Endokr noloj i
Download
1 / 31

ENDOKRINOLOJI I - PowerPoint PPT Presentation


  • 193 Views
  • Uploaded on

ENDOKRİNOLOJİ I. Doç.Dr. Mustafa ALTINIŞIK ADÜTF Biyokimya AD 2006. Endokrinoloji, dokular arası haberleşmeyi sağlayan ve hormon adı verilen molekülleri inceleyen bilim dalıdır. Hormon oluşturan doku ve organların tümüne endokrin sistem adı verilir. . Sentezlendikleri yere göre hormonlar.

loader
I am the owner, or an agent authorized to act on behalf of the owner, of the copyrighted work described.
capcha
Download Presentation

PowerPoint Slideshow about 'ENDOKRINOLOJI I' - makaio


An Image/Link below is provided (as is) to download presentation

Download Policy: Content on the Website is provided to you AS IS for your information and personal use and may not be sold / licensed / shared on other websites without getting consent from its author.While downloading, if for some reason you are not able to download a presentation, the publisher may have deleted the file from their server.


- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - E N D - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
Presentation Transcript
Endokr noloj i

ENDOKRİNOLOJİ I

Doç.Dr. Mustafa ALTINIŞIK

ADÜTF Biyokimya AD

2006


Endokrinoloji, dokular arası haberleşmeyi sağlayan ve hormon adı verilen molekülleri inceleyen bilim dalıdır.



Sentezlendikleri yere g re hormonlar
Sentezlendikleri yere göre hormonlar sistem adı verilir.

  • Hipotalamus hormonları

  • Hipofiz hormonları

    Ön lop hormonları

    Orta lop hormonu

    Arka lop hormonları

  • Tiroit hormonları

  • Paratiroit hormonu

  • Pankreas kormonları

  • Böbrek üstü bezi hormonları

    Adrenal korteks hormonları

    Adrenal medülla hormonları

  • Cinsiyet bezleri hormonları

    Erkek cinsiyet hormonları

    Dişi cinsiyet hormonları

  • Gastrointestinal ve diğer doku hormonları


Yap lar na g re hormonlar
Yapılarına göre hormonlar sistem adı verilir.

  • Peptitler ve proteinler: Hipotalamus, hipofiz, paratiroit, pankreas, mide-bağırsak sistemi ve bazı plasenta hormonları

  • Steroidler: Adrenal korteks ve gonadlardan salgılanan hormonlar ile bazı plasenta hormonları

  • Amino asit türevi hormonlar:

    Adrenal medülla hormonları: Katekolaminler

    Tiroit hormonları

  • Eikozanoidler

  • Retinoidler

  • NO


Depolanan ve depolanmayan hormonlar
Depolanan ve depolanmayan hormonlar sistem adı verilir.

Peptit ve protein yapılı hormonlar, granüllü endoplazmik retikulumda sentez edildikten sonra Golgi sisteminde membranöz veziküller içinde depolanırlar

Katekolaminler, suda çözünür özellikli proteinler olan kromograninler ve ATP ile birlikte granüllerde depolanırlar

Tiroglobulin yapısındaki tiroit hormonları, tiroit follikülleri içinde depolanırlar

Steroid hormonlar, sentez sonrası hemen salgılanırlar, depolanmazlar


Hormonlar n salg lanmalar n n d zenlenmesi
Hormonların salgılanmalarının düzenlenmesi sistem adı verilir.

Hormonların salgılanması, 1) sinir sistemi ile 2) negatif ve pozitif feedback mekanizmalar ile kontrol edilmektedir.

Hormon salgılanmasının feedback düzenlenmesi, kandaki kimyasal maddelerle ve tropik hormonlarla olabilir.



Hormon salg lanmas n n kandaki kimyasal maddelerle d zenlenmesi
Hormon salgılanmasının kandaki kimyasal maddelerle düzenlenmesi

Plazma Ca2+düzeyi

PARATİROİT

PTH

Plazma glukoz düzeyi

Pankreas adacık

 hücreleri

İnsülin



Hormonlar n ta nmalar
Hormonların taşınmaları düzenlenmesi

Hormonlar, kanda serbest veya proteinlere bağlı olarak bulunurlar.

Hidrofilik özellikli katekolaminler ve peptit/protein yapılı hormonların büyük çoğunluğu serbest olarak bulunurlar

Hidrofobik özellikli tiroit hormonları ile steroid hormonlar proteinlere bağlı olarak bulunurlar


Hormon resept rleri
Hormon reseptörleri düzenlenmesi

Hormonlar, özgül reseptörlerinin bulunduğu bir veya birkaç dokuda (hedef dokular) etki gösterirler.

Reseptörler, plazma membranında, sitoplazmada veya çekirdekte bulunurlar.

Reseptörler, çoğunlukla glikoprotein yapısındadırlar, hormonu tanır ve bağlarlar.

Hormon-reseptör kompleksinin oluşumuyla hücre içi metabolik olayı etkileyecek sinyal oluşumu mekanizması uyarılır.


Etki mekanizmalar na g re hormonlar
Etki mekanizmalarına göre hormonlar düzenlenmesi

  • Grup I: Hücre içi reseptörler bağlanan hormonlar

  • Grup II: Hücre yüzeyi reseptörlerine bağlanan hormonlar

    Adenilat siklaz aktivasyonu veya inaktivasyonu yapan hormonlar

    Guanilat siklaz aktivasyonu yapan hormonlar

    Fosfolipaz C aktivasyonu yapan ve/veya sitozolik Ca2+ konsantrasyonunu artıran hormonlar

    Tirozinkinaz aktivasyonu yapan hormonlar


Bazı durumlarda hormonun hücre yüzeyi reseptörüne bağlanması iyon kanallarının açılmasına neden olur.


Hormonlar n y k l m
Hormonların yıkılımı bağlanması iyon kanallarının açılmasına neden olur.

Peptit/protein yapılı hormonların büyük bölümü reseptör aracılı endositoz ile hücre içine alındıktan sonra lizozomlarda hidroliz edilmektedir. Oksitosin ve anjiotensin gibi küçük molekül ağırlıklı bazı peptit hormonların proteolizi plazmada olur.

Katekolaminler, steroidler ve tiroid hormonları, özgül enzimatik değişiklikler ile inaktive edilmektedirler.


Endokrin fonksiyon bozukluklar
Endokrin fonksiyon bozuklukları bağlanması iyon kanallarının açılmasına neden olur.

  • Yetersiz miktarda hormon salgılanması: Hormona özgü hipofonksiyon belirtileri ile karakterize

  • Aşırı miktarda hormon salgılanması: Hormona özgü hiperfonksiyon belirtileri ile karakterize

  • Hormona karşı doku duyarlılığında azalma: Reseptör veya postreseptör mekanizmalardaki bozukluklar nedeniyle olur; dolaşımdaki hormon düzeyi artar. Hormona özgü hipofonksiyon belirtileri ile karakterize.


Hipotalamus hormonlar
Hipotalamus hormonları bağlanması iyon kanallarının açılmasına neden olur.

  • Supraoptik ve paraventriküler çekirdekte oluşanlar

    Antidiüretik hormon (ADH, vazopressin)

    Oksitosin (pitosin)

  • Peptiderjik nöronlardan salgılanan,Adenohipofiz hormonlarının sekresyonunu düzenleyen hormonlar

    Tirotropin salgılatıcı hormon (TRH)

    Kortikotropin salgılatıcı hormon (CRH)

    Gonadotropin salgılatıcı hormon (GnRH)

    Büyüme hormonu salgılatıcı hormon (GHRH)

    Somatostadin (Büyüme hormonu salınımını inhibe edici hormon)

    Prolaktin salgılatıcı hormon (PRH)

    Prolaktin salınımını inhibe edici hormon (PIH)


Supraoptik ve paraventriküler çekirdekte oluşan hipotalamus hormonları

Oksitosin, Doğumun başlangıcında uterus düz kasının kasılmasını kolaylaştırır, laktasyonda sütün dışarı akmasına yol açar.

ADH, Böbreğin distal ve kollektör tüplerinde suyun geri emilimini hızlandırır, periferik arteriyol ve kapillerlerde vazokonstriksiyona neden olur.

Bu hormonlar, nörofizinler denilen taşıyıcı proteinler aracılığıyla sinir aksonlarında arka hipofize taşınırlar ve burada depolanırlar (arka hipofiz hormonları).


Peptiderjik nöronlardan salgılanan hipotalamus hormonları hipotalamus hormonları

TRH, ön hipofizden tirotropinin sentez ve salınımını uyarır.

CRH, ön hipofizden ACTH salgısını nuyarır.

GHRH, ön hipofizden büyüme hormonu sentez ve salınımını uyarır.

Somatostadin, ön hipofizden büyüme hormonu sentez ve salınımını inhibe eder.

PRH, Prolaktin salgılanmasını uyarır.

PIH, Prolaktin salgılanmasını inhibe eder.

GnRH, Ön hipofizin gonadotropik hormonları olan LH ve FSH salgılanmasını uyarır.


N hipofiz hormonlar
Ön hipofiz hormonları hipotalamus hormonları

  • Opiyomelanokortin ailesi

    Kortikotropin (ACTH)

    Melanosit stimüle edici hormon (MSH)

    -endorfin

  • Glikoprotein ailesi

    Tirotropin (TSH)

    Gonadotropinler

    Luteinizan hormon (LH)

    Follikül stimüle edici hormon (FSH)

  • Somatomammotropin ailesi

    Somatotrop hormon (Büyüme hormonu, GH)

    Prolaktin (PRL)


Opiyomelanokortin ailesi n hipofiz hormonlar
Opiyomelanokortin ailesi ön hipofiz hormonları hipotalamus hormonları

Kortikotropin (ACTH), adrenal steroidlerin sentez ve salgılanmasını artırır. Özellikle kortizolün sentez ve salıverilmesini düzenler.

Melanosit stimüle edici hormon (MSH), kurbağa gibi türlerde önemlidir, insanlarda fetal yaşam ve gebelikte bulunduğu ileri sürülmektedir.

-endorfinin beslenme ve seksüel davranışların yanı sıra öğrenme olayını etkilediği öne sürülmektedir.


Glikoprotein ailesi n hipofiz hormonlar
Glikoprotein ailesi ön hipofiz hormonları hipotalamus hormonları

Tiroid stimüle edici hormon (TSH), tiroid bezinde tiroid hormonlarının sentezinin tüm aşamalarında etki gösterir. Plazma iyodunun tiroid tarafından alınıp tutulmasından başlayarak iyodun organifikasyonu, mono ve diiyodotirozinlerin eşleşmesini, tiroglobulinin endositozunu ve proteolize uğraması sonucu T3 ve T4 salgılanmasını etkiler


LH, hipotalamus hormonları kadınlarda sıcaklık artışı ve östrus ile ilişkilidir, over folliküllerinin son olgunlaşmasını, çatlamasını ve çatlayan folliküllerin korpus luteuma dönüşmelerini sağlamaktadır. Erkeklerde testosteron salgılayan leydig hücrelerini uyarır.

FSH, Kadınlarda graaf folliküllerinin büyümesini uyarır. Erkeklerde seminifer tüp epitelini uyararak olgun sperm hücreleri ile spermatositlerin sayısal artışına yol açar.

Koryonik gonadotropin (hCG), plasentada sentez edilir, hamileliğin ilk 4-6 haftasında korpus luteumun devamlılığından sorumludur.


Somatomammotropin ailesi n hipofiz hormonlar
Somatomammotropin ailesi ön hipofiz hormonları hipotalamus hormonları

Somatotrop hormon (GH, büyüme hormonu), İskelet büyüme hızı ve vücut ağırlığındaki artışı kontrol eder. Normal büyüme için gereklidir.

Büyümeye olan etkilerine insülin benzeri büyüme faktörleri ailesinden (somatomedinler) özellikle IGF-1 aracılık eder.

Karbonhidrat, lipit, azot, mineral metabolizmaları üzerine etkilidir. Kan glukoz düzeyini artırır, lipolizi hızlandırır.


İnsanlarda iskelet büyümesinin tamamlanmasından sonra görülen adenohipofiz adenomunda GH sentezinin artışı akromegaliye yol açar. Ellerde ve ayaklarda, yüzde özellikle burunda, kafatasının bazı alanları ile iç organlarda büyüme görülür.

Hipofiz adenomunun puberte öncesinde kemik büyümesi tamamlanmadan gelişmesine bağlı olarak uzun kemiklerde aşırı büyüme görülmesine gigantizm (devlik) adı verilmektedir.

Büyüme hormonunun yetersiz salıverilmesi Dwarfizm (cücelik) ile sonlanır.


Prolaktin, görülen adenohipofiz adenomunda GH sentezinin artışı hamilelikte meme dokusunda kendine özgü reseptörlerine bağlanarak laktalbümin dahil bazı süt proteinlerinin sentezini uyarır. Laktasyonun başlaması ve devamlılığı için gereklidir.

Erkeklerde fizyolojik dozlarda normal testosteron üretiminin devamlılığına katkıda bulunur, sperm motilitesini ve fertiliteyi etkiler.

Hipofizin prolaktin salgılayan bir tümörüne (prolaktinoma) bağlı olarak hiperprolaktinemi ve sonuçta menstrüel düzensizlik ile meme bezlerinden süt gelmesi (galaktore) olur.


Plasental laktojen (hPL), görülen adenohipofiz adenomunda GH sentezinin artışı GH ve PRL gibi somatomammotropin ailesinden bir hormondur. Plasentadan salgılanır. Laktojenik ve luteotropik etkilidir.

Somatotrop hormona (GH) benzer etkiler gösterir.


Epifiz hormonu melatonin
Epifiz hormonu (melatonin) görülen adenohipofiz adenomunda GH sentezinin artışı

Melatonin, epifizde triptofan amino asidinden, serotonin üzerinden sentez edilir.

Antioksidan enzim sentezini uyarmaktadır.


Gastrointestinal hormonlar ve di er doku hormonlar
Gastrointestinal hormonlar ve diğer doku hormonları görülen adenohipofiz adenomunda GH sentezinin artışı

Gastrointestinal sistemde bulunan farklı endokrin hücrelerden sentez edilen çok sayıda polipeptide gastrointestinal hormonlar adı verilir. Bunların bir bölümü hipotalamusta ve sinir sisteminde de bulunurlar:

Gastrin

Kolesistokinin-pankreozimin (CCK-PZ)

Sekretin

Gastrik inhibitör polipeptit

Vazoaktif intestinal polipeptit (VİP)

Somatostatin

Motilin

Pankreatik polipeptit

Enkefalinler gastrointestinal hormonların bazılarıdır.


Timus hormonlar timozinler
Timus hormonları (Timozinler) görülen adenohipofiz adenomunda GH sentezinin artışı

T-lenfositlerinin olgunlaşma süreçlerinde etkili olurlar.

Büyüme-gelişme, kalsiyum ve fosfor metabolizması üzerine etkileri de gösterilmiştir.


Eritropoietin
Eritropoietin görülen adenohipofiz adenomunda GH sentezinin artışı

Glikoprotein yapısındadır.

Kırmızı kan hücrelerinin oluşmasını ve olgunlaşmasını hızlandırır.