Has 5016 sa l uygulamalar ve risk etmenleri
This presentation is the property of its rightful owner.
Sponsored Links
1 / 51

HAS 5016 İş Sağlığı Uygulamaları ve Risk Etmenleri PowerPoint PPT Presentation


  • 227 Views
  • Uploaded on
  • Presentation posted in: General

HAS 5016 İş Sağlığı Uygulamaları ve Risk Etmenleri. Alp Ergör [email protected] 1. Hafta27 Mart İş sağlığı kavramı, tanımlar, halk sağlığı ile ilişkisi, çalışma alanları 2. Hafta3 Nisan İş sağlığı uygulamaları + Kimyasal, fiziksel, biyolojik, ergonomik, psikososyal tehlikeler

Download Presentation

HAS 5016 İş Sağlığı Uygulamaları ve Risk Etmenleri

An Image/Link below is provided (as is) to download presentation

Download Policy: Content on the Website is provided to you AS IS for your information and personal use and may not be sold / licensed / shared on other websites without getting consent from its author.While downloading, if for some reason you are not able to download a presentation, the publisher may have deleted the file from their server.


- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - E N D - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

Presentation Transcript


Has 5016 sa l uygulamalar ve risk etmenleri

HAS 5016 İş Sağlığı Uygulamaları ve Risk Etmenleri

Alp Ergör

[email protected]


Has 5016 sa l uygulamalar ve risk etmenleri

1. Hafta27 Mart İş sağlığı kavramı, tanımlar, halk sağlığı ile ilişkisi, çalışma alanları

2. Hafta3 Nisan İş sağlığı uygulamaları + Kimyasal, fiziksel, biyolojik, ergonomik, psikososyal tehlikeler

3. Hafta10 Nisanİş sağlığı ile ilgili yasal düzenlemeler (Uluslararası ve ulusal)

4. Hafta17 NisanGöstergeler, (ülke değerlendirmesi, İşyeri değerlendirmesi, hızlar, risk, Türkiye’de durum

15 Mayıs teslim tarihi!

5. Hafta24 NisanÖğlenden sonra: Durum saptama ve önleme politikaları

5. Hafta26 Nisan PERŞEMBE!SABAH 09:00-12:00 İşyeri gezisi (sağlık işkolu)

6. Hafta 8 Mayıs Öğlenden sonra: Örgütlenme, Taraflar (İşçi-İşveren-Kamu), Uluslar arası düzeyde örgütlenme, UÇÖ, DSÖ, …, Ulusal düzeyde örgütlenme, işyeri düzeyinde örgütlenme (işyeri hekimliği, işyeri sağlık birimi, …)

7. Hafta 15 Mayıs SABAH 09:00-12:00 İşyeri gezisi (daha sonra açıklanacak – 8 Mayıs yerine!)

22 Mayıs teslim tarihi!

7. Hafta15 Mayısİşyeri gezisi raporlarının tartışılması, iş kazaları ve meslek hastalıkları, geri bildirim, genel değerlendirme ve tartışma (22 Mayıs)

8. Hafta22 MayısYarı Yıl Sınavı

!

!


An msayal m al ma ya am nda sa l n bile enleri nelerdir

Anımsayalım:Çalışma yaşamında sağlığın bileşenleri nelerdir?


Has 5016 sa l uygulamalar ve risk etmenleri

Çalışma Yaşamı ve Sağlık İlişkisi

Çalışma Koşulları

Süre

Ücret

Vardiya

Gece

Çalışma Ortamı

fiziksel

kimyasal

biyolojik

ergonomik

psikososyal

Çalışma İlişkileri

Örgütlenme

İş güvencesi

İstihdam biçimi

SAĞLIK

Bireysel Özellikler

Yaşanan Çevre


An msayal m sa l uygulamalar n n temel amac nedir

Anımsayalım:İş sağlığı uygulamalarının temel amacı nedir?


Has 5016 sa l uygulamalar ve risk etmenleri

  • Çalışma yaşamının temel bileşenlerini sürekli olarak izleyerek

  • Bütünsel, çok disiplinli, sürekli ve kapsayıcı bir hizmet sağlayarak

  • Çalışanların sağlığını korumak ve geliştirmek


An msayal m sa l n n temel zellikleri nelerdir

Anımsayalım:İş sağlığının temel özellikleri nelerdir?


Has 5016 sa l uygulamalar ve risk etmenleri

Çalışanlar

Üretim sistemleri

Çalışma ortamı

Çalışma koşulları

Çalışma alanları

Ham madde, ara ürün, ürün ve atıklar

Çevreleyen sistemler

arasındaki ilişki ve etkileşimleri

irdeler, değerlendirir, girişim

yapar

Tüm çalışanlara yöneliktir

Yaşanan ve çalışılan çevre (tüm yaşam alanları) birlikte değerlendirilir

Temel araçlardan biri sürekli izlemdir

Koruyucu hizmet ağırlıklı bütünsel bir yaklaşımdır


Has 5016 sa l uygulamalar ve risk etmenleri

Çalışma yaşamı bir sistemdir

Çevreleyen pek çok sistemle ilişki

içindedir

Sağlık bu sistemlerin etkileşimi ile

biçimlenir


Has 5016 sa l uygulamalar ve risk etmenleri

ÇALIŞMA YAŞAMINDA SAĞLIK

HUKUK SİSTEMİ

SİYASAL SİSTEM

İŞÇİ

EKOLOJİK SİSTEM

ÇALIŞMA YAŞAMI

DEVLET

İŞVEREN

TOPLUMSAL SİSTEM

EKONOMİK SİSTEM

KÜLTÜREL SİSTEM

SAĞLIK SİSTEMİ

A.Ergör - Y.Demiral


Has 5016 sa l uygulamalar ve risk etmenleri

  • “Çalışma yaşamında sağlık irdelenirken 3 bileşen göz önünde tutulmalıdır” Paul A. Landsbergis, JOEM 2003

    • Çevreleyen yapılar

    • Örgütsel yapılar

    • İşin yapısal özelliği


Has 5016 sa l uygulamalar ve risk etmenleri

Yaşanan çevre

Sağlık çıktıları

Bireyin sağlık durumu

Mesleksel karşılaşmalar

İşyeri

Uyarlama: Aw, Gardiner & Harrington 2007


Has 5016 sa l uygulamalar ve risk etmenleri

YAPISAL ÖĞELER

Sosyal – ekonomik – demografik durum

KARŞILAŞMA

Ç.ortamı

Toplumsal alan

Ev

sonuç

SAĞLIK SONUÇLARI

İyilik durumu

Mortalite

Morbidite

ilişki

EYLEM

Koruyucu eylemlerİyileştirici


Yerindeki risk etmenleri

İşyerindeki risk etmenleri

 biyolojik, psiko-sosyal, kimyasal, fiziksel, ergonomik etmenler


Biyolojik tehlikeler

Biyolojik Tehlikeler


Has 5016 sa l uygulamalar ve risk etmenleri

Etmenler:

  • Bakteriler

  • Mantarlar

  • Virüsler

  • Paraziter hastalıklar

  • Organik tozlar, proteinler, enzimler

    • nişasta, lateks, vd...


Has 5016 sa l uygulamalar ve risk etmenleri

  • Biyolojik etmenlerle çalışma yaşamında karşılaşma:

    • Üretim süreçleri ile ilişkili etmenler

    • Gıda, su vb süreçlerle ilişkili etmenler

    • Havalandırma vb donanım ya da sistemlerle ilişkili etmenler

    • Toplumsal yaşam ile ilişkili etmenler


Has 5016 sa l uygulamalar ve risk etmenleri

Organizmaya giriş:

  • Solunum

  • Deri

  • Sindirim


Has 5016 sa l uygulamalar ve risk etmenleri

Karşılaşma yolları:

  • Su ve hava yolu ile bulaş

    • Kolera, tifo, ..

  • Kan ve vücut sıvıları

    • HBV, HIV-AIDS,

  • Damlacık ya da yakın temas

    • Tbc, menenjit,

  • Vektörler

    • Sıtma, …

  • Zoonozlar

    • Lejyonella, antraks, SARS, …


Biyolojik risk etmenleri ile kar la ma ve sonu lar

Biyolojik Risk Etmenleri ile karşılaşma ve sonuçları

  • Sonuçlar:Mesleksel dermatozlar, mesleksel astım

  • Önlemler:Yalıtım-kapalı çalışma, havalandırma, genel temizlik önlemleri, kişisel koruma, İZLEM


Has 5016 sa l uygulamalar ve risk etmenleri

İnşaat İşkolu ve Biyolojik Etmenlere Bağlı Hastalıklar


Has 5016 sa l uygulamalar ve risk etmenleri

İnşaat İşkolu ve Biyolojik Etmenlere Bağlı Hastalıklar


Biyolojik risk etmenlerine y nelik koruma

Biyolojik Risk Etmenlerine Yönelik Koruma

  • Ortam ve çalışan izlemi

  • Bakım – onarım

  • Toplumsal boyut


Psikososyal tehlikeler

Psikososyal Tehlikeler


Has 5016 sa l uygulamalar ve risk etmenleri

Etmenler:

  • Stres

  • Yalıtılmış çalışma

  • Vardiya ya da gece çalışması

  • Uzun süreli çalışma

  • Zaman dilimi değişimi vb

  • Şiddet türleri


Has 5016 sa l uygulamalar ve risk etmenleri

  • Psiko-sosyal etmenlerle çalışma yaşamında karşılaşma:

    • Üretim süreçleri

    • İşin örgütlenmesi

    • Çalışma yaşamındaki ilişkiler

    • Toplumsal yaşam

    • Olaylara – yaşanmışlıklara bağlı etmenler


Has 5016 sa l uygulamalar ve risk etmenleri

Uyku

Metabolizma ve endokrin bozukluklar

Kaza

Odaklanma – Algı

Genel morbidite – sağlık nedeniyle işten kalma

Üreme sağlığı

Mortalite

Nöromotor işlevler

Kanser (kolon ve meme) ???

Toplumsal işlev bozuklukları


Has 5016 sa l uygulamalar ve risk etmenleri

  • İş yükü – iş kontrolü dengesi

    • İçerik

    • Kültürel yapı

    • Örgütlenme

    • İlişkiler

    • Rol – görev – konum

    • Yapısal özellikler

    • Çevresel özellikler

    • Ev – iş etkileşimi


Has 5016 sa l uygulamalar ve risk etmenleri

Huzursuzluk

Davranış bozuklukları

Saldırganlık

Duyarsızlık

Uyku bozuklukları

Dikkat azalması

Biyolojik bulgular


Has 5016 sa l uygulamalar ve risk etmenleri

Bireysel etmenler

Yaş

Cinsiyet

Medeni durum

Eğitim durumu

Alışkanlıklar

BKİ

Yandaş hastalık

Uyku bozuklukları

İş türü ve Sektör

Deneyim

  • İş stresi etmenleri

  • iş yükü

    İşyerinde şiddet

    Bilişsel beceri gereksinimi

  • İş kontrolü

    Yetilerin kullanılamayışı

    Kişiler arası çatışmalar

    İş güvencesizliği

Psikososyal Stres Tepkileri

İş doyumu

Depresyon bulguları

Olası İş Sağlığı Çıktıları

İş kazası

Dengeleyici Etmenler

Sosyal destek

Yöneticiler

Çalışma arkadaşları

Aile

NIOSH iş stresi modeli (Hurrel & McLanney 1988) üzerinde geliştirilen iş stresi – iş kazası kuramsal ilişki kuramı

Nakata et al. 2006


Has 5016 sa l uygulamalar ve risk etmenleri

Genel Sağlık Anketi (GHQ)

SF36

Modeller:

Karasek Modeli

İş yükü – kontrol - gerilim

Çaba – ödül dengesizliği modeli


Has 5016 sa l uygulamalar ve risk etmenleri

VARDİYALI ÇALIŞMA

Zorlayıcı Etmenler

Olası sağlık sorunları

KDH

Metabolik hst

Gastrointestinal S hst

Psikopatolojiler

Kazalar

Demografik ve sosyal

alanda yapısal değişim

Yapısal Sorunlar

Hizmete erişim

Gıdaya erişim

Toplumsallaşma sorunu

Risk etmenleri ile karşılaşma

Sirkadiyen ritm

Ulaşım

Etkileşecek özellikler

Kronik hastalıklar

Yaş

Cinsiyet

Kültürel – toplumsal özellikler


Fiziksel risk etmenleri

Fiziksel risk etmenleri


Has 5016 sa l uygulamalar ve risk etmenleri

  • Sıcaklık

    • Yüksek

    • Düşük

  • Gürültü

  • Radyasyon

    • İonizan

    • Nonionizan

  • Basınç

    • Yüksek basınç

    • Düşük basınç

  • Titreşim


Has 5016 sa l uygulamalar ve risk etmenleri

  • Fiziksel etmenlerle çalışma yaşamında karşılaşma:

    • Üretim süreçleri ile ilişkili etmenler

      • Hammadde, ara ürün, atıklar

      • Alet, makine, sistemler

        • Çalışan – üretim aracı etkileşimi

    • Çalışma ortamından kaynaklanan öğeler

      • Dış ortam (uv, sıcak, soğuk), yüksekte çalışma, yüksek/alçak basınçta çalışma

    • Çevre ile ilişkili etmenler


Has 5016 sa l uygulamalar ve risk etmenleri

Organizmaya giriş:

  • Solunum

  • Deri

  • Sindirim


Korunma

Korunma

  • Mühendislik önlemleri

    • Alet, makine, sistemlerin tasarımı

  • Yerel ve genel havalandırma, iklimlendirme

  • Destek hizmetleri

  • Yerine koyma, yalıtım

  • Koşulların (süre) düzenlenmesi

  • Kişisel koruyucular

  • Ortam ve çalışan izlemi


Kimyasallar

Kimyasallar


Has 5016 sa l uygulamalar ve risk etmenleri

  • Metaller

  • Solventler

  • Gazlar

  • Pestisidler


Has 5016 sa l uygulamalar ve risk etmenleri

  • Kimyasal etmenlerle çalışma yaşamında karşılaşma:

    • Üretim süreçleri ile ilişkili etmenler

      • Hammadde, ara ürün, atıklar

      • Makine, sistemler

    • Çalışma ortamından kaynaklanan öğeler

    • Çevre ile ilişkili etmenler


Has 5016 sa l uygulamalar ve risk etmenleri

Organizmaya giriş:

  • Solunum

  • Deri

  • Sindirim


Korunma1

Korunma

  • Mühendislik önlemleri

    • Makine, sistemlerin tasarımı

  • Yerel ve genel havalandırma, iklimlendirme

  • Yerine koyma, yalıtım

  • Koşulların (süre) düzenlenmesi

  • Kişisel koruyucular

  • Bakım-onarım (destek hizmetleri)

  • Ortam ve çalışan izlemi


Ergonomik etmenler

Ergonomik etmenler


Has 5016 sa l uygulamalar ve risk etmenleri

  • Ağır kaldırma

  • Yineleyici hareketler

  • Uzanma, çekme, dönme vb hareketler

  • Uzun süre ya da yoğun odaklanma,

    hızlı algılama gerektiren durumlar

  • Çalışma sürecinde duruş/konum


Has 5016 sa l uygulamalar ve risk etmenleri

  • Ergonomik etmenlerle çalışma yaşamında karşılaşma:

    • Alet, makine, sistemler

    • Çalışma ortamının özellikleri

      • İzlem, gözlem, üretim sürecinin tasarımı

      • Makine, sistemlerin konumlandırılması

    • Görev tanımı

    • İş yükü

    • Çalışma süresi


Korunma2

Korunma

  • Mühendislik önlemleri

    • Tasarım, yapılandırma, …

  • Koşulların (süre, görev tanımları vb) düzenlenmesi

  • Bakım-onarım (destek hizmetleri)

  • Ortam ve çalışan izlemi


Has 5016 sa l uygulamalar ve risk etmenleri

Tehlikeler (risk etmenleri) ile ilgili korunma-savaşım süreçlerinde göz önüne alınması gereken İSAGÜ uygulamaları

  • Ortam izlemi

  • Çalışanın izlemi

  • Değerlendirme

  • Girişim

  • Eğitim

  • Düzenleme


Has 5016 sa l uygulamalar ve risk etmenleri

Ev ödevi:

İzleyen 2 slaytta görünen işyerlerinde, verilen bilgilerden de yararlanarak sağlığı etkileyeceğini düşündüğünüz etmenleri belirleyin ve gruplayın.


Has 5016 sa l uygulamalar ve risk etmenleri

  • Künk üretimi

  • Özel sektör

  • İşyeri hekimi çalışıyor ve işyeri sağlık birimi var

  • Sendika yok

  • Fotoğraf ve veriler ışığında size sunulan kesiti “çalışma yaşamının temel bileşenleri” açısından değerlendirin.


Has 5016 sa l uygulamalar ve risk etmenleri

  • Küçük sanayi sitesinde bir mobilya boya-cila atölyesi, sipariş üzerine çalışıyorlar

  • Çırak da içinde olmak üzere 4 çalışan var

  • Atölye 4. katta, 120 metre karelik bir alan, penceresi yok, tuvalet vb olanaklar yok

  • Genellikle korsan boya ve çözücüler kullanıyorlar


Has 5016 sa l uygulamalar ve risk etmenleri

TEŞEKKÜRLER


  • Login