Aqronomluq i xtisas n n bitki m hafiz si i xtisasla mas zr mumi fitopatologiya kursu
This presentation is the property of its rightful owner.
Sponsored Links
1 / 64

Mövzu 1 1 . Ascomycota və ya kisəli göbələklər şöbəsi PowerPoint PPT Presentation


  • 206 Views
  • Uploaded on
  • Presentation posted in: General

Aqronomluq i xtisas ı nın “Bitki mühafizəsi” i xtisaslaşması üzrə “Ümumi fitopatologiya” kursu. Mövzu 1 1 . Ascomycota və ya kisəli göbələklər şöbəsi . P L A N: 1 1.1 Ascomycota şöbəsinə daxil olan bəzi qrup göbələklərin biologiyası

Download Presentation

Mövzu 1 1 . Ascomycota və ya kisəli göbələklər şöbəsi

An Image/Link below is provided (as is) to download presentation

Download Policy: Content on the Website is provided to you AS IS for your information and personal use and may not be sold / licensed / shared on other websites without getting consent from its author.While downloading, if for some reason you are not able to download a presentation, the publisher may have deleted the file from their server.


- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - E N D - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

Presentation Transcript


Aqronomluq i xtisas n n bitki m hafiz si i xtisasla mas zr mumi fitopatologiya kursu

Aqronomluq ixtisasının “Bitki mühafizəsi” ixtisaslaşması üzrə “Ümumi fitopatologiya” kursu

Mövzu 11. Ascomycota və ya kisəli göbələklər şöbəsi

P L A N:

11.1 Ascomycota şöbəsinə daxil olan bəzi qrup göbələklərin

biologiyası

11.2 Ashacascomucetes sinfi (Taphrinomycetes) göbələkləri

11.3 Euascomycetes sinfi göbələkləri: Plekmomisetlər qrup sırası.

Pirenomisetlər qrup sırası göbələkləri


M vzu 1 1 ascomycota v ya kis li g b l kl r b si

ƏDƏBİYYAT

1. Cəfərov İ. Ümumi fitopatologiya. Bakı: Elm, 2007, 392 s.

2.M.Timur Döken, Erkol Demirçi, Hüseyn ZenginFitopatoloji. Erzurum:

2010, 256 s.

3. Общая и сельскохозяйственная фитопатология / Ю.Т.Дьяков,

М.И.Дементьева и др. М.: «Колос», 1984, 495 с.

4. Попкова К. Общая фитопатология. М.: Агропромиздат, 1989, 362 с.

5.Семенкова И.Г., Соколова Э.С. Фитопатология. М.: Изд. Академия,

2003, 496 с.

6. Чикин Ю.А. Общая фитопатология (часть 1). Учебное пособие -

Томск: ТГУ, 2001, 170 с.

www. google.ru

www.dic.academic.ru

www.tankonyvtar.hu/.

www. agroteh-garant.ru

www.ual.es/GruposInv/ myco-ual/asexual.

faculty.clintoncc.suny.edu/.

www.inspectapedia.com/.


M vzu 1 1 ascomycota v ya kis li g b l kl r b si

  • Ascomycotavəyakisəligöbələklərşöbəsi

Bu göbələklərinənböyükşöbələrindənbiriolub, 30000-ə qədərnövübirləşdirir. Kisəligöbələklərüçünçoxhüceyrəlimitselxarak-terikdir, bunagörədəonlarıaligöbələklərə aid edirlər. Onlarınhü-ceyrədivarınıntərkibinəxitridiomisetlərdəolduğukimipolisaxa-ridlərdənxitinvəβ - qlyükandaxildir. Lakinhemiaskomisetlər- He-miascomycetessinifindənolanbəzinövlərdəhüceyrədivarınıntər-kibi –mannanvəβ- qlyükandanibarətdir.

Bu şöbəningöbələklərininəsasəlaməticinsiprosesnəticəsindəasklarlaaskosporlarınformalaşmasıdır.

Əksər kisəli göbələklərin inkişaf tsiklində qeyri-cinsi çoxalma mühüm əhəmiyyət kəsb edir. O haploid mitsel üzərində ekzogen ola-raq əmələ gələn konidilərin köməyi ilə həyata keçirilir. Konidida-şıyanlar mitsel üzərində, tək-tək, yığım halında (koremiyalarda) və ya yastıcıqlarda (sporodoxiyalarda) və s. formada yerləşirlər.


M vzu 1 1 ascomycota v ya kis li g b l kl r b si

•Arxeaskomisetlər-Archaeascomycetes (syn. Taphri-omycetes);

•Hemiaskomisetlər, Çılpaqkisəlilər–Hemiascomycetesmeyvəbə-dəniyoxdur, kisələrprototunikatdır, mitselüzərindəvəyatək-təkhüceyrələrinqovuşmasızamanıəmələgəlir;

•Həqiqikisəlilər- Euascomyceteskisələreutunikat – unitunikat, bəzihallardaprototunikantdır, meyvəbədəninindaxilindəvəyasəthindəəmələgəlir.

•Lokuloaskomisetlər - Loculoascomycetes (syn. Dothideomy-cetes)- kisələreutunikat – bitunikatdır, xüsusiyarıqlardalokulalardaəmələgəlir. Lokulalaraskostromavəyapsevdotesidəbaşverir.


M vzu 1 1 ascomycota v ya kis li g b l kl r b si

  • Aschaeascomycetessinifi (syn. Taphrinomycetes)

Bu sinifinnümaynədələrininkisələrieutunikatdır, meyvəbədənləriyoxlur, morfologiyasınagörəqrupmüxtəlifcinslidir: bəzinövlərbirhüceyrəlidir, başqalarıtək-tək, habeləçoxhüceyrəlihiflərəmələgətirirlər. Müxtəlifmənbələrəgörəsinifin 2-5 sırasımöv-cuddur. Fitopatolojibaxımdan 3 sıramaraqkəsbedir: saxaromi-setlər, tafrinalılar, protomisetlər. Saxaromisetlərsırasıəsasənmayagöbələklərindənibarətolmaqlasaprotrofdurlar. Tafrinalılarsırasındabirləşəngöbələklərbitkilərdə, protomisetlərsırasındamövcudolangöbələklərisəyabanıhaldabitənbitkilərdəparazitlikedirlər.


M vzu 1 1 ascomycota v ya kis li g b l kl r b si

  • Saccharomycetalessırası

Bu sıradabirləşənformalarvegetativbədəninquruluşunagörəfərq-lənirlər. Onlardamitselyasapvari-arakəsməli, tumurcuqlanmayanvəyaəvvəlcəsapvarisonraparçalananvətumurcuqlanandır. Bu sıranınbirçoxnümayəndələrindəhəqiqimitselyoxdur, yalnıztumurcuqlanan var. Ziqotaikimitselkəsiyininmayalanmasızamanıinkişafedir. Asklartək-təkhü-ceyrələrkimiəmələgəlirlər.

Saxaromisetlərinəksəriyyətisaprotrofdurlar. Onlarbitkininvegetativhissələrinivəmeyvələrinsəthində, çiçəklərinnektarında, torpaqdayaşayır-lar. Ayrı-ayrınövlərbitkilərdəparazitlikedirlər. Beləki, Spermophthoragossypiigöbələyinəpambığınaçılmamışqozalarındaolanliflərdərastgəlinir.


M vzu 1 1 ascomycota v ya kis li g b l kl r b si

Ask, askosporlarka

Maya göbələyinin sporları


M vzu 1 1 ascomycota v ya kis li g b l kl r b si

Saccharomycescerevisiae - sporlar


M vzu 1 1 ascomycota v ya kis li g b l kl r b si

Meyoz və askosporogenezis

Diploid somatik hüceyrələr

Karioqamiya

Plazmoqamiya

Somatik hüceyrələr

Somatik hüceyrələr


M vzu 1 1 ascomycota v ya kis li g b l kl r b si

  • Taphrinalessırası

Bu sırayabirfəsilə –Taphrinaceae, bircins - Taphrinadaxildir. Cinsyüzəqədərnövübirləşdirir.

Sırayadaxilolangöbələklərdarixtisaslaşmışparazitlərdir, əsasənçəyirdəklimeyvəbitkilərindəmüxtəlifxəstəliklərtörədirlər. Şaftalıdayarpaqqıvrılması, gavalıdacib-cibə, albalıda «şeytansüpürgəsi» buqrupadaxilolanxəstəliklərdəndir.


M vzu 1 1 ascomycota v ya kis li g b l kl r b si

Taphrina deformans


M vzu 1 1 ascomycota v ya kis li g b l kl r b si

Taphrina deformans


M vzu 1 1 ascomycota v ya kis li g b l kl r b si

Taphrina deformans


M vzu 1 1 ascomycota v ya kis li g b l kl r b si

Taphrina deformans


M vzu 1 1 ascomycota v ya kis li g b l kl r b si

Taphrina deformans


M vzu 1 1 ascomycota v ya kis li g b l kl r b si

Taphrina deformans göbələyinin hüceyrəarası dikariotik mitseli və askogen hüceyrələri


M vzu 1 1 ascomycota v ya kis li g b l kl r b si

Taphrina pruni - Avstraliyada


M vzu 1 1 ascomycota v ya kis li g b l kl r b si

Taphrina pruni - Azərbaycanda


M vzu 1 1 ascomycota v ya kis li g b l kl r b si

Taphrina pruni - Azərbaycanda


M vzu 1 1 ascomycota v ya kis li g b l kl r b si

Taphrina betulina


M vzu 1 1 ascomycota v ya kis li g b l kl r b si

Taphrina betulina


M vzu 1 1 ascomycota v ya kis li g b l kl r b si

Taphrina cerasi


M vzu 1 1 ascomycota v ya kis li g b l kl r b si

Taphrinapopulina


M vzu 1 1 ascomycota v ya kis li g b l kl r b si

Taphrinacrataegi


M vzu 1 1 ascomycota v ya kis li g b l kl r b si

  • Protomycetalessırası

Sıranıngöbələklərininəksəriyyətiyabanıhaldabitənbitkilərinxəstəliktörədiciləridir. Endogen formalaşanmitsel sahib bitkinintoxumalarınınhüceyrəarasındayerləşir. Mitseldəirişarşəkillivəyauzunsovhamarörtüklüxlamidosporlarəmələgəlirlər. Xlamido-sporlarqışlayırlar. Yazdaonlardan ask askosporlarlainkişafedirlər. Askosporlaraskdançıxdıqdansonramayalanırlar, sonra diploid mitseləcücərirlər, bitkitoxumasınadaxilolurlar. Bu sırayadaxilolangöbələklərinparazitləri sahib bitkinindamarlarında, yarpaq sap-laqlarında, gövdədə, şişlər, fırlarəmələgəlməsinistimuləedirlər. Sıranıntərkibinəaşağıdakıcinslərdaxildir:

Protomyces, Protomycopsis, Volkartia.


M vzu 1 1 ascomycota v ya kis li g b l kl r b si

Protomycesmacrosporus


M vzu 1 1 ascomycota v ya kis li g b l kl r b si

Protomycespachydermus


M vzu 1 1 ascomycota v ya kis li g b l kl r b si

Protomycesmacrosporus


M vzu 1 1 ascomycota v ya kis li g b l kl r b si

Vignaunguiculata


M vzu 1 1 ascomycota v ya kis li g b l kl r b si

  • Euascomycetessinifi

Askomikotaşöbəsinədaxilolangöbələklərin 90%-ə yaxınıbusinifdətoplaşmışdır. Müasirdövrdəkifayətqədəraparılan mole-kulyar –genetiktədqiqatlarsinifəmənsubgöbələklərinüstünlükləriniüzəçıxarır. Bu göbələklərüçüninkişaftsikliasklımeyvəbədənivəkonidialsporverməninəmələgəlməsiiləxarakterizəolunur.

Sinfinfitopatogennövlərindəqeyri- cinsikonidialçoxalmacinsiçoxalmaüzərindəüstünlüktəşkiledir.

Euaskomisetlərsinifigöbələklərindəüç tip həqiqimeyvəbədənifərqləndirirlər: kleystotesi, peritesivəapotesi.


M vzu 1 1 ascomycota v ya kis li g b l kl r b si

  • Plektomisetlərqrupsırası

Plektomisetlərqrupsırasınameyvəbədənikleystotesi, bəzənperistesiliolangöbələkləraiddirlər. Onlarınmeyvəbədənində proto-tunikatasklarsəliqəsizyerləşir, askosporlarhəmişəpassivazadolur, onlarıniçərisindəpraktikəhəmiyyətiolannövlərçoxdur. HəminnövlərEurotialessırasınaaiddirlər.

Eurotialessırasınadaxilolangöbələklərinmeyvəbədənimitselüzərindəinkişafedənkiçikkleystotesitlərdənibarətdir.

Sıranınnümayəndələrininəksəriyyətibitkimənşəlisubutratlardasaprotrofhəyattərzikeçirirlər. Penicilliumcinsinədaxilolanbirsıranümayəndələrsaxlamazamanı alma vəsitruslardameyvələriyolu-xurlar. Tibbdəgeniştətbiqolunanpensillinəsasantibiotiklərdənbiridir.


M vzu 1 1 ascomycota v ya kis li g b l kl r b si

Penicillium fungi


M vzu 1 1 ascomycota v ya kis li g b l kl r b si

Penicilliumsp.


M vzu 1 1 ascomycota v ya kis li g b l kl r b si

Penicilliumitalicum


M vzu 1 1 ascomycota v ya kis li g b l kl r b si

Penicilliumitalicum


M vzu 1 1 ascomycota v ya kis li g b l kl r b si

Penicilliumitalicum


M vzu 1 1 ascomycota v ya kis li g b l kl r b si

Aspergillus niger


M vzu 1 1 ascomycota v ya kis li g b l kl r b si

Aspergillus sp.


M vzu 1 1 ascomycota v ya kis li g b l kl r b si

Aspergillusustus


M vzu 1 1 ascomycota v ya kis li g b l kl r b si

  • Pirenomisetlərqrupsırası

Pirenomisetlərqrupsırasınameyvəbədəniperitesi, azhallardakleystotesiolannövlərdaxildirlər. Unitunikatasklarmeyvəbədə-nindəyığımvəyaqathalındayerləşirlər, askosporlarkisədənfəalazadolunurlar. Kleystotesimitseldəəmələgəlir. Peritesisubstratınsəthindəvəyaonayüklənmişvəziyyətdəolabilir. Növlərinəksəriy-yətindəperitesivəyastromalartündrəngli, digərlərindəaçıq, bəzənşəffafrənglidirlər. Pirenomisetlərinnümayəndələrininmüəyyənhissəsibitkiqalıqlarındaolansaprotroflardır. Onlarınarasındafito-patogennövlərdəçoxdur, xəstəliktörədiciləriçərisindəhəmobliqat, həmfakültətivparazitlərvardır.


M vzu 1 1 ascomycota v ya kis li g b l kl r b si

Pirenomisetlərinkonidimərhələsiparazitdir. Onlarvegetasiyadövrübitkilərdəinkişafedirvəkütləviçoxalmaya, eləcədəgöbələyinyayılmasınaxidmətedir. Kisəmərhələsiənçoxutökülənyarpaqlardainkişafedirvəqışlamayaxidmətedir. Pirenomisetlərintörətdiyixəstəliktipləriçoxmüxtəlifdir: unluşeh, gövdəvəbu-daqlardanekroz –xərçəngxəstəlikləri, ləkəliklərvə s. Aşağıdakısı-ralarpirenomisetləriçərisindəpraktikəhəmiyyətlidir: Microascales, Erysiphales, Hypocreales, Sphaeriales, Diaportales, Clavicipitales.


M vzu 1 1 ascomycota v ya kis li g b l kl r b si

Pirenomisetlərqrupsırası və ona daxil olan sıralar


M vzu 1 1 ascomycota v ya kis li g b l kl r b si

  • Microascalessırası

Bu sırayamənsubgöbələklərinmeyvəbədənitündrəngliperite-silərdir. Peritesilərəsasənsubstratınsəthindəəmələgəlir. Asko-sporlarpassivazadolur, peritesidənselikdamcılarıiləçıxırlar.Sıra-nınçoxlunümayəndələrikəndtəsərrüfatıbitkilərinəvəmeşətəsərrü-fatınaböyükzərərvururlar.

Ceratocystiscinsisıranınnümayəndələriarasındakəndvəmeşətəsərrüfatınaənçoxzərərvuranlardandır. C.ulmigöbələyiŞimaliAmerikavəAvropanınmeşə, park vəmühafizəzolaqlarındabecə-rilənbitkilərindəhollandxəstəliyinintörədicisidir. Yoluxmuşbitki-lərinyarpaqlarıtezlikləsaralırvəsoluxurlar. Budaqlarınucuquruyur. Güclüyoluxmazamanıbütünağacbirneçəgünmüddətindəquruyabilir.


M vzu 1 1 ascomycota v ya kis li g b l kl r b si

Ceratocystisfagacearum


M vzu 1 1 ascomycota v ya kis li g b l kl r b si

Ceratocystisfagacearum


M vzu 1 1 ascomycota v ya kis li g b l kl r b si

Ceratocystisfimbriata


M vzu 1 1 ascomycota v ya kis li g b l kl r b si

Ceratocystis ulmi


M vzu 1 1 ascomycota v ya kis li g b l kl r b si

Özünü yoxlama üçün mövzuya

aid test sualları

  • 1. Kisəli göbələklər üçün neçə mitsel xarakterikdir?

  • arakəsməsiz mitsel

  • mitsel stroması

  • çoxhüceyrəli mitsel

  • çılpaq protoplazma kütləsi

  • koremiya və sporodoxi


M vzu 1 1 ascomycota v ya kis li g b l kl r b si

  • 2. Taphrinales sırası özündə neçə fəsilə, neçə cinsi və növü birləşdirir ?

  • iki fəsilə, 4 cins və 200-ə qədər növü

  • bir fəsilə, bir cins və 100-ə qədər növü

  • bir fəsilə, beş cins və 150-ə qədər növü

  • üç fəsilə, bir cins və 100-ə qədər növü

  • bir fəsilə, bir cins və 400-ə qədər növü


M vzu 1 1 ascomycota v ya kis li g b l kl r b si

  • 3. Kisəli göbələklərin konididaşıyanları mitsel üzərində necə yerləşir?

  • mitsel üzərində yerləşir

  • Konididaşıyanlar mitsel üzərində yalnız yığım halında koremiyalarda yerləşirlər

  • Konididaşıyanlar mitsel üzərində yalnız yastıcıqlarda sporodoxiyalarda yerləşirlər

  • Konididaşıyanlar mitsel üzərində tək-tək yerləşir

  • Konididaşıyanlar mitsel üzərində tək-tək, yığım halında koremiyalarda, yastıcıqlarda sporodoxiyalarda və s. formada yerləşirlər


M vzu 1 1 ascomycota v ya kis li g b l kl r b si

  • 4. Ascomycota şöbəsinin bəzi nümayəndələrində cinsi proses zamanı anteridini nə əvəz edir ?

  • spermasiyalar

  • spermaqonilər

  • etsisporlar

  • dikariotik mitsel

  • bazidilər


M vzu 1 1 ascomycota v ya kis li g b l kl r b si

  • 5. Asklar və ya kisələr örtüyün quruluşuna görə hansı qruplara bölünürlər ?

  • prototunikat, entunikat

  • entunikat, spermaqonilər

  • prototunikat, askotunikat

  • peritunikat, askotunikat

  • entunikat, askotunikat


M vzu 1 1 ascomycota v ya kis li g b l kl r b si

  • 6. Ascomycota şöbəsinə daxil olan sinifləri sıralayın?

  • Myxomycetes, Euascomycetes, Zygomycetes

  • Chytridiomycetes, Archaeascomycetes, Zygomycetes

  • Oomycetes, Euascomycetes, Urediniomycetes

  • Archaeascomycetes, Hemiascomycetes,

  • Euascomycetes, Loculoascomycetes

  • e) Euascomycetes, Archaeascomycetes, Oomycetes


M vzu 1 1 ascomycota v ya kis li g b l kl r b si

  • 7. Taphrinales sırası göbələklərinin yaratdığı xarakterik xəstəlik tipi hansıdır?

  • deformasiya

  • ala-bəzəklik

  • xloroz

  • unlu şeh, mozaika

  • sürmə, dəmgil, xloroz


M vzu 1 1 ascomycota v ya kis li g b l kl r b si

  • 8. Şaftalıda yarpaq qıvrılması xəstəliyini hansı növ törədir?

a) Tahprina deformans

b) Tahprina occulta

c) Tahprina pruni

d) Tahprina cerası

e) Tahprina sepulae


M vzu 1 1 ascomycota v ya kis li g b l kl r b si

  • 9. Euaskomisetlər sinfi göbələkləri meyvə bədəninin tipinə görə hansı qruplara bölünürlər?

a) plektomisetlər, pirenomisetlər, diskomisetlər

b) askomisetlər, diskomisetlər, euaskomisetlər

c) pirenomisetlər, askomisetlər

d) diskomisetlər, hemiascomisetlər

e) plektomisetlər, askomisetlər, euascomisetlər


M vzu 1 1 ascomycota v ya kis li g b l kl r b si

  • 10. Microascales sırasına mənsub növlərin meyvə bədəni nədir ?

a) kleystotesi

b) apotesi

c) kleystotesi və apotesi

d) tünd rəngli peritesi

e) çox hüceyrəli mitsel


M vzu 1 1 ascomycota v ya kis li g b l kl r b si

  • Diqqətinizə görə təşəkkür edirəm


  • Login