İŞ DOYUMU VE İŞYERİNDE STRES
This presentation is the property of its rightful owner.
Sponsored Links
1 / 36

İŞ DOYUMU PowerPoint PPT Presentation


  • 127 Views
  • Uploaded on
  • Presentation posted in: General

İŞ DOYUMU VE İŞYERİNDE STRES Yard.Doç.Dr. Ayda Büyükşahin A.Ü. D.T.C.F. Psikoloji Bölümü [email protected] İŞ DOYUMU. Çalışanların işlerini olumlu ya da olumsuz değerlendirmeleriyle ilgilidir. İş doyumu, bireyin yaptığı iş hakkındaki genel tavrı olarak tanımlanmaktadır.

Download Presentation

İŞ DOYUMU

An Image/Link below is provided (as is) to download presentation

Download Policy: Content on the Website is provided to you AS IS for your information and personal use and may not be sold / licensed / shared on other websites without getting consent from its author.While downloading, if for some reason you are not able to download a presentation, the publisher may have deleted the file from their server.


- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - E N D - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

Presentation Transcript


Doyumu

İŞ DOYUMU VE İŞYERİNDE STRES Yard.Doç.Dr. Ayda BüyükşahinA.Ü. D.T.C.F. Psikoloji [email protected]


Doyumu

İŞ DOYUMU

  • Çalışanların işlerini olumlu ya da olumsuz değerlendirmeleriyle ilgilidir.

  • İş doyumu, bireyin yaptığı iş hakkındaki genel tavrı olarak tanımlanmaktadır.


Doyumu

İş doyumunu etkileyen etmenler nelerdir?


Al ana ili kin de i kenler

Çalışana ilişkin değişkenler;

  • Yaş (+)

  • Eğitim düzeyi (+)

  • Çalışma deneyimi (+)


Al ana ili kin de i kenler1

Çalışana ilişkin değişkenler;

  • Kişilik Özellikleri:

    • A Tipi Davranış Özellikleri>

      • Sabırsızlık

      • Zamanla yarışma

      • Yüksek başarı yönelim olma

      • Hızlı çalışma ve konuşma

      • Birkaç işi birden yapmaya çalışma

      • Öfke duyma.

      • Beklemeye tahammül edememe.

      • Nitelikten çok niceliğe önem verme.


Doyumu

  • B Tipi Davranış Özellikleri>

    • daha rahat olma

    • daha uysal olma

    • daha az rekabetçi olma

    • daha az saldırgan içerikli davranışlarda bulunma

    • daha az paniğe kapılma


Doyumu ve i perfonmas n

İş Doyumu ve iş perfonmasını

  • Aşırı başarı yönelimli olma

  • çok fazla sorumluluk yüklenme

  • olayları stresli olarak ele alma

  • sık sık panik duyguları yaşama

  • dikkati yapılan işe odaklayamama

  • Benlik saygısı

  • Güvenli bağlanma stili

NEGATİF

POZİTİF


In zellikleri

İşin Özellikleri

  • Bireyin kendini gerçekleştirmesi

  • Sorumluluk miktarı

  • İş ortamının amaç ve beklentileriyle bireysel amaç ve beklentilerinin uyumlu olması

  • Yapılan işin ve görevin türü

  • Terfi olanakları

  • iş tanımların iyi yapılmış olması


Yerinin fiziksel zellikleri

İşyerinin Fiziksel Özellikleri

  • İş aletlerinin, araç ve gereçlerin düzenlenmesi

  • Tezgah ve makinaların nitelikleri ve durumu

  • Aşırı gürültülü,havalandırma miktarı, ışıklandırma durumu, sıcak ya da soğuk çalışma ortamı

  • İş güvenliği

  • Kalabalık çalışma koşulları


Kurumsal etmenler

Kurumsal etmenler

  • İşin işyerindeki ve toplumdaki prestiji

  • İdari politikalar

  • Küçülme

  • Çok fazla ya da az yapılandırılmışlık

  • Örgüt kültürü

  • Eğitim ve denetim biçimi

  • Ücret ve ödüllendirme sistemleri

  • Örgütsel kararlara katılım düzeyi

  • Esnek çalışma koşulları


Ki ileraras ili kiler

Kişilerarası ilişkiler

  • Amirler ve meslektaşlarla ilişkiler

  • Çalışan ve işveren arasındaki gerginlik

  • Eşitsizlik algılaması

  • Çalışanların birbirlerine bağlılığı

  • Amirlerin adil olarak algılanması


Doyumuna li kin kuramlar

İş Doyumuna İlişkin Kuramlar

  • Gereksinimler Kuramı: Maslow’un gereksinimler kuramı.

  • Temel gereksinimler: fizyolojik gereksinimler, güvenlik gereksinim, sevgi gereksinimi, saygınlık gereksinimi, kendimi gerçekleştirme.

  • birinde yeterince doyuma ulaşınca, kişi davranışlarını bir üst basamağa yöneltir.

  • İş doyumu bireyin temel gereksinimlerinin doyurulması ile ilişkilidir.


Ki etmen kuram herzberg ve ark

İki Etmen Kuramı (Herzberg ve ark.,)

İki Etmen Kuramı (Herzberg ve ark.,)

  • Doyum ile doyumsuzluk iki ayrı etmen olarak ele alınmalıdır.

  • İşin içeriği ile ilgili etmenler (başarı, ilerleme, sorumluluk) bireye doyum verici ya da güdüleyici etmenlerdir.


Iki etmen kuram

iki etmen kuramı

  • İş ortamı ve çevre ile ilgili gözetim, çalışma arkadaşları, çalışma koşulları, ücret, yönetim biçimi, iş güvenliği gibi etmenlerse doyumsuzluğa yol açıcı etmenler olarak değerlendirilir.

  • Herzberg’e göre, sadece işin içeriği ile ilgili güdüleyici etmenler iş doyumu üzerinde etkili olmaktadır.


E itlik kuram

Eşitlik Kuramı

  • Birey işini diğerleriyle karşılaştırır, ve hakçalık temelinde değerlendirirse doyum artar.

  • Birey Ödül- bedel= kazancı’nı diğerlerinin kazancıyla karşılaştırır.


Doyumu

İşyerindeki Stresin Nedenleri


Stres puanlar

OLAYLARAĞIRLIK PUANI

Eşin ölümü100

Boşanma 73

Ayrılma 65

Hapis cezasına çarptırılmak 63

Yaralanma, hastalık 53

Evlilik 50

İşten atılmak 47

Eşle barışma 45

Emekli olmak 45

Ailede önemli bir sağlık sorunu 44

Hamilelik 40

Cinsel sorunlar 39

Aileye yeni birinin gelmesi 39

İş planında ayarlamalar 39

Mali durumda değişme 38

Yakın bir dostun ölümü 37

Farklı bir işe geçme 36

OLAYLARAĞIRLIK PUANI

Aile kavgalarının sıklaşması35

Büyük miktarda borç31

İşte görev değişmesi29

Aileden çocuğun ayrılması29

Kişsel başarılar28

Eşin işten ayrılması26

Amirlerle sorunlar23

İş koşullarının değişmesi20

Okul değiştirme19

Tatiller13

Stres Puanları


Az al ma

AZ Çalışma

  • kişinin zamanını doldurmayan veya

  • yeteneklerine göre yetersiz ya da

  • çok basit bir işe sahip olmasıdır.


A r al ma a r y klenme

Aşırı Çalışma: Aşırı Yüklenme

  • Nicel Aşırı Yüklenme:

    • Eldeki kısıtlı zamanda yapacak çok fazla iş olması durumunda ortaya çıkar.

  • Niteliksel Aşırı Yüklenme:

    • Yapılması çok zor olan işlerle ilgilidir.


Doyumu

Aşırı ve Az Çalışmanın olumsuz etkileri nasıl azaltılabilir?

  • Uygun eleman seçimi,

  • adil terfi kararları,

  • çalışanların yetenekleriyle iş gereksinimlerinin iyi eşleştirilmesi


Rol at mas

Rol Çatışması

  • işin kapsamı ve sorumlulukları yapılandırılmamışsa veya iyi tanımlanmamışsa rol karmaşası ortaya çıkar.

  • İş ortamında eşitsizliklerin olması,

  • işin talepleri ile çalışanın değerleri ve beklentileri arasında farkların olması.


Doyumu

  • Rol karmaşasından kaynaklanan stresi azaltmak için

    • Görev tanımlara çalışanlara ayrıntılı olarak belirtilmeli

    • yöneticiler çalışanlardan ne beklediklerini ve sorumluluklarının ne olduğunu açıkça anlatmalı.


De i im

Değişim

  • yönetici değişikliği

  • iş süreçlerinin yeniden düzenlenmesi,

  • eğitim kursları

  • işyerine farklı özellikler, alışkanlıklar ve kültürel değerler getirebilecek olan genç çalışanlar

  • performans değerlendirme süreci


I beklentilerinin kar lanamamas

iş Beklentilerinin Karşılanamaması

  • Bir çalışanın beklediği terfiyi alamaması gibi.

  • Yetersiz takdir edilme ya da ödüllendirilme sistemleri.


Stresli olanlarla al mak

Stresli Olanlarla Çalışmak

  • stresli bir çalışan tarafından sergilenen gerginlik, endişe ve huzursuzluk diğer çalışanları kolayca etkileyebilir.

  • İş arkadaşlarıyla anlaşmazlıklar,


Olumsuz fiziksel al ma ko ullar

Olumsuz Fiziksel Çalışma Koşulları

  • Gürültü, aşırı sıcaklık, zayıf ışıklandırma, iş nöbetleri vb.


Kariyer plotosu

Kariyer Plotosu

  • Bireyin mesleki açıdan durağan bir sürece girmesi

    • Birey odaklı ploto: bireyin yetkinliklerini geliştirme sürecinin sona ermesi

    • Organizasyon odaklı ploto: Organizasyon içinde bireyin mesleki gelişimi için yolların tükenmesi


Zaman tuzaklari

ZAMAN TUZAKLARI

  • Plânsızlık

  • Öncelikleri belirleyememek ve sıralayamamak

  • Ertelemek

  • Kendini gereğinden fazla işe adamak

  • Acelecilik

  • Kırtasiyecilik ve verimsiz okuma


Doyumu

  • Rutin ve gereksiz işler

  • Açık kapı politikası (hayır diyememek)

  • Gereksiz telefonlar

  • Gündemsiz ve verimsiz toplantılar

  • Kararsızlık

  • Yetki verememek

  • Dağınık masa ve büro düzeni


Kararlara kat l m n yoklu u

Kararlara Katılımın Yokluğu

  • Katılımcı bir yönetimin uygulanmaması,

  • Bu da çalışanların işlerine yabancılaşmasına neden olabilir.


T kenm l k

TÜKENMİŞLİK

  • Aşırı çalışmayla sonuçlanan iş stresinin etkisi tükenmişlik durumu ile ifade edilir.

  • Tükenmişlik, çalışanların iş gereği karşılaştıkları kişilerle kurdukları sık ve yoğun etkileşimler sonucu ortaya çıkmıştır.

  • Tükenmişlikten yakınan çalışanlar işlerine karşı ilgisizdirler.


T kenm l k1

TÜKENMİŞLİK

  • Duygusal anlamda tükenmiş kişiler, kayıtsız, bunalmış,sinirli ve sıkılgandırlar.

  • Çalışma arkadaşları dahil iş ortamının her yönüne kabahat bulmaya yatkındırlar.

  • Zamanla yaptıkları işin niteliği kötüleşir


T kenmi lik sendromunun bile enleri

Tükenmişlik Sendromunun Bileşenleri

  • Duygusal Bitkinlik:

    • aşırı duygusal ve psikolojik taleplerden dolayı güçsüzlük ve boşluk (yalnızlık hissi)

    • Enerji eksikliği ve bireyin duygusal kaynaklarının bittiği hissine kapılmasıyla ortaya çıkar.

    • Birey için ertesi gün yeniden işe gitme zorunluluğu büyük bir endişe kaynağıdır.


Doyumu

  • Kişisel İlişkilerini Koparma:

    • Diğerleri ile olan ilişkilerde katılık ve sinirlilik,

    • diğer insanlara karşı azalan duygusuzluk hissi.

    • Küçültücü bir dil kullanma, insanları sınıflandırma, katı kurallara göre iş yapma, başkalarından sürekli kötülük geleceğini sanma duyarsızlaşmanın belirtileridir.


Doyumu

  • Azalan Kişisel Başarı Hissi:

    • Birinin çalışma ve gayretlerinin değersiz ve boşa olduğunu hissetmesi.

    • Bireylerin kendileriyle ilgili değerlendirmelerinin olumsuz bir nitelik kazanması biçiminde belirir.


Ba ml l

İş Bağımlılığı

  • Bitkinlik kurbanları bazen işkolik yani iş bağımlısı olarak tarif edilir.

  • İş bağımlılarının tümü işlerini iyi yapmak için çabalamaz,

  • onları işe sevk eden şey endişe ve güvensizliktir.

  • Bazı işkolikler de gerçekten işlerinden hoşlanırlar ve tatmin olurlar.


  • Login