Download
1 / 23

Goran Injac - PowerPoint PPT Presentation


  • 146 Views
  • Uploaded on

O izražavanju političke korektnosti kroz jezik Na primeru upotrebe anglicizma gej i odrednice jugoistočna Evropa u srpskom, hrvatskom i bošnjačkom jeziku. Goran Injac Katedra za slavistiku, Katedra za studije kulture, Filološki fakultet, Univerzitet u Opolu, Poljska april, 2009.

loader
I am the owner, or an agent authorized to act on behalf of the owner, of the copyrighted work described.
capcha
Download Presentation

PowerPoint Slideshow about ' Goran Injac' - luana


An Image/Link below is provided (as is) to download presentation

Download Policy: Content on the Website is provided to you AS IS for your information and personal use and may not be sold / licensed / shared on other websites without getting consent from its author.While downloading, if for some reason you are not able to download a presentation, the publisher may have deleted the file from their server.


- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - E N D - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
Presentation Transcript

O izražavanju političke korektnosti kroz jezikNa primeru upotrebe anglicizma gej i odrednice jugoistočna Evropa u srpskom, hrvatskom i bošnjačkom jeziku

Goran Injac

Katedra za slavistiku, Katedra za studije kulture, Filološki fakultet, Univerzitet u Opolu, Poljska

april, 2009.


Javni diskurs
Javni diskurs

  • Javni diskurs – način govora o određenoj temi, prisutan u određenom javnom prostoru.

  • Borba u okviru javnog diskursa, dve suprotstavljene kategorije kulturnog identiteta.

  • Kultura - sistem značenja koji nastaje kao artikulacija određenih predstava , sistema vrednosti i identiteta.

  • Realizuje se kroz jezik, jer postoji kao diskurs - kao kulturološka kategorija koja podrazumeva i identitet, žanr i stil.


Politi ka korektnost
“Politička korektnost”

  • “Politička” - jer je posledica politike fokusirane na predstave o vrednostima i identitetu, dakle kulturne politike.

  • “Korektnost”/”nekorektnost” - svedoči o ideološkoj promeni prouzrokovanoj političkim i ekonomskim faktorima i borbi za društvenu moć, kroz borbu za kontrolu nad javnim diskursom.


Politi ka korektnost i komunikacija
“Politička korektnost” i komunikacija

  • STIL OFICIJALNE, JAVNE KOMUNIKACIJE koja se zasniva na izbegavanju javno manifestovanih negativnih ocena određenepojave ili koncepta, karakterističnih za određenu grupu ili pojedinca.

  • TAKT, tj. ZAŠTITA INTERLOKUTORA pred tim što bi moglo da izazove naše jezičko ponašanje.


Predmet i cilj analize
Predmet i cilj analize:

  • srpski / hrvatski / bošnjački jezik – kulturološki kontekst

  • ideološki transfer, vrednosti

  • pitanje rodnog, seksualnog, rasnog identiteta

  • analizirani primeri: gej, Balkan, jugoistočna Evropa (Europa)


Metodologija
Metodologija:

  • leksički i upotrebni status

  • prisustvo u rečnicima i sadržaj rečničke odrednice

  • provera u korpusu – prisustvo u javnom diskursu

  • stepen markiranosti: pejorativnost / korektnost

  • vrednosti, predstave, ideološka označenost


Politi ka korektnost i pitanje seksualnog identiteta
“Politička korektnost” i pitanje seksualnog identiteta

  • nazivi za istopolno seksualno orijentisanog muškarca:

    homoseksualac

    gej

    peder

    augumentativi/deminutivi

    npr. homić


Vasi v pr i t nejgebauer g 2001 du yu speak anglosrpski re nik novijih anglicizama novi sad zmaj
Vasić, V., Prćić, T., Nejgebauer, G. (2001). Du yu speak anglosrpski? Rečnik novijih anglicizama. Novi Sad: Zmaj.

gej , a m /gêj/; GAY

[eng. gay]

(neform.) = homoseksualac, = homić

...uvek intrigantni pevač sa etiketom gaya. ŠT

- det

...što govori da je gay postao mainstream. ŠT

- prid ind

Ne toleriše se fizička ljubav gej parova. ŠT


Re nik srpskog jezika 2007 novi sad matica srpska
Rečniksrpskogjezika. (2007). Novi Sad: Maticasrpska.

  • gej m engl. homoseksualac

  • homoseksualac, -lca m muškarac seksualno naklonjen drugom muškarcu.

  • peder m prez. a. homoseksualac. b. fig. bezvredna, prezrenja dostojna osoba (o muškarcu).


  • sinonimski odnos: gej : homoseksualac

  • pejorativno markirani: peder, homić

  • jezička ekonomija i sinonimija

  • različit kontekst, diskursna upotreba

  • različit stepen “korektnosti”


  • LEKSEMA: gej/gay (sr./hr./bos.)

  • OZNAKA: neutralno, novo, moderno, liberalno

  • PRIMER: “…već, decenijama - nesumnjivo su izrazili svojauverenja o rasnoj ravnopravnosti, možda i o politicijednakosti u tom domenu, gej prava, feminizma…” (ŠT)

  • “Prema preporukama turističkih agencija specijaliziranih za gay turizam i gay udruga, homoseksualci su u Hrvatskoj dobrodošli na Hvar,u Dubrovnikte Istru.” (ŠT)

  • “Kalifornija je kratko vrijeme priznavala gej brakove, ali glasači su se izjasnili za njegovu zabranu...” (ŠT)


  • LEKSEMA: homoseksualac (sr./hr./bos.)

  • OZNAKA: transparentno, biološki, pozitivno /negativno

  • PRIMER: “... Milićević podseća da je prošle godine dvojicihomoseksualaca zabranjeno da dobrovoljnodaju krv u Beogradu, iako su želeli da se uključe u akciju RTV B92 i Instituta za transfuziju.” (ŠT)

  • “Rekao mi je da je homoseksualac. Objasnio sam mu da svatko svoju seksualnost mora kontrolirati i tu je naš razgovor o tome bio završen - kaže upravitelj Svećeničkog doma.” (ŠT)

  • “Golema većina ljudi u Bosni i Hercegovini ima negativno mišljenje o homoseksualcima, pokazalo je prvo istraživanje takve vrste u toj zemlji.” (ŠT)


  • LEKSEMA: peder(sr./hr./bos.)

  • OZNAKA: uvredljivo, konzervativno

  • PRIMER: “Komentari poput "možeš da budeš peder ilinarkoman, a ne smeš nigde da pušiš", "ima svi dakleče pred nama", ili "razbucali smo ih na sitne komade" čuli su se sa svih strana,...” (ŠT)

  • “Ne viče se nekom, kao nekada Ćiri, da je peder. To je privatna stvar rečenog homoseksualca, ali nemojte sada pomisliti da aludiram na Ćiru.” (ŠT)

  • “Pederi i njihovi plaćenici će mržnju prema Muslimanima, ali i općenito neistomišljenicima, realizirati ubistvima, otmicama, premlaćivanjima.” (ŠT)


Zaklju ne napomene
Zaključne napomene:

  • leksema gej jedina je označena kao neutralna

  • ističe se svojim stranim poreklom

  • oslobođena kulturološkog konteksta

  • i vrednosne odrednice koncepta koji označava


  • pozajmljena u funkciji neutralizatora značenja

  • posledica je promene društvenog stava prema seksualnim manjinama i liberalizacije javnog diskursa

  • novog “korektnog” govora, naspram “starog” govora konflikta

  • političko-ideološki transfer srpskog, hrvatskog, bosanskog društva


Politi ka korektnost i pitanje regionalnog identiteta
“Politička korektnost” i pitanje regionalnog identiteta

  • Balkan - društva koja karakteriše prekomerna doza nacionalizma.

  • Izvor etničkog nasilja koje se povezuje sa davnim istorijskim iskustvom ostatka Evrope.

  • Raspad Jugoslavije i ratovi utvrdili predstavu o nečemu tipično “balkanskom”, što je u suprotnosti sa nečim tipično “evropskim”.

  • Jezička konsekvencija – pojava novih leksema motiviranih stereotipskom slikom određenog prostora: balkanizam, balkanizacija.


Longman dictionary of contemporary english 4th edition 2005 cd rom longman group ltd
Longman Dictionary of Contemporary English, 4th Edition. (2005). CD ROM. Longman Group Ltd.

bal‧kan‧i‧za‧tionalso -sation

British English

[uncountable]

the practice of dividing a country into separate independentstates - used to show disapproval

Słownik języka polskiego PWN. (2006). Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.

bałkanizacja, proces rozpadu jednego regionu na male, słabe, skłócone ze sobą państewka


Re nik srpskog jezika 2007 novi sad matica srpska1
Rečnik (2005). CD ROM. Longman Group Ltd.srpskogjezika. (2007). Novi Sad: Maticasrpska.

  • Balkanac, -nca m. 1. stanovnik Balkanskog poluostrva. 2. (Balkanac) pej. sirov, prost, necivilizovan, primitivan čovek.

  • balkanizam, -zma m. 1. (obično pej.) ono sto je svojstveno Balkancima, karakteristična svojstva, duh Balkanaca; nekulturno, necivilizovano ponašanje svojstveno Balkancima; nedovoljna kulturna razvijenost. 2. lingv. reč ili jezička osobina iz balkanskih, pre svega starih balkanskih jezika (npr. upotreba postpozitivnog člana).


  • balkanizacija (2005). CD ROM. Longman Group Ltd.ž. 1. uvodjenje i primena balkanskih metoda, osobina, balkanskog načina, stila života i sl., primanje osobina karakterističnih za život, običaje, kulturu i jezik balkanskih naroda. 2. pol. pej. cepkanje, fragmentacija nekog manje-više celovitog područja na više međusobno zavađenih državica: ~ Afrike, ~ Evrope.

  • balkanizirati, -izirami balkanizovati, -zujemsprovesti, sprovoditi balkanizaciju.

  • balkaniziratisedobi(ja)ti, poprimiti, primati balkansko obeležje.


  • LEKSEMA: balkaniza (2005). CD ROM. Longman Group Ltd.cija (sr./hr./bos)

  • OZNAKA: neodobravanje, primitivno, nazadno

  • PRIMER: “Pošto se poslednjih godina čak i kod ozbiljnih autora sreće termin „balkanizacija Bliskog istoka“, s nestrpljenjem očekujemo većnajavljeni sledeći seminar.” (ŠT)

  • “Palestini prijeti balkanizacija poslije senzacionalnog uspjeha Hamasa na demokratski organiziranim i održanim parlamentarnim izborima.” (ŠT)

  • “Svjetovanje na Ekonomskom Fakultetu Sarajevo o problemu evropeizacije ili balkanizacije BiH.” (ŠT)


  • SINTAGMA: (2005). CD ROM. Longman Group Ltd.jugoistočna Evropa/Europa (sr./hr./bos.)

  • OZNAKA: neutralno, jedan/bilo koji deo Evrope

  • PRIMER: “Ono što je predsednička kampanja SAD učinila za inetrnet i onlajn medije imaće svoj epilog u vidu odgovora koji spremaju centralna i jugoistočna Evropa.” (ŠT)

  • “Svi sudionici sastanka na vrhu, kojeg je inicirao hrvatski predsjednik Stjepan Mesić, slažu se da je jugoistočna Europa važno raskrižje energetskih putova od zemalja proizvođača do krajnjih kupaca.” (ŠT)

  • “Ministarstvo finansija i trezorau ERDF Europskim programima međunarodne teritorijalne suradnje “Jugoistočna Europa i Mediteran”.” (ŠT)


Zaklju ne napomene1
Zaključne napomene: (2005). CD ROM. Longman Group Ltd.

  • jugoistočna Evropa obeležena kao neutralna

  • suprotstavljena markiranom konceptu Balkan

  • oslobođena kulturološkog konteksta

  • bez vrednosne odrednice koncepta koji označava


  • u funkciji neutralizatora značenja (2005). CD ROM. Longman Group Ltd.

  • posledica je promene društvenog stava i liberalizacije javnog diskursa

  • “novog korektnog” govora, naspram “starog” govora konflikta

  • političko-ideološki transfer u smeru integracije i prihvatanja


ad