.


T rk ye de beslenme sorunlari ve z m ner ler

2003 Yılı verilerine göre;

  • Yüzde 20'lik hanehalkı dilimlerinin toplam kullanılabilir gelirden aldıkları paylar, 2002 yılı verileri ile kıyaslandığında; ilk dört % 20'lik dilimin gelirden aldığı pay artarken, beşinci % 20'lik dilimin gelirden aldığı pay azalmıştır.

  • Buna göre; 2002 yılında beşinci % 20'lik dilimde yeralan hanehalkları, birinci % 20'lik dilimde yeralan hanehalklarının yaklaşık 9.4 katı gelir elde ederken, bu 2003 yılında 8.1 kata düşmüştür.


Yerle im yerlerine g re g da harcamalar n n gelire oran

Yerleşim Yerlerine Göre Gıda Harcamalarının Gelire Oranı

  • Türkiye 43

  • Kent 37

  • Kır 51

  • Marmara 35

  • Ege 38

  • Akdeniz 42

  • İç Anadolu 41

  • Karadeniz 48

  • Doğu Anadolu 54

  • Güneydoğu Anadolu 56


Genel e itim d zeyi ve al kanl klarla ilgili fakt rler

Genel eğitim düzeyi ve alışkanlıklarla ilgili faktörler

  • Ülke genelinde eğitim düzeyi düşük. Özellikle kadınlarda eğitim düzeyi çok düşük.

  • Beslenme eğitimi alan gruplar az.

  • Annelerin aile ve çocuk beslenmesi konusunda bilgileri yok.

  • Çocuk beslenmesinde yanlış uygulamalar yaygın

  • süte uzun süre su katılması,

  • çocukların güneşe çıkarılmaması,

  • yararsız besinlerin verilmesi,

  • ayrı tabaktan yemek yedirilmemesi gibi.


T rk ye de beslenme sorunlari ve z m ner ler

1998 TNSA’YA göre;

  • 0-3 ay tek başına anne sütü alan % 9.4 olup giderek azalıyor.

  • 4-6 ay tek başına anne sütü alan % 1.3

  • % 49.3’üne ilk 1 ay ek besin başlanıyor ve ilk verilenler şekerli su, mamalar vb gibi yararsız besinler


3 ya alt ocuklarda ya a g re beslenme ekli 2003 tnsa

3 Yaş Altı Çocuklarda Yaşa Göre Beslenme Şekli(%)-2003 TNSA)


T rk ye de beslenme sorunlari ve z m ner ler

  • Besinleri satın alırken yanlış seçimler yapılıyor. Örneğin

  • Pekmez yerine bal,

  • Küçük elma yerine muz veya gösterişli elma,

  • Süt-ayran yerine meşrubat,

  • Yumurta fiyatına gofret, bisküvi,

  • Mercimek yerine şehriye,

  • Yaprağı bol marul yerine göbekli marul, bulgur yerine makarna,

  • Mevsimlik sebze yerine turfanda sebze,

  • Hamsi yerine lüfer vb gibi


T rk ye de beslenme sorunlari ve z m ner ler

  • Ailede yemekleri hazırlama, saklama, pişirmede yanlışlıklar yapılıyor. Örneğin

  • Sebzelerin önce doğranıp sonra yıkanması, kesildikten sonra bekletilmesi, uzun süre pişirilmesi, haşlama sularının dökülmesi,

  • Tarhananın güneşte kurutulması,

  • Yoğurdun suyunun süzülmesi,

  • Sütün uzun süre kaynatılması veya hiç kaynatılmadan peynir yapılması,

  • Mayalanmamış ekmek tüketimi, makarna-erişte-kurubaklagillerin haşlama sularının dökülmesi, kurubaklagillere soda eklenmesi, yağların yakılması gibi.


Demografik fakt rler

Demografik Faktörler

  • Nüfus artış hızı yüksek. Şu andaki uygulamalarla artış hızı yavaşlama eğiliminde.

  • Üreten nüfus daha az (% 42.6). 15-64 yaş grubu nüfusa üreten nüfus, 0-14 ile 65+ yaş grubuna da tüketen nüfus denir.

  • Endüstrileşme ile oluşan sorunlar

  • Çalışan kadınların durumu

  • Plansız şehirleşme. Alt yapısı olmayan gecekonduların hızla artması.

  • İşsizlik


Evre sa l ko ullar n n uygunsuzlu unun yol a t sorunlar

Çevre sağlığı koşullarının uygunsuzluğunun yol açtığı sorunlar

  • Su ve yiyeceklerin kirliliği

  • Enfeksiyonların fazla oluşu

  • Parazitlerin fazla oluşu


Yiyecek ve beslenme le lgili mevzuatlar n yetersizli i

Yiyecek ve Beslenme İle İlgili Mevzuatların Yetersizliği

  • Gıda Kontrol Mevzuatı

  • Çocuk Mamaları ile ilgili mevzuatlar

  • Reklamlarla ilgili mevzuatlar

  • Hassas gruplar ile ilgili mevzuatlar

    (Kreş – Yuva- Çocuk işçi)


Beslenme sorunlarinin z m n ner ler

BESLENME SORUNLARININ ÇÖZÜMÜ İÇİN ÖNERİLER

I- Örgütlenme

Konuyla ilgili bakanlıkların temsilcilerinden oluşan bir kurul oluşturularak ülkenin beslenme politikalarının işbirliği ile düzenlenmesi

Milli Eğitim, Sağlık,Tarım, Ticaret ve Sanayi, Maliye Bakanlığı + DPT Müsteşarları

Ulusal Beslenme Kurulu

Başbakan veya Devlet Bakanı


Ii retimin artt r lmas bulunman n sa lanmas

II- Üretimin Arttırılması, Bulunmanın Sağlanması

  • Süt-Et-Su ürünleri üretiminin arttırılmasının teşvik edilmesi

  • Risk gruplarına ucuz dağıtılması

  • Sütün pastörizasyonunun sağlanması


Iii halk n sat nalma g c n n artt r lmas

III- Halkın Satınalma Gücünün Arttırılması

  • İşsizliğin önlenmesi

  • Gelir dağılımında denge sağlanması


Iv halk n beslenme konusunda e itimi

IV- Halkın Beslenme Konusunda Eğitimi

  • Eğiticilerin eğitimi, görevlendirilmesi

  • Kitle iletişim araçlarının kullanımı (özellikle televizyonlarda filmler)

  • Eğitimin sürekliliğinin sağlanması


V aile planlamas

V- Aile Planlaması

Herkesin etkin yöntemlerle korunmasının sağlanması, sorunların giderilmesi için düzenlemeler yapılması=Aile planlaması danışmanlık hizmetlerinin geliştirilmesi


Vi yasal nlemler

VI- Yasal Önlemler

  • Çalışan kadınların doğumdan sonra 6 ay ücretli izin alabilmeleri,

  • kreş vb. olanakların sağlanması,

  • gıda güvenliğinin sağlanması

  • gıda güvencesi

    konularında gerekli yasal düzenlemelerin yapılması


Vii evre sa l ko ullar n n d zeltilmesi

VII- Çevre Sağlığı Koşullarının Düzeltilmesi

Sağlık örgütü ve diğer örgütlerin (özellikle belediyeler) işbirliği


Viii g da zenginle tirilmesi

VIII- Gıda Zenginleştirilmesi

  • Ekmeklik unlara Fe, Soya unu, Riboflavin katılması

  • Tuzun iyotlanması

  • Süte D vitamini eklenmesi

  • Sulara Flor eklenmesi


  • Login