Para teor s ve pol t kasi
This presentation is the property of its rightful owner.
Sponsored Links
1 / 222

PARA TEORİSİ VE POLİTİKASI PowerPoint PPT Presentation


  • 235 Views
  • Uploaded on
  • Presentation posted in: General

PARA TEORİSİ VE POLİTİKASI. Para nedir? Araçtır 1- Hesap Birimi: Mal ve hizmetlerin fiyatlarının belirlenmesinde , borçların degerlerinin belirlenmesinde , muhasebe islemlerinde hesap birimi olarak kullanılır .

Download Presentation

PARA TEORİSİ VE POLİTİKASI

An Image/Link below is provided (as is) to download presentation

Download Policy: Content on the Website is provided to you AS IS for your information and personal use and may not be sold / licensed / shared on other websites without getting consent from its author.While downloading, if for some reason you are not able to download a presentation, the publisher may have deleted the file from their server.


- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - E N D - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

Presentation Transcript


Para teor s ve pol t kasi

PARA TEORİSİ VE POLİTİKASI


Para teor s ve pol t kasi

Para nedir?

Araçtır

1-Hesap Birimi: Mal vehizmetlerinfiyatlarınınbelirlenmesinde, borçlarındegerlerininbelirlenmesinde, muhasebeislemlerindehesapbirimiolarakkullanılır.

2-MübadeleAracı ( DegisimAracı): Mal vehizmetlerinalımvesatımındakullanılır.

3-DeğerSaklamaAracı: Para, tasarrufamaçlıolarak da kullanılabilir.

Özellikleri:

-Birimbasınauygunfiyat

-Bölünebilme

-Kolaytasınabilme

-Kolaytaklitedilememe.


Paran n fonksiyonlar

Paranın fonksiyonları

  • Değişim aracı

  • Kıymet ve değer taşıyıcısı

  • Değer ölçüsü

  • Tasarruf aracı

  • Geri ödeme aracı

  • Likit bir varlıktır

  • Ekonomi politikası aracıdır


Para sistemleri

Para sistemleri

  • Mal-para

    • Midye kabuğu, kurutulmuş balık, büyük taş parçaları

    • Fakat bu paralar aşağıdaki özellikleri taşımamaktadır:

      • Kolay taşınabilirlik,

      • Küçük parçalara bölünebilme

      • Dayanıklı,

      • Kolay tanınma

      • Standart olma

      • Miktarının kolay artırılamaz

        Mal-para bu özellikleri taşımadığı için insan oğlu yeni arayışlara girdi


Metal para sistemi

Metal para sistemi

  • Aslında mal paradan bir farkı yoktur.

  • Altın, gümüş, demir, tunç, nikel


Ift metal para sistemi

Çift Metal Para Sistemi

Altın ve gümüş birlikte kullanılır. Avrupa ve ABD’de;

18. yy. ilk yarısından itibaren ortaya çıktı

19. yy’ın ilk çeyreğine kadar sürdü. (19 yy. başlarından itibaren altın para sistemi kabul edildi)

Altınvegümüsünbirliktekullanılmasınınnedenialtınstoklarınınazolmasıdır.

  • Buradaamaçlikiditesorununuortadankaldırmaktır.

    Bu sistemdehemaltın, hemgümüspara stokunubelirler.

    Her ikimadendenyapılanparalararasındayasalbiroranbelirlenir.

    Geneldeküçükalısverisleriçingümüs,büyükalısverisleriçinisealtınkullanılır.

    Ancak ihtiyaçtan dolayı gümüş üretiminin artmasıyla, gümüşün piyasa değerindeki düşmüş ve sistem aksaklığa uğramıştır. (Bundan dolayı Aksak Metal Sistemi de denir)

    Bu sistemleilgiliifade edilen önemli problem şudur:

    Bu sistem, degerlimadeninpiyasadançekilmesineveülkedısınaçıkarılmasına

    zeminhazırlar. Bu sistemingeçerlioldugudönemde, altındahaazbulunduguiçin

    dahadegerli, gümüsdahaçokolduguiçindahaucuzdur. (Bir ülkede diğer ülkeye göre düşük değer ile tespit edilmiş olan metal o ülkede para olarak kullanılmış; o ülkede yüksek değer ile tespit edilen metal ise diğer ülkeye kaçmıştır)

    Bununsonucundabireyleraltınlaislemyapmakistemeyip, piyasadaaltınınazalmasınanedenoldular. Bu,Gresham Yasasıolarakadlandırılır.


Para teor s ve pol t kasi

  • Gresham Kanunu: (Sir Thomas Gresham, 1519-1579) kral müşaviri

  • Merkantilizmin (?) geçerli olduğu dönemler

  • «kötü para iyi parayı kovar»

  • Daha değersiz olan gümüş paranın, daha değerli olan altını tedavülden kaldırmasına denir.

  • 1 altın=3 gümüş olsun

  • Gümüş basımı artırılınca, değeri düşer.

  • Ve 1 altın=4 gümüş olur (gümüş değer kaybeder, altın değerlenir)

  • Elinde altın bulunduranlar bunu eritip külçe haline dönüştürüp, bunla gümüş elde etmeyi tercih ederler.


Para teor s ve pol t kasi

GreshamYasasındandolayıçift metal sistemininuygulanmasınakarsıçıkanlaroldu.

Ancak19. yüzyılınbaslarındaaltınstandardınıbenimseyenülkelerdeortayaçıkanlikidite

sorunu, altıntaleplerininkarsılanamamasınanedenoldu.

Bu noktadaWalras’ınParasütKuramıdevreyegirer.


Para teor s ve pol t kasi

Parasütkuramı, çift metal standardınınkullanılmasıyoluylaikimadendenbirininarzındakiistikrarsızlıgıyavaslatmakiçindigerininparasütgöreviyapmasıdır.

Walras, para arzınıtekbirmadenebaglamanınpiyasadaistikrarsızlıganedenolacagını, bunedenleçift metal sistemikullanılmasıgerektiginiilerisürdü. Onagörealtınstogundabirazalmaolursa, gümüskullanılmıyorsa, ekonomidesorunyasanır,paraarzıazalırdahaazislemyapılırveüretimdüser.

Bu nedenleçift metal sistemikullanılarakaltınstogudüsükoldugundapara arzıgümüsleyenidenartırılabilir.


Tek metal para sistemi

Tek metal para sistemi

  • 1)- Altın yada 2)-Gümüş kullanılır. (ikisinden biri)

  • 1-Gümüş Para Sistemi:

  • Orhan Gazi Bursa fethiyle kendi parasını bastırdı

  • 1 akçe=1,202 gr gümüş taşımaktadır

  • (bu paralara gümüşün renginden hareketle «akçe» denir)

  • Zamanla altın da dolaşım ihtiyaçlarını karşılayacak düzeye ulaşınca, altın para sistemine geçiş sağlandı


2 alt n para sistemi

2- Altın Para Sistemi

  • Gümüşün devamlı şekilde aksaması karşısında 19. yy başlarında Avrupa ve Amerika’da çift metal sis. terk edildi.

  • Altınstandardında, ülkedekipara arzıaltınstogutarafındanbelirlenir.

    • (Altın miktarı artarsa, piyasadaki para miktarı da artar)

  • Ülkedekibütünmallarınfiyatıyasalartarafındanaltıncinsindenbelirlenir.


  • Para teor s ve pol t kasi

    • Ülkeleraltınstandardınınedenkullanır?

      • Fiyatistikrarınısaglamak,

      • Uluslararasıfiyatdalgalanmalarınıönlemek,

      • Ticaretgelirlerininadildagılmasınısaglamak,

      • Uluslararasıticaretikolaylastırmak,

      • Ödemelerdengesikrizianındabukrizinçözümlenmesiiçinkullanılır.


    Rnek 1

    Örnek 1:

    • Birülkedegenelfiyatdüzeyindebirartısvar


    B ir lkede demeler dengesi a g var sa bp 0 bu lkeden alt n k s olur ve alt n stogu azal r

    Birülkedeödemelerdengesiaçıgıvarsa: (BP<0)Bu ülkedenaltınçıkısıolurvealtınstoguazalır.


    Para teor s ve pol t kasi

    • BP>0 olsun

    • Ülkede para arzı artar. Fiyatlar gen sev. artar.

    • X düşer, M artar.

    • Ve böylece BP fazlası azalır

    • BP=0 olur


    Para teor s ve pol t kasi

    • altın para sistemi uygulama aşamaları:

    • 1-Altın sikke standardı

    • 2-Altın külçe standardı

    • 3-Altın kambiyo standardı


    Para teor s ve pol t kasi

    • 1-Altın sikke standardı

    • Batı Avrupa’da ilk ülke İngiltere 1816 CoinageAct

      • Altın sikke ayarı 22 krat; ağırlık 7,988 gram

    • Osmanlı FSM. 1478 ilk altın sikke

    • (1879 yılına kadar Osmanlı’da çift metal sistemi uygulandı)


    Para teor s ve pol t kasi

    • 2 –Altın Külçe Sistemi:

    • Külçe altınlar piyasada dolaşmaz. Bunların yerine bir kısım belgeler dolaşır:

    • Altın Sertifikası, banknot,

    • kaime (Osmanlı’daki kullanıldı)

    • Anında değiştirilir.

    • Piyasada altın dolaşmaz, bu paraların (belge, sertifika) altın karşılığı bulunur.

    • (Külçenin taşınmasındaki ve güvenliğindeki sıkıntılar)


    Temsili para sistemi

    Temsili Para Sistemi

    Altın yada gümüş karşılığı kullanılan belgeler.

    Bunlar Temsili Paradır. Banknot, Kaime, Sertifika

    Mal para sistemininkullanıldıgıdönemlerdeinsanlaraltınvegümüslerinisaklamalarıiçinsarraflaraemanetetmis, karsılıgındabunlarıtemsiledenmakbuzlaralmısveödemelerindebumakbuzlarıkullanmıslardır.

    Dahasonraaltınkarsılıgımakbuzvermeisinibankalaryapmayabaslamısvebankalarınaltınkarsılıgıçıkardıklarıkagıtparayabanknotadıverilmistir.


    3 alt n kambiyo standard

    3-Altın Kambiyo Standardı

    • Piyasada dolaşan paranın, belirli gram ve ayardaki altına sabitlenmiş bir başka yabancı paraya belli bir parite üzerinden bağlanması sözkonusudur.

    • Yani milli para belli bir kurdan yabancı paraya bağlanır. Yabancı para belli bir ayar ve ağırlıktaki altın ile temsil edilir.

    • Örnek: BrettonWoods sistemi

    • TL dolara sabitlendi (belli bir kurdan)

    • Dolar ise altına konvertible (1 ons=34,90 dolar)

    • Milli para önce dolara çevrilecek sonra da altına dönüştürülebilecek.


    Ka t para sistemi

    Kağıt Para sistemi

    Kâgıtpara sistemindekâgıtpara altınadönüstürülemez. Bu sistem, paranıntekelciüretiminigerektirir.

    Bu sistemegöre, paranınyapıldıgımadeninönemiyoktur, önemliolansözüedilenparanınfiyatıdır.

    Bu durumda, para kâgıttanda olabilir. Kagıdınmal olarakdegerineredeysesıfırdırancakbirmübadelearacıolarakkullanılmasıvekanuniödemearacıolarakkabuledilmesihükümettarafındanilanedildigiiçindegerlidir.

    Fiat money (fiat para) (itibari para)

    Çin MÖ 2500 ilk kağıt para

    Avrupa da ilk kağıt para İsveç 1661

    Günümüzde kullanılan dolar 1863 ABD (altın ve gümüş karşılığı olarak piyasaya sürüldü)

    Osmanlı; Tanzimatla birlikte başlandı. 1840 (kaime-i mutebere-i nakdiyye)


    Zetle ka t para

    Özetle kağıt para

    • Dolaşımdaki paranın taahhüt edilmiş bir karşılığı yoktur

      • (para değerini parayı basan kurumdan/yapıdan alır)

    • Sınırsız dolaşım hakkı var

    • Paranın değeri piyasa tarafından belirlenir


    Para teor s ve pol t kasi

    • AtçalıKel Mehmet Efe (1780 - 1830; kısacaAtçalıKelMemet de denmektedir), Aydın'ınAtçakasabasında fakir biraileninçocuğuolarakdünyayagelmiş, vegençyaşındadağaçıkarakzeybekolmuş, dahasonra da 1829-1830 Aydın İhtilaliolarakanılanhareketeönderliketmiştir. (ihtilalterimininOsmanlıtarihlerindeyereldüzendeayaklanan, mevcutidarecilerikaçıranveyakarışıklığameydanverenleriçinkullanıldığınıburadabelirtmekgerekir.)

    • Aydınlılar, Kütahya, ManisaveDenizli’ninkimiilçelerionundüşüncelerinisevinçlekarşılayıponakapılarınıaçtılar. Onakarşı Aydın mütesellimiveadamlarınındışındakimsesilahkullanmamıştı. O veyaadamları, buyerlerebirerkurtarıcıolarakgirmişlerdi. Kel Mehmet, kendisiniAydın’avaliatamasınınardından ilk işolarakeskidüzenikökündenyıkmış, kötüidareciveayandankişilerikaçırmıştır. Halkıncanı, malı, ırzıteminataltınaalınmış, gezihürriyetinitesisetmiştir. Dahasonramültezimlerin, zabitlerinhalkakanundışıyüklediklerivergileriazaltmış, hattabazılarınıtümdenkaldırmıştır. İstanbul’abağlılığınıbildirerekyıllarcatahsiledilemeyenvergileritoplayarakgöndermiştir. Yönetimdenserbestticaretvetarımınkorunmasını, kanunlarındeğiştirilipdahaeşitlikçikanunlarınyapılmasını, askerliğinyeniesaslarabağlanmasınıistemiştir. Kendisine “Vali-iVilayet, Hademe-iDevletAtçalıKel Mehmet” ünvanınıvererekbuadlamühürve para dahibastırmıştır.

    • 1829’da Aydın devletgüçleritarafındangerialındı. NazillitaraflarınakaçanEfe, Nazilli’ninTepecikköyündedevletgüçleriylegirdiğibirçatışmasonucu 10 Haziran 1830’da yakalanaraköldürüldü.

    • AydınileNazilliarasındakiAtçakasabasındabugünAtçalı'nınanısınabir "AtçalıKel Mehmet Efe" heykelibulunmaktadır. MimarTamer Başoğlu'nunprojesinihazırladığıheykelintemeli8 Temmuz1969tarihindeatılmıştır. 82000 TL'yemaledilenheykel27 Eylül1970tarihindetamamlanmıştır. Heykelinkaidesinde, suelin, çeşmeelin, tekneAtçalıKel'inyazmaktadır


    Para ikamesi

    Para ikamesi

    • Yerli para yerine yabancı paranın kullanılması

    • İlk aşaması: Dolarizasyon

    • İleri aşaması: Resmi Dolarizasyon

      • Ekvator, Panama (ülkede ekonomik göstergeler çok olumsuzdur. Yüksek enf, yüksek faiz, yüksek kamu borcu)

      • Bu sebeplerden dolayı, günlük hayatta yabancı para kullanılır. Yerli para kullanımı yoktur. (Arjantin tarihte dolara geçmek için talepte bulunmuş. ABD kongresinde değerlendirilmiş ancak uygulamaya geçilmemiştir.)

    • Türkiye’de durum: 1989 sermaye ve döviz serbestliği getirildi. 1990 konvertible oldu.

    • 1993 döviz mev./GSYH>TL mevduat/GSYH


    Para ikamesi1

    Para ikamesi

    • Para ikamesini belirleyen unsurlar:

      • yüksek enflasyon, (yerli para ve ulusal tahvil talebi düşer; yabancı varlık talebi artar)

      • Kurun yükselmesi

      • Kurun artacağı yönündeki bekleyişler

      • Kamu borcunun ve faizlerin yüksek olması

      • Sabit kur uygulamasıyla uyumlu olmayan para ve maliye politikaları.

        • 1. kuşak kriz modelleri: kamu borcunun yüksek olması ve Hazinenin TCMB’den borçlanarak bu açığı kapatması (1994 Türkiye)

      • Sabit kur uygulamasında, yerli paraya dönük spekülatif ataklar. (ERM krizi 1992, İngiltere)

        Türkiye’nin tarihsel durumu:

        1994:

        Kamu borcu yüksek (% 150 artmış ),

        enflasyon yüksek (% 100 üzerinde),

        devalüasyon beklentisi var. (TL, 1987’e göre % 20 daha değerli.) Ocak 94 maaşlarıyla memurlar dolar alır. Ocak, Mart aylarında toplam 3 devalüasyon yapıldı.

        2001 yılı örneği:

        Kamu borcu yüksek; faizler yüksek, TL değerli.


    Para arz

    Para Arzı

    • Belli bir anda ekonomide dolaşımda olan para miktarına denir.

    • TCMB Para Arzı tanımları:

    • Likit olma (nakit olma veya kolay nakte dönüştürülebilme özelliğine göre sınıflandırmaya tabi tutulur)

    • M1: dolaşım + vadesiz mev (en likit)

    • M2: M1 + vadeli

      • Vadeli mev: Para benzeri denir

    • M3: M2+ Repo işlemlerinden sağlanan fonlar+ Para Piyasası Fonları (menkul kıymetler/ A tipi fonlar)


    Para arz akt rleri

    Para ArzıAktörleri

    • 1- MerkezBankası

    • 2- MevduatBankaları

    • 3- MevduatSahipleri

    • 4- BankalardanBorçlananlar


    Merkez bankac l g

    MerkezBankacılıgı

    Merkezbankasıniteliginitasıyanilk banka, 1694 yılındakurulanIngiltereBankası’dır. (BoE)

    Bu bankadansonrabirçokAvrupaülkesindemerkezbankasıkurulmustur.

    Dahaönceemisyonhakkınıelindetutanözelsermayelibankalarbuislevleriniveyetkilerinimerkezbankalarınadevretmislerdir.

    Merkezbankalarınıngelismesiözellikle20. yüzyıldabaslamıstır.

    1920 yılındaBrüksel’detoplananUluslararasıMaliyeKonferansındapara vekredifaaliyetlerinidüzenlemeküzerebirçokülkedemerkezbankalarınınkurulmasınakararverilmistir.

    Merkezbankalarınınekonomideçokönemlibirtakımislevlerivardır. Bunlar:

    • Banknotihracı,

    • Paranın satın alma gücününkorunması,

    • Banknotlarınfizikikalitesininkorunması,

    • Kaydi para yaratımındaanahtarroloynama,

    • Devletinhesabınıtutması,

    • Devleteödünç para vermesi,


    Tcmb a l m nedir

    TCMB (açılımı nedir)

    • 1715 sayılıyasaile11 Haziran1930 tarihinde AŞ olarak kurulmustur.

    • 2001 krizi sonrası TCMB yasasında değişikliğe gidilmiştir.

    • 25 Nisan 2001

    • Temelamacı, fiyatistikrarınısaglamaktır. Banka, fiyatistikrarınısaglamakiçinuygulayacagıpara politikasınıvekullanacagıpara politikasıaraçlarınıdogrudankendisibelirler.

    • Para politikasınıuygulamadatekbasınayetkilidirancaktemelamacıileçelismemekkaydıylahükümetinbüyümeveistihdampolitikalarını da destekler.

      • Buna esnek enflasyon hedeflemesi denir. (Yani enflasyonun yanında Y ve u’yu da dikkate alabilmektedir. Eğer sadece enflasyonu dikkate alsaydı, Katı enflasyon hedeflemesi olacaktı)


    25 04 2001 ncesi durum nas ld

    25.04.2001 öncesi durum nasıldı?

    • Hazine TCMB’den KVA (?) alabilir

    • Kredi alabilir

    • TCMB, birincil piyasadan (?) DİBS (?) alabilirdi.

    • (Nisan ayında yasal düzenleme yapıldı. No more KVA. Ancak 5 ay boyunca istisna getirildi. Çünkü, kamu bankaları ve TMSF’ye devredilen bankaların vaziyeti çok kötüydü.

      • Kamu bankaları ve TMSF’ye devredilen bankalar durumu?

  • 2000 yılı TCMB NİV (?): 1,5 milyar;

  • 2001 yılı TCMB NİV: 19 milyar )


  • Ncesinde durum nas ld

    Öncesinde durum nasıldı?

    • 1989 da Hazine ile TCMB bir anlaşma yaptı.

      • MB’nin ekonomik bağımsızlığını (?) kazanmasına yard oldu.

    • KVA kullanımında daha temkinli (sınırlı) olunacak. Limitler zorlanmayacak.

    • Limit aşımı olursa, piyasa faiz haddinden geri ödeme yapılacaktı.

    • 1990 yılı TCMB ilk para programını yayınladı. NİV artışı olmadı. Başarılı bir yıl oldu.

    • 1991: Para programı yayınlanamadı. NİV limiti aşılmaya başlandı. (Körfez Savaşı)

    • 1992 NİV sınırı aşıldı.

    • 1993 te durum nasıldı?


    1993 94 te durum nas ld

    1993-94’te durum nasıldı

    • 1993

    • KVA’nın sıfırlanması için girişimlerde bulunuldu. Kanun Meclisten geçti

    • TCMB başkanı Rüştü Saraçoğlu ve 2 yrd istifa etti. (ağustos 1993)

    • Aynı ay (Ağustos 1993), Mecliste alına kararla Hazinenin TCMB’ye borçları sıfırlandı.


    Yeni durum nas l oldu

    Yeni durum nasıl oldu?

    • TCMB Hazineye

      • Kredi veremez

      • KVA veremez

      • TCMB, birincil piyasadan DİBS alamaz. Sadece ikincil piyasada (?-örnek: ticari bankalardan ) DİBS alabilir.

      • Yani BIST Repo-Ters Repo Pazarında veya kendi bünyesindeki APİ’lerle (?) ikincil piyasadan DİBS alabilir.


    Tcmb nin temel g revleri

    TCMB’ninTemelGörevleri

    • Açıkpiyasaislemleriyapmak.

    • HükümetlebirlikteTürkLirasınıniçvedıs degerinikorumakiçingereklitedbirlerialmakvekurrejiminibelirlemek.

    • Zorunlukarsılıklarilgiliusulveesaslarıbelirlemek.

    • Disponibilite (kaldırıldı-2005)ileilgiliusulveesaslarıbelirlemek.

    • Reeskontveavansislemleriyapmak.

    • Ülkealtınvedövizrezervleriniyönetmek,

      • S: TCMB, neden döviz ve altın rezervine sahiptir.

    • Ödemevemenkulkıymettransferivemutabakatsistemlerikurmakvebunlarınkesintisizislemelerinisaglamak,

    • Finansalsistemdeistikrarısaglayıcıve para vedövizpiyasalarıileilgilidüzenleyicitedbirlerialmak (ROM, ort.fonlama maliyeti)

    • Malipiyasalarıizlemektir.


    Tcmb nin g revleri

    TCMB’nin görevleri

    • Hükümete karşı görevleri

    • Hazineye karşı görevleri

    • Piyasalar açısından görevleri

    • Bankalar açısından görevleri


    Para teor s ve pol t kasi

    • Hükümete karşı görevleri

    • Temel yetkiler:

    • Banknot ihraç etme imtiyazı ile para ve kredi konularında karar alma ve hükümete öneride bulunma yetkisine sahiptir.

      • S: Madeni parayı kim basar, Pul nedir?

    • Müşavirlik görevi:

    • para ve kredi konularına ilişkin tedbirlerin alınması hususunda hükümete görüş bildirir.

    • Enflasyon hedefini hükümetle birlikte belirler

      • S: Enflasyon hedefi nasıl/hangi yolla kamuya ilan edilir?


    Para teor s ve pol t kasi

    • C: OVP ile ilan edilir.

    • 2-Hazineye Karşı olan Görevler:

    • Hazinenin (Yani devletin) Veznedarı olmak:

    • Devletin ülke içinde ve dışındaki tüm ödemelerini, bütün hazine işlemlerini (yurtiçi+dışı havale, para nakil) ücretsiz olarak yapar.

    • TCMB bilançosunda,

    • Varlıklar (Aktifler)

    • Altın (bir kısmı Hazineye aittir)

    • Rezerv Dilimi Pozisyonu (Hazinenin kullanması için IMF’nin tahsis ettiği kredi/her an kullanıma hazır&altın ve yabancı para olarak ödenen kısım.)

    • Kaynaklar (Pasifler)

    • Kamu mevduatı (Hazinenin, Genel bütçe, Özel bütçeli idareler, KİK, İDT, Belediye, Özel İdare)


    Para teor s ve pol t kasi

    • 3-Piyasalar Karşı olan Görevler:

    • a)-APİ:

      TCMB bünyesinde yada BIST Repo-Ters Repo Pazarında yapılır

      • Repo (Geri satım vaadiyle alım)

      • Ters Repo (Geri alım vaadiyle satım)

      • Doğrudan Alım

      • Doğrudan Satım

        b)-Döviz ve Efektif Piyasaları: TCMB aracılık yapabilir. (2002’de bırakmıştı; 2008 tekrar başladı)

        S: Neden 2002’de bıraktı ve 2008’de tekrar başladı?

        Efektif nedir? Birülkedövizkurunundigerülkedövizkurlarındakidegismelerinortalamasınagöreifadeedilmesidir.


    Para teor s ve pol t kasi

    3-Bankalara Karşı olan Görevler:

    a)-Depo Alma/Depo Satış işlemleri de vardır.

    BPP(?)

    (bankalararası para piyasasında gerçekleşir)

    (detayları gelecek bölümlerde)


    Tcmb organlar ve teskilat

    TCMB OrganlarveTeskilat

    • GenelKurul

    • Para PolitikasıKurulu

      1-GenelKurul

    • Bankanınpay sahipleridefterindeyazılıbulunanhissedarlar, BankanınGenelKurulunuteskilederler.


    Para teor s ve pol t kasi

    2-Para PolitikasıKurulu

    Para PolitikasıKurulu,

    • Baskan(Guvernör)’ın baskanlıgıaltında,

    • Baskan(Guvernör)Yardımcıları, (4 yrd.)

    • Banka Meclisinceüyeleriarasındanseçilecekbirüye

    • veBaskan(Guvernör)’ın önerisiüzerinemüsterekkararlaatanacakbirüyedenolusur.

      • HazineMüstesarıveyabelirleyecegiMüstesarYardımcısıtoplantılaraoyhakkıolmaksızınkatılabilir.


    Para teor s ve pol t kasi

    • 2008 krizi sonrası fiyat istikrarının yanında finansal istikrar da dahil edildi

      S: Neden sadece fiyat istikrarı değil?

  • Çünkü, 2008 krizi öncesi fiyat istikrarı sağlanınca finansal ist sağlanır algısı vardır.

  • Ama bu böyle olmadı.

  • Kriz öncesi fiyat ist. sağlanmasına karşın finansal ist. sağlanmadı .

  • Bundan dolayı TCMB, finansal istikrarı da gündemine aldı.

  • «Banka ayrıca, finansalsistemdeistikrarınsağlanmasıve para vedövizpiyasalarıileilgilidüzenleyicitedbirlerialmakla da görevlendirilmiştir. MerkezBankası, özellikleküreseldengesizliklerdenkaynaklananmakrofinansalrisklerikontrolaltındatutmayıamaçlamaktadır. Bu doğrultuda, finansalistikrarMerkezBankasıiçindestekleyiciamaçniteliğindedir» www.tcmb.gov.tr

  • Temel amaç: fiy. istk

  • Destekleyici amaç: finist

  • Maksat,

  • 1-Kredi büyüme hızının kontrol edilmesi

  • 2-TL’nin değerinden aşırı oynaklıkları (volatilite) (değer kaybı&değer kazancı) engellemek.

  • Soru 1: Kredi büyüme hızı ve TL’nin değerindeki aşırı oynaklığın nedeni neydi?

    Ek soru: TCMB, kurdaki aşırı değer kaybı ve aşırı değerlenmeyi neden sevmez?

  • Soru 2: Bu amaçlara ulaşmak için geliştirilen ki önemli yeni araç geliştirildi.


  • Para teor s ve pol t kasi

    • Soru 1: kredi büyüme hızı ve TL’nin değerindeki aşırı oynaklığın nedeni neydi?

    • 2007 krizi sonrası Türkiye’ye giren ve çıkan aşırı miktarda sermaye (dolar)

    • Örnek: TCMB’nin net döviz alımları:

    • 2008 7 milyar dolar

    • 2009 3 milyar dolar

    • 201014,8 milyar dolar

    • 2011-4,1 milyar dolar

    • Ek soru: Değer kaybı olursa, maliyet enflasyonu olur; aşırı değerlenmede ise ithalat artar. BP dengesizliği ortaya çıkar

    • Soru 2: Bu amaçlara ulaşmak için geliştirilen ki önemli yeni araç geliştirildi.

      • ROM,

      • Ortalama fonlama maliyeti (ilerleyen bölümlerde detaylandırılacak)


    Para teor s ve pol t kasi

    • ayrıca

    • 8 Haziran 2011 KHK ile Finansal İstikrar Komitesi kuruldu

    • Hazineden sorumlu devlet bakanı başkanlığında,

    • TCMB, SPK, TMSF, BDDK Başkanları ve Hazine müsteşarından oluşur.


    Tcmb nin temel yetkileri

    TCMB’ninTemelYetkileri

    • Hükümetlebirlikteenflasyonhedefinitespitetmek, bunauyumluolarakparapolitikasınıbelirlemek.

    • Kanundabelirtilenpara politikasıaraçlarınıkullanmak, uygunbulacagıdigerpara politikasıaraçlarını da dogrudanbelirlemekveuygulamak.

    • Nihaikredimerciiolarakbankalarakredivermek.

    • Malipiyasalarıizlemekamacıylabankalarvedigermalikurumlardanvedigerkuruluslardangereklibilgileriistemekveistatistikibilgitoplamak. (EVDS)


    Tcmb bilan osu ve anlam

    TCMB Bilançosu ve anlamı

    • TCMB Vaziyeti: Aktif ve Pasifler vardır.

    • Bu tablodan istifade edilerek Analitik Bilanço hazırlanır.


    Akt f

    AKTİF

    • ALTIN MEVCUDU :

    • TCMB Altın Mevcudu.

    • A- Uluslararası Standartta Olan :

    • Tamamı TCMB'ye ait olup

    • bir kısmı kasalarında,  bir kısmı yurtdışındaki muhabirler

    • bankalar tarafindan munzam karşılık olarak altın yatırılması durumunda yatırılan altınlar yine bu hesapta gösterilmektedir

    • B- Uluslararası Standartta Olmayan :

    • Bir kısmı Hazine'ye ait olup tamamı yurt içinde muhafaza edilmektedir.

    • (Hazine'ye ait olan kısım Vaziyet'inpasifınde Hazine'nin Alacakları)


    Para teor s ve pol t kasi

    • II. DÖVİZ ALACAKLARI:

    • Konvertibl ve konvertibl olmayan dövizler

    • Hariçtekimuhabirlerimiz nezdinde  açılan  yabancı  para hesapları ve şubelerimiz kasalarında bulunan yabancı para efektifleri içermektedir.

    • A- KONVERTİBL :

    • a) Efektif deposu

    • - Şubemiz kasalarındaki konvertibl yabancı para efektif mevcutlarını

    • içermektedir.

    • b) Muhabir hesaplar

    • -Yurtdışındaki işçilerin TCMB nezdinde açtırdıkları, Kredi Mektuplu Döviz Tevdiat Hesapları ile sigorta prim hesaplarının takip edildiği "işçi hesapları",

    • C)-Rezerv Dilimi pozisyonu:

    • Türkiye’nin IMF nezdinde bulunan kotasının altın ve yabancı para olarak ödenen kısmıdır. (Her an kullanıma hazır old için MB rezervine dahil edilmiştir)

    • B- KONVERTİBL OLMAYAN

    • a) Efektif Deposu : Şube kasalarındaki konvertibl olmayan yabancı para efektif mevcutlarını içermektedir.

    • b) Muhabir hesaplar : Özel ikili anlaşmalar gereğince konvertibl olmayan dövizler üzerinden açılan hesaplardır


    Para teor s ve pol t kasi

    • III- MADENİ PARA : Kasalarımızdaki madeni para mevcudunu gösterir.

    • IV- DAHİLDEKİ MUHABİRLER :

    • - Dahili Muhabirlik anlaşması gereğince TL olarak TC Ziraat Bankası nezdinde açılan muhabirlik hesapları (Merkez Bankası şubeleri olmadığı yerde TC Ziraat Bankası TCMB'nin görevini üstlenmektedir) ile,

    • -Yurtiçindeki bankalar nezdinde yabancı para cinsinden açılan depo hesapları.


    Para teor s ve pol t kasi

    • V- MENKUL DEĞERLER CÜZDANI :

    • Devlet İç Borçlanma Senetleri

    • Menkuldeğerlercüzdanı, 2001 sonrası APİ yoluylaikincilpiyasadan DİBS alımıylagerçekleşmektedir.

      • Net menkulkıymetihesaplamakiçin: Pasiftekimenkulkıymetleri de dikkatealınız.

        NET APİ: PASİF APİ - AKTİF APİ


    Para teor s ve pol t kasi

    • VI- İÇ KREDİLER :  1211  sayılı TCMB Kanunu'nun ilgili maddeleri gereğince ; kamu ve bankacılık sektörüne verilen kredileri içerir.

      • Ancak 4651 sayılı kanunla yapılan değişiklikle 56. Maddede TCMB (25 nisan 2001) Hazine ile kamu kurum ve kuruluşlarına avans veremez ve kredi açamaz…


    Para teor s ve pol t kasi

    • VII- AÇIK PİYASA İŞLEMLERİ : TCMB'nin Açık Piyasa, Bankalararası Para Piyasası ve Swap işlemlerinden olan alacaklarını göstermektedir.

    • A-Vadeli İşlemlerden Alacaklar

      • a) Nakit : TCMB'nin geri alım-satım vaadiyle yaptığı işlemler (swap ve repo işlemleri) nedeniyle ortaya çıkan alacakları göstermektedir. TCMB bu işlemleri yabancı para ve menkul değer üzerinden yapabilmektedir.

        • i. Döviz : TCMB'nin yabancı para üzerinden yaptığı swap anlaşmalarından kaynaklanan yabancı para veya TL alacaklarını göstermektedir.

        • ii.  Menkul Değer  :  TCMB'nin menkul  değer üzerinden yaptığı  repo anlaşmalarından kaynaklanan TL alacaklarını göstermektedir.

      • b) Menkul : TCMB'nin menkul değer üzerinden yaptığı "reverse /ters repo" (banka açısında repo) işlemi karşısında oluşan menkul kıymet alacağını göstermektedir.

    • B- Diğer : TCMB'nin Bankalararası Para Piyasası işlemleri sonucu bankalara açtığı kredileri göstermektedir.


    Para teor s ve pol t kasi

    • VIII- DIŞ KREDİLER : TCMB'nin muhtelif ülkeler merkez bankaları ile imzalamış olduğu bankacılık anlaşmaları gereği kullandırdığı krediler bu hesapta gösterilmektedir.

    • IX- İŞTİRAKLER : 1211 sayılı TCMB Kanunu' nun 3. maddesi gereğince, TCMB'nin Bank for International Settlements (BIS), Basle'deki 5 milyon altın frank karşılığı İsviçre  Franklık hissesi ile SWIFT'teki 935 bin Belçika Franklık hissesini göstermektedir. (1998 yılı itibarı ile 385 bin Belçika Frankı hissemiz bulunmaktadır)

    • X- GAYRİMENKULLER VE DEMİRBAŞLAR : TCMB'nin sahip olduğu bina, arsa ve demirbaşların maliyet bedelleri ile her yıl yapılan yeniden değerleme toplamından, birikmiş amortismanlar düşüldükten sonraki net değerini göstermektedir.

    • XI- TAKİPTEKİ ALACAKLAR :  Irak Merkez Bankasından 1999 ve 2000 yıllarında tahsil edilemeyen kredi alacağı

    • XII-SDR TAHSİSATI NEDENİYLE HAZİNE YÜKÜMLÜLÜĞÜ

    • Türkiye’ye tahsis edilmiş SDR’nin Hazinece kullanılan TL karşılığı, Hazine yükümlülüğünü göstermektedir.


    Pas f

    PASİF

    • I- TEDAVÜLDEKİ BANKNOTLAR : TCMB Kanunu'nun 36. maddesi gereğince, tedavüle çıkarılan banknot miktarını göstermektedir. Emisyon olarak da adlandırılmaktadır.

    • II- HAZİNE'YE BORÇLAR:

    • A. Altın : TCMB kasalarında Hazine adına muhafaza edilen uluslararası standartta olmayan altınları göstermektedir.     

    • B.Rezerv Dilimi Kol

    • C. Diğer : Bu kalemde :

    • - Hazine adına tahvil satış hasılatı,

    • - Tahvil alışları için Hazine'ce tesis edilen provizyon,

    • -TCMB'nin Hazine'ye ödeyeceği vergiler,

    • -Diğer Hazine alacakları

    • gösterilmektedir.

    • III- DÖVİZ BORÇLARI : TCMB'nin borcunu gösteren bu kalem

    • A- Konvertibl

    • B- Konvertibl Olmayan

    • yabancı para karşılığında izlenmektedir.


    Iv mevduat

    IV- MEVDUAT :

    • - 1-Kamu sektörü, 2-bankacılık sektörü ve 3-diğer kuruluşlar adına

    • a)TCMB nezdinde açılan serbest tevdiat hesapları,

    • b)Bankaların Döviz Efektif Piyasaları ve Bankalararası Para Piyasası işlemleri için yatırmaları gereken teminat hesaplarını,

    • c)Çeşitli kanun ve kararnameler gereğince yatınlması zorunlu olan paralar karşılığı açılan hesapları,

    • TL ve yabancı para cinsinden göstermekte olup, sektörlere göre dağılımı şu  şekildedir:

    • A- Kamu Sektörü

    • a) Hazine Genel ve Katma Bütçeli İdareler;

    • b) Kamu İktisadi Kuruluşları,

    • c) İktisadi Devlet Teşekkülleri,

    • d) Diğer: Bu diğer kalem içinde, belediyeler, özel idareler bulunmaktadır

    • B- Bankacılık Sektöıü

    • a) Yurt içindeki bankalar (serbest tevdiat hesapları),

    • b) Yurt dışındaki bankalar,

    • c) Mevduat karşılıkları : 1211 Sayılı TCMB Kanunu'nun 40. maddesine göre bankaların TCMB nezdinde topladıkları TL ve döviz mevduatının belli bir oranını tuttukları hesaplar toplamını göstermektedir.

    • d) Diğer(valörlü işlemler)

    • C- Muhtelif

    • a) Kredi Mektuplu Döviz Tevdiat Hesabı : Yurt dışında işçi olarak çalışan Türk vatandaşlarının tasarruflarını Türkiye'de değerlendirmelerini sağlamak için açılan özel hesaplardır.

    • b) Diğer: Bankamız mensupları, elçilik, vakıf, dernek gibi kişi ve kurumların

    • hesapları

    • D- Uluslararası Kuruluşlar: IMF hesabı

    • E- Fonlar: a)-TMSF adına TCMB’de tutulan mevduat b)- Diğer: NATO Fonu


    Para teor s ve pol t kasi

    • V-Likidite Sentleri

    • Temmuz 2007’de uyggeçti

    • VI- AÇIK PİYASA İŞLEMLERİ : TCMB'nin Açık Piyasa ve Bankalararası Para Piyasası ve Swap işlemlerinden olan borçlarını göstermektedir.

    • A- Vadeli İşlemlerden Borçlar

      • a) Nakit : TCMB'nin geri alım-satım vaadiyle yaptığı işlemler (swap, reverse repo işlemleri) nedeniyle ortaya çıkan borçlannıgöstetmektedir.

        • i. Döviz : TCMB'nin yabancı para üzerinden yaptığı swap anlaşmalarından kaynaklanan yabancı para ve TL borçlarını göstermektedir.

        • ii. Menkul Değer : TCMB'nin menkul değer üzerinden yaptığı ters repo (bankalar açısından ters repo; TCMB için repo) anlaşmalarından kaynaklanan TL borçlarını göstermektedir.

      • b) Menkul : TCMB'nin menkul değer üzerinden yaptığı repo işlemi karşısında menkul kıymet borcunu göstermektedir.

    • B- Diğer : TCMB'nin Bankalararası Para Piyasası işlemleri sonucu bankalara olan borçlarını göstermektedir.


    Para teor s ve pol t kasi

    • VII- DIŞ KREDİLER :

    • - TCMB borcu haline getirilmiş döviz borçlarını gösterir

    • IX- SERMAYE : 1211 sayılı TCMB Kanunu'nun 5. maddesi uyarınca her biri 0,10 Türk Lira itibari kıymette 250 bin hisseye ayrılmış ve tamamı ödenmiş olan TCMB sermayesini göstermektedir. Hisse senetleri A, B, C, D tertibi senetlerden oluşmaktadır. (sermaye tutarı toplam: 25 bin TL)

    • A Sınıfı Hisse Senetleri : Bu sınıf hisse senetleri münhasıran Hazine'ye ait olup, sermaye'ninyüzde 51'inden aşağıda olamayacağı hükmü TCMB Kanunu'nda yeralmaktadır.

    • B sınıfı Hisse Senetleri : Türkiyede faaliyette bulunan milli bankalara aittir.

    • C Sınıfı Hisse Senetleri : En çok 15 bin adet olmak üzere, milli bankalardışında   kalan  diğer  bankalar  ile  imtiyazlı  şirketlere  (Osmanlı Bankası)  ait bulunmaktadır.

    • D Sınıfı Hisse Senetleri : Türk ticaret müesseselerine ve Türk vatandaşlığına haiz gerçek ve tüzel kişilere aittir.


    Para teor s ve pol t kasi

    • X- İHTİYAT AKÇESİ :  1211  sayılı TCMB Kanunu'nun  59.  ve 60. maddeleri ile 3182 Sayılı Bankalar Kanunu'nun 32. maddesi gereğince ayrılmış bulunan ihtiyat akçeleri ile 2791 ve 3094 sayılı Kanunlar gereği oluşturulan yeniden değerleme fonlarından oluşmaktadır.

    • XI-  KARŞILIKLAR  :  1211  sayılı  TCMB  Kanunu'nun  59.  maddesi gereğince yıllık gayrisafi kardan, ertesi yıllarda bankanın işlemleri dolayısıyla meydana gelebilecek riskleri karşılamak üzere, Banka Meclisi'nce uygun görülecek tutarlarda ayrılan karşılıklar ve yurtiçi işlemleri için ayrılan dahili sigorta fonlarını içermektedir.

    • XIII-MUVAKKAT  BORÇLAR:  Kamu  ve  bankacılık  sektörü dışında,   TCMB'nin çeşitli işlem ve ilişkilerinden  alacaklı  duruma gelen  kişi ve kuruluşların alacaklarının izlendiği ve tasfiyelerinin yapıldığı TL ve yabancı para cinsinden tutulan hesaplar.

    • XIV- DİĞER PASİFLER : Pasifte başka bir hesaba geçmesi gerektiği halde herhangi bir nedenle ait olduğu hesaba alınamayan veya ilgili hesaba ya devre içinde ya da devre başında aktarılması gereken, genellikle TCMB iç işlemleri ile ilgili geçici nitelikte işlemlerin takip edildiği TL ile yabancı para cinsinden tutulan hesapları içermektedir.


    Tcmb bilan osunu etkileyen i lemler lem d viz kar l alt n alal m

    TCMB Bilançosunu etkileyen işlemlerİşlem: Döviz karşılığı altın alalım

    • AKTİF

    • I-Altın (+)

    • II: Döviz Alac. (-)

    • PASİF


    Tcmb bilan osunu etkileyen i lemler lem tl kar l alt n alal m

    TCMB Bilançosunu etkileyen işlemlerİşlem: TL karşılığı altın alalım

    • AKTİF

    • I-Altın (+)

    • PASİF

    • I. Ted. Banknot (+) veya

    • IV. Mevduat (+)


    Para teor s ve pol t kasi

    • APİ işlemleri

      • Repo-ters repo

      • Doğrudan alım-satım

      • BPP (Borç alma&verme)


    Para teor s ve pol t kasi

    TCMB Bilançosunu etkileyen işlemler (APİ) İşlem: REPO (ticari banka açısından)Kayıt 1: TCMB, önce DİBS’i alacak, ve ticari bankaya TL verecek.Alış fiyatı: 86,500 TL (TCMB, Tahvil aldı; TL verdi)

    • AKTİF

    • V-Menkul Kıymet Cüzdanı (86.500) +

    • VII-APİ (+)

      • A-Vadeli işlemden Alacak

        • a-Nakit (TL)

          • ii. Menkul Değer (94.000) (+)

            (karşı taraftan beklenen ödemeyi gösterir)

    • PASİF

    • I. Ted. Banknot (+) (veya)

    • IV. Mevduat (86.500) +

    • VI. APİ (+)

      • A. Vadeli işlemden Borç

        • b. Menkul (86.500) (+)

    • XVII. Diğer Pasifler

    • (menkul kıymet farkı 7.500)

    • (Satış farkı; TCMB’nin cebine girecek olan menkul kıymet satış farkı)


    Para teor s ve pol t kasi

    TCMB Bilançosunu etkileyen işlemler (APİ) İşlem: REPO (ticari banka açısından)Kayıt 2: TCMB DİBS’i geri satacak ve ticari bankadan TL alacak. (Faiziyle& Faiz: alış ve satış fiyatı farkından kaynaklanıyor)Satış fiyatı: 94,000 TL (TCMB, Tahvili geri sattı; TL yi faiziyle geri aldı )

    • AKTİF

    • V-Menkul Kıymet Cüzdanı (86.500) (-)

    • VII-APİ (-)

      • A-Vadeli işlemden Alacak (-)

        • a-Nakit (TL)

          • ii. Menkul Değer (94.000) (-)

    • PASİF

    • I. Ted. Banknot ( -) (veya)

    • IV. Mevduat (94.000) (-)

    • VI. APİ (-)

      • A. Vadeli işlemden Borç

        • b. Menkul (86.500) (-)

    • XVII. Diğer Pasifler

      • menkul kıymet değer farkı (-)7.500)

      • Kar + 7.500


    Para teor s ve pol t kasi

    • SONUÇ: Repo işleminden TCMB faiz geliri elde etti. (TCMB için karlı bir iştir.)


    Para teor s ve pol t kasi

    TCMB Bilançosunu etkileyen işlemler TERS-REPO (ticari banka açısından)Kayıt 1: TCMB, önce DİBS’i satacak, ve ticari bankadan TL alacak.TCMB tarafından başlangıç satın alam fiyatı: 86.000Satış fiyatı: 86,500 TL (TCMB Tahvil sattı, TL aldı)

    • AKTİF

    • V-Menkul Kıymet Cüzdanı (86.000) (-)

    • VII-APİ (+)

      • A-Vadeli işlemden Alacak

      • b-Menkul (86.000) (+)

    • XVI. Diğer Aktifler (+)

      • Menkul kıymet değer artışı 7.500 (+)

    • PASİF

    • I. Ted. Banknot (-) (veya)

    • IV. Mevduat (86.500) (-)

    • VI. APİ (+)

      • A. Vadeli işlemden Borç

        • a. Nakit

          • ii. Menkul kıymet (94.000)

            geri satın alacağım menkulun değeri

    • XVII. Diğer Pasifler

      • Kar artışı: 0,5 (+)


    Para teor s ve pol t kasi

    TCMB Bilançosunu etkileyen işlemler TERS-REPO (ticari banka açısından)Kayıt 2: TCMB, sonra DİBS’i geri satın alacak, ve ticari bankaya faiziyle TL verecek.Satış fiyatı: 86.500 TLGeri satın alma fiyatı: 94.000 TL (TCMB Tahvili geri satın aldı, TL verdi)

    • AKTİF

    • V-Menkul Kıymet Cüzdanı (94.000) (+)

    • VII-APİ (-)

      • A-Vadeli işlemden Alacak

      • b-Menkul (86.500) (-)

    • XVI. Diğer Aktifler (-)

      • Menkul kıymet değer farkı 7.500 (-)

    • PASİF

    • I. Ted. Banknot (+) (veya)

    • IV. Mevduat (94.000) (+)

    • VI. APİ (-)

      • A. Vadeli işlemden Borç

        • a. Nakit

          • ii. Menkul kıymet (94.000) (-)


    Para teor s ve pol t kasi

    • SONUÇ:Ters repo işleminden dolayı TCMB, faiz ödeme durumunda kaldı. (TCMB için maliyetli bir iştir)


    Para teor s ve pol t kasi

    • S 1: TCMB, REPO işleminin amacı kar elde etmek midir?

    • S2: TCMB, neden maliyetli bir iş olmasına rağmen TERS REPO işlemine girer?


    Para teor s ve pol t kasi

    • S 1: TCMB, REPO işleminin amacı kar elde etmek midir?

    • C.1. hayır, piyasanın ihtiyacı olan likiditeyi sağlamak

    • S2: TCMB, neden maliyetli bir iş olmasına rağmen TERS REPO işlemine girer?

    • C.2. hayır. Piyasadaki fazla TL yi çekmek


    Ap do rudan al m

    APİ(Doğrudan Alım)

    • AKTİF

    • V-Menkul Kıymet Cüzdanı (+)

    • PASİF

    • I. Ted. Banknot (+) (veya)

    • IV. Mevduat (+)


    Ap do rudan sat m

    APİ(Doğrudan Satım)

    • AKTİF

    • V-Menkul Kıymet Cüzdanı (-)

    • PASİF

    • I. Ted. Banknot (-) (veya)

    • IV. Mevduat (-)


    Merkez bankas paras

    Merkez Bankası Parası

    MB Parası:

    TCMB’nin TL cinsinden yükümlülüklerini verir


    Para teor s ve pol t kasi

    Net APİ= Pasifteki APİ- Varlıklardaki APİ(eğer net api değeri (-) ise bu bizim yükümlülüğümüz değil alacağımız old anlamına gelir. Çünkü, varlıklarımızda daha fazla api olması, ticari bankalardan alacağımız olduğu anlamına gelir. (Bu da MB’nin TL cinsinden daha az sorumlu old anlamına gelir. Bundan dolayı Rezerv Paradan çıkartılır. Ve MB Parası elde edilir))


    Para teor s ve pol t kasi

    • REZERV PARA

      • Emisyon

      • Mevduatlar (Banka+banka dışı kesimin Zorunlu + Serbest mevduatları)

    • NET APİ

    • KAMU MEVDUATI

    • =MB PARASI


    Basit bir para yaratma modeli a bankas tcmb ye d bs satar

    Basit Bir Para Yaratma ModeliA bankası TCMB’ye DİBS satar

    • A bankası

    • VARLIK

    • Rezerv: +100

    • DİBS: -100

    • A bankası

    • YÜKÜMLÜLÜK


    Basit bir para yaratma modeli a bankas bir m terisine kredi a ar

    Basit Bir Para Yaratma ModeliA bankası bir müşterisine kredi açar

    • VARLIK

    • Rezerv: 0

    • DİBS: -100

    • Kredi:+100

    • Bu kredi ile mal alınır. Satışı yapan elde ettiği bu 100 TL’yi B bankasına yatırsın

    • YÜKÜMLÜLÜK


    B bankas mevduat kabul eder

    B bankası mevduat kabul eder.

    • VARLIK

      • Rezervler:

        • Zorunlu karşılık: + 10

        • Serbest Mevduat:+90

        • B bankası, 90 TL’ yi kredi olarak bir müşterisine verebilir

    • YÜKÜMLÜLÜK

      Mevduat: 100 (+)


    B bankas kredi a ar

    B bankası kredi açar

    • VARLIK

      • Rezervler:

        • Zorunlu karşılık: + 10

        • Serbest Mevduat: 0

      • Kredi:+ 90

        • Bu krediyi alan kişi, karşılığında mal alır. Malı satan, gelirini C bankasına mevd olarak yatırır

    • YÜKÜMLÜLÜK

      Mevduat: 100 (+)


    C bankas mevduat kabul eder

    C bankası mevduat kabul eder.

    • VARLIK

      • Rezervler:

        • Zorunlu karşılık: + 9

        • Serbest Mevduat: + 81

        • C bankası, 81 Tlyi kredi olarak verebilir.

    • YÜKÜMLÜLÜK

      Mevduat: 90 (+)


    C bankas kredi a ar

    C bankası kredi açar

    • VARLIK

      • Rezervler:

        • Zorunlu karşılık: + 9

        • Serbest Mevduat: 0

      • Kredi:+ 81

    • YÜKÜMLÜLÜK

      Mevduat: 90 (+)


    Mevduat arpan

    Mevduat Çarpanı

    • Ör: A kişisi bankaya 1000 Tl mevduat yatırsın.

    • Zorunlu karşılık % 20 olsun. Bankacılık sistemi ne kadar mevduat oluşturabilir (kaydi para)?

    • ∆D=(1/r).∆R

    • =(1/0,2).1000

    • =5.000

    • 5 bin TL mevduat oluşturulur


    Para arpan

    Dolaşımdaki para + Rezerv =Parasal Taban

    Para Çarpanı

    Dolaşımdaki para + Mevduat =Para Arzı

    • Parasal Taban ile Para Arzı arasındaki ilişkiyi verir


    Para arpan1

    Dolaşımdaki para (cXD) + Rezerv (rXD) =Parasal Taban

    Para Çarpanı

    Dolaşımdaki para (cxD) + Mevduat (D) =Para Arzı

    • c=Dolaşımdaki (nakit) paranın banka mevduatına oranı

    • r=kanuni karşılıkların (rezerv) banka mevduatına oranı


    Para arpan2

    Dolaşımdaki para (cXD) + Rezerv (rXD) =Parasal Taban (H)

    Para Çarpanı

    Dolaşımdaki para (cxD) + Mevduat (D) =Para Arzı (M)

    M =m (para çarpanı) m= (cxD)+D = D(1+c) = (1+c)

    H cxD+rxD D(c+r) (c+r)

    M=mxH


    Para teor s ve pol t kasi

    • c=0,08, (bankaya yatırılan mvduatınnakt tutulan kısmı)

    • r=0,06; (bankaya yatırılan mvduatınkanuni karşılık olarak MB kasasında tutulan kısmı)

    • Her ikisi de, paranın bankacılık sisteminin dışında kalmasına yol açar.

    • m=(1+c)/(r+c)=(1+0,08)/(0,06+0,08)=7,7

    • H=56 miyar olsun

    • M=7,7x56=431,8 milyar TL


    D viz kuru sistemleri

    Döviz Kuru Sistemleri

    • Döviz: Milli sınırlar içerisinde geçerliliği kabl edilen yabancı paralara veya para yerine geçen her türlü ödeme araçlarına döviz denir.

    • Döviz kuru iki şekilde ifade edilir.

    • Enserten (Incertain) kur: 1$=2,36 TL

    • Serten (certain) kur: 1 TL=0,42 TL

    • Konvetibilite: diğer ülke parasına dönüştürülebilme durumu

    • Döviz kuru sistemi: Döviz kurunun nasıl belirlendiğini ortaya koyar


    Para teor s ve pol t kasi

    • Sabit Döviz Kuru sistemleri:

    • Esnek Döviz Kuru sistemleri

      Sabit Döviz Kuru sistemleri:

      Otorite tarafından belirlenir.

      Her ne kadar sabit olsa da zamanla değişebilir. Zaman la değişebilme durumundan dolayı, Ayarlanabilir Sabit kur sistemi denir.

      Bu ayarlamalar sık sık yapılırsa, Kayan Pariteler sistemi denir.

      Türkiye: 1999 Aralık Sabit kura yakın bir sistem. (ilk 18 ay; 2. 18 ay)


    Para teor s ve pol t kasi

    • 2. Esnek Döviz Kuru sistemleri:

    • Piyasa tarafından belirlenir.

    • Normalde hiç müdahale edilmeyebilir. Bu duruma Temiz dalgalanma sistemi-tam esnek kuru sistemi denir.

    • Ama gerekli old durumlarda MB müdahale edebilir. Müdahale sık sık yapılıyorsa buna Kirli dalgalanma denir.


    D v kuru belirlenmesinde teorik yakla mlar

    Döv kuru belirlenmesinde Teorik yaklaşımlar

    • Satın alma Gücü paritesi yaklaşımı:

    • İki ülke fiyatının nisbi fiyatı olarak değerlendirilir.

    • e=P*/P

    • P*=Dış fiyat end.

    • P=iç fiyat end.

    • 1 sepet elma

    • ABD fiyatı 0,74 $

    • TC fiyatı 1 TL olsun

    • Öyleyse

    • 0,74 $=1 TL ise

    • 1$= 1,35 TL (1/0,74=1,35)

    • Buna göre, her ürünün o ülkede tek bir fiyatı vardır.

    • Buna Tek fiyat Kanunu denir.

    • Buna göre her ülkede aynı bir mal aynı fiyata sahip olmalı (döviz kuru zerrinden hesaplanarak) ve döviz kurları da bunu yansıtmalı.


    Para teor s ve pol t kasi

    • Buna göre, satı alma gücü paritesi, mal ve hizmetler bakımında paranın değeri olup, bunların fiyatındaki değişmeler de paranın değerini değiştirmektedir.

    • Buna göre kur, her iki paranın kendi ülkesindeki gerçek satın alam gücünü ve bundaki değişiklikleri yansıttığı oranda GERÇEK denge kuru olma özelliğini korumaktadır.

    • Satın alma gücü paritesi, iç fiyatlarda meydana gelen değişmelerin döviz kurlarını değiştirmesi gerektiğini savunur.

    • TC de elma fiyatları 1,10 TL olsun. Şimdi kur ne olacak.

    • Tek fiyat yasasına göre e=1,10/0,74=1,48 ‘e yükselmesi gerekir.

    • Eğer hala eski kur geçerliyse, TL değerlidir. (1$=1,35).

    • Bu durumda, ülkeler arasında nisbi fiyatlarda dengesizlik oluşur. Bu ise bizim ihracatımızı azaltır. İthalat artar.

      • Ülkede elma talebi düşer. Elma talebi düşünce elma fiyatları düşer. Elma fiyatları ilk düzeyine kadar düşer. Ve SAGP yöntemine göre kur, dengeye gelir.

      • Eğer, fiyat artışı olmasına karşın SAGP’ye göre kur değişmezse, ülkeler arasında nisbi fiyatlarda dengesizlik doğar.

        • Bu ise ulus. arası ticaret hacmini küçültür.

          Türkiye’de nasıl oldu? Para arzı artışında dolayı iç fiyatlar arttı (enf arttı). Ancak hükümetler TL yi değerli tutar (yani kur,

          SAGP’ye göre değer almaz. Bundan dolayı X düşer, M artar. Hükümet TL yi değerli tutmakta ısrarlıdr. Çünkü, Kamu döviz cinsinden kamu borçları vardır. Döviz kurunun enflasyon üzerinde önemli bir etkisi vardır. Kur, enflasyonu belirleyen önemli bir faktördür.)


    Reel d viz kuru ve reel efek d viz kuru

    Reel Döviz kuru ve Reel Efek. Döviz Kuru

    • Reel Döviz kuru

    • RER=e.P*/P

    • Reel efektif Döviz kuru

    • REER=[(ağırlık1xe1xP1*)+(ağırlık2xe2xP2*)]

      P

      TCMB hesaplamasına göre REER,

      TÜFE, ÜFE, işgücü maliyet bazlı


    Para teor s ve pol t kasi

    TCMB’nin hesaplama yöntemine göre, REER’in büyümesi, TL’nin değerlenmesi anlamına gelmektedir.120’yi aşması TL’nin değerlendiği anlamına gelir. 130 ise aşırı değerlenme anlamına gelir. Aşırı değerlenince, TCMB müdahale eder. Ör: Dolar alır, TL verir.

    • s


    Para sistemleri1

    Para Sistemleri

    • I. Dünya Savaşına kadar Para sistemleri:

    • 1870-1914 arası ulus altın standardı geçerlidir. Bu sistem 1920’lerde tekrar canlanmıştır.

    • 19. yy sonlarına kadar pek çok ülke çift metal sistemini uygladı.

    • Gümüş para sis devamlı aksaması üzerine Avrupa ve Amerika’da çift metal sistemi ve altın sikke sistemi kabul edildi. Geçiş dönemi boyunca tek bir para standardının çift metal sistemine göre ülke para birimini daha istikrarlı kıldığı anlaşılmış ve altın tercih edilmiştir. (Çünkü altının gümüşe oranla değeri daha yüksek idi. Ve bu nedenle daha az yer tutuyordu).


    Para teor s ve pol t kasi

    • Altın standardında, sistemdeki altın miktarı

    • Üretilen altın miktarı ve sanayinin ALTIN ihtiyacına göre değişmiştir.

    • Sadece altın değil altını temsil eden kağıtlar da tedavül edilmiştir.


    Para teor s ve pol t kasi

    • Her ülkenin altına bağlanışı, ve aynı metalin çeşitli ülkelerin para birimlerini ifade eden sabit bir ölçü birimi olması, altını HEM MİLLİ HEM DE ULUS.ARASI BİR PARA NİTELİĞİ kazandırmıştır.


    Para teor s ve pol t kasi

    • Bir anlamda altın REZERV KARŞILIK olarak tutuldu.

    • Sabit altın pariteleri, banknotların altın karşılığında geri alınması zorunluluğu da bu dönemde sabit döviz kuru sistemini oluşturdu.

    • Sonuçta, para birimlerinin birbirlerine olan oranları, içerdikleri altına miktarlarınca belirlendi.


    Sistem nas ld

    Sistem nasıldı

    • Her ülkenin parası içerdiği altın miktarı üzerinden belli bir ons altına eşitti.

    • Altın standardı

    • Ülkeparite giriş yılı

    • UK1 pound = 7,3 gr altın (1821)

    • ABD1 dolar = 1,5 gr altın (1850)

    • Fransa1 Frank= 0,29 gr altın (1873)

    • Almanya 1 MArk= 0,35 gr altın (1873)

    • Rusya1 Ruble= 0,77 gr altın (1897)


    Para teor s ve pol t kasi

    • 1. dünya savaşına kadar devam eden altın para standardı, savaş dönemi ve sonrasında oluşan koşullardan dolayı, varlığını sürdüremedi. Ve altın, para olma özelliğini yitirdi.


    Sorunlar

    SORUNLAR

    • Her ülkenin kendi parasını altın aracılığıyla diğer ülkelerin parasına bağlanmış sayacağına,

      direkt (doğrudan doğruya) altına bağlanmayı benimsemiştir.

    • Bu ise, fiyat ve maliyet seviyeleri karşılaştırması yapılmadan belirlenmiş bir kur doğurmuş ve POUNDUnaşırı değerlendiği, FRANKın is eksik değerlendiği gibi sorunları ortaya çıkarmıştır.

    • Bu sorun sık sık DEVALÜASYON uygulamalarına müracaat edilmesini zorunlu kılmıştır.


    Ki d nya sava aras d nemde ulus aras para sistemi

    İki dünya savaşı arası dönemde Ulus arası Para Sistemi

    • 1. dünya savaşının etkisiyle Avrupadakigüçler dengesi bozulmuştur. Birbirini izleyeynmali krizler dolayısıyla İngiltere başta olmak üzere altın standardını benimsemiş ülkeler giderek altından kopmuştur.

    • Savaşa katılan ülkeler, savaşın finansmanı için büyük oranda borçlandı.

    • Savaş sonrası kamu borçları arttı.

    • Enflasyon arttı. Farklı enf oranları milli paralar arasındaki değişimin sağlığı açısından DEVALÜASYONU zorunlu kıldı.

    • Savaş sonunda, İngiltere savaş sırasında para basarak finanse ettiği açıkların yarattığı sorunlarla yüzleşti. (iç borçlar 650 milyon sterlinden 7,8 milyara çıktı).

    • İngiltere ulus arası para piy liderliğini kaybetti.

    • Hükümetler, sanayiyi ayakta tutmak için yabancı kaynaklara müracaat etti.


    Para teor s ve pol t kasi

    • 1. Dünya savaşı sonunda, ulus ödeme sistemi işlemez hale geldi.

    • Dünya ticareti ve ulusla ödemelerde Avrupa tartışılmaz üstünlüğünü kaybetti.

    • Savaştan sadece ABD karlı çıktı.

    • Çünkü, savaş sırasında diğer ülkelere verdiği borçları geri alınca BP fazlası verdi. Diğer ülkeler BP açığı veriyordu.

    • Avrupa ülkeleri ithalatı kısınca, dünya üretimi olumsuz etkilendi.


    Para teor s ve pol t kasi

    • Sterlin bölgesinde başlayan döviz depresyonu Almanya ve komşu ülkeleri döviz kontrolleri uygulamaya itmiştir.

    • Sonunda bu ülkeler, rezervlerini koruyabilmek için kısıtlayıcı para ve maliye pol. takip ettiler.


    Para teor s ve pol t kasi

    • Altın ve döviz rezerv kaybı ile karşılaşan ülkeler bunun olumsuz etkilerini gidermek için deflasyonist (Daraltıcı pol) politikalar uygulamış; sonuçta da bu ülkeleri kalkınma hızları yavaşlamış ve iş hacimleri daralmıştır.

    • Avrupa ekonomilerinde görülen daralmalar,

    • döviz kurları arasındaki dalgalanmalar

    • Deflasyonist politikalar ABD’de farklı uygulamlar yol açmış ve büyük dünya bunalımının doğuşuna ortam hazırlamıştır.


    B y k buhran

    Büyük buhran

    • Bu piyasalar (Borsa); FED’den borçlanan ticaret bankalarının açtığı kredilerle beslenen bit yapı hakimdi. Bu piyasada spekülasyon hareketleri 1927-28’lerden itibaren hızlandı.

    • Spekülasyonu önleyici tedbirler vaktinde alınmadı.

    • Şişen borsa aniden düşünce, hisse sentlerinde kaçış oldu. NY Wall Strett borsası çöküş safhasına geçti. Bu başlayış Ekim 1929’da hız kazandı.

    • 24 Ekim 1929 Perşembe (Kara Perşembe) borsa dibe vurdu


    B y k buhran1

    Büyük buhran

    • Roarintwenties:

    • 1. dünya savaşı sona erince (1918), bir çok ülke ekonomisi canlandı. Sanayileşmiş ülkelerde refah arttı.

    • ABD’de 1920’lerde şehir nufusu>kırsal nufus

    • 1920-29 arasında büyüme ikiye katlandı.

    • Tüketim hızla arttı. ABD toplumu tarihte ilk kez «tüketim toplumu» halini geldi.


    B y k buhran2

    Büyük buhran

    • 24 Ekim 1929 Perşembe günü NY borsası dibe vurarak, krizin tetikleyicisi aynı zamanda simgesi olmuştur.

    • 1920’li yıllarda Avrupa ülkeleri daraltıcı polit. uygularken, ABD’de «Kükreyen yirmili yıllar» olarak tarihe geçti.

      • Ücretler sabit iken, karlar arttı ve belli zümrelerin servetlerinde artış gözlendi.

      • Bu gelirin sermaye piyasalarına (NY borsası) yeniden yatırılmasıyla hisse senetleri piyasasında hareketlilik yaşandı


    Para teor s ve pol t kasi

    • Dünya üretimi % 42 düştü.

    • Dünya ticareti % 65 düştü.

    • 50 milyon işsiz oluştu.

    • Avusturya’da en büyük ticaret bankasının elindeki hisse sen ve tahvillerin değer kaybetti ve bankadaki kısa vadeli yab sermaye geri çekildi

    • Macaristan ve Romanya da aynı tecrübeyi yaşadı

    • Almanya: benzer olaylar neticesinde altın stokları dünyada 4. sırada olan ülke, stokların büyük bir kısmını kaybetti.

    • Zincirleme İngiltere’ye yayıldı. İngiltere, sterlinin değerini koruyabilmek için 1931 yılı tem-eyl aylarında ABD ve Fransa’dan 400 milyon sterlin borç temin etmesine karşın rezerv kaybı 1 milyar sterlini buldu. İngiltere de altın ödemelerini durdurdu. (Eylül 1931’de altın standardı TERK edildi).

    • Yabancı alacaklıların ABD’den paralarını çekmeleriyle ülkeden altın çıkışı yaşandı. ABD, ALTIN çıkışını engellemek için para arzına kısıtlama getirdi. Bu ise DEFLASYONA yol açtı. 1933 yılında altın üzerine AMBARGO kondu ve altındaki özel mülkiyet kaldırıldı.

    • Sonuç: Nisan 1929/Nisan 1933 arasında 35 ülke altın sistemini terk etti (paralarının altın ile olan ilişkisine son verdi.)


    Alt n para sisteminin sonu

    Altın Para sisteminin Sonu

    • 1932 3 blok:

    • 1. Bölge: ABD öncülüğünde altın para sisteminin yürütücüsü

    • 2. Bölge. UK vd. Sterlin

    • 3. Bölge: Almanya ve merkez ve doğu Avrupa, döviz kontrolleri

    • (Kanada gibi hiçbir gruba girmeyenler de vardı)


    Para teor s ve pol t kasi

    • 1. dünya savaşı tazminatları ve borç yükleri Avrupa ülkelerini dezavantajlı hale soktu.

    • ABD avantajlıydı. Diğer ülkelere Savaşı finanse etmeleri için borç vermişti.

    • Ancak Büyük Buhran sonrası ABD’de sıkıntıya girince ve Avrupa’ya artık kredi temin edemeyince hem Avrupa hem ABD problem yaşadı.

    • Ulus. Arası ticaret ve para piyasalarının, Great Depresyon sonunda geçirdikleri sarsıntıların önlenememesi, hükümetler arası işbirliğini ve yeni arayışları gündeme getirdi.

    • 1934 Londra Konferansı ve 1936 Üçlü Para anlaşmaları, ulus. Arası bir kurumun varlığı görüşünü kuvvetlendirdi.

    • Bu arayışlar BrettonWoods sistemine öncülük etti.


    2 d nya sava sonras ulus aras para sistemi

    2. Dünya savaşı sonrası Ulus arası Para sistemi

    • 1 Tem 1944 New Hampshire BrettonWoods

    • (savaş devam ediyor)

    • ABD ve İng. öncülüğünde

    • 3 hafta

    • Keynes Planı&White Planı

    • Keynes Planı

    • Ulus.arası Kliring birliği

    • Para: Banchor

    • İlk aşamada 26 milyar dolar değerinde Banchor (dış tic. Paylarına göre dağıt)


    Para teor s ve pol t kasi

    • White Planı

    • (Dexter White): ABD Hazine başdanışmanı

    • Para birimi:Unitas

    • IMF ve Dünya bankası fikrini ortaya koydu

    • Toplantıya 45 ülke katıldı

    • White planı kabul edildi.


    Para teor s ve pol t kasi

    • Ödeme sistemi

    • Tüm paralar dolara sabitlenecek, dolar ise altına konvertible olacak (1 ons altın =34,90 $)

    • Sistem, 1973 te çöktü.

    • Önce IMF ye sonra sistemin çöküşüne bakalım


    Para teor s ve pol t kasi

    • IMF

    • Kuruluş tarihi: 1945

    • Kurucu 45 ülke vardı.

    • Türkiye 1947’de üye oldu.

    • SDR: 1969 Special DrawingRights.

    • IMF parası, (rezerv bir hesaptır), fiziki değil, euro, yen, dolar, sterlin den oluşan bir sepet le değeri belirlenir.

    • 1 SDR=1,51409 $ (3 ekim 2014)

    • IMF Tarihimiz:

    • İlk Stand-by: 1 Ocak1961 (27 mayıs 1960 darbe)

    • Son Stand-by anlaşması: 2005

    • Toplam: 19 adet yapıldı)

    • Kabul edilen Tutar: 37 milyar SDR

    • Kullanılan tutar: 32 milyar SDR


    Para teor s ve pol t kasi

    • Stand-by Düzenlemesi nedir?

    • Fon’unensıkkullanılanfinansmanmekanizmalarındanbiridir. Stand-by düzenlemeleri, 36 ayıaşmayacakşekilde, genellikle 12-24 aylıkbirsüreyikapsamaktave IMF kaynaklarınınkullanımınıbelirlişartlarabağlamaktadır.

    • Kredikullananülke, IMF İcraDirektörleriKurulu’nasunduğuNiyetMektubundaödemelerdengesiproblemlerinimakulbirsüreiçerisindedüzeltmeyiamaçlayanpolitikalarıuygulayacağınıtaahhüteder. Böylelikle, IMF kaynaklarınıkullananülkelerin, ekonomilerindekiyapısalsorunlarıçözerekborçlarınıödemekapasiteleriniartırmalarınınteminedilmesiamaçlanmaktadır. Stand-by Düzenlemelerisadecegelişmekteolanülkelerinkullandığıbirmekanizmaolmayıp, birçoksanayileşmişülke de geçmiştebumekanizmaileFonkaynaklarındanyararlanmıştır

    • http://www.hazine.gov.tr/default.aspx?nsw=4Lohv1LHjN3NaGlBR3D5oA==-H7deC+LxBI8=&mid=1003&nm=1003


    Para teor s ve pol t kasi

    • Türkiye, 14 Mayıs 2013 tarihindeödediğison taksitlebirlikte, IMF’yeolanborçlarını 19 yılaradansonrasıfırladı.

    • Ödenenbu para, 2005 yılındaimzalananve2008 yılımayısayındabitenson“stand-by” anlaşmasıçerçevesindealınankredininsontaksitiydi.


    Para teor s ve pol t kasi

    • NiyetMektubu nedir?

    • NiyetMektuplarıhükümetlerinizleyeceğiekonomikpolitikalarailişkinolarak IMF Başkanı’nahitabenyazılanpolitikabeyanıniteliğindemetinlerdir.

    • NiyetMektuplarıbiranlaşmametniya da müeyyideleriçerenbirsözleşmedeğildir. Dolayısıylaülkelerihukukiyükümlülükaltınasokmamaktadır.


    Para teor s ve pol t kasi

    http://www.tcmb.gov.tr/wps/wcm/connect/TCMB+EN/TCMB+EN/Main+Menu/PUBLICATIONS/Basic+Policy+Readings/IMF+Letters+of+Intent


    Http www imf org external np sec memdir members aspx t

    http://www.imf.org/external/np/sec/memdir/members.aspx#T

    2010 yılı Kota ve Yönetim Reformu: Bu sayede gelişmekte olan ülkelerin IMF yönetiminde daha fazla söz hakkı almaları hedeflenmiştir.

    Bu maksatla, Türkiye’nin kotası 3,1 kat artırılmış ve 4,6 milyon SDR ye yükselecektir. Kota payımız, % 0,61 den % 0,98 e çıkıştır. (Kota sıralamasında 32. den 20. sıraya çıktık.) Böylece oy hakkımız da artmıştır.


    Lke kotas nedir

    Ülke Kotası nedir?

    • BirülkeIMF’yeüyeolduğundaekonomisininküreselekonomidekipayınagörebirkotabelirlenmekteolup, busüreçteülkelerinekonomikbüyüklükleri, dışaaçıklıkoranları, sermayehareketlerindenetkilenmedurumlarıverezervlereilişkindeğişkenlerdenoluşanbirkotaformülünden defaydalanılmaktadır. Kotalargenellikleher beşyıldabirgözdengeçirilmektedir.

    • Kotalarüyeülkeninoygücünü,

      • IMF’densağlanacakfinansaldesteğinmiktarını (erişimlimitidahilolmaküzere) ve

      • SDR tahsisatlarındaalınacakpayları da belirlemektedir.

    • 2012 yılıAğustositibarıylaIMF’nintoplamkotası 238.116,4 milyon SDR olup, ülkemizinkotası 1.455,8 milyonSDR’dir

    • Kota ödemesi ne zaman yapılır? IMF'yekatıldıkları zaman ödediklerikatkıpaylarından (kotalar) vekotaartırımlarındansağlanmaktadır


    T rkiye nin yesi oldu u cra direkt rl

    Türkiye’nin üyesi olduğu İcra Direktörlüğü

    Yeni düzenlemeyle direktörlük sayısı 24 oldu.


    Faiz tahvil faizi belirleyen fakt rler

    Faiz& Tahvil Faizi Belirleyen Faktörler

    • Faizoranları,tüketim, tasarruf, yatırımkararlarınıetkiledigigibimerkezbankalarının para politikalarınıyürütmelerindedeönemlibirroloynar

    • Tahvil:devlet, kamukuruluslarıveanonimsirketlerinçıkardıkları, 1 yılveya 1 yıldandahauzunvadeliborçsenedidir.

    • Borçsenedi1yıldankısavadeliolursabonoadınıalır.


    Para teor s ve pol t kasi

    • Nominal(itibari) Deger(Face Value): Vade sonundatahvilielindebulundurankisiyeödenecekolandegerdir.

    • Vade (Maturity):Tahvilielindebulunduranaödemeninyapılacagızaman.

    • KuponOranı (Coupon Rate):Tahvilleriçinyapılanaraödemeler. Kuponödemelerigeneldesenedebirveyaikikereyapılır.

    • Vadeye Kadar Getiri (Yield to Maturity):Birborçaracındaneldeedilenödemelerinbugünküde˘gerinibugüngeçerliolanpiyasadegerinee¸sitleyenfaizoranıdır. Birbaskaifadeyle, tahvilvade sonunakadareldetutulursayatırımcıyagetirecegikazançvadeyekadargetiriileifadeedilebilir.

    • Iktisatçılarınasılolarakilgilendiklerifaizoranıvadeyekadargetiridir.

    • Tahvilinbugünküfiyatıiletahvilinitibarifiyatıfarklıkavramlardır. Tahvilinbugünküfiyatı, piyasadakikosullara, tahvilarzvetalebinebaglıolaraksüreklidegisir.

    • Tahvilinitibarifiyatıise, tahvilinüzerindeyazanve vade sonundatahvilielindebulunduranaödenecekolanfiyattır.


    Para teor s ve pol t kasi

    Tahvil Fiyatı&Faiz ilişkisi

    Itibaridegeri1000TL olanbiryıllıkbirtahvilelealalımveasagıdakiikidurumdatahvilinvadeyekadargetirisini (faizini) hesaplayalım.

    a) Bu tahvilinbugünküfiyatı 900 TL ise, tahvilinfaizi ne kadardır?

    b) Bu tahvilinbugünküfiyatı 800 TL ise, tahvilinfaizi ne kadardır?

    a) Tahvil faizi i=(1000-900)/900=%11

    b) Tahvil faizi i=(1000-800)/800=%25


    Para teor s ve pol t kasi

    TahvilÇesitleri:

    Tahviller, KuponsuzTahviller, KuponluTahvillerveDövizeendekslitahvillerolaraksınıflandırılabilirler.

    KuponsuzTahviller

    Kuponsuztahvilleriskontolutahvillerdir. Tahvilincarifiyatı, itibarifiyatındandüsükse, bu tahvile iskontolu tahvil denir.

    Örnegin, itibaridegeri1000 TL olantahvilinbugünküdegeri900 TL isebu

    tahviliskontoludur.

    KuponluTahviller

    Belli dönemlerdekuponödemesiolantahvildir. Kuponödemelerisenedebirveyaikikereolur.

    DövizeEndeksliTahvil

    Özellikleenflasyonunyüksekolduguekonomilerde, tahvillerdövizeendeksliolarakda çıkarılabilir.


    Para teor s ve pol t kasi

    VadeninÖnemi

    1. Vade, sermayekaybıya da kazancınıetkiler.

    Tahvillervadelerindenöncesatılırsafaizlerdekidegisiklikleregöresermayekaybıya da kazancıya¸sanabilir. Örnegin, tahvilinfiyatı 900 TL’den 800 TL’yedüserse, tahvilinfaiziartmısdemektir. 900 TL’denaldıgınıztahvili 800 TL’densatarsanızsermayekaybınızolur. Tam tersidurumda, yanitahvilfiyatınınarttıgıdurumdaisesermayekazancıyasanır. Yani, tahvilidüsükfiyattanalıpvadesinibeklemedenyüksekfiyattansattıgınızzaman sermayekazancınızolur.

    2. Vade uzadıkçasermayekaybıriski de artar. Yatırımcılargeneldekısavadelitahvilleritercihedebilir. Bu nedenle, uzunvadelitahvillerinfaizoranıdahayüksektir.


    Yurt i i faizleri belirleyen fakt rler

    Yurt içi Faizleri Belirleyen Faktörler

    • Yurtdışı faizler;

    • Döviz kurunda beklenen artış; (e artarsa, i artacaktır)

    • Enf. Beklentisi; (enf. Artışı beklentisi varsa, bunun önüne geçebilmek için MB faizleri artırır)

    • Risk Primi

      • KKBG yüksekliği

      • Enflasyonist ortam

      • Politika belirsizliği

      • Döviz kuru riski: Kursa meydana gelecek bir artış karşısında, döviz borcu olanların TL cinsinden borçlarının artacak olması durumu. (bu riskin elimine edilmesi için 1999 Aralık IMF stand-by ile kur sepeti (1$+0,77 euro) oluşturuldu. Ve kur artış oranları aylık olarak önceden kamu gücü tarafından belirlendi. Bu sayede kur artışına gem vurulmak (kontrol altına almak) istendi. Bunu yaparak ise, risk primini düşürmek hedeflendi, Risk primi düşecek, faiz düşecek, risk primi düştüğü için sermaye girişi olacak, bu sayede faiz düşecek ve (özel sektör maliyeti düşeceği için) enflasyon düşecek (Böyle bir öngörüyle YOLA ÇIKILDI. AMA 2000 Kasım da kriz çıktı)


    Fa ze yakla imlar

    FAİZE YAKLAŞIMLAR

    • Eski Yunan:

    • Sokrates.

    • Eflatun (Platon): Faize karşı çıkar.

    • Aristo: Faize karşı çıkar.

    • Ortaçağ dönemi:

    • Kilise: faiz ve tefecilik aynıdır.

    • St. Thomas D’Aquin (1225-1274): Faiz yasağını bir miktar hafifletmiştir. Kendinden sonra gelen Calvin gibi din adamlarına faizi meşru kılmaları için öncülük etmiştir.

    • Jean Calvin (1509-1564):Protestanlığın temel inançlarının formülleştiren bir reformcudur. Faize ilk defa izin veren medeni kanun, Calvin’in memleketi İsviçre’ye aittir.


    Para teor s ve pol t kasi

    • Feragat (İmsak) Teorisi (Senior): Faiz, bireyin gelirini harcamaktan feragat etmesinin bir bedelidir.

    • Zaman Tercihi (Agio Teorisi): (B.Bawerk) (Marjinalist): Borçlanma, piyasada malların gelecekteki mallarla değişimi olduğuna göre, faiz, bu ikisi arasındaki farktan doğmaktadır. (Zaman içerisinde malların piyasa fiyatı arasındaki fark.) (Zaman mefhumu analize dahil edilmiştir.)


    Para teor s ve pol t kasi

    • A. Smith: Faiz, kardan ayrı bir kavramdır. Tasarrufunu kendisi kullanmaya ancak başka birine ödünç veren kişinin elde ettiği gelirdir. Bu, borç alanın ödünç verene o paranın kullanılması sayesinde eline geçen kar etme fırsatı için ödediği bir karşılıktır.

    • Doğal olarak bu karın bir kısmı, riski alıp onu kullanma yüküne giren borçluya; bir kısmı da bu kar fırsatının ona veren alacaklıya ait olur.


    Neo klasik yakla m d n verilebilir fonlar teorisi

    Neo-Klasik Yaklaşımı:Ödünç Verilebilir Fonlar Teorisi

    • Fon arzını belirleyen faktörler:

      • emisyon kurumu (TCMB) ve banka sistemi

      • Halkın tasarrufları

      • Gömülemenin çözülmesi

      • Firmaların amortisman olarak ayırdıkları likiditeler

    • Fon talebini belirleyen faktörler:

      • Tüketim kredisi temin etmek

      • Eskimiş tesisleri yenilemek

      • Yeni tesis kurmak

      • Para talebinden bulunmak (likidite tercihi kapsamında)

    • Ödünç verilebilir fon arzı ve talebindeki dalgalanmalar, faiz oranları düzeyini etkilemektedir. Ayrıca, faiz oranındaki bir değişmede,

      • Gömülemenin çözülmesini veya banka sisteminin yeni krediler oluşturmasını; tesislerin yenilenmesini kamçılayarak öd. Veril. Fon arzı ve talebini etkilemektedir. Sonuç: Ödünç veril fon arzı ve talebi, faiz oranları düzeyini; faiz oranları düzeyi ise ekonomide daraltıcı ve ya genişletici etkileri olabileceğini açıklamaktadır.


    Keynes

    Keynes

    • Faizi, para arzı ve para talebi belirler.

    • Para talebi:

      • İşlem; (Y) ile + ilişki

      • İhtiyati; (Y) ile + ilişki

      • Spekülatif; (i) ile – ilişki

    • Para arzı:

      • MB bağımsız olarak belirler.


    Para talebiyle ilgili teoriler

    Para Talebiyle ilgili Teoriler

    • Klasik Modelde Para Talebi

      • Yale-Fisher Yaklaşımı (Miktar Teorisi)

      • Cambridge Yaklaşımı (C.Piqou-A.Marshal)

        İki teori birbirine benzer. Ancak Cambridge yaklaşımı biraz daha gelişmiş bir versiyondur.


    1 yale fisher yakla m miktar teorisi

    1. Yale-fisher Yaklaşımı (Miktar Teorisi)

    • Para talebi: İşlem saikiyle (Değişim aracı olarak)

    • Yani bireyler, belli miktarda bir harcamayı gerçekleştirebilmek için para talep ederler.

    • Yani, para talebi, nom GSYH’nin bir oranıdır (PxY=nom. GSYH)

    • MV=PY

    • M: para arzı; V: dolaşım hızı; P: Fiy. Gen sev; Y: hasıla (PxY=nom hasıla)

    • V: sabittir.

    • V=1/k ise

    • M=kx(PxY) (yani PxY2’nin bir oranıdır)

    • (PXY’nin k katı kadar para talep edilir)


    2 cambridge yakla m c piqou a marshal

    2-Cambridge Yaklaşımı (C.Piqou-A.Marshal)

    • Fisher yaklaşımına benzer ama daha gelişmiş bir yaklaşımdır.

    • Para talebi: 1-işlem, 2-Servet biriktirme aracı

    • M=kxPXY aynı eşitlik ama bakış açısı farklı.

    • Nom para talebi, nom servetin bir bileşenidir (servet artarsa, para talebi artar)

    • Nom servet ise, nom gelirle orantılıdır.

    • Öyle ise, para talebi, nom gelirler orantılıdır.

    • Bu yaklaşıma göre birey: para talep ederken, servetin diğer bileşenlerinin de (örneğin, mal, tahvil vb.) getirisine ve gelirine bakacaktır ve kararını verecektir.

    • Bu yaklaşım Keynes ve Friedmana ışık tutmuştur. Keynes, spekülatif maksatlı para talebini buradan yola çıkarak geliştirdi.

    • Friedman ise «portföy tercihleri teosisini» geliştirdi.

    • Fisher-Cmabridge: ortak nokta: Para talebi, PY’nin belli bir katına (k) eşittir

    • Farkı: Cambridge te bireysel tercih ön plana çıkakta (Para talep edilebileceği gibi servetin diğer bileşenleri de tercih edilebilir). Fisher de ise bireysel tercihin önemi yok.


    Keynes in para taleb

    Keynes’in Para TALEBİ

    • 1-İşlem saikiyle: Gelirin artan fonksiyonudur.

    • Baumol-Tobin İşlem Para Talebi:

    • Para talebi işlem saikiyle olması durumunda bile, bireyler spekülatif maksatlı para talep edebilir. (mikro temelli olup, Keynesin analiziyle uyumludur)

    • 3 ayda bir emekli maaşı alan kişi, birinci ay içerisinde, 2 ve 3. ayda kullanacağı nakdi, spekülatif maksatlı kullanabilir.

    • İşlemin getirisi>işlem maliyeti old sürece kişi spek maksatlı para talep edecektir.

    • İşlem maliyeti: tahvil alma maliyeti, komisyon, bankaya gitme maliyeti.


    Para teor s ve pol t kasi

    • 2-İhtiyat saikiyle: Y ile + ilişkili

    • 3-Spekülatif saik: Keynes, Cambridge yaklaşımını bir adım daha ileri götürmüştür. Paranın spekülatif maksatlı da talep edilebileceğini ileri sürdü. Böylece, para talebinin i’ye bağlı olabileceğini (- ilişki) ortaya koydu.

    • Keynes, servetin bileşenlerini 2 gruba ayırır. Para ve Tahvil (NOT: Mal varlığı dikkate alınmaz. Yani sadece fin. Varlıklardan iki tanesini dikkate alır, reel varlıkları dikkate almaz)

    • S. Keynese göre Bu varlıkların getirileri getirileri nelerdir?

    • Paranın getirisi: Vadesiz mevduata faiz ödenmez. Getirisi yoktur

    • Tahvil: iki getirisi var. 1. Faiz Getirisi, 2. Sermaye Kazancı: Tahvil Fiyatı artarsa sermaye kazancı olur (i düşünce, P artar) viceversa.


    Para teor s ve pol t kasi

    • Keynes’e göre, bireyler servetlerinin tamamıyla ya para talep eder, yada tahvil talep eder. Arası yoktur.

    • Likidite Tuzağı nedir? Keynes’in teorik olarak vuku bulabileceğini ifade ettiği özel bir durumdur. M artışı olmasına karşın, i artık bundan etkilenmez. Piyasada i düzeyi sıfır, yada min bir düzeydedir. Yani daha fazla düşmesi mümkün değil ve beklenmemektedir. Yani gen. Para pol.nıni üzerinde hiçbir etkisi bulunmamaktadır.

    • Piyasada herkes için faizin normal olarak kabul edildiği bir düzeyi vardır. Eğer, i bu düzeyin altında ise yükselecektir. Yani i’nin ileride yükselmesi beklenmektedir. Böyle bir durumda (likidite tuzağı) bireyler MB’nin arzettiği likiditeyi spekülatif maksatlı olarak talep eder. İleride i’nin yükseleceğini öngören bireyler, bu sayede tahvil fiyatlarının düşeceğini bildiklerinden, gelecekte daha düşük fiyattan tahvil satın almak üzere para talep ederler.

    • Piyasada i daha fazla düşemediği/düşmediği için yatırımlarda da olumlu bir gelişme olmaz. Keynese göre Tek çıkış yolu gen mal pol.sıdır.


    Para teor s ve pol t kasi

    • Tobin’in Spekülatif Para Talebine Katkıları (Risk Para Talebi)

    • Risk averse: Risk sevmeme: Bazı bireyler riski sevmedikleri için (tahvilin negatif getirisi durumu: yani faizlerin artması sonucunda sahip olduğumuz tahvil fiyatının düşmesi durumu) servetlerinin bir kısmını para olarak bulundurmayı tercih ederler. Yani servetin bir kısmı para, bir kısmı tahvil olmak üzere bir portföy oluşturabilirler.


    Para teor s ve pol t kasi

    • NOT: Keynes’e göre paranın dolaşım hızı (V) sabit değildir. Faizdeki dalgalanmalarla birlikte V de değişir.

    • MV=PY

    • M/P=Reel para talebi VY=

    • VY= örn: i artınca, para talebi küçülür, V büyür

      (sonuç: V sabit değil, değişkendir. Ancak V’nin yönü tahmin edilemez. İşin içinde Y’de var)


    Firedman n modern miktar teorisi

    Firedman’ın modern Miktar Teorisi

    Yine Cambridge’den yola çıkar. Faizi dikkate aldığı için Keynes’in yaklaşımına benzer. Ama ulaştığı sonuç itibariyle Fisher’in bulgularıyla (Klasik Teori) örtüşür. Yani faize önemsiz görür.

    Para talebini belir. Faktör: 1-Servet (sürekli gelir) (+ ilişki),

    2-finansal ve reel servetlerin getirilerinin paranın getirisinden farkı (rb-rm; re-rm; -rm), (- ilişki) (tahvil faizi, hiss.senedi getirisi ve malların fiyatı (enf) arttıkça, birey para talebini azaltır. Bu varlıkları talep eder. )

    3-tercihler

    Sürekli gelir: beşeri servet (tecrübe) ve beşeri olmayan servet ile her yıl (sürekli olarak) elde dilmesi beklenen ortalama gelire denir. (sürekli, gelir, servetin bir göstergesidir.)

    NOT. Friedman’ın yaklaşımında;

    1-finansal varlıklar: Para, Tahvil ve hisse senedinden oluşur; Reel varlıklar: Mal dikkate alınır (Bu anlamda Keynes’ten farklıdır)

    2- Paranın da getirisi vardır. (Bankaların sağladığı otom ödeme kolaylıkları, ATM kolaylıkları bir getiridir. Bazı durumlarda vadesize de faiz yatırılabilir.)

    Bundan dolayı, (rb-rm; re-rm; -rm) farkları önemsiz bir düzeyde olacaktır. Ve bundan dolayı bireyler para talep ederken, faizi pek fazla dikkate almayacak, önemsemeyecektir. Çünkü, rmde artmaktadır.

    Friedman’a göre i’nin etkisi çok az old için formülden çıkarmıştır. Yani i’yi dışlamıştır.

    Böylece para talebini bel. Tek faktör, sürekli gelir olmuştur.

    Sürekli gelir, istikrarlı old için, para talebi de istikrarlıdır.


    Para teor s ve pol t kasi

    • VY= ) istikrarlı old için, para talebi de istikrarlıdır. Bundan dolayı, V sabit değildir ancak tahmin edilebilirdir.

    • V sabit kabul edilmese bile, para arzı (M), nom. gelirin (P.Y) önemli bir belirleyicisi olmaya devam edecektir. MV=PY

    • Yani, Fisher denklemiyle aynı sonuca ulaşılmıştır.


    Neo keynesyen faiz oran teorisi neo klasik sentez is lm modeli

    Neo-Keynesyen Faiz Oranı Teorisi(Neo-Klasik Sentez)IS-LM Modeli

    • Basit keynesyen modele dayanır.

    • Hicks, Hansen, Modigliani, Samuelson ve Tobin’in katkılarıyla şekillendirildi.

    • Samuelson,

    • Neo-klasik okul-mikro iktisat-Walras ile

    • Keynezyen okul-makro iktisat-Keynes i uzlaştırdı.

    • Okulun bel kemiği, IS-LM modelidir. (ancak, Post keynesyenler (Köktenci yorum) ve Genel Denge modelleri (Clower, Leijonhofvud), IS-LM modelini (Hidrolik yorum) ağır bir şekilde eleştirmiştir.


    Para teor s ve pol t kasi

    • IS-LM modeli

    • IS

    • I=S veya planla harc=Gerçekleşen hasıla

    • Mal piyasasının dengede old durum.

    • Modelde i değişken, P sabit. Mal piyasasını dengeye getiren i ve y bileşenlerinin geometrik yerini verir IS eğrisi.

    • IS elde edilişi

    • AE doğrusundan türetilebilir.

    • i küçülünce, AE yukarı kayacaktır. Yatırımlar, i den etkilenir.


    Para teor s ve pol t kasi

    LM

    • Para piyasası dengededir. (Para arzı=para talebi)

    • Yani para piyasasında dengeyi sağlayan i ve Y’lerin bileşimini verir.

    • Çıkış noktası: Keynesin para talebi fonksiyonu.

    • L= f(i,Y) (Reel para talebi)

    • M/P=L (Reel para arzı; reel para talebi)

    • L=kY-hi

    • Finansal varlık olarak sadece para ve tahvil var.

    • Varlık arzı=Varlık talebi

    • M+Bs=L+Bd olacaktır.

    • Eğer para piyasası dengede ise, tahvil piy. da dengede olacaktır. Bundan dolayı sadece para piyasasına bakmak yeterli olacaktır.


    Lm elde edili i

    LM elde edilişi

    • Y artsın, L artar

    • L artınca, Bs artar, tahvil fiyatı düşer, i yükselir, i yükselince L azalır. Böylece M=L olur. (Para arzı=Para talebi)

    • Pozitif eğimli LM elde edilir.


    Para teor s ve pol t kasi

    • IS eğrisi kaymalar

      • Otonom harcamalarda meydana gelecek değişmeler (Co, Io, G, TR, X) (Artarsa, AE yukarı, IS sağa kayar)

    • LM eğrisi kaymalar

    • M deki bir değişme (artarsa, LM sağa kayar)

    • Para talebindeki değişme (azalırsa, LM sağa kayar)

    • P düzeyindeki bir değişme (Düşerse, LM sağa kayar)


    Finansal piyasalar

    Finansal Piyasalar

    Finansalpiyasalar (financial markets): Geneltanımıylafinansalpiyasalarortaveuzunvadelifonarzvetalebininkarsılandıgıpiyasalardır.

    Finansalpiyasalarınekonomideönemlibirgörevivardır: Harcayabilecegindendahaçok para kazanmısvebiriktirmisolanlarınfonlarının, kazandıgındandahaçokfonagereksinimleriolanaaktarılmasıdır. Finansalpiyasalarınolmadıgıya da finansalpiyasalarıngelismedigidurumlardayeniyatırımlaryapılamaz. Bu nedenle, finansalpiyasalarekonomiketkinlikveverimlilikiçingereklidir.


    Para teor s ve pol t kasi

    • Finansalpiyasalarçesitlikriterleregöresınıflandırılırlar:

    • Para veSermayePiyasaları

    • BirincilveIkincilPiyasalar

    • Organize ve Organize Olmayan Piyasalar


    Para ve sermaye piyasalar

    Para veSermayePiyasaları

    Finansalpiyasalar, saglananfonlarınsürelerinegöre para vesermayepiyasalarıolarakikiyeayrılırlar:

    Para piyasaları (money markets), kısavadelifonarzvetalebininkarsılastıgıpiyasalardır. Bu piyasalarda vade genelliklebiryıldanazdır. Para piyasasında, likiditesiyüksekveriskiazolanaraçlarislemgörmektedir. Bu araçlarasagıdakigibilistelenebilir:

    • HazineBonosu

    • MevduatSertifikası

    • FinansmanBonosu

    • Repo

    • ÇekveSenetler


    Para teor s ve pol t kasi

    Sermayepiyasaları(capital markets) ise, ortaveuzunvadelifonarzvetalebininkarsılaştıgıpiyasalardır. Isletmeler

    -para piyasasıaraçlarınıdönervarlıklarınıfinanseetmekiçinkullanırken,

    -sermayepiyasasıaraçlarınıortaveuzunvadeliyatırımprojelerinifinanseetmekveyayatırımlarınıartırmakiçinkullanırlar.

    Sermayepiyasasınınenönemliaraçlarıhissesenedivetahvillerdir.Hissesenetleri, sirkethisselerininkarsılıgıolarakkatılmapayınıgösteren, kanunisekillereuygunolarakdüzenlenmisevraktır.

    Örnegin; 1 milyonhisselibirsirketin1 hissesinesahipseniz, sirketinnet gelirininmilyondabiri size aitdemektir.

    Tahvilisedevlet, kamukuruluslarıveanonimsirketlerinçıkardıkları, 1 yılveya1 yıldandahauzunvadeliborçsenedidir.


    Para ve sermaye piyasalar aras ndaki iliski

    Para veSermayePiyasalarıArasındakiIliski

    • Sermayepiyasasıuzunvadeli, para piyasasıkısavadelifonakımlarınıngerçeklestigipiyasadır. Bu nedenle, para piyasasıenstrümanlarıdahalikittir.Sirketlervebankalargeçicibirsüreellerindebulundurduklarıfonlarüzerindenfaizkazanmakiçinpara piyasasımenkuldegerlerinikullanırlar.

    • Sigortasirketleriveyaemeklilikkurumlarıgibiaracıkurumlariseuzunvadelimenkulkıymetleritercihederlerçünkübunlarıngelecekteellerindeolacakfonlarlailgilibelirsizlikleridahaazdır.


    Para teor s ve pol t kasi

    Genisanlamdakisermayepiyasasıkavramına para piyasası da dahilolmaktadır.

    Bu durumdagerekkrediarzı, gereksekreditalebi para piyasasındansermayepiyasasınayada sermayepiyasasından para piyasasınakolaycakayabilir. Faizhaddiikipiyasaarasındakifonakımınıayarlayanbirdüzenleyiciolmaktadır.Fonarzedenler, kendiyatırımpolitikalarınıveeldeetmeyiumduklarıgelirebaglıolarakyatırılabilirfonlarıbupiyasalardanbirineveya her ikisineyönlendirilebilirler.

    Fontalepedenler de, ihtiyaçduyduklarıkredinintürünegöreher ikipiyasadanborçlanabilirler. Bazıaracıkuruluslar, özelliklebankalar hem para, hemde sermayepiyasasıislemleriyapabilirlerve her ikipiyasadaçalısabilirler.

    Para piyasasıilesermayepiyasasındacarifaizhadleridegisikolmaklabirliktebirbirleriyleiliskilidir. FonlargenellikledüsükfaizhaddindenyüksekolanadogruKAYAR.Para piyasasındameydanagelenbirfaizoranıartısı, sermayepiyasasınadaetkieder. (MB’nin 1 haftalık repo faizi ile DİBS faizlerini etkileyebilmesi durumu. Eşbütünleşmesözkonusudur.)


    Para teor s ve pol t kasi

    Kaynak: ErsanBocutoğlu&AykutEkinci, AvusturyacıKonjonktürTeorisiveKüreselKriz


    Birincil ve ikincil piyasalar

    BirincilveIkincilPiyasalar

    • Finansalpiyasalar, islemgörenaraçlarınpiyasayailk kezolaraksürülmüsolupolmadıklarınagöre, birincilveikincilpiyasalarolaraksınıflandırılırlar.

    • BirincilPiyasalar (Primary Markets)

    • Hissesenedivetahvilgibimenkuldegerleriihraçedensirketlerilealıcılarınyanitasarrufsahiplerinindogrudandogruyakarsılastıklarıpiyasalardır. Buna hissesenetleriiletahvillerin ilk kezsürülüp "ihraç"tanalındıgıpiyasa da denilebilir. Aradasirketinbizzatbulunmayıpbirbankaya da aracıkurumunbulunmasıbualımınbirincilpiyasadanolmasınaengeldegildir.


    Para teor s ve pol t kasi

    IkincilPiyasalar (Secondary Markets)

    Menkulkıymetleriihraçtanalanlar, bunlarıtekrarparayaçevirmekistediklerinde,hissesenetlerindeHİÇBİR zaman, tahvillerdeiseVADEDEN ÖNCE bunlarınakdeçevirmekiçinihraçedenkurulusamüracaatedemezler. Ikincilpiyasalar, budurumdakimenkulkıymetlerinparayaçevrilmesinisaglayanpiyasalardır.

    Ikincilpiyasa, menkulkıymetlerinlikiditesiniarttırarakbirincilpiyasayatalepyaratırvegelismesinisaglar. Ikincilpiyasanıneniyiteşkilatlanmısbölümümenkulkıymetborsalarıdır. Birincilpiyasadahaçoksermayepiyasasıbilinciyle, ikincilpiyasaisemenkulkıymetlerpiyasasıbilinciyleçalısır.

    BirincilpiyasadauzunvadelifonlarıntasarrufsahibindenfirmalaraintikalisözkonusudurvebirincilpiyasadayapılantahvilvehissesenedisatıslarısonucundafirmayaYENİ SERMAYE girer.

    Oysaikincilpiyasada el degistirenmenkulkıymetlerdensaglananfonlarınbunlarıçıkaransirketlebirİLGİSİ YOKTUR. IkincilpiyasadaislemyapıldıgındaislemiyapankisikarşılıgındaBİR ÜCRET ALIR amabu para o hisseyiçıkaransirketegitmez. Şirketsadecehissesenediniveyatahvilipiyasayailk sürdügündeyanibirincilpiyasadaparakazanır. Buna ragmen, ikincilpiyasalarınekonomidekirolüçokönemlidir.


    Para teor s ve pol t kasi

    Ikincilpiyasalarınikiislevivardır:

    a) Nakdeihtiyaçolunandurumlardafinansalaraçlarındahakolaysatılabilmesinisaglar, yanifinansalaraçlarıdahalikityapar. Bunlarındahalikitolmasıfinansalaraçlaraolantalebiartırırvedolayısıylabirincilpiyasada da buaraçlarınislemhacmiartar.

    b) Firmanınbirincilpiyasadasattıgıhissesenedininveyatahvilinfiyatınıbelirler.Tahvilleribirincilpiyasalardaalanyatırımcılar, butahvilinikincilpiyasadakidegerinide gözönündebulundururveikincilpiyasadakidegerindendahaçokbirödemeyapmaz. Hisseninikincilpiyasadakidegerine kadaryükseksebirincilpiyasadakidegeride o kadaryüksekolurvesirketihtiyacıolansermayeyidahakolaytemineder.


    Para teor s ve pol t kasi

    • Organize ve Organize Olmayan Piyasalar

    • Finansalpiyasalar, kurumsallasmadikkatealınarak

      • Örgütlenmis(Borsa) ve

      • ÖrgütlenmemisPiyasalar (TezgahüstüPiyasalar) olarak da sınıflandırılabilirler.


    Para teor s ve pol t kasi

    Organize Piyasalar (Organized Markets)

    Organize piyasalar, alıcıvesatıcılarınbelli fizikselalanlardakarsılastıgı, denetimvegözetimibelli kurumlartarafındanyapılanpiyasalardır. Organize piyasalaraeniyiörnek “borsa” dır.

    Borsa, hissesenedivetahvilgibimenkulkıymetlerin, kıymetlimadenlerin, çesitliziraiürünlerinveyabancıparalarınticaretiniyapanlarıntoplandıgıyerlerdir.Borsalaris konularınagöremenkulkıymetlerborsası, ticaretborsası (ziraiürünvemadenleriçin), dövizborsası, opsiyonborsası, altınborsasıgibiçesitlikategorilereayrılır.

    Birçokülkedemenkulkıymetlerborsasıbireyselyatırımcılariçinenönemliyatırımalanıdır. Kurumsalyatırımların da önemlibirbilesenidir. Menkulkıymetborsalarının1-piyasayalikiditesaglama, 2-ekonomikkaynakyaratma, 3-mülkiyetitabanayayma, 4-ekonominingöstergesiolmagibiislevlerivardır.

    Menkulkıymetborsalarıyatırımcılarada önemliyararlarsaglarlar: Hissesenetleriborsadaislemgörenfirmalarhakkındadahakolaybilgiedinilebilir, alımsatımislemlerindebelli kurallarauyulmasıgerektigindendahagüvenlidir, menkulkıymetborsalarındakifinansalvarlıklarınalım-satımıdahakolayolduguiçinlikiditelerifazladır.


    Para teor s ve pol t kasi

    İslemhacmienyüksekolanmenkulkıymetborsalarıKuzey Amerika, BatıAvrupaveJaponborsalarıdır. DünyanınenbüyükmenkulkıymetborsasıAmerika’dakiNew York Borsası (NYSE)’dır. Bunu, Japonya’daki Tokyo Borsasıtakipeder. Gerekislemhacmiolarak, gereksetoplampiyasadegeriolarakbuikiborsadünyatoplamınınüçteikisinimeydanagetirirler. BatıAvrupa’dakienbüyükborsaiseLondraBorsası’dır.

    Sanayilesmisülkeborsalarınınenbelirginözellikleriyüksekislemhacmi, çoksayıdafirmanınkoteedilmisolması, yogunticaret, aracıkomisyonlarınınvealıssatısfiyatfarklarınındüsükolmasıdır. Bu borsalardaalımsatımislemlerinidüzenleyenkurallarveseffaflıksartlarıoldukçasıkıdır. BütünbunlarınsonucuolarakortayaoldukçagüvenilirvebüyükSÜRPRİZLERİN pekgörülmedigibirpiyasayapısıortayaçıkmıstır.

    Türkiye, Güney Kore, Hong Kong veSingapurgibigelismekteolanpiyasalarınborsalarındaiseçokbüyükkarlarverisklersözkonusudur.

    Kote olmak nedir: o senedinimkbtarafındantanındığınıvealım/satımınınyapılmasınaizinverildiğianlamınagelmektedir.


    Para teor s ve pol t kasi

    • Istanbul MenkulKıymetlerBorsası(IMKB)

      • 1982 Ser Piy Kanunu yürürlüğe girdi. (banker iflaslar)

    • Istanbul MenkulKıymetlerBorsası(IMKB), MenkulKıymetlerBorsalarıHakkında91 sayılı KHK ilekurulan, SermayePiyasasıKurumu’nun (SPK) gözetimvedenetimialtındafaaliyetgösteren, tüzelkisiligiolanbirkurumdur.

    • 1984 te kuruldu.

    • Mart 1985te başkanı atanararak faaliyete başladı

    • 2 Ocak1986günü ilk seansyapılmıstır.


    Imkb nin temel g rev ve yetkileri sunlard r

    IMKB’nintemelgörevveyetkilerisunlardır:

    • Menkulkıymetlerinborsakotunaalınmasıileilgiliba¸svurularıKotasyonYönetmeligindebelirtilenesaslardahilindeincelemek, ekbilgivebelgeleristemek,basvuruları degerlendirmek ve karara baglamak,

    • Kanunigerekleryerinegetirilerek para, kambiyovekıymetlimadenvetaslarilevadeliislemlerleilgilipiyasalaraçmak,

    • Borsa’daislemgörebilecekmenkulkıymetleriçintürlerinegöremenkulkıymetlerpazarlarıolu¸sturmak, bupazarlardai¸slemgörecekmenkulkıymetleribelirlemekveborsabültenindeyayınlamak, pazarlaraborsabinasındayertahsisetmek,

    • Borsa’dapazarlarınçalısmagünvesaatlerinibelirlemekveborsabültenindeilanetmek,

    • Borsapazarlarındayapılanislemlersonucundaolusanfiyatlarıvebufiyatlardanyapılantoplamislemmiktarlarınıseansbitimindeilanetmek,

    • Borsadayapılanalım, satımislemlerinigüvenveistikrariçindeserbestrekabetsartlarıaltındakolaycavedüzenlibirsekildeyürütülmesinisaglamak,bukurallarındısınaçıkanborsaüyelerine, “IMKB Yönetmeligi”ndebelirtilenyaptırımlarıuygulamak,

    • Borsadaolagandısıolumsuzgeli¸smelerinmeydanagelmesihalinde, mevzuatınverdi˘giyetkileriçindegerekliönlemlerialmaktır.


    Para teor s ve pol t kasi

    • Borsalardasadecedahaönceaçıklanmısolanborsaüyeleriislemyapabilirler.

    • Borsaüyesiolabilmekiçin, bankalarınSPK’denizinalmaları, aracıkurumveborsakomisyoncularınıniseborsabankerligibelgesinesahipolmalarıgerekir.

    • Bankerlikbelgesindebelirtilenyetkilerdahilinde, borsaüyelerikendinamvehesaplarınaveyaba¸skasınamvehesabınaaracıolarakilemyapabilirler. Birsirketinhissesenetlerininborsadaislemgörebilmesiiçin o sirketinborsakotunadahilolmasıgerekir.Bu kararıborsayönetimkuruluverir. BorsadaislemgörenbirhissesenediveyatahvilialmakveyasatmakisteyenyatırımcılaremirleriniborsaüyeleriaracılıgıylaBorsa’yailetirler. Borsaüyeside belirlibirkomisyonkarsılıgımüsterisininemriniyerinegetirmeküzereemriborsayaaktarır.


    Para teor s ve pol t kasi

    • İMKB’de

    • Hisse Senedi Piyasası

    • Tahvil/Bono piyasası

    • Yabancı menkul kıymet piyasası

    • Gelişen işletmeler piyasası

      Olmak üzere 4 Pazar vardır.


    Imkb deki pazarlar

    IMKB’deki Pazarlar


    Imkb deki pazarlar1

    IMKB’deki Pazarlar

    Ulusal pazardan seçilmiş 100 şirket. Hiselerin takası, TAKASBANK tarafından yapılır

    KOBİ’lerin hisse senetlerinin likit, güvenli ve şeffaf ortamda işlem görmesini sağlar

    • Borsa Yatırım Fonları işlem görür.

    • Gözlatı Pazarı ne işe yarar? (1996)

    • Şirketlerin izleme, inceleme kapsamına alınması durumlarında sürekli gözetim, denetim ve izleme ortamında, yatırımcıların devamlı ve zamanında bilgilendirilmelerini sağlayacak önlemlerle birlikte, hisselerin IMKB’de işlem göreceği organize bir Pazar oluşturulmaktadır.


    Neden g zalt pazar na al n r

    Neden Gözaltı pazarına alınır?

    • İlgili şirket yada hisse senediyle ilgili olağanüstü durum olması

    • İlgili Şirketin kamuoyunu aydınlatmaması, mevcut düzenlemelere uyum için zamanında tedbir almaması

    • Hisse senetlerinin Borsa kotundan ve/veya işlem gördüğü pazardan geçici/sürekli çıkarılması sonucu doğurabilecek gelişmelerin olması


    Imkb deki pazarlar2

    IMKB’deki Pazarlar

    • Borsa Yatırım Fonları işlem görür.

    • Neden gözlatına alınır?

    • Şirketlerin izleme, inceleme kapsamına alınması durumlarında sürekli gözetim, denetim ve izleme ortamında, yatırımcıların devamlı ve zamanında bilgilendirilmelerini sağlayacak önlemlerle birlikte, hisselerin IMKB’de işlem göreceği organize bir Pazar oluşturulmaktadır.


    Sermaye piyasas kurumlar

    Sermaye Piyasası Kurumları

    BIST-1984 (İMKB idi)

    1-İstanbul Altın borsası (1995) istanbul

    2-VOBAŞ-Vadeli İşlem ve Opsiyon Borsası (2005) izmir

    Bu Borsada 4 piyasa vardır: 1)Hisse senedi piyasası, 2)-Döviz Piy, 3)-Faiz piy, 4)-Emtia Piy

    Altın Borsası ve VOBAŞ, BIST’in kurulmasıyla BIST bünyesine dahil edildi. Önceden, VOBAŞ, IMKB bünyesinde değildi.

    TAKASBANK: (1992) IMKB ve ortaklarının üyeliğiile kuruldu. 89 ortak vardır. % 31,52 pay IMKB’nindir. Kalanı 88 ortağındır.

    IMKB ve VOBAŞ nezdindeki piyasaların tümümün takas işlemleri TAKASBANK tarafından sonuçlandırılmaktadır.

    TAKSASBANK, SPK tarafından ülkemizin merkezi saklama (fiziksel saklama hizmeti) kuruluşu ve ulusal numaralandırma kuruluşu olarak görevlendirilmiştir. (ihraç edilen menkul kıymetlere uluslararası standartlarda tanımlamam numarası&ISIN verilir.)


    Finansal arac l k ve finansal kurumlar

    Finansal Aracılık ve Finansal Kurumlar

    • Finansalaracılar, finansalpiyasalardafonarzedenlerlefontalepedenlerarasındaaracılıksaglayankurumlardır. Bu kurumların, islemvebilgiedinmemaliyetiniazaltma,vade vemiktarayarlama, riskidagıtma, gömülemeegiliminiazaltmagibiislevlerivardır. Finansalaracıkurumlarasagıdakigibilistelenebilir:

    • MerkezBankası (Parasalyetkikurumu)

    • MevduatBankaları (KamuBankaları-ÖzelTicariBankalar)

    • Mevduat Kabul EtmeyenBankalar (KalkınmaveYatırımBankaları)

    • DigerFinansalKurumlar (KrediKooperatifleri, SigortaSirketleri, Yatırım

    • Fonu, YatırımOrtaklıgı, Risk SermayesiYatırımOrtaklıgı, GayrimenkulYatırımOrtaklıgı)

    • Yarı-finansalkurumlar (SGK)


    Mevduat bankalar

    MevduatBankaları

    Tasarruflarınekonomiyekazandırılmasıbakımındanönemlibir role sahiptir. Bubankalar, topladıklarıvadelivevadesizmevduatlarıfonihtiyacıolanlarakrediolarak

    kullandırırlar. Bankalarkamubankaları, özelbankalarveyabancıbankalarolmaküzereüçeayrılır. Halihazırdaülkemizdeüçadetkamusermayelibanka (Ziraat

    Bankası, HalkBankası, VakıflarBankası), 11 adetözelsermayelibankave 16 adetyabancısermayelibankabulunmaktadır. Son yıllarda, gelismekteolanbirçokekonomideoldugugibiülkemizde de yabancıbankalarınpayıgiderekartmaktadır.


    Mevduat kabul etmeyen bankalar

    Mevduat Kabul EtmeyenBankalar

    • Mevduatkabuletmeyenfinansalaracıkurumlarfonlarınımevduatdısıkaynaklardaneldeederler. Bu kurumlar, yatırımvekalkınmabankalarıdır.

    • YatırımBankaları, sermayepiyasasıaraçlarıkullanarakyatırımyapan, mevduatkabuletmeyen, gelirlerigeneldealınanücretvekomisyonlardanolusankurumlardır.

    • Yatırımbankalarıasagıdakialanlardafaaliyetgösterir:

    • Menkulkıymetlerinikinci el piyasasındaalımsatımınaaracılıketmek.

    • Firmalarayatırımdanı¸smanlıgıhizmetisaglamak.

    • Firmalarabirlesmevedevralmalardadanısmanlıkhizmetisaglamak.

    • Kurumsalportföyyönetimihizmetisaglamak.

    • Projefinansmanısaglamak.

    • Finansalkiralamaislemlerindebulunmak.


    Kalk nma bankalar

    KalkınmaBankaları,

    Özelliklegelismekteolanekonomilerde, kıt kaynaklarınverimliyatırımlarayönlendirilmesini, temelsanayiprojeleriningerçeklestirilmesinisaglamakamacıylakurulur. Kalkınmabankalarıyatırımbankacılıgıfaaliyetlerininyanısıra, özkaynaklarıveidaresikendilerinebırakılmısolanfonvebenzerikaynaklarıkullanarakkredivermeyetkisinesahipkurumlardır. Sermayepiyasalarınıngelismeyebasladıgıpiyasalarda, kalkınmabankalarınınrolüazalır.

    Kalkınmabankaları, kamusermayeli, özelsermayeliveyabancısermayelibankalarolaraküçeayrılır.

    Kamusermayelikalkınmabankaları, Eximbank, TürkiyeKalkınmaBankasıveIllerBankasıdır.

    TürkiyeSınai KalkınmaBankası, IMKB TakasveSaklamaBankası (Takasbank) iseözelsermayelibankalardır.


    Para teor s ve pol t kasi

    SigortaSirketleri

    Sigortasirketleribazırisklerinortayaçıkardıgıolumsuzsonuçlarıenazaindirebilmekiçinpoliçelerkarsılıgındaprim toplayarak, risklergerçeklestigindebufonlarıkullandırarakönemlibirrolüstlenirler.Sigortasirketleritopladıklarıprimleriyatırımveyakrediamaçlıolarakkullanabilirler.

    • Rezorans nedir? MilliReasürans

    • www.millire.com/ 1929 (iş bankası)


    Yat r m fonlar

    YatırımFonları

    Yatırımfonlarıtopladıklarıparalarkarsılıgındahissesenedi, tahvil, repo gibisermayepiyasasıaraçlarındanolu¸sanportföyüyönetirler. Küçükyatırımcılargeneldetasarruflarınısermayepiyasalarındadegerlendirmekkonusundayeterlibilgiyesahipdegildir. Yatırımfonlarıbireylerdentopladıklarıfonlarıpotföylerindedegerlendirmektedir.Her yatırımcıya, fonportföyüneortakolmasınısaglayanbirkatılmabelgesiverilir.

    Ülkemizde son yıllardayatırımfonlarınınsayısıartmaktadır. Bununbirnedenitasarrufsahiplerininbirikimlerinifarklıfinansalaraçlardanolu¸sanportföylerledegerlendirmekistemesi, birbaskanedeniiseyatırımfonlarınınsagladıgıavantajlardır.


    Para teor s ve pol t kasi

    Bu avantajlardanbazılarısunlardır:

    Portföydeçokçesitlimenkulkıymetlerbulundurarak risk çesitlendirmesiyaparve riski en aza indirir.

    Birikimlerprofesyonelportföyyöneticileritarafındanyönetilmektedir.

    Fonportföyündekidegisimlergünlükolarakhesaplandıgından, istenildigiandaparayaçevrilebilir.

    Yatırımfonları A Tipi ve B tipi yatırımfonlarıolarakikiyeayrılır. A tipi yatırımfonları, portföylerininenaz %25’ini Türkiye’dekurulmusortaklıklarınhissesenetlerineyatırmısfonlardır. B tipi fonlariçinböylebirsınırlandırmagetirilmemi¸stir.Fakatfarklıyatırımcılarahitapedebilmekiçinçokçe¸sitlifonlarolusturulmustur.

    Tahvilve bono fonu, sektörfonu, degiskenfon, emtiafonu, altınfonugibifonlar

    vardır.


    Yat r m ortakl klar

    YatırımOrtaklıkları

    Yatırımortaklıklarınınamacı, tasarruflarıbirhavuzdatoplayarakde˘gi¸sikmenkulkıymetlerdenolu¸sanportföylerdede˘gerlendirmekveeldeettiklerikazancıortaklarınakârpayıolarakpaylarıoranındada˘gıtmaktır. Yatırımortaklıklarınındi˘gerortaklıklardanfarkı, sadecesermayepiyasasıaraçlarınıvekıymetlimadenlerikullanarakbirportföyolu¸sturmalarıdır. Yatırımortaklıklarımevduattoplayamaz, krediveremez, üçüncüki¸sileradınamenkulkıymetalımsatımındaaracılıkedemezler.


    Fark nedir

    Farkı nedir?


    Gayrimenkul yat r m ortakl klar

    GayrimenkulYatırımOrtaklıkları

    Gayrimenkulyatırımortaklıkları, gayrimenkulprojelerivegayrimenkuledayalımenkulkıymetlerdenolusanportföylereyatırankurumlardır. GYO, gayrimenkuledayalıprojelerdeneldeettigigeliriortaklarınaaktarır.


    Finansal piyasalar n k reselle smesi

    FinansalPiyasalarınKüreselle¸smesi

    Finansalpiyasalarınuluslararasıla¸smasıözellikle 1990’lardan sonra, bilgisayarveileti¸simteknolojilerindekiyeniliklervefinansalliberalizasyonpolitikalarınınuygulanmayabaslanmasıylabirliktegörülenbirgeli¸smedir. Artıksirketlerkaynagaihtiyaçduydukları zaman kolayca yurt dısındakaynakarayabiliyorya da yabancısirketleryurt içindeyatırımyapabiliyor. Bilgisayarlarve internet sayesindeyatırımcılargününher saatindedünyanınbirçokülkesindeyatırımyapabiliyor.

    Uluslararasıfinansalpiyasalardanbahsederkenbunlarıgenelanlamdaikibaslıkaltındaelealabiliriz:

    • Euro-Para Piyasaları

    • Euro-TahvilPiyasaları


    1 euro para piyasalar euro currencies

    1- Euro-para Piyasaları (Euro-currencies)

    Euro-para, kendiülkesidısındakibankalardabulunanparalardır. EnönemlisiAmerikadısındakibankalardabulunanAmerikandolarıcinsindenmevduatlarıifadeedeneuro-dolar’dır. Her ne kadarbuterimbaslangıçtasadeceAvrupa’dakidolarlariçinkullanılmısolsa da, dahasonra, ulusalkendimillisınırlarıdı¸sındaislemgörendigerparalarda Euro-para olarakadlandırıldı. Euro-para piyasası, islemlerintelefon, faksveyainternetleyapıldıgıtezgahüstüpiayasalaraörnektir. Enönemli euro-para piyasalarıLondrave New York’tabulunur. Londra euro-para piyasasındabankalararasıpiyasadageçerliolanfaizoranınaLIBORdenir.


    Eurodollar nas l ortaya kt ii

    Eurodollar nasılortayaçıktı? II.

    • DünyaSavası’ndansonradolarınuluslararasıekonomikili¸skilerdeönemlibirroloynamayabaslamasısonucunda euro-dolarpiyasasıgelismeyebaslamıstır. Avrupa’dakibirçokülkenindolarrezervleriniartırmayaba¸slaması, II.DünyaSavasısonrasındaAmerikanekonomikyardımlarıkanalıylaAvrupa’yabüyükmiktardadolargirisiolması, çokulusluAmerikansirketlerininAmerika dısındakiyatırımlarınıartırması, Amerika’dafaizoranlarınaüstsınırkonuldu˘guiçinyatırımcılarınyatırımlarını Amerika dısındade˘gerlendirmekistemelerieuro-dolarpiyasasınınortayaçıkı¸sınasebepolmustur.

    • Euro-para piyasalarınınsagladıgıbazıavantajlarnedeniyle Amerika dısındaislemgörendolarhacmibüyükboyutlaraula¸stı. Bu avantajlararasında, euro-dolarlarınfaizoranınındahadüsükolması,bupiyasalardadahaazregülasyon (düzenleme) olması, bupiyasadaeldeedilenkazançlardanstopajvergisikesilmemesidir. Bu avantajlarınedeniyleçokuluslusirketlereuro-para piyasalarındaislemyapmayıtercihederler.


    2 uluslararas tahvil piyasas ve euro tahviller

    2- UluslararasıTahvilPiyasasıve Euro-tahviller

    Euro-tahvilpiyasaları, kendiülkeleridısındaçıkarılantahvillerinalımsatımınınyapıldıgıpiyasadır. Euro-tahvillerbelirlendigipara biriminikullanmayanülkelerdesatılır. Örnegin, Londra’dasatılanbirtahvilinAmerikandolarıcinsindenolması, butahvilineuro-tahvilolmasıdemektir. Euro-tahvilleriyabancıtahvillerilekarıstırmamakgerekir. Yabancıtahvillerbelirlendigipara biriminikullananülkedeçıkarılantahvildir.Örne˘gin: Almanotomobilüreticisi Porsche, Amerika’da dollar cinsindenbirtahvilsatarsabuyabancıtahvildir.

    Euro-tahvilpiyasaları, sirketveyadevletlerinyurtdısındankaynaksaglamalarınıkolaylastırmasıbakımındanönemlidir. Euro-tahvilpiyasasınınbupiyasadaislemgerçeklestirenleresagladıgıbazıavantajlarvardır.

    Bunlar:

    Bu piyasalarınkatıdüzenlemeleretabiolmamasıdolayısıylaesneklikveserbestlikgetirmesi,

    ulusalkontrollerdenkaçınmakamacıylagizlilikilkesininuygulanması,

    butahvillerdeneldeedilenfaizgelirininstopajvergisinetabiolmamasıdır.


    Kredi derecelendirme kurulu lar

    Kredi Derecelendirme Kuruluşları

    • Finansal piyasalar açısında önem taşıyan unsurlardan birisi de kredi dercelendirme ve risk analizidir.

    • Bu olgu, ulusal piyasalara para akımını ve ulusal piyasaların dış piyasalardan borçlanma imkanlarını belirleyen en önemli değerlendirmelerdir.

    • Genelde ulus. arası itibara sahip özel kuruluşlarca yapılan risk analizleri ve kredi derecelendirme olayı ülke riski, ekonomik risk, siyasi risk ve sosyal riskleri içerir.


    Para teor s ve pol t kasi

    • Özellikle 1970’li yıllardan sonra ortaya çıkan borç krizleri ve finansal kırılganlıklar, kredi derecelendirme kuruluşlarına olan ihtiyacı gündeme taşımıştır.

    • Belli başlı kuruluşlar:

    • S&P

    • Moody’s

    • Fitch

    • JCR

    • Ülkeler, bu kuruluşlara ödeme yapar ve bunun karşılığında derecelendirme hizmeti alırlar.


    Para teor s ve pol t kasi

    Kredi Derecelendirme Kuruluşları:

    Fitch, 5 kasım 2012 (Görünüm: Durağan; Yatırım yapılabilir. Kredi notu: BB+ iken BBB-oldu )

    • 1992’den sonra «yatırım yapılabilir» seviyesine çıktı.

      S&P, 27 mart 2013 (Görünüm: Durağan; Spekülatif. Kredi notu: BB iken BB+ oldu )

      Moody’s 16 Mayıs 2013 (Görünüm: Durağan; Yatırım yapılabilir. Kredi notu: Ba1 iken Baa3 oldu)

      JCR 23 Mayıs 2013 (Görünüm: Durağan; Yatırım yapılabilir. Kredi notu: BB, BBB- oldu)

      2014 yılı

      7 Şubat 2014 S&P (Görünüm: Negatif; Kredi notu değişmedi)

      11 Nisan 2014 Moody’s(Görünüm: Negatif; Kredi notu değişmedi)

      S: Kredi notu (Türkiye için) neden önemlidir?


    Globalle me ve finansal piy

    Globalleşme ve Finansal Piy.

    • 1990’lı yıllara kadar uzanan, ulus fin.sistemin güçlü ve istikrarlı bir yapıya kavuşmasına yol açan gelişmeler, bu yıllardan sonra bu piyasalarda GLOBALLEŞME olgusunu ortaya çıkardı.

    • Günümüz fin piyasaları, yerel sınırlandırmalardan arınmış, global özellikler taşıyan bir Pazar olarak nitelendirilmektedir.

    • Globalleşme, milli ekonomik politik, kültürel yapının bir dizi ulusötesi gelişme ile koalisyonudur ve bir ideoloji olarak ta her ülkenin bir diğerini etkilemesini sağlamaktadır.

    • Bu süreçte fin.piyasalarda etkilenmiştir.


    Globalle me ve fin piy

    Globalleşme ve fin.Piy

    • Globalleşme ile ; üretim yeniden tasarlandı; diğer ülkelerde sanayinin gelişmesi yeniden yorumlandı; aynı tür tüketim mallarını dünyada yaygınlaştı; fin.piyasalar yaygınlaştı; nüfusta yoğun hareketlilikler yaşandı;


    Para teor s ve pol t kasi

    • Globalleşme sürecinin iki bileşeni vardır:

    • 1-Sermaye birikimi süreci:

    • 2-Teknolojik gelişme

    • 1-Sermaye birikimi süreci:

    • Savaş sonrası dönemde ABD’nin

      • biriken sermayenin yeni yatırım alanları araması,

      • Yeni ulusrarası pazarlar arayışına girmesi,

        Ulus.arası ticaret ve yatırımların hızlanmasına yol açmıştır.

        Bu dönem büyük ölçüde aşağıdaki gelişmelerden etkilenmiştir;

      • 1973 BrettonWoods çökmesiyle birlikte gelişen serbest döviz kuru sistemi,

      • 1980’li yılarda zirvesini yaklaşmış liberalleşme döneminde hükümetlerin fin.serbestleşme de imkan tanımaları,


    Para teor s ve pol t kasi

    • Sermaye dolaşımının serbestleşmesiyle, sermaye hacmi artmış, yaygınlaşmış

    • Ve yeni yatırım araçları devreye girmiştir.

    • Küreselleşmenin esas itici gücü budur. Bu sayede fin. Piyasalar çok hızlı bir şekilde genişlemiştir.

    • 2-Teknolojk gelişme:

    • Haberleşme tek. hızlı bir şekilde ilerledi.


    Nemli geli meler

    Önemli gelişmeler

    • 1990 lı yılların başlarında ABD tahvil piyasasının yabacılara açılması

    • Aynı yılarda Japonya fin.piyasalarına yabancıların girme serbestliğini sınırlandıran düzenlemenin iptali

    • AB ülkelerinin tüm sınırları kaldırma girişimlerinin fin.piyasaları da kapsıyor olması,

    • Globalleşme olgusuna hız kazandırmıştır.


    Fin serbestle me ile sa lanan yabanc sermaye ak mlar n n yararlar

    Fin. serbestleşme ile sağlanan yabancı sermaye akımlarının yararları

    • Yerli birikimin yeterizdir. Yabancı sermaye bir ülkenin finansman kullanabilme kapasitesini artırır

    • Projelerin geleceği güven altına alınır


    Ancak

    ancak

    • Özellikle kısa süreli sermaye hareketlerinin ulus.arası faiz, kur farkı ve kur beklentileri gibi amaçlara hizmet etme olasılığı çok yüksektir.

    • Bu anlamda bu hareketlerin mali krizlere yol açtığıyla ilgili önemli bulgular vardır.

    • 1997 G. Doğu Asya Krizi:

    • TobinTax önerisi


    K y bankac l

    Kıyı bankacılığı

    • Vergi Cennetleri (taxheaven) veya Kıyı bankacılığı (off-shore)

    • Bu ülkelerin büyük çoğunluğu CommonWealth e üye küçük ada ülkeleri olmalarıdır.

    • 1960 larda vergi cennetleri denen ülkelerde oluşmaya başladı. Bu ülkeler, vergi avantajları sağlar, denetim mekanizmasından uzaktır. Bu anlamda cazibe merkezleridir.

    • Off-Shore bankalar: Andorra, British Virgin Islands, Cayman Islands, Costa Rica, Isle of Man, Jamaica, Kıbrıs, Panama, Turks and Cacaos, (bazı büyük devletlerde bu listededir.)

    • FED (1998) raporuna göre dolaşımdaki ABD dolarının 2/3 ‘ü off-shorelarda tutulmaktadır.


    Nas l olu tu

    Nasıl oluştu

    • Amaç, kara paranın kontrol altında tutulmasıdır. 70 li yıllarda kıyı bankacılığının gelişmesine paralel uyuşturucu trafiğinde de artma gözlendi. Dünyada dolaşan kara para bir şekilde sisteme girmek ve aklanmak ister. Ancak bu büyüklükteki paranın rantını almak isteyen büyük ülkeler, kendi ekonomilerini de riske sokmamak amacıyla off-shore sistemini oluşturmuşlardır.


    Parasal aktarm kanallari

    PARASAL AKTARM KANALLARI

    1-Geleneksel Faiz Kanalı

    Geleneksel faiz kanalına göre faizlerin artması yatırımları ve toplam hasılayı düsürür. Yapılan bazı ampirik çalısmalar, faiz oranlarının sirketlerin borçlanma maliyetlerini etkileyerek fabrika ve teçhizat yatırımı kararları üzerinde

    etkili oldugunugöstermistir.


    D viz kuru kanal

    Döviz Kuru Kanalı

    Para politikasının döviz kuru kanalıyla ekonomiyi etkilemesi özellikle 1990’lardan sonra uygulanan finansal liberalizasyon politikalarıyla ekonomilerin uluslararasılasmasısonucunda büyük önem kazanmıstır. Para arzının artması, faizleri düsürerekülkeden sermaye çıkısına sebep olur. Bunun sonucunda yerli para degerkaybeder, ihracat artar, toplam hasıla artar.

    AYRICA bazı olumsuzlukları olabilir: şöyleki?


    Olumsuzluk 1

    Olumsuzluk 1-

    • EĞER Türkiye gibi enflasyonla yaşıyorsanız; döviz kurlarındaki değişmelerden olumsuz etkilenirsiniz.


    Olumsuzluk 2

    Olumsuzluk 2-

    • EĞER firmaların yükümlülükleri DOLAR cinsinden ise, döviz kurları arttığı zaman bu gelişmeden olumsuz etkilenirsiniz.

    • Açık pozisyon durumu, (dolar borçlan ama TL cinsinden harcama yada yatırım yap)

    • Ve döviz kuru riski söz konusudur.


    Hisse senetleri fiyatlar kanal

    Hisse Senetleri Fiyatları Kanalı

    Para arzının hisse senetleri fiyatları yoluyla ekonomiyi nasıl etkilediginianlamak

    için ’Tobin’ in q teorisini’ açıklamamız gerekir. Tobin’in q teorisi hisse senedi fiyatlarıyla yatırım harcamaları arasındaki iliskiyiaçıklayan bir teoridir.

    Bu teoriye göre q:


    Para teor s ve pol t kasi

    Egerq birden büyükse, firmanın piyasa fiyatı yenileme maliyetine göre yüksektir.

    Bu durumda, yeni teçhizat almak, yeni fabrikalar açmak firmanın piyasa degerinegöre daha ucuzdur. Dolayısıyla yatırımların artması beklenir.

    Firmalar çok az sayıda hisse senedi çıkararak yeni yatırımlarını finanse edebilirler.

    q’ nundegerinindüsükolması ise yatırımların düsükolması anlamına gelir.


    Parasal etki mekanizmas nas l al s r

    Parasal etki mekanizması nasıl çalısır?

    Para arzı arrtıgında, halk elindeki fazla paranın bir kısmını hisse senetlerine yatırır. Hisse senedi fiyatları ve dolayısıyla q yükselir. Yatırımlar ve toplam hasıla artar.


    Dayan kl t ketim mallar harcamalar kanal

    Dayanıklı Tüketim Malları Harcamaları Kanalı

    • Dayanıklı tüketim malları daha çok borçlanarak finanse edildiginden, faiz oranlarının düsmesi, borçlanma maliyetini azaltarak dayanıklı tüketim malları harcamalarını ve toplam hasılayı artırır.


    Likidite kanal

    Likidite Kanalı

    Bu kanal, sermaye piyasasının dayanıklı tüketim malları üzerindeki etkisine odaklanır. Ilerdefinansal sıkıntılarla karsılasacagınıdüsünenbir kisi, dayanıklı tüketim malları talebini azaltabilir. Bireyler finansal kıymetlere sahiplerse, bu kıymetleri satarak gerek duydukları nakde sahip olabilirler. Hisse senetleri fiyatları artarsa, bireylerin sahip oldukarı finansal kıymetlerin degeri artar ve finansal sıkıntı olasılıgıdüser. Böylece, dayanıklı tüketim malları talebi artar.


    Servet kanal

    Servet Kanalı

    Tüketicilerin bilançolarının onların tüketim kararlarını nasıl etkiledigiModigliani tarafından açıklanmıstır. Modigliani, gelistirdigi“yasam boyu gelir (permanentincomehypothesis)” teorisiyle tüketicilerin tüketim harcamalarının sadece bugünkü gelire degiltüketicinin ömür boyu elde edecegi gelire baglıoldugunusöylemistir. Tüketicilerin finansal servetlerinin artması, onların daha fazla tüketim harcaması yapması anlamına gelir. Finansal servetin önemli bir kısmının hisse senetlerine yatırıldıgınıdüsünürsek, bu etki kanalını su sekildegösteririz:


    Banka kredileri kanal

    Banka Kredileri Kanalı

    Banka kredileri kanalı özellikle Bernanke’ninçalısmalarıylason zamanlarda sıkça tartısılmaktadır. Buna göre, genisleticipara politikası banka rezervlerini artırarak bankaların daha çok kredi vermelerini saglar. Artan krediler yatırım harcamalarının finansmanında önemli rol oynar.

    TC: Ocak 2004-Nisan 2013

    Aralığında Reel olarak Tüketici kredisi 14 KAT arttı. (çok yüksek )


    N bilgi

    Ön bilgi

    • Ters seçim:

    • Eksik bilgiden dolayı, işlem gerçekleşmez. Kaynaklar etkin dağılmaz.

    • Otomobil örneği: Alıcı, senin araban kaliteli olmasına karşın, eksik bilgiye sahip old için orta kalitede bir araba fiyatını teklif eder. Sen de bundan dolayı arabanı satmazsın.


    Bilan o kanal ve kredi tay nlamas

    Bilanço Kanalı (veKredi Tayınlaması)

    Bilanço kanalı, piyasalardaki asimetrik bilgi sorunuyla ilgilidir. Ters seçim sorunu nedeniyle, özsermayesidüsükolan firmaların kredi almaları daha zordur (Banka, bu firmaları riskli algıladığı için faizler belli bir eşik değeri geçince, iyi firmalar benden kredi almaz, HEP kötü firmalar benden kredi alır. Bunlar da geri ödemede güçlük çekeceklerdir) çünkü kredileri için daha az teminat gösterebilirler. Özsermayesidüsük olan firmalar daha az borçlanır, daha az yatırım yapar. Bu da toplam hasılayı azaltır.

    Geni¸sletici para politikası hisse senetlerinin fiyatlarını artırır ve firmaların özsermayesi üzerinde olumlu etki yaratır. Bu tür firmaların borçlanmaları da kolaylasır.


    Para teor s ve pol t kasi

    • Nakit akımı, nakit gelirler ile nakit harcamalar arasındaki farktır. Nakit akımları

    • yüksek olan firmaların borçlanması daha kolaydır. Genisleticipara politikası sonucunda faizler düser, nakit akımları artar ve firmanın borçlanması kolaylasır.


    Para teor s ve pol t kasi

    Örneginson yıllarda yapılan çalısmalardöviz kuru etkisinin ve banka kredi kanalı etkisinin önemli bir rol oynadıgınıgösteriyor. Merkez bankaları, para politikalarını olustururkenbu aktarım kanallarını bir arada düsünmekdurumundadır. Parasal aktarım mekanizmalarının ekonomiyi nasıl etkiledigiyleilgili olarak bir örnek verelim:


    Para teor s ve pol t kasi

    2007 yılında mortgage krizi çıktıktan sonra FED para arzını arttırdı, yani faizleri düsürdü. Buna ragmenyatırımlar artmadı. Çünkü kriz sırasında geleneksel

    faiz kanalı yeterince çalısmadı. Düsükfaiz oranlarına ragmen, beklentilerin iyimser olmamasınedeniyle yatırımlar artmadı. Bu kriz döneminde beklentiler kanalının yanısırabilanço kanalı da önemli rol oynadı. Firmalar, bilançolarının bozulması nedeniyle borçlanma imkanı bulamadılar ve yatırımlarını artıramadılar.

    • Sonuç: para politikası izlenirken, bütün parasal etki mekanizmalarına dikkat edilmesi gerekmektedir.


  • Login