KISINTILI SULAMA
This presentation is the property of its rightful owner.
Sponsored Links
1 / 31

KISINTILI SULAMA PowerPoint PPT Presentation


  • 169 Views
  • Uploaded on
  • Presentation posted in: General

KISINTILI SULAMA. 1. SULAMADA TEMEL AMAÇ. 1. Çiftçiye en yüksek gelirin sağlanması 2. İletim ve uygulamanın en az su kaybı ile yapılması 3. Tarım alanının uzun dönemdeki verimliliğinin, toprak yapısı bozulmadan, tuzluluk ve taban suyu düzeyinin yükselmesi önlenerek yapılmasıdır. 2.

Download Presentation

KISINTILI SULAMA

An Image/Link below is provided (as is) to download presentation

Download Policy: Content on the Website is provided to you AS IS for your information and personal use and may not be sold / licensed / shared on other websites without getting consent from its author.While downloading, if for some reason you are not able to download a presentation, the publisher may have deleted the file from their server.


- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - E N D - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

Presentation Transcript


Kisintili sulama

KISINTILI SULAMA

1


Kisintili sulama

SULAMADA TEMEL AMAÇ

1. Çiftçiye en yüksek gelirin sağlanması

2. İletim ve uygulamanın en az su kaybı ile yapılması

3. Tarım alanının uzun dönemdeki verimliliğinin, toprak yapısı bozulmadan, tuzluluk ve taban suyu düzeyinin yükselmesi önlenerek yapılmasıdır.

2


Kisintili sulama

SULAMADA «SU KULLANIMINI İSTENEN DÜZEYİ»

1.Agronomist ve diğer üretime yönelik araştırmacıların çalışmalarında birim alandan en yüksek (maksimum) verimin alındığı su miktarı, su kullanımının istenen düzeyi olarak kabul edilir.

2. Diğer bir tanımlama su kullanım randımanıdır. Birim suyu karşılık en yüksek verimin alındığı koşullarda su kullanımının istenen düzeyde olduğu varsayılır.

3. Su kullanımının istenen düzeyi ile ilgili bir diğer tanımlama, ekonomistler tarafından geliştirilmiştir. Buna göre, sulama suyu en son verilen suyun birim fiyatının bundan elde edilen gelire eşit olduğu noktaya kadar uygulanmalıdır.

3


Kisintili sulama

  • Toprakta oluşan rutubet eksikliğine tüm bitkiler aynı ölçüde ve aynı şekilde tepki göstermezler. Su noksanlığı koşullarında, farklı bitki türlerinin aynı tepkiyi göstermesi bir tarafa, ayni türe ait çeşitler arasında dahi, kuraklığa dayanım bakımından farklılaşmalar vardır.


Kisintili sulama

KISINTILI SULAMA

  • Sulama suyu miktarlarını azaltmak

  • Sulama aralıklarını geniş tutmak

  • Bitkinin bazı dönemlerinde sulama yapmamak

  • Bazı verim potansiyeli düşük alanlar üretim dışı bırakılarak su diğer alanlara su vermek

5


Kisintili sulama

Y=a+bc (doğrusal)

Y=a+bx+cx2(quadratik)

Eşitliklerde

Y: verim (kg/da)

X: Sulama suyu miktarı (mm)’dir.


Kisintili sulama

Eksik veya yeterli sulama

Fazla aşırı sulama

7


Kisintili sulama

ÖRNEK

Pamukta Harran Ovası koşullarında karık sulaması ile ilgili yapılan araştırma sonuçlarına göre sulama suyu ile pamuk kütlü verimi arasında y=-43,1+0,62X-0,000215x2 ile tanımlanan quadratik bir ilişki tespit edilmiştir.

8


Pamuk kar k sulamada k s nt l sulama ile verim aras ndaki ili ki etin 1996

Pamuk karık sulamada kısıntılı sulama ile verim arasındaki ilişki (Çetin, 1996)


Kisintili sulama

  • Sulama suyunda % 10 kısıntı yapıldığında

  • 1380-1242 =138 mm, artırılan sulama suyu

  • 404-395 =9 kg/da verimde beklenen azalma

  • 138 mm/1242 mm/da = 0,11 da, artırılan su ile aynı koşullarda sulanabilecek alan

  • (395-(-43))x0,11= 48 kg sulamaya açılacak alandan elde edilen üretim artışı

  • Kısıtlama sonucu : 48-9 = 39 kg/da üretim artışı sağlanmıştır.

2. Sulama suyunda % 20 kısıntı yapıldığında

1380-1104 =276 mm, artırılan sulama suyu

404-379 =25 kg/da verimde beklenen azalma

276 mm/1104 mm/da = 0,25 da, artırılan su ile aynı koşullarda sulanabilecek alan

(379-(-43))x0,25= 106 kg sulamaya açılacak alandan elde edilen üretim artışı

Kısıtlama sonucu : 106-25 = 81 kg/da üretim artışı sağlanmıştır.

10


Kisintili sulama

3. Sulama suyunda % 30 kısıntı yapıldığında

1380-966 =414 mm, artırılan sulama suyu

404-355 =49 kg/da verimde beklenen azalma

414 mm/966 mm/da = 0,43 da, artırılan su ile aynı koşullarda sulanabilecek alan

(355-(-43))x0,43= 171 kg sulamaya açılacak alandan elde edilen üretim artışı

Kısıtlama sonucu : 171-49 =122 kg/da üretim artışı sağlanmıştır.

Sulama suyunda kısıntı yapılırken, yetiştirilen bitkilerin (ürünler) maliyetleri de gözönüne alınmalıdır. Su artırımı öyle bir düzeyde tutulmalıdır ki, elde edilen verim maliyetin % 50 oranında kar getirebilsin.

11


Kisintili sulama

2010 yılı fiyatlarına göre, pamuğun satış fiyatı 2 TL/kg ve üretim masrafı ise 440 TL/da’dır. Bu masrafların karşılığı 220 kg/da kütlü pamuk karşılığıdır.

Sulamada % 10 kısıntı yapıldığında bunun üretim değeri (395 kg/da x 2 TL) 790 TL’dir. Buna göre 790-440 = 350 TL kar sağlanmaktadır. Bu kar maliyetin % 80’ine karşılık gelir.

Sulamada % 20 kısıntı yapıldığında bunun üretim değeri (379 kg/da x 2 TL/da) 758 TL’dir. Buna göre 758-440 = 318 TL kar sağlanmaktadır. Bu kar maliyetin % 72’ine karşılık gelir.

Aynı şekilde % 30 su kısıntısı yapıldığında kar maliyetin % 61 ve % 40 kısıntı yapıldığında ise kar maliyetin % 37’sine karşılık gelir.

12


Kisintili sulama

II. Bitki kök bölgesinde tutulan kullanılabilir suyun bitkiye yararlılığı 2 farklı kuram ile açıklanmaya çalışılır.

  • Bitkiler kök bölgesinde tutulan kullanılabilir suyun her düzeyinden eşit olarak yararlanır.

  • Bitkiler kullanılabilir suyun farklı düzeylerinden farklı biçimde ve büyüme hızı ile mevsim sonu ürün miktarı su düzeyine bağlıdır.

Su-verim ilişkileri kavramı ikinci kuramdan doğmuştur. Sulama planlaması açısından çok önemli olan bitki verim tepki etmeni (ky) değerleri o dönemde oluşan su eksikliğinin bitki verimine etki derecesinin bir göstergesidir. Buna “Su-Verim fonksiyonu” mevsim sonunda kullanılan toplam su ile verim arasındaki ilişkiyi gösteren fonksiyona da “mevsimlik su-verim fonksiyonu” denir.

13


Kisintili sulama

Bu yöntemde bitkideki su eksikliği gerçek su tüketiminin (ETa), maksimum su tüketimine (ETm) oranı olarak belirlenir. Bitki su gereksinimi topraktaki kullanılabilir nem (su) tarafından tamamen karşılınıyorsa ETa=ETm olur. Su kaynağı yetersiz kaldığında ETa<ETm yazılabilir. Bir çok bitki ve iklim koşulları için ETm=ETa kolayca belirlenebilir.

Bitki su gereksinimi tamamen karşılanmadığında bitkideki su eksikliği, gelişimi ve verimi etkileyecek düzeye kadar yükselir. Ancak, bu etkilenme bitki çeşidi ve gelişme dönemine göre değişiklik gösterir. Oransal bitki su tüketiminin saptanması (ETa/ETm) yolu ile su eksikliğinin verim azalmasına etkisi, gerçek (Ya) ve maksimum (Ym) verimlere ilişkin yeterli bilgi olduğunda kolayca bulunabilir. Gerçek verimin (Ya), maksimum verime (Ym) oranına oransal verim verim denir. Bu değer değişik su sağlama düzeylerinde ayrı ayrı belirlenir.

14


Kisintili sulama

Ekonomik etmenler üretimi kısıtlamadığı ve su gereksiniminin tam olarak karşılandığında Ya=Ym olur. Su kaynağı yetersiz ise bu durumda Ya<Ym yazılabilir.

Söz konusu yöntemde, su eksikliğinin etkisini sayısallaştırmak için bir deneysel verim etmeni (ky) ile oransal verim ve oransal su tüketiminin eksikliği arasındaki ilişki belirlenmeye çalışılmaktadır.

Eşitlikte;

Ya: Gerçek verim (herhangi bir su eksikliğinin söz konusu olduğu dönemde elde edilen verim)

Ym: Maksimum verim

Ky: Verim tepki etmeni

ETa: Gerçek su tüketimi

ETm: Maksimum su tüketimi

15


Kisintili sulama

Bitki yetişme periyodunun herhangi bir döneminde görülen su eksikliğine karşı verimde görülen azalış, anılan dönemin su eksikliğine ne kadar duyarlı olduğuna bağlıdır. Genel olarak bitkiler çimlenme, çiçeklenme ve meyve bağlama başlangıcı dönemlerinde vejetatif gelişme ve geç olgunlaşma dönemlerine oranla su eksikliğine daha fazla duyarlıdırlar.

Eskişehir koşullarında mısırda yapılan araştırmada:

Vejetatif gelişmede : 0,395,

Tepe püskülünde : 0,931,

Koçan oluşumunda:0,911,

Süt olumunda : 0,390

Mevsimlik : 1,017

Harran Ovası pamukta yapılan araştırmada :

İlk sulama-Çiçeklenme arası : 0,31,

Çiçeklenme başlangıcı-Koza oluşumu: 1,77,

Koza oluşmu-% 10 koza açımı: 1.08

Mevsimlik : 1,25

16


Kisintili sulama

Örnek çözümler

Harran Ovasında

ETm= 1200 mm,

Ym= 400 kg/da

Çiçeklenme döneminde 400 m sulama suyu kısıntısı yapılmıştır. Buna göre ETa= 800 mm

Buna göre bu koşullarda elde edilmesi gereken olası verim kaç kg/da’dır?

19


Kisintili sulama

20


Kisintili sulama

Çizelge 1. Ülkemizde Yetiştirilen Bazı Bitkilerin Su Stresine Karşı Duyarlı Oldukları Fenolojik Devreler (Doorenbos ve Kassam, 1979)

Bitki TürüSu Eksikliğine Duyarlı Fenolojik Dönemler

YoncaHer biçimden sonra

Yonca Çiçeklenme

Fasulye Çiçeklenme ve Bakla Oluşumu

Lahana Ürün oluşumu

Limon Çiçeklenme ve meyve bağlamameyve büyümesi

Portakal Çiçeklenme ve meyve bağlamameyve büyümesi

Pamuk Çiçeklenme ve elma oluşumu

BağVejetatif gelişme, özellikle sürgünlerin uzaması ve çiçeklenme

Yer fıstığı Çiçeklenme ve ürün oluşumu

Mısır Tepe püskülü ve koçan oluşumudane doldurma

Zeytin Çiçeklenme öncesi ve ürün oluşumu, özellikle çekirdek sertleşmesi

SoğanSoğan gelişmesi


Kisintili sulama

  • Bezelye (taze) Çiçeklenme ve ürün oluşumu  vejetatif gelişme

  • Bezelye (kuru) Çiçeklenme ve ürün oluşumu dane

  • olgunlaşması

  • Patates Yumru oluşumunun başlangıcı

  • ve ürün oluşumu

  • Çeltik Salkım oluşumu ve çiçeklenmevejetatif ve olgunlaşma

  • Aspir Dane doldurma Çiçeklenmevejetatif

  • Soya Ürün oluşumu ve çiçeklenme, özellikle bakla oluşumu

  • Şeker pancarı Çıkışı takip eden ay içerisinde?

  • Ayçiçeği Çiçeklenmeürün oluşumugeç vejetatif, özellikle tabla oluşumu

  • Tütün Hızlı vejetatif gelişimiürün oluşumu ve olgunlaşma

  • Domates Çiçeklenmeürün oluşumuvejetatif

  • Karpuz Çiçeklenme ve meyve gelişmesivejetatif

  • Buğday Çiçeklenmeürün oluşumuvejetatif


  • Kisintili sulama

    Çizelge 2. Colorado Koşullarında Yetiştirilen Bazı Bitkilerin Su Eksikliğine Karşı Kritik Devreleri ve Stres Göstergeleri (Kaisi ve Broner, 1999)


    Kisintili sulama

    • Çizelge 3. Bazı Bitkileri Değişik Fenolojik Devrelerinde İzin VerilenMaksimum Tüketim Seviyeleri (p) (Kaisi ve Broner, 1999)

  • BitkiGelişme Devresip (%)Su Stresinin Etkisi

  • YoncaÇıkış-1. Biçim65 Verim azalması

  • 1.biçim-2.biçim 50

  • 2.biçim-3.biçim 40

  • 3.biçim-4.biçim 60-70

  • BaklagillerÇıkış-dallanma 60-70 Verim azalışı

  • Çiçeeklenme-dane doldurma55

  • Dane doldurma-olgunlaşma 60-70

  • PatatesErken vejetatif devre40-60 Verim azalışı

  • Yumruların koyulaşması 30-40

  • Olgunlaşma 65

  • MısırÇıkış-12. Yaprak 60-7011.5 bushel/acre 12 yaprak-süt olumu 50 ölçüsünde verim süt olumu-olgunlaşma 60-70 azalışı


  • Kisintili sulama

    • Küçük daneli Çıkış-1.boğum 65-70 6-8 bushel/acre

    • hububatlar 1.boğum-çiçeklenme 40-60 ölçüsünde verim

    • süt olumu-olgunlaşma50-70 azalışı

    • SoyaÇiçeklenme öncesi 65-70Verim Çiçeklen. başı-Kapsül oluş. 60-65 azalışları Kapsül oluşumu-olgunlaşma60-70

    • Yukarıda sıralanan bilgiler ışığında, sulama yönetimi ve su-verim ilişkileri bakımından bitki özelliklerinin önemi, aşağıdaki maddelerde olduğu gibi özetlenebilir:

    • 1. Su stresi açısından kritik olan devreler süresince toprakta oluşan su eksikliği verim düşüşüne neden olmaktadır

    • 2. Bitkilerin strese girmesini önlemek için, bitkilerin kritik devreleri esnasında tükettikleri su miktarları (ET) ile ilgili bilgiler, sulama programlamasında kullanılmalıdır.

      • 3. Bitki su tüketiminin iklim, toprak, su ve bitki koşulları tarafından belirlendiği unutulmamalıdır


    Kisintili sulama

    • 4. Yetiştirilen bitkilerin kritik devrelerde su stresine girmelerini önlemek için, düzenli olarak toprağın etkili kök derinliğinde mevcut olan nem miktarları kontrol edilmelidir


    Kisintili sulama

    Çizelge 5. Ülkemizin farklı yörelerinde ve dünyada yapılan bazı

    çalışmalarda mısır bitkisi için elde edilen mevsimlik ky değerleri

    Araştırma Tesbit Edilen Düşünceler Kaynak

    Bölgesi Ort. Mevsimlik Ky

    Çukurova0.98 II. ürün, TarsusKanber ve ark (1990)

    Orta Anadolu1.07 AnkaraYıldırım (1993)

    Orta Anadolu 1.02 Eskişehir Öğretir (1996)

    Trakya- sahil 0.76 Tekirdağ’da İstanbulluoğlu

    ve Kocaman (1996)

    Trakya 0.83-1.36 (1.29) KırklareliÇakır (1999)

    Ege 1 .09-1.27 (1.19) Balıkesir Gündüz ve

    Beyazgül (1999)

    Gneydoğu 1.18 Harran, Değirmenci ve ark Anadolu II.Ürün (1999)

    Belirtilmemiş1.25 karşılaştırma Doorenbos ve

    amacı ile Kassam (1979)

    ABD 1.12-1.39 Utah,karşılaştırma Retta ve Hanks (1980)


  • Login