Upravljanje u agroprivredi i deo
This presentation is the property of its rightful owner.
Sponsored Links
1 / 51

Upravljanje u agroprivredi (I deo) PowerPoint PPT Presentation


  • 79 Views
  • Uploaded on
  • Presentation posted in: General

Upravljanje u agroprivredi (I deo). Osnovni principi i koncepti menadžmeta u poljoprivredi Agrarni menadžment – diferencijacija makro i mikro pirstupa Upravljanje poljoprivrednim preduzećem. Osnovni principi upravljanja u agraru. Princip umanjujućih (opadajućih) prinosa

Download Presentation

Upravljanje u agroprivredi (I deo)

An Image/Link below is provided (as is) to download presentation

Download Policy: Content on the Website is provided to you AS IS for your information and personal use and may not be sold / licensed / shared on other websites without getting consent from its author.While downloading, if for some reason you are not able to download a presentation, the publisher may have deleted the file from their server.


- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - E N D - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

Presentation Transcript


Upravljanje u agroprivredi i deo

Upravljanje u agroprivredi (I deo)

Osnovni principi i koncepti menadžmeta u poljoprivredi

Agrarni menadžment – diferencijacija makro i mikro pirstupa

Upravljanje poljoprivrednim preduzećem


Osnovni principi upravljanja u agraru

Osnovni principi upravljanja u agraru

  • Princip umanjujućih (opadajućih) prinosa

  • Princip marginalnosti (troškovni princip)

  • Princip supstitucije

  • Princip ograničenog kapitala i oportunitetnih troškova

  • Princip kombinovanja proizvodne strukture

  • Princip vremenskog upoređenja


Upravljanje u agroprivredi i deo

Menadžment je veština koordiniranja faktorima proizvodnje kako bi se realizovali ciljevi jedne organizacije

  • Menadžment u agraru možemo posmatrati kao:

    • Agrarni makro (državni) menadžment

      (prisutne su različite forme državne intervencije u cilju osiguranja prehrambene sigurnosti nacije)

    • Agrarni mikro (poslovni) menadžment

      (preduzećem upravlja vlasnik samostalno poštujući osnovne principe menadžmenta)

  • Zašto je sektor agrara istovremeno “najjavniji” i “najprivatniji” deo ekonomije?


Vrste menad menta u agraru

Vrste menadžmenta u agraru:

  • Prema značaju poslovnih odluka:

    • Strategijski, operativni i taktički menadžment

  • Prema vrsti procesa:

    • Menadžment funkcionisanja i menadžment razvoja

  • Prema poslovnim funkcijama:

    • Marketing, finansijski, proizvodni menadžment i menadžment ljudskih resursa.

      Podele su identične onim koje postoje u bilo kom preduzeću. Specifičnosti poljoprivrede opredeljuju različitost pristupa rešavanju pojedinačnih problema u agraru, kao i opšteg pristupa menadžmentu u ovoj oblasti posmatrano sa makro aspekta.


Upravljanje marketingom u agraru

Upravljanje marketingom u agraru

  • Marketing se u savremenom agraru definiše kao proces obezbeđenja optimalnog zadovoljenja potreba potrošača uz stvaranje sistema vrdnosti zazaposlene(kroz povećanje finansijskog i radnog zadovoljstva) i optimalnog profita zapreduzeće, bez oštećenja fizičkog ili socijalnogokruženja.

  • Marketing obuhvata sve aktivnosti usmerene ka definisanju marketing miksa koji pored “4P” (cena, proizvod, distribucija i promocija) obuhvata i “3C” (obezbeđenje dugoročnih interesa potrošača, kontrolu i racionalno korišćenje raspoloživih resursa i očuvanje čovekove okoline).

  • Upravljanje marketingom u agraru je proces kojim se pokreće i usmerava marketing aktivnost u cilju zadovoljenja potreba građana kao potrošača, privrede i društva za egzistencijalnim proizvodima uz ostvarenje razumne dobiti.


Marketizacija poljoprivrede

Marketizacija poljoprivrede


Razli iti pristupi marketingu poljoprivrednih proizvoda

Različiti pristupi marketingu poljoprivrednih proizvoda

  • Marketing masovne proizvodnje

    • Korišćenje nove tehnologije i ekonomija obima

    • Tržištu se nudi nediferencirani proizvod po nižoj ceni

    • Brendiranje proizvoda – stvaranje svesti kupaca i velikih trgovinskih lanaca o značaju proizvoda (“pull” i “push” faktori pozicioniranja proizvoda)

  • Ciljno usmereni marketing

    • Potrošači su grupisani prema potrebama u tržišne segmente (ukus, nutritivna vrednost, bezbednost, pouzdanost...) ili tržišne niše

    • Cilj proizvođača: identifikovati potrebe grupe potrošača koje nisu zadovoljene postojećom ponudom

    • Rizik: orijentacija na jedan tržišni segment i nivo konkurencije

  • Marketing usmeren direktno na potrošača

    • Tržište personalizovanih usluga i prilagođenih proizvoda


Marketing strategija i mogu i na ini prevazila enja rizika u polj oprivredi

Marketing strategija i mogući načini prevazilaženja rizika u poljoprivredi

  • Različit položaju subjekata iz agroprivrede

    • veliki sistemi za proizvodnju i distribuciju hrane,

    • individualni polj.proizvođači – farmeri

    • udruženi polj.proizvođači.

  • Definicija marketing strategije i faktori

  • Osnovne metode marketing strategije u agraru:

    • vertikalna integracija (unapred ili unazad)

    • ugovorno povezivanje (ugovor o proizvodnji i snabdevanju neophodnim inputima, marketing ugovori - sa minimalnom otkupnom cenom, sa definisanom bazom, forvard ugovor)

    • berzanski ugovori – hedžing.


Finansijski menad ment u agraru

Finansijski menadžment u agraru

  • Definicija: proces pribavljanja (akvizicije) i korišćenja finansijskih resursa na farmi (agrobiznis, individualni ili udruženi proizvođač) uz zaštitu raspoloživog kapitala od različitih vrsta rizika.

  • Finansijski menadžment na farmi obuhvata aktivnosti:

    • Finansijskog planiranja (budžetiranje)

    • Finansiranja

    • Investiranja

    • Održanja likvidnosti


Finansijski tokovi na porodi noj farmi analiza specifi nosti

Finansijski tokovi na porodičnoj farmi – analiza specifičnosti


Finansijsko planiranje i odluke na farmi analiza specifi nosti

Finansijsko planiranje i odluke na farmi – analiza specifičnosti


Finansijsko planiranje i odluke na farmi

Finansijsko planiranje i odluke na farmi


Upravljanje u agroprivredi i deo

Osnovne teme:

Reforma finansijskog sistema

Upravljanje tekućim poslovanjem i finansiranje putem skladišnice

Analiza Nacrta Zakona o javnim skladištima poljoprivrednih proizvoda

Razvoj berzanske trgovine polj.proizvodima

Reforme finansijskog sistema i tržišno finansiranje agroprivrede u Srbiji – povezanost marketing i finansijskog menadžmenta u agroprivredi


Finansijski sistem

Finansijski sistem

  • Finansijske institucije i učesnici

    (centralna banka, sistem poslovnog bankarstva, štedionice, štedno-kreditne asocijacije, penzioni i investicioni fondovi, osiguravajuće kompanije, posredničke organizacije)

  • Finansijsko tržište

  • Finansijski instrumenti

    (instrumenti duga, vlasničke i izvedene hartije od vrednosti)


Struktura nacrta zakona o javnim skladi tima za poljoprivredne proizvode www minpolj sr gov yu

Institucionalne reforme i tranzicija agroprivrede u Republici Srbiji

Struktura Nacrta Zakona o javnim skladištima za poljoprivredne proizvode(www.minpolj.sr.gov.yu)

  • Opšte odredbe

  • I deo: Dozvola za rad javnih skladišta (Nadležan organ, uslovi za izdavanje dozvole, procedure izdavanja, odustanka od prava, izmene i oduzimanja dozvole)

  • II deo: Obavljanje delatnosti javnih skladišta za poljoprivredne proizvode (uskladištenje robe, izdavanje i evidencija robnog zapisa, obaveze po osnovu robnog zapisa)

  • III deo: Robni zapisi (elementi RZ, postupak izdavanja, prometa i zaloge RZ, prinudna naplata po osnovu zaloge RZ, garancije ispunjenja obaveza javnih skladišta, kompenzacioni fond i inspekcijski nadzor)

  • Kaznene, prelazne i završne odredbe


Klju ni elementi pravne regulative funkcionisanja javnih skladi ta za poljoprivredne proizvode

Institucionalne reforme i tranzicija agroprivrede u Republici Srbiji

Ključni elementi pravne regulative funkcionisanja javnih skladišta za poljoprivredne proizvode

  • U Nacrtu Zakona o javnim skladištima za poljoprivredne proizvode predviđeno je formiranje nedostajućih elemenata koji bi sistem javnog skladištenja učinili bezbednijim za ulaganja na komercijalnim osnovama (institucije javnog skladištenja, kompenzacioni fond i detaljno propisana procedura prinudne likvidacije zaliha).

  • Obaveze javnog skladišta, propisane u drugom delu predloženog zakonskog rešenja, odnose se na sledeće aktivnosti: (1) uskladištenje i čuvanje poljoprivrednih proizvoda; (2) izdavanje robnih zapisa; (3) evidenciju robnih zapisa; (3) izdavanje robe po osnovu robnog zapisa.

  • Robni zapis se izdaje u pisanoj formi koju propisuje Ministarstvo poljoprivrede, šumarstva i vodoprivrede Republike Srbije, i sastoji se iz priznanice i založnice. Poslovi u vezi robnog zapisa su klasifikovani u sledećih pet grupa: (1) izdavanje RZ; (2) zaloga RZ; (3) prenos RZ; (4) prinudna naplata potraživanja po osnovu RZ; (5) garancije ispunjenja obaveza po osnovu RZ.

  • Kritična tačka čitavog sistema javnog skladištenja i funkcionisanja RZ je poverenje bankarskog sistema u projektovan način ispunjenja obaveza.Zakonsko rešenje pruža potporu u tri modula:

    • Osiguranje uskladištene robe i inspekcijski nadzor

    • Postupak prinudne likvidacije zaliha

    • Formiranje Kompenzacionog fonda


Model robnog zapisa

Institucionalne reforme i tranzicija agroprivrede u Republici Srbiji

Licenciranje

Ministarstvo poljoprivrede

,

Donacije

i kontrola

šumarstva i vodoprivrede

rada

Republike Srbije

Polj.proizvođač 1

R

Z

Kompenzacioni

Centralni

OVLAŠĆENI

FOND

1

registar hartija

SKLADIŠTAR

1

od vrednosti

Sistem elektronskog evidentiranja

Kompenzacioni

FOND

(

1

+a

)

OVLAŠĆENI

BERZA

SKLADIŠTAR

(

1+n

)

R

Z

Polj.proizvođač

Trgovina

BROKERI

Komisija za

hartije

od

vrednosti

(

1

Lombardni kredit

Narodna banka

Srbije

BANKE

(1+m)

Kreditne linije

(EBRD

,

W

orld

B

ank

,

USAID)

Model robnog zapisa


Uslovi za operativnost modela

Uslovi za operativnost modela

  • ADEKVATNA PRAVNA REGULATIVA

    (1) Robni zapis je funkcionalni ekvivalent skladištenoj robi,

    (2) precizno definisanje prava i obaveza svih učesnika u modelu,

    (3) transferabilnost robnog zapisa i

    (4) pravo vlasnikarobnog zapisa je ultimativno.

  • ORGANIZACIONI USLOVI

    (1) Pouzdana procedura sertifikacije skladišnog prostora i

    (2) nezavisna verifikacija količine i kvaliteta skladištene robe.

  • Z N A NJ E


Implementacija robnog zapisa i o ekivani efekti

Institucionalne reforme i tranzicija agroprivrede u Republici Srbiji

Implementacija robnog zapisai očekivani efekti

  • Očekuje se razvoj aktivnosti oko skladištenja, trgovine i kreditiranja, što će predstavljati dodatni impuls razvoju agropreduzetništva.

  • U formi koncentričnih krugova,kao ciljevi uvođenja RZ u našu praksu identifikovani su:

    • poboljšanje uslova kratkoročnog kreditiranja poljoprivredne proizvodnje i zaliha;

    • razvoj bankarskih poslova u sektoru agrara;

    • razvoj spot berzanske trgovine;

    • iniciranje terminske trgovine poljoprivrednim proizvodima;

    • tržišno usmeravanju poljoprivredne proizvodnje.

  • Predloženo institucionalno rešenje doprinelo bi razvoju sektora preduzetnički usmerenog farmerstva u svim regionima Srbije, ali i diverzifikaciji poslova van farme (marketing logistika, finansiranje, posredovanje u trgovini i dr.) što bi vodilo istinskom ostvarenju koncepta multifunkcionanosti poljoprivrede na našim prostorima.


Dr ava blagostanja vs kooperativna dr ava intervencija vlade v s t r i na orijentacija

Institucionalne reforme i tranzicija agroprivrede u Republici Srbiji

Država blagostanja vs kooperativna država(intervencija vlade vstržišna orijentacija )

  • Funkcije države blagostanja su: (1) kupovina i prodaja određenih roba i usluga; (2) zaštita socijalno ugroženih slojeva; (3) makroekonomska regulacija privredne aktivnosti; (4) alokacija oskudnih resursa.

  • Osnovne funkcije kooperativne države su: (1) definisanje pravila tržišne utakmice i njihovo striktno sprovođenje; (2) informisanje privrednih subjekata za donošenje odluka.

  • Distorzivne mere politike cena zadržane su, manje ili više, u praksi svih zemalja kako bi se obezbedilo:

    • (a) snabdevanje jevtinom hranom i održanje socijalnog mira;

    • (b) zaštitio dohodak poljoprivrednih proizvođača.

  • U oba slučajaposledice su identične:

    • Konstantno je prisutna sistemska greška u alokaciji resursa

    • Postoji poresko opterećenje ili skriveno oporezivanje.


Upravljanje u agroprivredi i deo

Da li model “kontrole cena” (HEDŽNG ili SLOBODNO TRŽIŠTE SA UPRAVLJANJEM RIZIKOM) može biti adekvatno rešenje za identifikovane probleme?

  • Hedžing je skup metoda i tehnika upotrebe izvedenih hartija od vrednosti kako bi se aktivno upravljalo rizikom promene cene osnovne podloge.

    Vrste terminskih ugovora nad poljoprivrednim proizvodima kao osnovnom aktivom:

  • Forvard: prost terminski ugovor o kupoprodaji po unapred definisanim uslovima van berze

    • Visok rizik od odustajanja izvršenja

  • Fjučers: visoko standardizovani terminski ugovor o kupoprodaji po unapred definisanim uslovima na berzi

    • Prisutni rizici održanja likvidnosti zbog sistema margina i dnevnog prilagođavanja promenama spot cene

  • Opcija na fjučers: pravo na kupovinu (kupovna opcija) ili prodaju (prodajna opcija) određenog fjučers ugovora na berzi

    • Visoka spekulativnost opcije


Zna aj terminskog tr i ta

Značaj terminskog tržišta

  • Funkcije terminskog tržišta:

  • transfer rizika - igra nulte sume dobiti,

  • predviđanje cene - efikasna alokacija resursa.

  • Cena fjučers ugovora=

    • Anticipirana spot cena robe u budućnosti

    • Troškovi skladištenja i čuvanja robe

    • Premija za rizik

  • Nedostatak terminskog tržišta:

  • Spekulativnost transakcija na terminskoj berzi.


Model terminske trgovine

Model terminske trgovine

Biljna proizvodnja

Industrija stočne

Stočarska

proizvodnja

Meso-prera|ivačka

industrija

hrane

Þ

Þ

Þ

kratka pozicija

duga pozicija

duga pozicija na

na tržištu

na tržištu

tržištu fjučersa sa

fju~ersa sa

fjučersa sa

podlogom u

podlogom u

podlogom u

kukuruzu, sojinoj

kukuruzu,

kukuruzu,

sačmi,

sojinoj sačmi,

sojinoj sačmi,

suncokretovoj

suncokretovoj

suncokretovoj

sačmi i dr.

sačmi i dr.

sačmi i dr.

komponentama

komponentama

komponentama

stočne hrane koji

stočne hrane

stočne hrane

se mogu

koji se mogu

koji se mogu

standardizovati;

duga pozicija na

standardizovati.

standardizovati.

Þ

Þ

kratka pozicija na

tržištu fjučersa sa

tržištu fjučersa sa

podlogom u živoj

podlgom u živoj

stoci.

stoci.


Svrha terminske trgovine polj proizvodima

Svrha terminske trgovine polj.proizvodima

Inputi neophodni za proizvodnju

Poljoprivredni proizvođač

Kupci polj.proizvoda

(Industrija prerade, trgovci...)


Upravljanje u agroprivredi i deo

Tabela 1: Zabrinutost subjekata agroprivrede u pogledu dejstva faktora rizika na rezultate poljoprivredne proizvodnje u Srbiji, 2002.godine


Na a praksa i poku aji re enja problema upravljanja rizikom cene poljoprivrednih proizvoda

NAŠA PRAKSA i pokušaji rešenja problema upravljanja rizikom cene poljoprivrednih proizvoda

  • Model državnih obveznica

  • Model robno-komercijalnih zapisa

  • Planirani modeli:

    • Terminski ugovor sa plivaju}om cenom

    • “Kombinovani” model finansiranja

    • Model trgovine opcionim ugovorima za p{enicu

    • Dunavski ugovor


Razvoj berzanske trgovine robnim derivatima kod nas analiza ograni enja

Razvoj berzanske trgovine robnim derivatima kod nas - analiza ograničenja

  • Opšti uslovi.

  • Uloga države:

    • prihvatanje neminovnosti redefinisanja politike cena u sektoru agrara i modela kooperativne države;

    • zakonska regulativa.

  • Know-how u terminskoj trgovini na makro i mikro nivou (uslov prvog ranga je spremnost i sposobnost berza u Srbiji da defini{u model terminske trgovine robom - prihvatanje aktivnog koncepta upravljanja rizikom terminske trgovine).

  • EFIKASNOST HEDžINGA =

    Mera rizika terminske trgovine : Mera rizika dnevne trgovine


  • Anketa o stavu subjekata agroprivrede u srbiji prema faktorima rizika 2002 godina

    Anketa o stavu subjekata agroprivrede u Srbiji prema faktorima rizika, 2002.godina


    Razvoj berzanske trgovine robnim derivatima kod nas analiza prednosti

    Razvoj berzanske trgovine robnim derivatima kod nas - analiza prednosti

    Dnevne promene cene pšenice na Produktnoj berzi Novi Sad


    Godi nji izve taj uprave beogradske berze iz 1934 god

    Godišnji izveštaj Uprave Beogradske berze iz 1934.god:

    “ Kao javno tržište, organizovano, nepristrasno vođeno i pod državnom kontrolom, samo produktna berza pruža sasvim dovoljno jemstvo da će se zaista cene formirati prema stvarnim odnosima i pod povoljnim uticajem sviju onih članica, kojima je stalo da se proizvodnja zemaljska štiti, da se vaspostave odnosi u privredi i da trgovina zemaljskim proizvodima dobije svoj prirodni obim i značaj… Trgovci sa pravom očekuju da razne državne ustanove preurede svoj sistem nabavki i da one… svoje nabavke vrše na produktnim berzama, ili da na njima bar jedan deo svojih potreba podmiruju. Taj bi put nesumnjivo bio brži, jevtiniji, otklonio bi vajkanje i žalbe koje ude ugledu države, a narodnoj privredi izvesno koristio time, što bi doprineo poboljšanju cena i njihovom pravilnijem određivanju na javnom tržištu.”


    Menad ment ljudskih resursa na farmi

    Menadžment ljudskih resursa na farmi

    • Linije proizvodnje, delegacija autoriteta i odgovornosti

    • Principi delegiranja autoriteta i odgovornosti

    • Bazni koncepti organizacione strukture

    • Formalna i neformalna organizaciona struktura

    • Korišćenje računovodstva aktivnosti – centri troškova i profita

    • Pravna regulativa u oblasti ljudskih resursa


    Menad ment ljudskih resursa na farmi1

    Menadžment ljudskih resursa na farmi

    • Obuhvata sve aktivnosti obezbeđenja potrebne radne snage (broja radnika za obavljanje određene vrste posla i njihove kvalifikacione strukture).

    • Specifičnosti:

      • Zbog sezonskog karaktera proizvodnje na poljoprivrednom gazdinstvu postoji stalno, povremeno i sezonski angažovana radna snaga.

      • Znanja kojim radnici na poljoprivrednom gazdinstvu treba da raspolažu su specifična (značaj javnog finansiranja istraživanja i razvoja).

      • Upravljačka struktura mora biti organizovana kao multidisciplinarna grupa.


    Proizvodni menad ment na farmi

    Proizvodni menadžment na farmi

    P o n a v lj a nj e

    • Šta čini osnovne resurse na farmi?

    • Upravljanje resursima na farmi se posmatra kao proces donošenja odluka o pitanjima:

      • tehničko-tehnološkog karaktera (upravljanje konkretnim sredstvima za proizvodnju, tj. rešavanje problema racionalne upotrebe ograničenih resursa na gazdinstvu);

      • organizaciono-ekonomskog karaktera.

    • Strateško planiranje najčešće se koristi za utvrđivanje:

      • Veličine poljoprivrednog preduzeća

      • Stepena intenzivnosti proizvodnje

      • Stepena specijalizacije na farmi


    Pitanje 1 kako utvrditi veli inu poljoprivrednog gazdinstva

    Pitanje 1: Kako utvrditi veličinu poljoprivrednog gazdinstva?

    • Rasprave o veličini poljoprivrednog gazdinstva su, istorijski posmatrano, pokrenute sredinom XVIII veka. Revizija osnovnih stavova u tom pogledu data je u narednoj tabeli.

    • Danas se primat daje definisanju optimalne veličine poljoprivrednog gazdinstva

      (u Evropskoj uniji, na primer, ono treba da poseduje oko 120 ha obradivog zemljišta i ima 40-50 muznih krava i 120-150 tovnih junadi).


    Pitanje 1 kako utvrditi veli inu poljoprivrednog gazdinstva1

    Pitanje 1: Kako utvrditi veličinu poljoprivrednog gazdinstva?

    • Način izražavanja veličine gazdinstva podrazumeva korišćenje sledećih pokazatalja:

      • Ukupna zemljišna površina

      • Godišnji obim proizvodnje

      • Opremljenost rada

    • Kako su različiti načini iskorišćavanja zemljišnih površina međusobno neuporedivi (1 ha pod vinogradom nije isto što i 1 ha pod kukuruzom) za utvrđivanje veličine poljoprivrednog gazdinstva u praksi se koristi se metod redukovanih površina

    • Koeficijent redukcije se izračunava na bazi prosečnih uslova proizvodnje za rejon u kome se poljoprivredne organizacije nalaze.


    Pitanje 1 kako utvrditi veli inu poljoprivrednog gazdinstva2

    Pitanje 1: Kako utvrditi veličinu poljoprivrednog gazdinstva?

    Metoda redukovanih površina ukazuje na prividnost veličine gazdinstva posmatrane preko ukupne površine. Metodološka suština ovog postupka prikazana je u narednoj tabeli:


    Pitanje 1 kako utvrditi veli inu poljoprivrednog gazdinstva3

    Pitanje 1: Kako utvrditi veličinu poljoprivrednog gazdinstva?

    Zaključak:

    • U savremenim uslovima teško je govoriti o problemu veličine poljoprivrednih organizacija zato što:

      • gornja granica veličine gubi primat (princip forsiranja elitizma jakih i marginalizma slabih u poljoprivredi je modifikovan)

      • moderne forme integrisanja proizvođača u sistem za proizvodnju hrane pomeraju granice prihvatljivosti malih formi preduzeća.

    • Pitanje iznalaženja optimalne (racionalne) veličine dobija na značaju i egzistira kod utvrđivanja veličine pojedinih-organizaciono proizvodnih jedinica, kao podsistema u oblasti moderne agro-industrijske proizvodnje.


    Pitanje 2 kako utvrditi stepen intenzivnosti polj proizvodnje

    Pitanje 2: Kako utvrditi stepen intenzivnosti polj. proizvodnje?

    • Razvojni put poljoprivrede išao je od ekstenzivnog ka intenzivnom sistemu korišćenju resursa na farmi. Da li model organske poljoprivredne proizvodnje u tom smislu znači svojevrsni korak unazad?

    • Odluku o nivou intenzivnosti proizvodnje na farmi vlasnik donosi u zavisnosti od raspoloživosti faktora koji definišu mogućnost primene intenzivnih sistema, a to su:

      • Osnovna organizaciona obeležja poljoprivrednog preduzeća (smer, tip i sistem proizvodnje)

      • Složenost poljoprivredne organizacje (veličina i nivo integrisanosti pojedinih delova)

      • Kvalifikaciona struktura zaposlenih na farmi

      • Nivo tehničko-tehnološkog progresa u privredi (opšti nivo razvijenosti)

      • Prirodni uslovi

      • Praktikovane tehničko-tehnološke mere agrarne politike


    Pitanje 2 kako utvrditi stepen intenzivnosti polj proizvodnje1

    Pitanje 2: Kako utvrditi stepen intenzivnosti polj. proizvodnje?

    • Osnovni kriterijumi za izražavanje stepena intenzivnosti proizvodnje na farmi su:

      • Zastupljenost onih kultura koje troše veće ulaganje rada i sredstava za rad po hektaru (na pr. kukuruz-povrće)

      • Zastupljenost kultura koje upotpunjavaju korišćenje zemljišta u toku godine (na pr. krmno bilje)

      • Zastupljenost stočnih grla po hektaru površine koja je namenjena proizvodnji stočne hrane.

    • Komparacija nivoa intenzivnosti na različitim farmama

      Za izražavanje stepena intenzivnosti jednim zajedničkim imeniteljem upotrebljava se metod koeficijenta inenzivnosti. U našem podneblju tradicionalne proizvodne orijentacije za uslovnu jedinicu intenzivnosti uzima se kultura koja se smatra najznačajnijom među onima koje bi mogle poslužiti u ove svrhe, a to je kukuruz.


    Pitanje 2 kako utvrditi stepen intenzivnosti proizvodnje

    Pitanje 2: Kako utvrditi stepen intenzivnosti proizvodnje?

    Tabela 3: Obračunski koeficijenti intenzivnosti za poljoprivredne organizacije ratarsko-stočarskog smera


    Pitanje 2 kako utvrditi stepen intenzivnosti proizvodnje1

    Pitanje 2: Kako utvrditi stepen intenzivnosti proizvodnje?

    Stepen intenzivnosti (Si)= ukupan broj uslovnih jedinica intenzivnosti (Uj) * 100 / zasejana površina određenim kulturama (P)

    Si(A)=2280*100/2000Si(B)=2560*100/2000

    Si(A)=114.0Si(B)=128.0


    Pitanje 2 kako utvrditi stepen intenzivnosti proizvodnje2

    Pitanje 2: Kako utvrditi stepen intenzivnosti proizvodnje?

    • Da li je za utvrđivanje nivoa intenzivnosti proizvodnje na farmi bitna klasična analiza osetljivosti troškova na promene stepena intenzivnosti proizvodnje, kao što je to slučaj u preduzećima iz ostalih privrednih oblasti?

    • Utvrđivanje nivoa intenzivnosti proizvodnje podrazumeva traženje odgovora na pitanja:

      • Koliko proizvoditi – odnos “faktor-produkt”

      • Kako proizvoditi – odnos “faktor-faktor”

    • Za donošenje navedenih odluka presudni su troškovi korišćenja faktora proizvodnje i njihovo ponašanje u uslovima različitog nivoa proizvodnje (odnos varijabilnih i fiksnih troškova, kao i odnos proporcionalno varijabilnih i onih koji se neznatno uvećavaju povećanjem obima proizvodnje)

    • Osnovno pitanje: Do koje mere se u poljoprivredi može ići u intenzivnu proizvodnju?


    Pitanje 2 kako utvrditi stepen intenzivnosti proizvodnje3

    Pitanje 2: Kako utvrditi stepen intenzivnosti proizvodnje?

    • “Zakon o opadajućoj plodnosti tla”je u savremenim uslovima modifikovan u “zakon o marginalnom porastu troškova”

    • Zaključak:

      U poljoprivredi porast intenzivnosti svih linija proizvodnje nije cilj, već uspostavljanje optimalnog odnosa između stepena intenzivnosti različitih proizvodnji uz dobijanje kvalitetnog, zdravstveno-bezbednog proizvoda.

    Fin.rezultat po jedinici kapaciteta

    Cena koštanja

    Nivo intenzivnosti

    Nivo intenzivnosti


    Pitanje 3 kako utvrditi stepen specijalizacije na farmi

    Pitanje 3: Kako utvrditi stepen specijalizacije na farmi?

    • Specijalizacija se definiše kao plan optimalnog izbora proizvodne strukture (odgovara na pitanje šta proizvoditi)

    • U poljoprivredi postoje različti aspekti specijalizacije:

      • Makro rešenje se traži u okviru rejona

      • Mikro rešenja se odnose na pojedinačne organizaciono-poslovne jedinice

    • Ključni kriteriji u vrednovanju alternativa proizvodne strukture su:

      • komparativna prednost – relativna efikasnost koirišćenja određenih resursa podrazumeva merenje putem koeficijenta efektivnosti (Er=OP/OF) i oportunitetnih troškova (Oc=1/Er);

      • konkurentska prednost – mogućnost da se konkuriše drugim proizvođačima na određenom tržištu.


    Pitanje 3 kako utvrditi stepen specijalizacije na farmi1

    Pitanje 3: Kako utvrditi stepen specijalizacije na farmi?

    Način izražavanja dostignutog stepena specijalizacije u poljoprivrednom preduzeću

    • Problemi: (1) pojmovi “specijalizovana proizvodnja” i “raznovrsna proizvodnja” u poljoprivredi ne mogu biti egzaktno definisani; (2) kriterije za merenje specijalizacije nije lako utvrditi (da li treba uzeti u obzir celokupno ostvarenu proizvodnju na gazdinstvu ili samo robnu proizvodnju, da li koristiti naturalni izraz – na pr. žitne jedinice, ili vrednosni izraz proizvodnje, kakav je tretman sporednih proizvoda...)

    • Jedinstveni izraz nivoa specijalizacije u jednoj poljoprivrednoj organizaciji je indeks raznovrsnosti proizvodnje (Ir)

    gde je x procenturalno izraženi udeo pojedinih proizvoda u proizvodnoj strukturi preduzeća.


    Pitanje 3 kako utvrditi stepen specijalizacije na farmi2

    Pitanje 3: Kako utvrditi stepen specijalizacije na farmi?

    Ir(A)=10000/3400=2.94

    Ir(B)=10000/3600=2.78


    Pitanje 3 kako utvrditi stepen specijalizacije na farmi3

    Pitanje 3: Kako utvrditi stepen specijalizacije na farmi?

    Zaključak:

    • Specijalizaciju u poljoprivredi treba posmatrati relativno

    • Najznačajniji argumenti koji govore u prilog orijentaciji na raznovrsnu strukturu proizvodnje su: (1) sezonski karakter proizvodnje; (2) kompleksnije korišćenje faktora proizvodnje i smanjenje troškova po jedinici; (3) efikasnije korišćenje zemljišta; (4) ubrzanje obrta sredstava; (5) bolje korišćenje sporednih proizvoda; (6) ravnomerniji raspored rizika.

    • Specijalizacija na nivou preduzeća bazira na prethodno izvršenoj rejonizaciji kao komponenti strateškog planiranja na makro nivou.


    Upravljanje u agroprivredi i deo

    Strateško planiranje optimalne kombinacije raspoloživih resursa na poljoprivrednom gazdinstvu – empirijska analiza (prezentacija je zasnovana na radu P.Munćan, D.Božić i N.Ralević (2003): “Utvrđivanje veličine porodičnog gazdinstva u zavisnosti od troškova života”, Poljoprivreda i ruralni razvoj u evropskim integracijama, Poljoprivredni fakultet Beograd)

    • Predmet istraživanja: porodično poljoprivredno gazdinstvo kod nas koje je ratarskog (modeli A i C), povrtarskog (model D) i kombinovano ratarsko-povrtarskog usmerenja (model B) u ravničarskom području koje poseduje samo oranično zemljište.

    • Pretpostavke analize:

    • polj.domaćinstvo ima 4 člana, od kojih su dva stalno zaposlena u poljoprivredi;

    • Postoji mogućnost angažovanja dodatno potrebne radne snage za obavljanje sezonskih radova;

    • Radne procese gazdinstvo obavlja samostalno uz korišćenje sopstvene mehanizacije (poseduje traktor i sistem za navodnjavanje);

    • Za obaljvanje žetve i vađenja šećerne repe gazdinstvo koristi usluge sa strane;

    • Gazdinstvo rapsolaže neophodnim smeštajnim kapacitetima i plastenikom za proizvodnju rasada.

    • Celokupna proizvodnja realizuje se na tržištu (primenje je metod eksterni prihodi-eksterni rashodi)

    • Cilj analize: utvrđivanje veličine porodičnog gazdinstva čiji rezultat poslovanja osigurava nadokandu fiksnih troškova i troškova života (bruto finansijski rezultat)


    Strate ko planiranje optimalne kombinacije raspolo ivih resursa empirijska analiza

    Strateško planiranje optimalne kombinacije raspoloživih resursa – empirijska analiza


    Strate ko planiranje optimalne kombinacije raspolo ivih resursa empirijska analiza1

    Strateško planiranje optimalne kombinacije raspoloživih resursa – empirijska analiza


  • Login