Kalkinma kavrami nereye g d yor
Download
1 / 29

KALKINMA KAVRAMI NEREYE GIDIYOR - PowerPoint PPT Presentation


  • 394 Views
  • Uploaded on

KALKINMA KAVRAMI NEREYE GİDİYOR?. Dr. Hakan MIHCI Hacettepe Üniversitesi İngilizce İktisat Bölümü Öğretim Üyesi “Zor Zamanlarda İktisat II” Sempozyumu: Quo Vadis Oeconomia? 12 Mayıs 2011 Beytepe, Ankara. Savlar:

loader
I am the owner, or an agent authorized to act on behalf of the owner, of the copyrighted work described.
capcha
Download Presentation

PowerPoint Slideshow about 'KALKINMA KAVRAMI NEREYE GIDIYOR' - mandy


An Image/Link below is provided (as is) to download presentation

Download Policy: Content on the Website is provided to you AS IS for your information and personal use and may not be sold / licensed / shared on other websites without getting consent from its author.While downloading, if for some reason you are not able to download a presentation, the publisher may have deleted the file from their server.


- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - E N D - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
Presentation Transcript
Kalkinma kavrami nereye g d yor l.jpg

KALKINMA KAVRAMI NEREYE GİDİYOR?

Dr. Hakan MIHCI

Hacettepe Üniversitesi

İngilizce İktisat Bölümü

Öğretim Üyesi

“Zor Zamanlarda İktisat II” Sempozyumu:

Quo Vadis Oeconomia?

12 Mayıs 2011

Beytepe, Ankara


Slide2 l.jpg

Savlar:

1-Kalkınmanınne anlamageldiğianlaşılmadıkça, hangiülkeninkalkınmışveyakalkınmamışolduğununbelirlenmesigüçleşmektedir.

2- Kalkınmaolgusunagetirilenyaklaşımlarzamaniçindesüreklideğişikliğeuğramıştır.

Sunumun Temel Amacı:Kalkınmanıntanımıveölçülmesindetarihselzamaniçindeortayaçıkandeğişikliklerisaptamak ve kalkınma kavramının nereye doğru gittiğini anlamaya çalışmaktır.


Genel anlamda kalk nma nas l tan mlanabilir l.jpg
Genel Anlamda Kalkınma Nasıl Tanımlanabilir?

  • Kalkınma birçokülkeninulaşmakistediğitemel “amaç” veaynızamandaiktisadiveiktisadiolmayanbirdizideğişkendeköklüdeğişikliklereyolaçanbir “süreçtir”.


Kalk nma kavram n n yayg n kullan m l.jpg
Kalkınma Kavramının Yaygın Kullanımı

  • İkinci Dünya Savaşı sonrasına rastlar.

  • İktisat Bilimi ortaya çıkışından bu yana kalkınma olgusuyla yakından ilgilenmiştir.

  • Adam Smith’in “maddi ilerleme”,

  • J. S.Mill’in “iktisadiilerleme”

    kavramları ile kalkınma kavramı özdeş tutulabilir.


Batilila ma sanay le me ve modernle me anlaminda kalkinma l.jpg
BATILILAŞMA, SANAYİLEŞME VE MODERNLEŞME ANLAMINDA KALKINMA

  • Sanayi devrimi ve kapitalist üretim tarzının yayılmasıyla Batı her türdenilerlemevemodernliğinmerkezihaline gelmiştir.

  • W.W. Rostow “HerşeyNasılBaşladı” (How It All Begun) adlıkitabında modern kapitalistekonomininkökenlerininBatıAvrupa’daaranmasıgerektiğinibelirtirken,

  • “Siyaset ve İktisadi Büyümenin Aşamaları” (Politics and Stages of Economic Growth) başlıklıçalışmasında dasanayileşmeninzamaniçerisinde “modernliğinsimgesi” halinegeldiğinivurgulamaktadır.

  • Zaman içinde batılılaşma, sanayileşmevemodernleşme, iktisadivetoplumsalyaşamdatümdünyayaegemenliğinikabulettirenbirparadigmayadönüşmüş; “ilerleme/kalkınma” kavramlarıylaözdeşolarakkullanmıştır.


Bat l la ma anlam nda kalk nma l.jpg
Batılılaşma Anlamında Kalkınma KALKINMA

  • F. Başkaya (KalkınmaİktisadınınYükselişiveDüşüşü):

  • “Kalkınmakavramı, diğerlerinin de Batınınbugünküdurumunagelmelerigerektiği, bununmümkünvegerekliolduğu, buamacaulaşmakiçin, toplumlarıntarihselgeçmişlerininürünüolan, kültürel, ideolojik, etikv.b. kalıntılardanuzaklaşmalarıgerektiği, kendigeçmişlerindenmiraskalanlahesaplaşmalarıgerektiği, düşüncesiniiçeriyor.”


Modernle me anlam nda kalk nma l.jpg
Modernleşme Anlamında Kalkınma KALKINMA

  • Ç. Keyder (UlusalKalkınmacılığınİflası):

  • “Modernleştirmeyidahaaktifolaraküstlenenulusalkalkınmacıdevletelitleriaçısından, modernliktoplumun belli ilkeleretrafındaörgütlenmesianlamınageliyordu. Bununiçin de “modern” olarakkabuledilmeyenilişkiler, bağlantılar,kimliklerreddedilmeliydi.”


Bat l la ma ve modernle me anlam nda kalk nma olanakl m d r l.jpg
Batılılaşma ve Modernleşme Anlamında Kalkınma Olanaklı Mıdır?

  • M. A. Kılıçbay (CumhuriyetYadaBireyOlmak):

  • “BöylecebuhaliyleBatılılaşma (veyaçağdaşlaşma, modernleşme) banasahtebirsorunmuşgibigözükmektedir, çünküyaşanmışbirtarihinsonuçlarınaulaşılmakistenirken, butarihin(Batı’yıoluşturantarih) başlıcayaratılarındanbiriolanbireyiüretmeyibaşaramamışolanDoğutoplumları,genede batılılaşmaprogramınınişleyebileceğinisanmaktadırlar. Tarihikikereaynıbiçimdeyaşanmaz, yoksatariholmazdı.”


Ktisadi b y me anlam nda kalk nma l.jpg
İktisadi Büyüme Anlamında Kalkınma Olanaklı Mıdır?

  • 1940’ların sonlarından 1970’lerin ortalarınakadargeçendönemiçerisinde (“Altın Çağ”), kalkınmakavramıiktisadibüyümeileeşanlamlıbirkavramgibidüşünülmüştür.

    İrma Adelman (1961):

    “İktisadikalkınmabirekonomininkişibaşınadüşengelirindekibüyümeoranınındüşükveyanegatifolmasıdurumundan, önemlivesürekliolarakartandüzeyeulaştığısüreçolaraktanımlanır.”

  • Kalkınmanın ölçümünde belirlioranlardaki (%3-%5 veyadahafazla)

    yıllık GSMHveya

    kişi başına GSMH artış oranı

    kullanılmıştırvehalende kullanılmaktadır.


Neden ktisadi b y me kalk nmayla zde le tirildi l.jpg
Neden İktisadi Büyüme Kalkınmayla Özdeşleştirildi? Olanaklı Mıdır?

i- Kapitalizmin tarihsel gelişim sürecinde kalkınmanın anahtarı hızlı iktisadi büyüme olarak görülmüştür (B. Ingham).

ii- İktisadi büyüme sürecinin işsizlik, yoksulluk,gelirdağılımıgibiGOÜ’inkarşıkarşıyaolduğucanalıcısorunların çözümü için yeterli kaynağı yaratacağına inanılmıştır (F. Şenses).

iii- İktisadi büyüme aynı zamanda GÜ’in sorunu ve ilgi odağı haline gelmiştir (H. Arndt).


Yap sal de i iklik anlam nda kalk nma l.jpg
Yapısal Değişiklik Anlamında Kalkınma Olanaklı Mıdır?

  • C. Clark (İktisadi İlerlemenin Koşulları-The Conditions of Economic Progress-1940):

  • “Sektörel dönüşüm”: İktisadibüyümesürecindeekonomininüretimveistihdamyapısıdeğişir.

  • Bu süreçte, birincilsektörünbüyükbirkısmınıoluşturantarımınönemiimalat -ikincilsektör- vehizmetler -üçüncülsektör- e göreazalır.

  • Böylece, birülkeninkalkınmadüzeyininbelirlenmesinde, ekonomisininsektöreldönüşümügerçekleştirmeoranınabakılmayabaşlanmış ve özellikle sanayi üretiminin ulusal gelir içindeki payının GÜ ile karşılatırılabilecek bir düzeye (%20 ler ve üzeri) çıkartılması kalkınmışlık ölçütü olarak kullanılmıştır.


Yap sal de i iklik anlam nda kalk nma devam l.jpg
Yapısal Değişiklik Anlamında Kalkınma (Devam) Olanaklı Mıdır?

  • S. Kuznets(Ulusların İktisadi Büyümesi-Economic Growth of Nations-1971):

  • Ulusalgelirinuzundönemdeki (1700-1960) değişimeğiliminivebudeğişimeeşlikedensermayebirikimivegelirdağılımındakideğişiklikleriyapısal değişim çerçevesinde ortayakoymuştur.

  • H. Cheneryve M. Syrquin (Kalkınma Örüntüleri-Patterns of Development-1975):

  • Ulusalgelirileyapısalgöstergelerarasındakiilişkileriekonometrikyöntemlerkullanarakincelemişlerve GOÜ için “kalkınmaörüntüleri” oluşturmuşlardır.

  • Yapısal değişiklik anlamında kalkınmaya yaklaşımda iktisadi değişkenlerin yanısıra sosyal değişkenler de analize dahil edilmeye başlanmıştır.




Ktisadi b y meden nsani kalk nmaya ge i l.jpg
İktisadi Büyümeden İnsani Kalkınmaya Geçiş Sorunları

  • H. Chenery v.d. (Yeniden Dağıtım ile Büyüme – Redistribution with Growth -1974)

  • I. Adelman ve C. Morris (GOÜ’de İktisadi Büyüme ve Sosyal Eşitlik- Economic Growth and Social Equity in Developing Countries -1983):

  • Mevcutvarlıklar (assets), büyümesürecininbaşlangıcında, toplumunbütünkesimlerineeşitolarakdağıtılabilinirse, hızlıiktisadibüyümeninyaratacağıgelirartışlarıdahaadilolarakpaylaşılabilinir.


Ktisadi b y meden nsani kalk nmaya ge i devam l.jpg
İktisadi Büyümeden İnsani Kalkınmaya Geçiş (Devam) Sorunları

  • ILO’nun “temel gereksinimler yaklaşımı” (Dünya İstihdam Konferansı- 1976):

  • Yoksulluk sorununu çözemeyen bir iktisadi büyüme kalkınmayla özdeş sayılamaz.

  • Gelir dağılımı, beslenme, barınma, temiz içme suyuna erişim, sağlık ve eğitim gibi temel sorunlar çözülmeden kalkınma sağlanamaz.


Nsani kalk nma anlam nda kalk nma l.jpg
İnsani Kalkınma Anlamında Kalkınma Sorunları

  • D. Goulet (Zor Seçim: Kalkınma Kuramında Yeni Kavram-The Cruel Choice: A New Concept on the Theory of Development - 1971):

  • Geniş olarak tanımlanan kalkınma kavramı 3 temel bileşeni kapsamalıdır.

    1- Yaşamı sürdürmeye yarayan temel gereksinimleri (life-sustanence);

    2- Kendine değer vermeyi/saygı duymayı (self-esteem);

    3- Özgürlüğü (freedom).


Nsani kalk nma anlam nda kalk nma devam l.jpg
İnsani Kalkınma Anlamında Kalkınma (Devam) Sorunları

  • A. K. Sen (“Kalkınma: Şimdi Nereye?”- “Development: Which Way Now?”- 1983):

  • Kalkınma bireylerin yetkilendirme hakkının(entitlement) sağlanması ve yeteneklerinin (capabilities) genişletilmesi süreci olarak ele alınmalıdır.

  • Kalkınmadan ve bireysel gönençten söz edilebilmesi için, bireyin potansiyelini yakalayabilmesinin koşulları yaratılmalıdır.


Nsani kalk nmay l me abalar l.jpg
İnsani Kalkınmayı Ölçme Çabaları Sorunları

  • M. D. Morris’in “Fiziki Yaşam Kalitesi Endeksi” (Physical Quality of Life Index -1979):

    İnsani kalkınma ile ilişkilendirilebilecek 3 gösterge kullanılmıştır :

    i- Biryaşındanbaşlayarakortalamayaşamsüresi,

    ii- Bebekölümleri,

    iii-Okuma-yazmaoranı

    Ülkeler her bir göstergeden aldıkları değerler (1-100 arasında) doğrultusunda birbirlerine göre sıralanmışlardır.


Nsani kalk nma endeksi l.jpg
İnsani Kalkınma Endeksi Sorunları

  • UNDP’nın İnsani Kalkınma Raporları (1990-2010) tarafından düzenli olarak her yıl hesaplanmaktadır.

  • Kalkınmanın üç temel amacına yönelik olarak kullanılan göstergelerden oluşmaktadır:

    i- “Doğumdan başlayarak ortalama yaşam beklentisi” ile ölçülen“uzun yaşam”;

    ii- “Yetişkinlerinokuma-yazmaoranı(2/3) veokullaşma oranlarının(1/3) ağırlıklıortalaması” ile ölçülen “bilgiye erişim”;

    iii- “Kişi başına reel GSYİH” ile ölçülen “yaşam standardı”.


Nsani kalk nma endeksi nas l hesaplan r l.jpg
İnsani Kalkınma Endeksi Nasıl Hesaplanır? Sorunları

  • Herbirgöstergeiçin en yüksekperformansıgösterenülkeye 1, en düşükperformansıgösterenülkeye 0 değeriverilir. Diğerülkelerindeğerleribuikisınırarasındabelirlenir.

  • Aşamaaşamagerçekleştirilenhesaplamasürecindensonra, her ülkeiçintekbirendeksdeğerineulaşılmaktaveülkelerüçanagruptasıralanmaktadır:

    i- Düşükinsanigelişme (0.00-0.50),

    ii- Ortainsanigelişme (0.51-0.79)

    iii-Yüksekinsanigelişme (0.80-1.00)


Nsani kalk nman n toplumsal cinsiyet boyutu l.jpg
İnsani Kalkınmanın Toplumsal Cinsiyet Boyutu Sorunları

  • UNDP ülkelerin insani kalkınma performanslarını değerlendirirken toplumsal cinsiyetten kaynaklanan ciddi farklılıkların olduğunu saptamış ve 1995 yılından başlayarak Toplumsal Cinsiyete Bağlı Kalkınma Endeksi (Gender-Related Development Index) değerlerini yayınlamaya başlamıştır.

  • Endeks, insani kalkınma endeksi (İKE)ni oluşturan göstergeleri kadın ve erkekler arasındaki kazanım farklılıklarına göre hesaplamakta, elde edilen değerler İKE değerleriyle örtüşmediğinde toplumsal cinsiyet eşitsizliğinden söz edilmektedir.

  • Benzer şekilde, UNDP son yıllarda kadınların toplumsal yaşama katılımlarını da “Toplumsal Cinsiyet Yetkinlik Ölçümü” (Gender Empowerment Measure) ile saptamaya çalışmaktadır.


S rd r lebilir kalk nma anlam nda kalk nma l.jpg
Sürdürülebilir Kalkınma Anlamında Kalkınma Sorunları

  • Kalkınmaiktisatçılarının“sürdürülebilirlik”kavramınıanalizlerinedahiletmelerinintemelnedeni, iktisadibüyüme ve kalkınmaileçevreninkorunmasıarasındakidengeninkurulmasıyönündekiçabadır.

  • İnsanın en değerli zenginlik kaynağı olan doğal çevreyi geri döndürülemez bir biçimde tahrip eden iktisadi büyüme süreci sürdürülemez bir süreçtir.


S rd r lebilir kalk nma kavram nas l tan mlan r l.jpg
Sürdürülebilir Kalkınma Kavramı Nasıl Tanımlanır? Sorunları

  • Kavram ilk kez Birleşmiş Milletler Dünya Çevre ve Kalkınma Komisyonu tarafından 1987 yılında yayınlan “Ortak Geleceğimiz” veya “Brundtland” başlıklı Rapor’da su şekilde tanımlanmıştır:

    “Sürdürülebilir kalkınma bugününgereksinimlerini, gelecekkuşaklarındakendigereksinimlerinikarşılayabilmeolanağındanödünvermeksizinkarşılayan kalkınmadır.”


De erlendirme ve sonu l.jpg
Değerlendirme ve Sonuç Sorunları

  • Kalkınmakavramıyaygınolarakkullanılmayabaşlanmasınınöncesindetoplumsalbilinçdüzeyineyükselmiş,batılılaşmavemodernleşmeyleözdeşleştirilmiştir.

  • AncakkalkınmanınBatılılaşmavemodernleşmeileözdeşleştirilmesinefarklıçevrelerdeneleştirileryöneltilmiştir. Bununla birlikte, GOÜ’eözgü, yerel (indigenous) kalkınmamodellerininoluşturulmasıalanındaciddiilerlemelerinkaydedildiğisöylenemez.


De erlendirme ve sonu devam l.jpg
Değerlendirme ve Sonuç (Devam) Sorunları

  • Kalkınmaiktisadınınöncülerininyaptığıgibi, kalkınmakavramınıniktisadibüyümeileözdeşleştirilmesinibugünpekçokiktisatçıbenimsememektedir.

  • Buna rağmen,büyümevesanayileşme, kalkınmanınyeterlideğilse bile, gereklikoşullarıarasındayeralmaktadır. Asılsorunbüyümenin, kalkınmanındiğerboyutlarıüzerindevenihaiamacınayönelik olarakyaratabileceğietkiler çerçevesindeele alınmasıdır.

  • Sektöreldönüşümüntekbaşınakalkınmaanlamınagelmediğianlaşılmıştır. Yapısaldeğişiklikyaklaşımı, iktisadideğişkenlerinyanısıra, iktisadiolmayanbirdizideğişkeni (sosyal, kurumsaldeğişkenlergibi) de incelemealanınadahilettiğiölçüde, kalkınmakavramınıdahakapsamlıdüzeydeaçıklamaolanağınasahipolacaktır.


De erlendirme ve sonu devam27 l.jpg
Değerlendirme ve Sonuç (Devam) Sorunları

  • Kalkınmanınuzunsüredahaçoknicelikselve iktisadi boyutuylatanımlanması son onyıllardasıkçaeleştirilmiştir.

  • Kalkınmanınnihai amacınıninsanın gönencini arttırmak olduğugörüşündenhareketle, insanikalkınmaileözdeşleştirilmesigündemegelmiştir.

  • Sonuç olarak, kalkınmakavramınınzamaniçerisindekapsamlıbirçerçevedetanımlandığısöylenebilir. Bu bağlamda, “mal-merkezli”yaklaşımlar, yerini, “insan-merkezli”yaklaşımlarabırakmıştır.

  • Yine de özgürlüğe, eşitliliğe, adalete, doğaya ve insana yönelik duyarlılığa vurgu yapan daha bütüncül bir kalkınma algılayışına duyulan gereksinimin tamamen ortadan kalktığı söylenemez.


Gerekli gereksiz bilgiler ve bir spek lasyon l.jpg
Gerekli/Gereksiz Bilgiler ve Bir Spekülasyon Sorunları

  • “Quo Vadis?” “Nereye Gidiyorsun?”

  • “Quo Vadimus?” “Nereye Gidiyoruz?”

  • “Quo Vadis: A Narrative of the Time of Nero”

  • (1895 yılında ilk kez lehçede yayınlanan tarihi bir roman. Yazarı Henriyk Sienkiewicz-1905 Nobel Edebiyat Ödülü sahibi)

  • Hıristiyan geleneğinde Aziz Peter’in İsa’ya bu soruyu yönelttiği iddia ediliyor.

  • İsa’nin yanıtı: “Eo Romamiterumcrucifigi” (“Roma’ya yeniden çarmığa gerilmeye gidiyorum.”)

  • Yanıtın farklı (gündelik kullanıma yönelik) bir çevirisi: “Müridlerimin/İzleyenlerimin gelemeyeceği bir yere gidiyorum.”

  • Kalkınma kavramı/iktisadı da İsa’nın yolunda mı ilerliyor?



ad