Materia y pochodz z platformy edukacyjnej portalu www szkolnictwo pl
This presentation is the property of its rightful owner.
Sponsored Links
1 / 25

Materialy pochodza z Platformy Edukacyjnej Portalu szkolnictwo.pl PowerPoint PPT Presentation


  • 145 Views
  • Uploaded on
  • Presentation posted in: General

Download Presentation

Materialy pochodza z Platformy Edukacyjnej Portalu szkolnictwo.pl

An Image/Link below is provided (as is) to download presentation

Download Policy: Content on the Website is provided to you AS IS for your information and personal use and may not be sold / licensed / shared on other websites without getting consent from its author.While downloading, if for some reason you are not able to download a presentation, the publisher may have deleted the file from their server.


- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - E N D - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

Presentation Transcript


Materia y pochodz z platformy edukacyjnej portalu www szkolnictwo pl

Materiay pochodz z Platformy Edukacyjnej Portalu www.szkolnictwo.pl

Wszelkie treci i zasoby edukacyjne publikowane na amach Portalu www.szkolnictwo.pl mog by wykorzystywane przez jego Uytkownikw wycznie w zakresie wasnego uytku osobistego oraz do uytku w szkoach podczas zaj dydaktycznych. Kopiowanie, wprowadzanie zmian, przesyanie, publiczne odtwarzanie i wszelkie wykorzystywanie tych treci do celw komercyjnych jest niedozwolone. Plik mona dowolnie modernizowa na potrzeby wasne oraz do wykorzystania w szkoach podczas zaj dydaktycznych.


Kom rka podstawowa jednostka funkcjonalna organizmu cz owieka

Komrka podstawowa jednostka funkcjonalna organizmu czowieka


Teoria kom rkowa

Teoria komrkowa

Dwaj uczeni niemieccy, M. Schleiden w 1838r. i T. Schwann w 1839r., wykazali jako pierwsi, e zarwno roliny jaki i zwierzta s skupiskami komrek oraz, e komrka jest podstawow jednostk budulcow organizmw ywych. W 1855r. teoria komrkowa zostaa rozszerzona przez Rudolfa Virchowa. Stwierdzi on, e nowe komrki mog powstawa wycznie przez podzia komrek ju istniejcych tzn. komrki nie powstaj spontanicznie z materii nieoywionej. Okoo 1880r. niemiecki biolog i genetyk August Weismann wskaza, e bardzo wan konsekwencj stwierdzenia Virchowa jest to, e wszystkie ywe komrki wywodz si od przodkw yjcych w zamierzchych czasach. Dowodem wsplnego pochodzenia wszystkich komrek jest podobiestwo podstawowych struktur i czsteczek, z ktrych s zbudowane.


Materialy pochodza z platformy edukacyjnej portalu szkolnictwo pl

jdro komrkowe

Na podstawie struktury i stopnia zoonoci komrek organizmy mona zaliczy do dwch grup rnicych si zasadniczo planem budowy komrki. Wyrniamy:

  • eukarionty organizmy, ktrych komrki zawieraj jdro komrkowe oraz wewntrzkomrkowe organella boniaste.

  • prokarionty organizmy, ktrych komrki nie maj wyszczeglnionego jdra i s na og znacznie mniejsze ni komrki eukariotyczne. Prokarionty s organizmami jednokomrkowymi, nale do nich bakterie oraz sinice. DNA skupiony jest w jednym rejonie zwanym nukleoidem. Nukleoidy nie s otoczone oddzieln bon.

nukleoid


Materialy pochodza z platformy edukacyjnej portalu szkolnictwo pl

Komrka jest to najmniejsza strukturalna i funkcjonalna jednostka organizmw ywych. Jest zdolna do przeprowadzania wszystkich podstawowych procesw yciowych takich jak przemiana materii, wzrost, podzia i rnicowanie.

Zespoy komrek o takiej samej budowie, pochodzeniu i takich samych czynnociach tworz tkanki, np. nabonkow, miniow.

Tkanki tworz narzdy.

Wspdziaajce ze sob narzdy tworz ukady: krwionony, oddechowy i inne.

Natomiast organizm to zesp ukadw cile ze sob wspdziaajcych.


Materialy pochodza z platformy edukacyjnej portalu szkolnictwo pl

W naszym ciele mona wyrni kilkadziesit rodzajw komrek odmiennych pod wzgldem wielkoci, ksztatu oraz funkcji.

Komrka nerwowa

Komrka jajowa i plemniki

Komrki nabonkowe

Komrka miniowa

Erytrocyty


Struktury wewn trzne kom rki organella kom rkowe

Struktury wewntrzne komrki organella komrkowe

Wszystkie ludzkie komrki zawieraj nastpujce struktury wewntrzkomrkowe (organella komrkowe):

  • bon komrkow (5)

  • cytoplazm (3)

  • siateczk rdplazmatyczn

    gadk (8) i szorstk (2)

  • aparat Golgiego (4)

  • lizosomy (9)

  • mitochondria (6)

  • rybosomy (7)

  • jdro komrkowe (1)


B ona kom rkowa plazmalemma

Bona komrkowa (plazmalemma)

Budow bony komrkowej wyjania model pynnej mozaiki. Podstaw (zrb) tworzy podwjna warstwa fosfolipidw (1), ktrych gowy (2) zwrcone s na zewntrz w stron rodowiska wodnego, natomiast acuchy kwasw tuszczowych (3) skierowane s do wewntrz. W zrbie i na powierzchni rozmieszczone s mozaikowo rnego rodzaju biaka (4), np. wzmacniajce, transportowe, receptorowe.


B ona kom rkowa

Bona komrkowa

  • Jest wybircza selektywna. Oznacza to, e woda i substancje drobnoczsteczkowe rozpuszczalne w tuszczach przenikaj przez bon swobodnie, natomiast nawet niewielkie czsteczki rozpuszczalne w wodzie przenikaj sabo, a substancje wielkoczsteczkowe, takie jak biaka, czy kwasy nukleinowe wcale.

  • Jest elastyczna oraz ma ppynn konsystencj, dziki czemu moliwa jest zmiana ksztatu komrek.

  • Jest wraliwa na bodce ma zdolno odbierania sygnaw ze rodowiska zewntrznego.

    Funkcje:

  • oddziela komrk od rodowiska pozakomrkowego

  • otacza wszystkie skadniki komrki

  • peni funkcj ochronn

  • odpowiada za wraliwo


Rodzaje transportu substancji przez b on

Rodzaje transportu substancji przez bon

A

  • Dyfuzja prosta - jest to proces bierny (nie wymagajcy nakadu energii z zewntrz) w wyniku ktrego czsteczki roztworu przemieszczaj si zgodnie z gradientem ste (z obszaru o wikszym steniu (A) do obszaru o mniejszym steniu (B) ). Takie waciwoci maj czstki O2, CO2. Ruch czsteczek ustaje po wyrwnaniu si ich stenia w roztworze.

B


Rodzaje transportu substancji przez b on1

Rodzaje transportu substancji przez bon

Dyfuzja uatwiona (wspomagana) - polega na transporcie czsteczek zgodnie z gradientem ste, za pomoc specjalnych przenonikw (1). Proces ten umoliwia przechodzenie przez bon czstek, ktre ze wzgldu na wielko nie mog przechodzi przez bon na drodze dyfuzji prostej (wiele jonw i substancji odywczych). Dyfuzja wspomagana nie wymaga nakadu energii! Za pomoc dyfuzji wspomaganej odbywa si transport glukozy przez bon krwinek czerwonych i mini szkieletowych.

1


Rodzaje transportu substancji przez b on2

Rodzaje transportu substancji przez bon

Transport aktywny - transport substancji wbrew gradientowi ste z wykorzystaniem energii (1) pochodzcej bezporednio z rozkadu ATP.

1


Rybosomy

Rybosomy

S to specjalne organella suce do produkcji biaek. Ultrastruktur tych nie oddziela od cytoplazmy adna bona biologiczna. Z chemicznego punktu widzenia w rybosomach wystpuj dwa zasadnicze skadniki: rybosomalny RNA (rRNA) i biaka. Kady kompletny rybosom skada si zawsze z dwch podjednostek - wikszej i mniejszej. Organella te wystpuj wolno w cytoplazmie oraz jako struktury zwizane z bonami ER.


Siateczka r dplazmatyczna er

Siateczka rdplazmatyczna - ER

Stanowi zoony, trjwymiarowy system spaszczonych bon, kanalikw i niewielkich pcherzykw. Wystpuje w dwch zasadniczych postaciach:

  • ER szorstkie na bonach siateczki znajduj si rybosomy (1); jest miejscem syntezy biaek

  • ER gadkie nie posiada rybosomw na bonach; jest miejscem syntezy lipidw


Aparat golgiego

Aparat Golgiego

Struktura ta wystpuje w postaci silnie spaszczonych pcherzykw. Zadaniem tych organelli jest przede wszystkim przebudowa (modyfikacja), pakowanie i przekazywanie zagszczonych substancji, gwnie biaek poza komrk albo w obrbie komrki.

Aparaty Golgiego s liczne w komrkach produkujcych due iloci biaek na eksport, np. w komrkach trzustki.


Lizosomy

Lizosomy

S to niewielkie, kuliste pcherzyki. Zawieraj liczne enzymy zdolne rozoy wchonite substancje oraz produkty odpadowe.

System bon plazmatycznych, jakie tworz ER, aparaty Golgiego oraz lizosomy, umoliwia podzia wntrza komrki na wiele przedziaw, dziki czemu w komrce jednoczenie mog zachodzi procesy rozpadu i syntezy.


Cytoplazma

Cytoplazma

Jest to pynny, zoony koloid wodny, w ktrym s rozpuszczone lub zawieszone biaka, lipidy, kwasy tuszczowe, aminokwasy oraz sole mineralne. Cytoplazma tworzy rodowisko reakcji dla wikszoci reakcji biochemicznych. Wanym jej skadnikiem jest cytoszkielet przestrzenna sie biakowych rureczek i wkienek, ktry jest odpowiedzialny m.in. za moliwo zmiany ksztatu niektrych komrek i ich zdolno do poruszania si.

Wybarwione na zielono i

czerwono biaka cytoszkieletu.

Niebieskie jdro komrkowe


J dro kom rkowe

Jdro komrkowe

Skada si z otoczki jdrowej (1), kariolimfy (4), chromatyny (6) oraz jderka (3). Otoczka jdrowa skada si z dwch bon plazmatycznych. Jest poprzebijana otworami porami jdrowymi (2), dziki ktrym moliwa jest wymiana substancji pomidzy jdrem a cytoplazm. Zewntrzna bona jdrowa przechodzi w bony siateczki rdplazmatycznej szorstkiej (5). Wntrze jdra wypenia kariolimfa sok jdrowy. Tworzy ona pynne rodowisko, w ktrym zanurzona jest chromatyna (6)


Organizacja materia u genetycznego

Organizacja materiau genetycznego

Badania przy uyciu mikroskopu elektronowego wykazay, e nici chromatynowe (3) zbudowane s z kwasu deoksyrybonukleinowego DNA (1) nawinitego na specjalne biaka histonowe (2).

Poprzez spiralizacj chromatyny (3) powstaj chromosomy (4)


Mitochondrium

Mitochondrium

Kade mitochondrium otoczone jest dwiema bonami lipidowo biakowymi. Bona zewntrzna jest gadka, natomiast wewntrzna tworzy uwypuklenia zwane grzebieniami. W rodku mitochondrium znajduje si macierz (matrix) mitochondrialna, w ktrej znajduj si liczne enzymy, czsteczki mitochondrialnego DNA oraz rybosomy.


Mitochondria fabryki energii

Mitochondria fabryki energii

Mitochondria dostarczaj energii uytecznej biologicznie w postaci ATP.

ATP (adenozynotrifosforan) nazywany jest uniwersalnym akumulatorem i przenonikiem energii, gwnym jego rdem jest proces oddychania wewntrzkomrkowego, polegajcego na utlenianiu zwizkw organicznych w nastpujcej kolejnoci: wglowodany, tuszcze i biaka. Najwydatniejsze - tlenowe etapy tego procesu zachodz w mitochondriach.


Budowa atp

Budowa ATP

Czsteczka ATP jest zwizkiem skadajcym si z zasady azotowej adeniny (1) poczonej z czsteczk cukru rybozy (2) i trzech reszt fosforanowych (3). ATP powstaje w procesie fosforylacji z ADP (adenozynodwufosforanu) i Pi (fosforanu nieorganicznego).


Oddychanie wewn trzkom rkowe

Oddychanie wewntrzkomrkowe

Jest to wielostopniowy proces utleniania zwizkw organicznych zwizany z wytwarzaniem energii uytecznej metabolicznie w postaci ATP. Oddychanie przebiega w kadej ywej komrce w sposb stay.

Przebieg utleniania czsteczki glukozy:

C6H12O6 + 6O2 + 36 ADP + 36Pi 6CO2 + 6H2O +36 ATP


Etapy oddychania wewn trzkom rkowego

Etapy oddychania wewntrzkomrkowego

  • Glikoliza zachodzi w cytoplazmie komrki i polega na przeksztaceniu czsteczek glukozy do zwizku zwanego kwasem pirogronowym. Kocowy produkt glikolizy pirogronian wdruje z cytoplazmy do macierzy mitochondrium, gdzie wsptworzy zwizek o nazwie acetylo-koenzym A (acetylo-CoA), ktry nastpnie jest stopniowo utleniany w kolejnym etapie oddychania.

  • Cykl Krebsa cykl przemian zachodzcy w macierzy mitochondrium, przebiegajcy z uwolnieniem czsteczek dwutlenku wgla oraz syntez ATP.

    3. Utlenienie kocowe zachodzi w grzebieniach mitochondrialnych z udziaem tlenu czsteczkowego. Kocowym produktem etapu jest woda. W przemianach tych moliwa jest synteza duej liczby czsteczek ATP.


Literatura

Literatura:

  • Lewiski W. i inni, 2006. Biologia 1. Operon, Gdynia

  • Lewiski W., Walkiewicz J., 2000. Biologia 1. Operon, Rumia

  • Winiewski H, 1998. Biologia. Agmen, Warszawa

  • Villee i inni, 1996. Biologia. Multico, Warszawa


  • Login