Topra in d rt esas yapi maddes
This presentation is the property of its rightful owner.
Sponsored Links
1 / 63

TOPRAĞIN DÖRT ESAS YAPI MADDESİ PowerPoint PPT Presentation


  • 133 Views
  • Uploaded on
  • Presentation posted in: General

TOPRAĞIN DÖRT ESAS YAPI MADDESİ. Toprak Organik Maddesi Bütün organik maddeler karbon içerir Karbon elementi hayatın temelidir.

Download Presentation

TOPRAĞIN DÖRT ESAS YAPI MADDESİ

An Image/Link below is provided (as is) to download presentation

Download Policy: Content on the Website is provided to you AS IS for your information and personal use and may not be sold / licensed / shared on other websites without getting consent from its author.While downloading, if for some reason you are not able to download a presentation, the publisher may have deleted the file from their server.


- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - E N D - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

Presentation Transcript


Topra in d rt esas yapi maddes

TOPRAĞIN DÖRT ESAS YAPI MADDESİ


Topra in d rt esas yapi maddes

Toprak Organik Maddesi

  • Bütün organik maddeler karbon içerir

  • Karbon elementi hayatın temelidir.


Topra in d rt esas yapi maddes

  • Toprak organik maddesi, canlı veya ölü bitki materyalleri, canlı organizmalar, mikrobialvafaunal ürünler ve humus adı verilen kararlı kompleks organik maddeler içerir.

  • Organik maddelerin toprağın fiziksel, kimyasal ve biyolojik özelliklerine önemli etkileri vardır.


Topraktaki organik bile iklerin s n flar

Topraktaki Organik Bileşiklerin Sınıfları


Bu day kal nt s eri i g kg

Buğday Kalıntısı İçeriği (g/kg)

  • Çözünebilen bölüm288

  • Selüloz361

  • Hemiselüloz184

  • Lignin141

  • N-İçeren maddeler (Proteinler)9

  • Kül84


Topra in d rt esas yapi maddes

  • Parçalanma Hızları

  • Çözünebilen maddeler

  • Ham Proteinler

  • Selüloz

  • Hemiselüloz

  • Yağlar, Mumlar

  • Ligninler


Topra in d rt esas yapi maddes

  • Parçalanma Hızını Kontrol Eden Etmenler

    Biyokimyasal Kompozisyon

    Kimyasal Yapı

    Miktar

    Mikrobiyal ve Faunal Aktivite


Topra in d rt esas yapi maddes

Karbonhidratlar

MonosakkaridlerMikrobiyal ve kimyasal

oksitlenme

Kinonlar

Dihidroksi benzoik asit

ProteinlerpeptitlerAmino asitler Yoğunlaşmış Lignin

ürünler tanin

Mikrobiyolojik ve kimyasal ölü ya da canlı Su

oksidasyonMikroorganizmalardan

Metabolik ürünler

POLYHETRERO

CONDANSATE

HUMUS


Humik maddeler

Humik Maddeler

  • Mikrobiyal olaylar sonucu oluşan dirençli olmayan, tanımlanabilen biyomoleküller humik olmayan maddeler olarak tanımlanır.

  • Karmaşık, dirençli polimerik bileşikler hümik maddeler olarak tanımlanır.


Topra in d rt esas yapi maddes

Humik Maddelerin İçeriği

  • Moleküler ağırlıkları 2000 – 300000 dalton arasındadır. ( H atomunun kütlesi 1 Daltondur)

  • Bozunmaya dirençli

  • Silika killerle kompleks oluştururlar

  • pH ya bağlı yükleri vardır.


Humusun genel zellikleri ve toprakla etkile imleri

Humusun genel özellikleri ve toprakla etkileşimleri


Topra in d rt esas yapi maddes

Topraktaki Organik Maddeyi Etkileyen Faktörler

  • Kötü drenajlı topraklarda, çok fazla nem bitki kuru madde üretimini artırır ve göreceli kötü havalanma organik madde bozunmasını engeller.

  • Nem arttıkça topraktaki organik madde artar

  • Geri kalan bütün özellikler eşit olmak üzere, kumlu topraklara nazaran kil ve silt içeriği fazla olan topraklar organik madde olarak daha zengindir


Topra in d rt esas yapi maddes

Organik Maddenin Etkisi

  • Organo-minerallerin kompleklerinin oluşumunu

  • Birleşmeyi

  • Katyon ve anyon değişim kapasitesi

  • Kirleticilerin hareketini

  • Bozunma ve nütrient döngüsünü sağlar.


Topra in d rt esas yapi maddes

Organizmaların İhtiyaçları

  • Hetetrofikorganizmlarbiyo sentez ve enerji üretimi için organik karbona ihtiyaç duyarlar.

  • Protein sentezi için Azot (DNA, RNA)

  • DNA ve RNA için Fosfor

  • Proteinler için Kükürt

  • İz elementler ve su


Topra in d rt esas yapi maddes

Toprak Atmosferi

  • Toprak atmosferi hava atmosferinden farklıdır

  • Toprak biyolojik olarak porlu bir alandır.

  • Bitki kökleri ve toprak biyotasının aktiviteleri toprak atmosferini değiştirir.

  • Oksijen sınırlı ise metabolik olaylar değişir.


Topra in d rt esas yapi maddes

Gaz Dinamikleri

  • Normalde O2 derinlikle azalır ve CO2 derinlikle artar.

  • Toprak atmosferinde CO2 < % 0,5 ve

    O2 > % 10


Topra in d rt esas yapi maddes

Anaerobik Solunum


Topra in d rt esas yapi maddes

Anaerobik Solunum

  • Oksijen limitleyici iken Nitrat ana elektron kabul edicidir.


Toprak suyu

Toprak Suyu

  • Büyük ölçüde toprak havalandırmasını ve sıcaklığını toprak suyu kontrol eder.

  • Toprak suyu toprak nütrientlerinin bitkilere taşınması için gerekli ortamdır

  • Organik ve inorganik maddelerden kaynaklı hidrojen iyonları suda çözünür, böylece toprağın pH’sı değişir. Toprağın pH’sıda minerallerin çözünürlüğünü etkiler. Toprak suyu birkaç yolla kaybolabilir

    • Bitki yapraklarından terleme ile

    • Toprak yüzeyinden buharlaşma

    • Toprak porlarından rezervuarlara su drenajı ile

    • Yanal akış ve

    • Göreceli küçük porlarda tutulma ile

  • Toprağın yer çekimine karşı tutabileceği en fazla su miktarı alan kapasitesi kadardır. Bir toprağın alan kapasitesi yerçekimine karşı su tutabilecek küçüklükteki porların hacminin bir fonksiyonudur.


Topra in d rt esas yapi maddes

  • Toprak bitkiler iyon aldığı ortamlardır

  • Toprak çözeltisindeki iyonlar toprağın organik ve inorganik bileşiklerine sorblanabilir. Sorblanan iyonlar daha sonra toprak çözeltisine desorbalanbilirler.

  • Eğer toprak çözeltisi aşırı doygunsa mineral çökebilir. Toprak az doygunsa mineral çözülebilir.

  • İyonlar yer altı suyuna taşınabilir ya da yüzey akış süreçleri ile yok olabilirler.

  • İyonların yüzeye buharlaşma ya da kuruma ile hareketide olabilir

  • Mikroorganizmalar toprak çözeltisinden iyon giderebilirler.

  • Organizmalar öldüğünde ya da organik maddeler bozunduğunda iyon oluşur.

  • Atmosfere gaz salınımı olabilir. Gazlar toprak çözeltisinde çözünebilir.


Topra in d rt esas yapi maddes

Toprağı Oluşturan Faktörler

Ana Materyal

İklim

Topoğrafya

Biosfer

Zaman

Bu beş faktör birlikte çalışarak horizon adı verilen tek bir toprak profilini meydana getirir.

Orman Toprağı


Topra olu turan fakt rler

Toprağı Oluşturan Faktörler

  • İklim

    • Sıcaklık ve Yağmur

    • Dolaylı kontroller(ör. Bitki tipleri)

    • Bozunma oranları

    • Yağmur miktarı arttıkça, erozyon ve sızma hızı artar.


Topra olu turan fakt rler1

Toprağı Oluşturan Faktörler

  • Organizmalar

    • Doğal bitki örtüsü tipleri

    • Bozunma bitki büyüme oranına bağlıdır

    • Bitki ve hayvan aktiviteleri güçlü erozyon ajanları olan humik asit üretir.

    • Bitkiler kimyasal olarak aşınma yapabildiği gibi fiziksel aşınmaya da neden olabilir

    • Bitkiler toprak profilini kararlı hale getirir, hayvanlar (insanlarda dahil) erozyonu artırma eğilimindedir..


Topra olu turan fakt rler2

Toprağı Oluşturan Faktörler

  • Ana Materyal:

    • Kimya

    • Mineraloji

    • Tanecik boyutu


Topra olu turan fakt rler3

Toprağı Oluşturan Faktörler

  • Topoğrafya:

    • Zemin Eğimi

    • Yükseklik

    • Yön (ör:kuzeye bakma vs. güneye bakmaeğimleri)


Topra olu turan fakt rler4

Toprağı Oluşturan Faktörler

  • Toprağın yamaç aşağı taşınımı eğimin bir fonksiyonudur.

    • Erozyon hızı = f(S)

Yüzey eğiminin daha dik olması erozyona uğrayan materyalin sistemden taşınımını hızlandırır.


Topra in d rt esas yapi maddes

Toprağın Gelişimi


Kimyasal ve fiziksel bozunma

Kimyasal ve Fiziksel Bozunma

Bozunma İşlemi

  • Dağılma

    • Genişleme

    • Aşınma

    • Ufalanma

  • Parçalanma

    • Hidroliz

    • Hidrasyon

    • Yükseltgenme İndirgenme

    • Karbonasyon

  • Biyolojik aktivite


Kayalar n bozunmas

Kayaların Bozunması

Fiziksel Bozunma

Dünya yüzeyinde meydana gelen ve su, donma, sıcaklık değişimleri, rüzgar ve buzu da içeren fiziksel ve mekanik olaylar, dağılma ve aşınmaya neden olurlar. Bu olaylar sonucu meydana gelen parçacıklar genelde büyük boyutludur (silt, kum, çakıl). Fiziksel bozunma kırılan kaya parçalarından kaba topraklar çakıllar meydana getirir fakat kumlar ve siltler mineral tanelerinden meydana gelir.

Kimyasal Bozunma

Kimyasal bozunma ıslak ve sıcak koşullarda meydana gelir ve indirgenme sonucu bozunma ve/veya farklılaşmayı içerir. Kimyasal bozunma sonucu oluşan parçacıklar ayrı mineral taneleri içeren ince topraktır. Kil mineralinin tipi ana kayaya ve yerel drenaja bağlıdır. Kuartz gibi bazı mineraller fiziksel bozunmaya dirençlidir ve değişmeden kalırlar.


Topra in d rt esas yapi maddes

  • Mekanik Bozunma: kimyasal yapıda değişme olmaz sadece ince parçalara ayrışma olur.


Topra in d rt esas yapi maddes

Kimyasal bozunma: kimyasal reaksiyonlşarın sonucu ayrışma

CaCO3+CO2+H2O ---> Ca2+ + 2HCO3-


Mekanik bozunma

Mekanik Bozunma

  • Fiziksel Ayrışma

    • basınç salınımı

    • su: donma – çözülme çevrimleri

    • çatlaklardaki tuzların kristalleşmesi

    • ısıl genleşme ve daralma

  • Bütün bu etmenler bozunma süreçlerine maruz kalan toplam yüzey alanını artırır.


Mekanik bozunma1

Mekanik Bozunma

Pul Pul Dökülme:

Kayalar dünya yüzeyine paralel şekilde katmanlar halinde ayrılır. Kayanın üzerinde bir katman yoksa kaya genişler ve pul pul dökülme meydana gelir.


Topra in d rt esas yapi maddes

Birçok magmatik kayaç, özellikle granit, derinlerde oluşur. Yeryüzüne çıktıklarında genişlerler. Genişleyen kayaların maden yataklarının duvarlarını patlatma riski taşır. Bu kırıklar ya da eklemler donmayı veya diğer erozyon yapıcı işlemleri artırabilir.


Donma kamalanmas atlak ve eklemlerdeki buzlanma geni leyerek kayalar par alar

DonmaKamalanması: çatlak ve eklemlerdeki buzlanma genişleyerek kayaları parçalar.


Topra in d rt esas yapi maddes

Parçalanmış kayalar, tekrarlanan donma ve çözülme döngüsünün olduğu soğuk ortamlarda oluşurlar.


Topra in d rt esas yapi maddes

Termal genleşmeye bağlı ekstrem sıcaklık değişimlerinin olduğu çöl ortamlarında kayalar parçalanır. Farklı genleşme oranlarına bağlı olarak tekrarlanan şişme genleşme olaylarıda kayaları parçalar.


Fiziksel bozunman n rol

Fiziksel Bozunmanın Rolü

  • Kaya parçacıklarının taşınımı kolay olan daha küçük parçacıklara ayırır.

    2) Kayanın bozunmaya maruz kalan alanını genişletir ve fiziksel ve kimyasal bozunmaya daha fazla savunmasız hale getirir.


Y zey alan ve bozunma

Yüzey Alanı ve Bozunma


Bozunma oranlar

Bozunma Oranları

Kayalardaki çatlaklar su yollarıdır, mekanik bozunmayı artırırlar.


Kimyasal bozunma

Kimyasal Bozunma

  • Tanım:

  • Bir mineralin bir formdan diğerine değişimi ya da bozunmasıdır

  • Mineral Bozunması

    • karbonat çözülür

    • birincil mineraller--> ikincil minerallere (çoğunlukla killer)


Topra in d rt esas yapi maddes

Kimyasal Bozunma

Su ana etmendir:

Çözünme

  • Birçok iyonik ve organik madde suda çözülür

    • Silika, K, Na, Mg, Ca, Cl, CO3, SO4

      Asit Reaksiyonları

  • Su + karbon dioksit <---> karbonik asit

  • Su + sülfür <---> sülfürik asit

  • H+minerallerin parçalanmasında etkindir


Topra in d rt esas yapi maddes

Çzözünme

H2O + CO2 + CaCO3 --> Ca+2 + 2HCO3-

su + karbon dioksit + kalsit

Kalsiyum ve bikarbonat iyonuna

çözülür

Topraktaki biyolojik aktivite CO2

üretir

Yüzey akışlarında bikarbonat

baskındır


Topra in d rt esas yapi maddes

Kimyasal Bozunma

Oksidasyon

  • Suda çözünmüş oksijen sülfatların, ferruz oksitlerin, doğal metallerin oksidasyonunu gerçekleştirir.

    Organik Aktivite

  • Bitki materyalleri H+ iyonları açığa çıkarır.


Topra in d rt esas yapi maddes

Kimyasal Bozunma

  • Hidrasyon: su moleküllerinin bir kayadaki, kristal yapıya tutunması, genişleme ve zayıflamaya neden olur.

  • Hidroliz: sudaki hidrojen ve oksijenin kayayla birleşmesi yeni maddeler oluşturur.


Zelti kayalar n suda z ld i lem

Kimyasal Bozunma

Çözelti: kayaların suda çözüldüğü işlem

  • pH ve sıcaklıktan çokça etkilenir

  • Su doygun hale geldiğinde kimyasallar çökebilir.

  • Kalsiyum Karbonat (kalsit, kireç taşı), sodyum klorür (tuz), ve kalsiyum sülfat (alçı taşı) çözeltide bozunmaya eğilimlilerdir.


Topra in d rt esas yapi maddes

Bozunmaya Direnç

Kristalleşmeye ilk

Eğilimi olan

Hızlı Bozunma

Bowen’s

Reaksiyon

Serisi

Goldrich

Kararlılık

Serisi

Kristalleşmeye

Son eğilimi olan

Yavaş Bozunma


Olivin p i ro ksin den kile

Olivin/piroksindenKile

+ H2CO3 (acid)


Feld spad dan kile

Feldspad dan Kile

+ H2CO3 (acid)


Kuartz dan kuartza

Kuartz dan Kuartza(!)

+ anything


Kalsitten

Kalsitten …….

+ herhangi birşey

hiçbirşey


Topra in d rt esas yapi maddes

This photo of Lime Sink was taken on 20 July 1932, over a week after the drawdown, which occurred over the night of 9-10 July.


Biyolojik bozunma

Biyolojik Bozunma

  • Doğada kimyasal veya mekanik olabilir

    • kökler kayaları ayırır

    • kökler kayaları bozan asitler üretir

    • hayvanların yeraltındaki yuvaları


Biyolojik etmenler

Biyolojik Etmenler

  • Liken, mantar, bakteri, solucan

Liken (mantar-alg ortak yaşam) mantarın ayrıştırıcı özelliğini kullanarak kayanın üzerini

yavaş yavaş ayrıştırır ve

kayanın rüzgar ve yağmur ile parçalara ayrılmasına neden olur.


L kenler

LİKENLER

  • Toprak altından yüzeye çıkan bir kaya hiçbir yaşam belirtisi göstermez.

  • Oraya ilk ulaşan rüzgar ve yağmurla taşınan likenlerdir.

  • Likenler kayayı parçalar, liken popülasyonları ve atıkları kaya çevresinde az da olsa organik bir birikim yaratırlar.

  • Parçalan kaya parçacıkları ve bu organik madde daha

  • Sonunda çalımsı bitkiler, ağaçlar büyümeye başlar.


Mantar bakter

MANTAR/BAKTERİ


Solucanlar

SOLUCANLAR

  • açmış oldukları galeriler

  • dışkılarının içermiş olduğu yüksek besin maddesi nedeniyle toprak verimliliği

  • stabil agregatların oluşumu

  • toprak strüktürünün iyileştirilmesi

  • toprakların infiltrasyon ve su tutma kapasitelerinin artırılması gibi bir seri fiziksel özellik üzerine olumlu etkileri bulunmaktadır.


  • Login