1 / 94

Studia doktoranckie w Europie: ogólne trendy oraz przykład Politechniki Warszawskiej

Studia doktoranckie w Europie: ogólne trendy oraz przykład Politechniki Warszawskiej. Andrzej Kraśniewski. Konferencja UAM-FRSE, 25 lutego 2009 r. część I. Kształcenie młodych naukowców w kontekście tworzenia Europejskiej Przestrzeni Szkolnictwa Wyższego i Badań Naukowych.

matana
Download Presentation

Studia doktoranckie w Europie: ogólne trendy oraz przykład Politechniki Warszawskiej

An Image/Link below is provided (as is) to download presentation Download Policy: Content on the Website is provided to you AS IS for your information and personal use and may not be sold / licensed / shared on other websites without getting consent from its author. Content is provided to you AS IS for your information and personal use only. Download presentation by click this link. While downloading, if for some reason you are not able to download a presentation, the publisher may have deleted the file from their server. During download, if you can't get a presentation, the file might be deleted by the publisher.

E N D

Presentation Transcript


  1. Studia doktoranckie w Europie: ogólne trendy oraz przykład Politechniki Warszawskiej Andrzej Kraśniewski Konferencja UAM-FRSE, 25 lutego 2009 r.

  2. część I Kształcenie młodych naukowców w kontekście tworzenia Europejskiej Przestrzeni Szkolnictwa Wyższego i Badań Naukowych

  3. PLAN PREZENTACJI • Kształcenie młodych naukowców w dokumentach Procesu Bolońskiego • Zmiany na rynku pracy • Kształcenie młodych naukowców w Europie - stan obecny i trendy • Dylematy, problemy, zalecenia • Konkluzja

  4. PLAN PREZENTACJI • Kształcenie młodych naukowców w dokumentach Procesu Bolońskiego • Zmiany na rynku pracy • Kształcenie młodych naukowców w Europie - stan obecny i trendy • Dylematy, problemy, zalecenia • Konkluzja

  5. Proces Boloński Deklaracja Sorbońska 1998 Francja, Niemcy, W. Brytania, Włochy 29 państw Deklaracja Bolońska 1999 w tym Polska 33 państwa Komunikat Praski 2001 Proces Boloński 40 państw Komunikat Berliński 2003 w tym Rosja 45 państw Komunikat z Bergen 2005 w tym Ukraina Komunikat Londyński 46 państw 2007 2010: Europejska Przestrzeń Szkolnictwa Wyższego (EHEA)

  6. Deklaracja Bolońska (1999) • wprowadzenie systemu „łatwo czytelnych” i porównywalnychstopni (dyplomów) • wprowadzenie dwustopniowego systemu studiów • wprowadzenie punktowego systemu rozliczania osiągnięćstudentów (ECTS) • usuwanie przeszkód ograniczających mobilnośćstudentów, wykładowców inaukowców • współdziałanie w zakresie zapewniania jakości kształcenia • propagowanie problematyki europejskiej w kształceniu

  7. European Area of Knowledge European Research Area (Research and Innovation Area) KSZTAŁCENIE MŁODYCH NAUKOWCÓW European Higher Education Area (Proces Boloński) Bruges-Copenhagen Process European Area of Lifelong Learning European Area of Education and Training Komunikat Berliński (2003) EHEA i ERA – dwa filary rozwoju „Europy wiedzy”

  8. studia III stopnia [Berlin’03] • kształcenie interdyscyplinarne • zwiększenie mobilności doktorantów i postdoców • dostosowanie tematyki prac badawczych do potrzeb rozwoju społeczeństw • wspieranie sieci na poziomie doktorskim Komunikat Berliński (2003) badania – integralna część systemu szkolnictwa wyższego 300 studia II stopnia studia jednolite 240 180 studia I stopnia

  9. SPOSOBY REALIZACJI • zwiększenie liczby doktorantów • otwarcie na szerszy rynek pracy przez kształcenie interdyscyplinarne oraz kształcenie umiejętności ogólnych • dyplomy doktorskie jako element European Qualification Framework (definiowane przez „wyjście”) • współpraca między szkolnictwem wyższym i innymi sektorami prowadzącymi badania (uzyskanie efektu synergii) • ZADANIE dla Grupy Wdrożeniowej (BFUG) • Przygotowanie - na spotkanie ministrów w Londynie (2007) • - raportu na temat zasad prowadzenia studiów doktoranckich Komunikat z Bergen (2005) zwiększanie konkurencyjności i atrakcyjności EHEA przez zwiększanie roli badań i kształcenia naukowców – jeden z 4 priorytetowych celów

  10. European University Association http://www.eua.be →research → doctoral programmes

  11. Komunikat Londyński (2007) potwierdzenie ścisłego związku EHEA i ERA • pozytywna ocena różnorodności form i programów kształcenia doktorantów (zgodnych z Qualification Framework for EHEA) • poprawa perspektyw owocnej kariery zawodowej i finansowania młodych naukowców uznana za niezbędny warunek wzmocnienia potencjału badawczego Europy i konkurencyjności europejskiego szkolnictwa wyższego • apel do uczelni o przypisanie kształceniu doktorantów ważnego miejsca w strategii rozwoju oraz stworzenie młodym naukowcom atrakcyjnych możliwości zatrudnienia i rozwoju • apel do EUA o kontynuację przekazywania informacji i upowszechniania dobrych praktyk w zakresie kształcenia młodych naukowców

  12. PLAN PREZENTACJI • Kształcenie młodych naukowców w dokumentach Procesu Bolońskiego • Zmiany na rynku pracy • Kształcenie młodych naukowców w Europie - stan obecny i trendy • Dylematy, problemy, zalecenia • Konkluzja

  13. Rynek pracy naukowców – dwa modele • Europa Południowa, Centralna i Wschodnia rynek „tradycyjny” - uczelnie i instytuty badawcze • Europa Północno-Zachodnia, USA rynek „rozszerzony” o instytucje gospodarcze • w Holandii tylko 38% doktorów pozostaje na uczelni • w Niemczech większość osób zarządzających dużymi firmamimastopień doktora • w Sun Microsystems (USA) do pracy w dziale projektowania przyjmowani tylko doktorzy zatrudnienie doktorów w gospodarce USA: 6/1000 Europa (UE-15): 2.5/1000 źródło: E. Wittbrodt, 2004

  14. ale ... tylko 50 000 - 70 000 na uczelniach Polska • liczba doktoratów rocznie – ok. 6 000 • liczba nauczycieli akademickich – ok. 97 000 źródło: GUS 2007 Rynek pracy naukowców - nie tylko uczelnie źródło: Komisja Europejska, czerwiec 2003 „Investing in research: an action plan for Europe” Strategia Lizbońska 3% PKB na prace badawcze w 2010 r. w krajach UE Strategia Lizbońska 700 000 nowych miejsc pracy w Europie związanych z badaniami naukowymi

  15. Nowe oczekiwania wobec absolwenta Pożądane cechy „absolwenta” (umiejętności ogólne) • umiejętność uczenia się (samokształcenia) • umiejętność stawiania i rozwiązywania problemów • umiejętność analitycznego i krytycznego myślenia (krytycznej refleksji) • umiejętność komunikowania się (w mowie i piśmie), także z niespecjalistami (mediami, ...) • umiejętność zarządzania zespołem i projektem • umiejętność pracy w zespole międzynarodowym • rozumienie problemów środowiska badawczego (aspekty prawne, etyczne, komercyjne, ...) • elastyczność – umiejętność adaptacji do nowych warunków, zadań, ... • przedsiębiorczość

  16. Nowe oczekiwania wobec absolwenta źródło: A. Huijser, Executive V-President, Philips, EUA Conf., Maastricht 2004

  17. Nowe oczekiwania wobec absolwenta Kształtowanie umiejętności ogólnych - opinie młodych naukowców ankieta MCFA, Eurodoc & Pi-Net (2003); 2790 odpowiedzi źródło: M. Lola, Marie Curie Fellowship Association, EUA Conf., Salzburg 2005

  18. Nowe oczekiwania wobec absolwenta Najbardziej pożądane umiejętności ogólne – opinie młodych naukowców ankieta MCFA, Eurodoc & Pi-Net (2003); 2790 odpowiedzi źródło: M. Lola, Marie Curie Fellowship Association, EUA Conf., Salzburg 2005

  19. Zmiany na rynku pracy DYLEMAT ZWIĄZANY Z KSZTAŁCENIEM NAUKOWCÓW [Geiger, 1997] Doktorat (PhD): • zbyt mało - dla tradycyjnych odbiorców: przyszłych profesorów i naukowców • zbyt dużo (i niekoniecznie to, co najbardziej potrzebne) - dla wielu potencjalnych „klientów”

  20. PLAN PREZENTACJI • Kształcenie młodych naukowców w dokumentach Procesu Bolońskiego • Zmiany na rynku pracy • Kształcenie młodych naukowców w Europie - stan obecny i trendy • Dylematy, problemy, zalecenia • Konkluzja

  21. Różnorodność • instytucje kształcące • forma (kształcenie indywidualne, studia) • charakter kształcenia (ogólne, specjalistyczne) - wymagania • czas trwania (ustalony, nieustalony) • status młodego naukowca • sposób finansowania ale widoczne trendy

  22. „Umasowienie” kształcenia Polska źródło: GUS 2008 33040 31814 25622 10482 2695 1990/91 1995/96 2000/01 2004/05 2007/08

  23. „Umasowienie” kształcenia źródło: S. Reichert, Doctoral Education: The Next Focus of Higher Education Reforms, 2006

  24. udział w zajęciach zbiorowych kariera nieakademicka Komisja Europejska, lipiec 2003: „Researchers in the ERA: One Profession, Multiple Careers” Różnicowanie charakteru kształcenia indywidualna praca naukowa kariera akademicka

  25. Różnicowanie charakteru kształcenia • „research” doctorates • „taught” doctorates • „professional” doctorates • „industrial” doctorates • studia full-time i part-time • różne warunki przyjęcia na studia (po studiach I lub II stopnia) • kształcenie „podoktorskie” (post-doc)

  26. zaangażowanie instytucji gospodarczych w tworzenie programów i zarządzanie studiami • specjalne nazwy programów (New Route PhD w UK) • inne nazwy „stopni” (Doctor of Engineering, Doctor of Education, Doctor of Business Administration, ...) Professional doctorates • kształtowanie umiejętności analitycznych i metodologicznych ale • mniejsze wymagania dotyczące nowatorskiego charakteru wyników badań • tematyka rozprawy wynikająca z doświadczeń zawodowych • wspólne „promotorstwo” (uczelnia – inna instytucja) • większy nacisk na kształtowanie umiejętności ogólnych, przydatnych na rynku pracy

  27. Industrial Research Degree (160 studentów) źródło: M. Rimini-Döring, R. Bosch GmbH, EUA Conf., Salzburg 2005 Industrial doctorates Bosch: nakłady na badania: 3 mld euro = 7.5% sprzedaży (2004)

  28. Dostosowanie programów do potrzeb rynku źródło: M. Ritter, Pro-Rector, Imperial College London, EUA Conf., Maastricht 2004

  29. Dostosowanie programów do potrzeb rynku źródło: M. Ritter, Pro-Rector, Imperial College London, EUA Conf., Maastricht 2004

  30. Dostosowanie programów do potrzeb rynku Projekt w ramach 6PR - Marie Curie Program (2005) Improving Generic and Professional Communication of Doctoral Graduates across Europe (ProComDoc) • koordynator: Universite Pierre & Marie Curie, Paris • 9 uczelni, w tym SGH, Uniw. Wrocławski

  31. Strukturalizacja kształcenia • wydzielony program studiów w uczelni (jednostce) prowadzącej inne rodzaje studiów • wydzielona jednostka typu graduate school w ramach uczelni • wydzielona instytucja - uczelnia kształcąca wyłącznie na poziomie graduate, często o charakterze międzynarodowym European University Institute, Florencja • studia na poziomie doktorskim i post-doc w dziedzinie nauk społecznych

  32. Strukturalizacja kształcenia Formy organizacyjne źródło: Doctoral Programmes in Europe’s Universities: Achievements and Challenges, EUA 2007

  33. Status młodych naukowców • pracownik uczelni (instytucji naukowej) ... • student (studiów doktoranckich) niepłacący za kształcenie, otrzymujący wynagrodzenie (stypendium) za realizację określonych zadań ... • student (studiów doktoranckich) płacący za kształcenie + zróżnicowane gwarancje socjalne

  34. Status młodych naukowców Status kandydata do stopnia doktora źródło: Doctoral Programmes in Europe’s Universities: Achievements and Challenges, EUA 2007

  35. Status młodych naukowców „obciążenie” doktoranta związane z pracą naukową (a nie nauczaniem, administrowaniem, …) źródło: T. Brown, Eurodoc Survey of Doctoral Researchers - Brief and Summary of Pretest Results, 2007

  36. Status młodych naukowców Sposób finansowania kandydatów ? źródło: Doctoral Programmes in Europe’s Universities: Achievements and Challenges, EUA 2007

  37. Status młodych naukowców Poziom finansowania kandydatów (pensja, stypendium) źródło: Doctoral Programmes in Europe’s Universities: Achievements and Challenges, EUA 2007

  38. Status młodych naukowców Problem: bezpieczeństwo socjalne ankieta MCFA, Eurodoc & Pi-Net (2003); 2790 odpowiedzi źródło: M. Lola, Marie Curie Fellowship Association, EUA Conf., Salzburg 2005

  39. Zmiana podejścia do opieki nad doktorantem źródło: A. Krasniewski, EUA Conf. on Doctoral Programmes in Europe, Nice, Dec. 2006 SUPERVISION role and responsibilities of a supervisor MONITORING & ASSESSMENT conflict resolution formal arrangements models of supervision selection of a supervisor trainingof supervisors qualification requirements for a supervisor

  40. uwaga na marginesie Opieka nad doktorantami • ważny, a w dyskusjach w Polsce zwykle pomijany problem z witryny http://www.eua.be/events/eua-council-for-doctoral-education EUA-CDE Workshop "Enhancing of Supervision: Professional Development and Assessment of Supervisors" at Imperial College, London, UK, 8-9 January 2009

  41. Internacjonalizacja Cudzoziemcy wśród doktorantów źródło: Doctoral Programmes in Europe’s Universities: Achievements and Challenges, EUA 2007

  42. uwaga na marginesie cudzoziemcy przeprowadzający przewody doktorskie w Polsce 800 715 710 600 482 385 400 200 90/91 95/96 00/01 03/04 06/07 źródło: GUS 2007

  43. Internacjonalizacja • wspólnie prowadzone programy studiów (European Doctorate, joint degrees, co-tutelle) • międzynarodowe instytucje kształcące młodych naukowców • program KE Human Resources and Mobility (Marie Curie Actions) • rozszerzenie Erasmus Mundus na studia III stopnia

  44. PLAN PREZENTACJI • Kształcenie młodych naukowców w dokumentach Procesu Bolońskiego • Zmiany na rynku pracy • Kształcenie młodych naukowców w Europie - stan obecny i trendy • Dylematy, problemy, zalecenia • Konkluzja

  45. Europejskie dylematy • Jaki model kształcenia? • charakter kształcenia • wymagania (minimalne?) • warunki przyjęcia (po studiach II stopnia?) • stopień integracji studiów doktoranckich (studiów III stopnia) ze studiami II stopnia • czas trwania • Jaki status młodego naukowca? • Jak finansować kształcenie? • Kto ma nadawać stopnie naukowe? • Kto ma kształcić? (tylko centra doskonałości?) • Jak zapewnić jakość?

  46. Europejskie problemy • Brak strategii (zbyt wielu badaczy i wyników w „nasyconych” obszarach, braki w innych) • Zbyt „wąskie” kształcenie • Uczelnie/profesorowie rekrutują więcej doktorantów niż są w stanie „obsłużyć” • Projekty badawcze zbyt zależne od potrzeb opiekuna • Doktoranci używani jako „tania siła robocza” do realizacji „zadań różnych” • Niejasny status i niedostateczne prawa socjalne

  47. Postulaty, zalecenia • Europejska Karta Naukowca (2005) Commission Recommendation on the European Charter for Researchers and a Code of Conduct for the Recruitment of Researchers • Salzburg Principles (2005) • Główny element kształcenia – badania naukowe • training by research, not training for research • ale z uwzględnieniem potrzeb rynku pracy (pracodawców innych niż uczelnie) • 10. …

  48. PLAN PREZENTACJI • Kształcenie młodych naukowców w dokumentach Procesu Bolońskiego • Zmiany na rynku pracy • Kształcenie młodych naukowców w Europie - stan obecny i trendy • Dylematy, problemy, zalecenia • Konkluzja

  49. Z perspektywy europejskiej/globalnej … Kształcenie doktorantów jako temat analiz, dyskusji i badań naukowych na forum międzynarodowym ma swoje „pięć minut” Konferencje i seminaria European University Association - 2006 • Doctoral programmes in Europe: Supervision and General Skills Training (Bruksela, marzec 2006) • Doctoral candidates as young professionals: funding and support mechanisms (Wiedeń, czerwiec 2006) • Doctoral education: the focus of transatlantic dialogue between Council of Graduate Schools and European University Association (Salzburg, wrzesień 2006) • Doctoral programmes in Europe: Master degree and its link to doctoral education, doctoral/graduate schools in Europe (Bruksela, paźdz. 2006) • Form follows function: Comparing doctoral training in Europe and North America (Frankfurt, listopad 2006) • Bologna Seminar: European Doctoral Programmes in Transition (Nicea, grudzień 2006)

  50. luty 2009: 120 uczelni, w tym 2 polskie (PW, PWr) zadanie dla kierowników studiów i samorządu doktorantów: „wymusić” członkostwo uczelni w EUA-CDE EUA Council for Doctoral Education (EUA-CDE) European University Association →EUA Council for Doctoral Education http://www.eua.be • powołanie – styczeń 2008 r. • członkostwo – uczelnie EUA (1000 euro/rok) • korzyści • warsztaty, seminaria, szkoły letnie/zimowe, doroczna konferencja tematyczna i spotkania robocze • regularna informacja nt. nowych inicjatyw i tendencji w kształceniu doktorantów w Europie i na świecie (biuletyn elektroniczny, publikacje EUA-CDE, informacje o konferencjach i innych spotkaniach, informacje nt. badań, analiz, publikacji dot. kształcenia doktorantów etc.) • możliwość udziału w projektach badawczych

More Related