Pamiętasz?
This presentation is the property of its rightful owner.
Sponsored Links
1 / 78

Pamiętasz? PowerPoint PPT Presentation


  • 108 Views
  • Uploaded on
  • Presentation posted in: General

Pamiętasz?. Cykl koniunkturalny. Y (PKB). Szczyt. Szczyt. Dno. Dno. Dno. Ekspansja. Ekspansja. Ekspansja. Recesja. Recesja. Recesja. Czas.

Download Presentation

Pamiętasz?

An Image/Link below is provided (as is) to download presentation

Download Policy: Content on the Website is provided to you AS IS for your information and personal use and may not be sold / licensed / shared on other websites without getting consent from its author.While downloading, if for some reason you are not able to download a presentation, the publisher may have deleted the file from their server.


- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - E N D - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

Presentation Transcript


Pami tasz

Pamiętasz?

Cykl koniunkturalny

Y (PKB)

Szczyt

Szczyt

Dno

Dno

Dno

Ekspansja

Ekspansja

Ekspansja

Recesja

Recesja

Recesja

Czas


Pami tasz

Poznaliśmy już dotyczące bardzo długiego okresu modele wzrostu gospodarczego (neoklasyczny i endogeniczny). Wyjaśniają one zmiany wielkości produkcji potencjalnej, YP, które zachodzą np. w ciągu kilkudziesięciu lat.

Teraz zajmiemy się analizą krótkookresowych zmian wielkości produkcji, Y, czyli np. jej odchyleń od poziomu produk-cji potencjalnej, Yp. Wykorzystamy przy tym MODEL IS-LM.


Pami tasz

Badamy wpływ wahań zagregowanych wydatków, AEPL, na wiel-kość produkcji W KRÓTKIM OKRESIE. Przyczyną tych wahań mogą być m. in. DZIAŁANIA PAŃSTWA (np. polityka budżetowa i pieniężna, czyli – polityka stabilizacyjna, a także zachowania konsumentów i inwestorów.


Pami tasz

Zakładamy, co odpowiada rzeczywistości, że w krótkim okresie gospodarka jest „keynesowska” (istnieją WOLNE MOCE PRO-DUKCYJNE, CENY SĄ STABILNE). W tej sytuacji o poziomie produkcji w gospodarce decyduje właśnie wielkość planowanych wydatków zagregowanych, AEPL.


Pami tasz

WOLNE MOCE PRODUKCYJNE.

Założenie o nie w pełni wykorzystanych mocach wytwórczych dob-rze odpowiada rzeczywistości.

Nawet wtedy, gdy produkcja jest bliska produkcji poten-cjalnej, NA PRZECIĄG KRÓTKIEGO OKRESU firmy mogą zwiększyć produkcję, intensywniej wykorzystując czynniki produk-cji (np. praca ludzi i maszyn w godzinach nadliczbowych).


Pami tasz

STABILNOŚĆ CEN

Oto przyczyny stabilności cen w krótkim okresie (one się uzupeł-niają).

1) Nominalne płace często są ustalane RAZ NA DŁUGI CZAS w trakcie ZDECENTRALIZOWANYCH (toczonych gałąź po gałęzi, a nie naraz w całej gospodarce) negocjacji. W efekcie ŚREDNI po-ziom płac w gospodarce zmienia się wolnoA.

-----------------------------------------------------------------------------------

A Są i inne przyczyny stabilności płac nominalnych: a) Konkurencja na rynku pracy jest słaba (to zatrudnieni insiders, nie bezrobotni outsiders, biorą udział w negocjacjach płacowych; utrudnia to spadek płac pod presją bezrobocia; w dodatku koszty zwalniania i rekrutowania pracowników są wysokie). b) Także normy społeczne czynią płace „lepkimi”.


Pami tasz

STABILNOŚĆ CEN

Oto przyczyny stabilności cen w krótkim okresie (one się uzupeł-niają).

1) Nominalne płace często są ustalane RAZ NA DŁUGI CZAS w trakcie ZDECENTRALIZOWANYCH (toczonych gałąź po gałęzi, a nie naraz w całej gospodarce) negocjacji. W efekcie ŚREDNI po-ziom płac w gospodarce zmienia się wolnoA.

2) Stabilność płac nominalnych, tzn. jednostkowych kosztów osobo-wych, które są główną częścią jednostkowych kosztów produkcji, sprawia, że ceny też są stabilne. Przecież zmiany cen powodowa-łyby nadzwyczajne zyski i straty, co – jak wiemy - w warunkach KONKURENCJI nie jest prawdopodobne.

------------------------------------------------------------------------------A Są i inne przyczyny stabilności płac nominalnych: a) Konkurencja na rynku pracy jest słaba (to zatrudnieni insiders, nie bezrobotni outsiders, biorą udział w negocjacjach płacowych; utrudnia to spadek płac pod presją bezrobocia; w dodatku koszty zwalniania i rekrutowania pracowników są wysokie). b) Także normy społeczne czynią płace „lepkimi”.


Pami tasz

STABILNOŚĆ CEN

Oto przyczyny stabilności cen w krótkim okresie (one się uzupeł-niają).

1) Nominalne płace często są ustalane RAZ NA DŁUGI CZAS w trakcie ZDECENTRALIZOWANYCH (toczonych gałąź po gałęzi, a nie naraz w całej gospodarce) negocjacji. W efekcie ŚREDNI po-ziom płac w gospodarce zmienia się wolnoA.

2) Stabilność płac nominalnych, tzn. jednostkowych kosztów osobo-wych, które są główną częścią jednostkowych kosztów produkcji, sprawia, że ceny też są stabilne. Przecież zmiany cen powodowa-łyby nadzwyczajne zyski i straty, co – jak wiemy - w warunkach KONKURENCJI nie jest prawdopodobne.

3) W dodatku ten producent, który - korzystając ze wzrostu popytu - pierwszy podnosi ceny, ryzykuje utratą części udziału w rynku. (Jego konkurenci mogą nie podnieść cen). Powstrzymuje to firmy przed podniesieniem ceny. (W takiej sytuacji monopol podniósłby cenę. Jednak na konkurencyjnym rynku nikt nie koordynuje dzia-łań pojedynczych producentów. To się nazywa PROBLEM KOOR-DYNACJI)...

------------------------------------------------------------------------------

ASą i inne przyczyny stabilności płac nominalnych: a) Konkurencja na rynku pracy jest słaba (to zatrudnieni insiders, nie bezrobotni outsiders, biorą udział w negocjacjach płacowych; utrudnia to spadek płac pod presją bezrobocia; w dodatku koszty zwalniania i rekrutowania pracowników są wysokie). b) Także normy społeczne czynią płace „lepkimi”.


Pami tasz

STABILNOŚĆ CEN

Oto przyczyny stabilności cen w krótkim okresie (one się uzupeł-niają).

1) Nominalne płace często są ustalane RAZ NA DŁUGI CZAS w trakcie ZDECENTRALIZOWANYCH (toczonych gałąź po gałęzi, a nie naraz w całej gospodarce) negocjacji. W efekcie ŚREDNI po-ziom płac w gospodarce zmienia się wolnoA.

2) Stabilność płac nominalnych, tzn. jednostkowych kosztów osobo-wych, które są główną częścią jednostkowych kosztów produkcji, sprawia, że ceny też są stabilne. Przecież zmiany cen powodowa-łyby nadzwyczajne zyski i straty, co – jak wiemy - w warunkach KONKURENCJI nie jest prawdopodobne.

3) W dodatku ten producent, który - korzystając ze wzrostu popytu - pierwszy podnosi ceny, ryzykuje utratą części udziału w rynku. (Jego konkurenci mogą nie podnieść cen). Powstrzymuje to firmy przed podniesieniem ceny. (W takiej sytuacji monopol podniósłby cenę. Jednak na konkurencyjnym rynku nikt nie koordynuje dzia-łań pojedynczych producentów. To się nazywa PROBLEM KOOR-DYNACJI)...

4) Niektóre firmy zmieniają ceny wolno także z powodu wysokich KOSZTÓW ZMIENIANYCH JADŁOSPISÓW (ang. menu costs).

------------------------------------------------------------------------------

ASą i inne przyczyny stabilności płac nominalnych: a) Konkurencja na rynku pracy jest słaba (to zatrudnieni insiders, nie bezrobotni outsiders, biorą udział w negocjacjach płacowych; utrudnia to spadek płac pod presją bezrobocia; w dodatku koszty zwalniania i rekrutowania pracowników są wysokie). b) Także normy społeczne czynią płace „lepkimi”.


Pami tasz

1. MODEL IS-LM

Częściami modelu ISLM są: linia IS i linia LM (zob. rysunek). Opiszemy je po kolei.

i

LM

E

i*

IS

0

Y*

Y

Oznaczenia:

i – stopa procentowa.

Y – wielkość produkcji.

AEPL– wielkość zagregowanych wydatków.


Pami tasz

1. 1. LINIA IS

Linia IS składa się z punktów, czyli kombinacji stopy procentowej, i, oraz poziomu produkcji, Y, przy których RYNEK DÓBR jest w równowadze (planowane wydatki, AEPL, są równe wielkości produk-cji, Y; AEPL=Y).

i

E1

i1

E2

i2

IS

0

Y

Y1

Y2

Zależność stopy procentowej, i, oraz produkcji jest odwrotna, bo stopa procentowa wyznacza m. in. cenę kredytu inwestycyjnego.


Pami tasz

Oto funkcja prywatnych inwestycji:

I = IA- b•i. b > 0,

gdzie:

I – inwestycje planowane.

IA – autonomiczna część planowanych inwestycji.

b – współczynnik, który mierzy wrażliwość planowanych wydat-ków inwestycyjnych na zmiany stopy procentowej.

i – stopa procentowa.


Pami tasz

A oto funkcja prywatnej konnsumpcji:

CPL = CA + KSK•(1 – t)•Y,

gdzie:

CPL – planowane wydatki konsumpcyjne,

CA – autonomiczne wydatki konsumpcyjne,

KSK to krańcowa skłonność do konsumpcji (z dochodu do dyspozycji),

t to stopa opodatkowania netto [(Td-B)/Y] (Td to podatki bezpośrednie, a B to zasiłki; zakładamy, że podatki pośred-nie, TE, a także dochody państwa z własności wynoszą zero).


Pami tasz

WYPROWADZAMY WZÓR LINII IS:

AEPL = Y

AEPL = C + I + G + NX.

AEPL = Y

AEPL = CA + KSK•(1 – t) •Y + (IA – b•i) + GA + NX

Y = CA + KSK•(1 – t)•Y + (IA – b•i) + GA + NX


Pami tasz

WYPROWADZAMY WZÓR LINII ISCd...:

A zatem:

Y = CA+KSK•(1–t)•Y+(IA–b•i)+GA+NX.

Y = CA+KSK•(1–t)•Y+(IA–b•i)+GA+XA-KSI•Y.*

Y = CA+IA+GA+XA+[KSK•(1–t)•Y–KSI•Y]–b•i.

Y = CA+IA+GA+XA+Y•[KSK•(1–t)–KSI]–b•i.

Y = A + KSK”•Y - b•i,

gdzie A to wszystkie planowane wydatki AUTONOMICZNE w gos-podarce, a KSK” = [KSK•(1 – t) – KSI].

A zatem:

Y• (1 – KSK”) = A – b•i.

Mnożąc to równanie stronami przez mnożnik dla gospodarki otwar-tej [M” = 1/(1-KSK”)], dostajemy szukane równanie linii IS:

Y = M”•A–M”•b•i.

-----

* Zakładamy, że importowane są tylko dobra konsumpcyjne; KSI to stała tzw. krańcowa skłonność do importu (ΔZ/ΔY=Z/Y=KSI, gdzie Z to import).


Pami tasz

IS: Y = M”•A–M”•b•i,

Interpretacja wykresu: rola parametrów A, b, M”.

1. PARAMETR „b” OKREŚLA NACHYLENIE LINII IS.

- Wrażliwość wydatków inwestycyjnych na zmiany stopy procento-wej decyduje o nachyleniu linii IS.

2. PARAMETR „A” DECYDUJE O POŁOŻENIU LINII IS.

- Zmiany wielkości wydatków autonomicznych w gospodarce przesu-wają linię IS.

3. PARAMETR M” (KSK”) OKREŚLA JEDNOCZEŚNIE I NA-CHYLENIE I POZYCJĘ LINII IS.

- Zmiany mnożnika przesuwają i zmieniają nachylenie linii IS.

i

E1

i1

E2

i2

IS

0

Y

Y2

Y1


Pami tasz

1.2. LINIA LM

Linia LM składa się z punktów, czyli kombinacji stopy procento-wej, i, i poziomu produkcji, Y, przy których RYNEK PIENIĄ-DZA pozostaje w równowadze (REALNY popyt na pieniądz jest równy REALNEJ podaży pieniądza; MD = MS).

i

LM

0

Y

Zależność stopy procentowej, i, oraz produkcji, Y, jest prosta, bo im większa produkcja, Y, tym większy popyt na pieniądz, MD, a więc także – ceteris paribus - stopa procentowa, i.


Pami tasz

MD = k•Y – h•i k, h > 0.

gdzie:

MD – realny popyt na pieniądz.

k – współczynnik opisujący wrażliwość realnego popytu na pie-niądz na zmiany wielkości produkcji.

Y – wielkość produkcji.

h - współczynnik opisujący wrażliwość realnego popytu na pie-niądz na zmiany stopy procentowej.

i – stopa procentowa.

i

LM

E2

i2

E1

i1

0

Y1

Y2

Y


Pami tasz

Przyjrzyjmy się dokładniej realnemu popytowi na pieniądz...

MD = k•Y – h•i

Realny popyt na pieniądz a stopa procentowa i realna wielkość produkcji

i

E2

i2

k•(Y2-Y1)

E1

i1

MD2=k•Y2–h•i.

MD1=k•Y1–h•i.

0

MD

MD1

MD2

1.

Zmiany stopy procentowej przesuwają nas po linii realnego po-pytu na pieniądz (np. i1→i2 E1→E2) .

2.

Natomiast zmiany realnej wielkości produkcji przesuwają całą li-nię realnego popytu na pieniądz (np. przy i=i1, Y1→Y2 MD1 → MD2) .


Pami tasz

A teraz przyjrzyjmy się realnej podaży pieniądza...

REALNA PODAŻ PIENIĄDZA:

MS = M/P,

gdzie:

M – nominalna podaż pieniądza.

P – poziom cen w gospodarce (np. CPI; ang. Consumer Price Index).


Pami tasz

WYPROWADZAMY WZÓR LINII LM:

Oto warunek równowagi na rynku pieniądza:

 M/P = k•Y – h•i.

A zatem szukane równanie linii LM wygląda następująco:

i = (1/h) • (k•Y-M/P)

gdzie:

k – współczynnik opisujący wrażliwość realnego popytu na pie-niądz na zmiany wielkości produkcji.

h - współczynnik opisujący wrażliwość realnego popytu na pie-niądz na zmiany stopy procentowej.


Pami tasz

LM: i = (1/h)•(k•Y-M/P)

i

LM

0

Y

INTERPRETACJA WYKRESU: ROLA PARAMETRÓW h, k, M/P.

1. PARAMETR „k” DECYDUJE O NACHYLENIU LINII LM.

- Zmiany wrażliwości realnego popytu na pieniądz na zmiany wielkości produkcji zmieniają nachylenie linii LM.

2. PARAMETR „M/P” OKREŚLA POZYCJĘ LINII LM.

- Zmiany realnej podaży pieniądza w gospodarce przesuwają li-nię LM.

3. PARAMETR „h” DECYDUJE O NACHYLENIU I POŁO-ŻENIU LINII LM.

- Zmiany wrażliwości realnego popytu na pieniądz na zmiany stopy procentowej zmieniają nachylenie i przesuwają linię LM.


Pami tasz

1.3. KOMPLETNY MODEL IS-LM

Podsumujmy: oto kompletny model IS-LM, ilustrujący równowagę

na rynku dóbr i pieniądza.

Równowaga na rynku dóbr i rynku pieniądza

i

LM

E

i*

IS

0

Y

Y*

IS: Y = M”•A–M”•b•i

LM: i = (1/h)•(k•Y-M/P)

Tylko dla stopy procentowej, i, oraz produkcji, Y, odpowiadających punktowi przecięcia linii IS i LM (i0, Y0) oba rynki (gotowych dóbr i pieniądza) pozostają – JEDNOCZEŚNIE - w równowadze.


Pami tasz

Równowaga na rynku dóbr i rynku pieniądza

i

LM

Gospodarka dąży do takiego stanu.

i*

E

IS

0

Y

Y*


Pami tasz

ZADANIE

Dla punktów A, B, C, D odpowiedz na py-tania (wypełnij polecenie): a) Czy na ry-sunku obok w gospodarce panuje rów-nowaga? b) Jeśli nie, z jakim rodzajem nierównowagi mamy do czynienia? c) Opisz proces, który doprowadzi do odzys-kania równowagi przez tę gospodarkę.

i

LM

A

B

iA/B

E

C

D

iC/D

IS

0

Y


Pami tasz

ZADANIE

Dla punktów A, B, C, D odpowiedz na py-tania (wypełnij polecenie): a) Czy na ry-sunku obok w gospodarce panuje rów-nowaga? b) Jeśli nie, z jakim rodzajem nierównowagi mamy do czynienia? c) Opisz proces, który doprowadzi do odzys-kania równowagi przez tę gospodarkę.

i

LM

A

B

iA/B

E

C

D

iC/D

IS

0

Y

PUNKT A

a) Nie. Rynek pieniądza nie jest zrównoważony; przecież A nie leży na linii LM.

b) Dla stopy procentowej iA/B rynek pieniądza byłby w równo- wadze przy większej produkcji, Y, czyli przy większym popycie na pieniądz, MD. Wynika stąd, że w punkcie A na rynku pieniądza: MS>MD.

c) Stopa procentowa na rynku pieniądza spadnie, wzrośnie pro-dukcja (A→E).


Pami tasz

ZADANIE

Dla punktów A, B, C, D odpowiedz na py-tania (wypełnij polecenie): a) Czy na ry-sunku obok w gospodarce panuje rów-nowaga? b) Jeśli nie, z jakim rodzajem nierównowagi mamy do czynienia? c) Opisz proces, który doprowadzi do odzys-kania równowagi przez tę gospodarkę.

i

LM

A

B

iA/B

E

C

D

iC/D

IS

0

Y

PUNKT B

a) Nie. Rynek dóbr nie jest zrównoważony; przecież B nie leży na linii IS.

b) Dla danej stopy procentowej iA/B rynek dóbr byłby w równo-wadze przy mniejszej produkcji, Y. Wynika stąd, że w punkcie B na rynku dóbr Y>AEPL.

c) Na skutek nie planowanego wzrostu zapasów firmy zmniejszą produkcję (B→E).


Pami tasz

ZADANIE

Dla punktów A, B, C, D odpowiedz na py-tania (wypełnij polecenie): a) Czy na ry-sunku obok w gospodarce panuje rów-nowaga? b) Jeśli nie, z jakim rodzajem nierównowagi mamy do czynienia? c) Opisz proces, który doprowadzi do odzys-kania równowagi przez tę gospodarkę.

i

LM

A

B

iA/B

E

C

D

iC/D

IS

0

Y

PUNKT C

a) Nie. Rynek dóbr nie jest zrównoważony; przecież C nie leży na linii IS.

b) Dla stopy procentowej iC/D rynek dóbr byłby w równowadze przy większej produkcji, Y. Wynika stąd, że w punkcie C na rynku dóbr : Y<AEPL.

c) Zapasy w przedsiębiorstwach zmaleją (lub powstaną kolejki) i produkcja się zwiększy. Wzrośnie również stopa procentowa (C→E).


Pami tasz

ZADANIE

Dla punktów A, B, C, D odpowiedz na py-tania (wypełnij polecenie): a) Czy na ry-sunku obok w gospodarce panuje rów-nowaga? b) Jeśli nie, z jakim rodzajem nierównowagi mamy do czynienia? c) Opisz proces, który doprowadzi do odzys-kania równowagi przez tę gospodarkę.

i

LM

A

B

iA/B

E

D

C

iC/D

IS

0

Y

PUNKT D

a) Nie. Rynek pieniądza nie jest zrównoważony; przecież D nie leży na linii LM.

b) Dla stopy procentowej iC/D rynek pieniądza byłby w równo-wadze przy mniejszej produkcji, Y , czyli przy mniejszym popycie na pieniądz, MD. Wynika stąd, że w punkcie D na rynku pie-niądza: MD>MS.

c) Stopa procentowa na rynku pieniądza wzrośnie, zmaleje pro-dukcja (D→E).


Pami tasz

2. MNOŹNIKI POLITYKI: FISKALNEJ I PIENIĘŻNEJ

Rozwiązujemy układ równań IS-LM:

Y = M”•A–M”•b•i.

i = (1/h)•(k•Y-M/P).

Okazuje się, że:  

Y = γ•A + γ•(b/h)•(M/P)

i = γ•A•k/h -[1/(h+k•b•M”)]•(M/P)

gdzie:

γ = M”/[1+(k•M”•b)/h].

γ – gr. gamma.


Pami tasz

Jak na wielkość produkcji, Y, i stopę procentową, i, wpłynie wzrost autonomicznych wydatków, A, w gospodarce?

IS: Y = M”•A–M”•b•i

LM: i = (1/h)•(k•Y-M/P)

i

LM

E1

i1

E

i0

IS1

IS

0

Y

Y1

Y0

Otóż wzrost wydatków autonomicznych, A, przesuwa w prawo linię IS(zob. równanie linii IS). Zwiększają się: produkcja, Y, i stopa procentowa, i.

Kiedy zwiększają się (autonomiczne) wydatki państwa, G, ten wzrost stopy procentowej, i, powoduje spadek („wypieranie”) wydatków prywatnych. (Prywatne inwestycje zależą odwrotnie od stopy procentowej).


Pami tasz

Jak na wielkość produkcji, Y, i stopę procentową, i, wpłynie wzrost realnej podaży pieniądza, M/P, w gospodarce?

IS: Y = M”•A–M”•b•i

LM: i = (1/h)•(k•Y-M/P)

i

LM

LM1

E

i0

E1

i1

IS

0

Y

Y1

Y0

Wzrost realnej podaży pieniądza, M/P, przesuwa w prawo linię LM(zob. równanie linii LM). Zwiększa się produkcja, Y; maleje stopa procentowa, i.


Pami tasz

A oto pogłębiona analiza wpływu zmian autonomicznych wy-datków, A, oraz realnej podaży pieniądza, M/P, na wielkość produkcji, Y, i poziom stopy procentowej, i.


Pami tasz

Jak na wielkość produkcji w gospodarce, Y, wpływają zmia-ny autonomicznych wydatków, A?

Jak wiemy:

Y = γ•A + γ•(b/h)•(M/P)

i = γ•A•k/h - [1/(h+k•b•M”)]•(M/P),

gdzie:

γ = M”/[1+(k•M”•b)/h].

Otóż:

MF= Y/G = Y/A=γ,

gdzie MF to MNOŻNIK POLITYKI FISKALNEJ (ang. fiscal policy multiplier).


Pami tasz

Zauważ! „Y” jest liniową funkcją „A” :

Y = γ•A + γ•(b/h)•(M/P).

Pochodna cząstkowa tej funkcji względem A jest więc stała. Jest ona tangensem kąta linii Y=γ•A+γ•(b/h)•(M/P) i osi po-ziomej poniższego układu współrzędnych.

Y=γ•A+ γ•(b/h)•(M/P)

tgα=ΔY/ΔA=γ=MF

ΔY

α

A

ΔA


Pami tasz

Jak na wielkość produkcji w gospodarce, Y, wpływają zmia-ny realnej podaży pieniądza, M/P?

Jak wiemy:

Y = γ•A + γ•(b/h)•(M/P)

i = γ•A•k/h - [1/(h+k•b•M”)]•(M/P),

gdzie:

γ = M”/[1+(k•M”•b)/h].

Otóż:

MM= Y/(M/P) =(b/h)•γ,

gdzie MM to MNOŻNIK POLITYKI PIENIĘŻNEJ (ang. monetary policy multiplier).


Pami tasz

37

Zauważ! „Y” jest liniową funkcją „M/P” :

Y = γ•A+ γ•(b/h)•(M/P).

Pochodna cząstkowa tej funkcji względem M/P jest więc sta-ła. Jest ona tangensem kąta linii Y=γ•A+γ•(b/h)•(M/P) i osi poziomej poniższego układu współrzędnych.

Y=γ•A+ γ•(b/h)•(M/P)

tgα=ΔY/Δ(M/P)=γ(b/h)=MM

ΔY

α

M/P

Δ(M/P)


Pami tasz

Y = γ•A + γ•(b/h)•(M/P)

Y = γ•A + γ•(b/h)•(M/P)

tgα=ΔY/ΔA= (b/h)•γ=MM

tgα=ΔY/ΔA=γ=MF

ΔY

ΔY

α

α

A

M/P

ΔA

Δ(M/P)

Zatem:

ΔY = ΔA•MF=ΔA•γ

oraz

ΔY= Δ(M/P)•MM= Δ(M/P)•γ•(b/h).

MNOŻNIK POLITYKI FISKALNEJ, MF, informuje, o ile zmieni się Y pod wpływem danej zmiany A.

MNOŻNIK POLITYKI PIENIĘŻNEJ, MP, informuje, o ile zmieni się Y pod wpływem danej zmiany M/P.


Pami tasz

3. PUŁAPKA PŁYNNOŚCI I PRZYPADEK KLASYCZNY

A teraz:

Najpierw opiszemy dwie specyficzne sytuacje w gospodarce: PUŁAPKĘ PŁYNNOŚCI (ang. liquidity trap) i PRZYPA-DEK KLASYCZNY (ang. classical case).

Następnie zbadamy skuteczność polityki pieniężnej i polityki fiskalnej w tych sytuacjach.


Pami tasz

3.1. PUŁAPKA PŁYNNOŚCI

Wyobraźmy sobie POZIOMĄ linię LM (zob. rysunek). Co oznacza jej nietypowe położenie?

Pozioma linia LM

i

Mała zmiana stopy procentowej, i,

(CD).

LM’

C

D

LM

0

Y

A

B

Aby to zrozumieć, pomyśl o linii LM, która jest prawie pozioma (LM’). Aby stopa procentowa, i, zmieniła się zauważalnie (np. o CD na rysunku), produkcja, Y, musi zmienić się bardzo znacznie (o AB). Pozioma linia LM oznacza skrajny wariant takiej sytu-acji.

Bardzo duża zmiana wiel-

kości produkcji, Y (AB).


Pami tasz

Pozioma linia LM

i

LM

0

Y

LM: i=(1/h)•(k•Y-M/P)

Otóż z poziomą linią LM mamy do czynienia NP. wtedy, gdy pa-rametr h we wzorze linii LM, opisujący wrażliwość popytu na pie-niądz na zmiany stopy procentowej, jest BARDZO DUŻY (h→∞) (w porównaniu z parametrem k).

Przecież skoro: i=(1/h)•(k•Y-M/P), a h→∞, to dla spowo-dowania choćby małej zmiany stopy procentowej, i, niezbędna jest bardzo duża zmiana produkcji, Y.


Pami tasz

Pułapka płynności

i

LM

0

Y

Przyjmijmy, że w opisywanej sytuacji wrażliwość popytu na pie-niądz, MD, na zmiany stopy procentowej, i, jest ogromna (h→∞) ...

Bardzo małe zmiany i kompensują wtedy zmiany MD spowodowa-ne wielkimi zmianami Y. To się nazywa PUŁAPKA PŁYNNOŚCI (ang. liquidity trap).


Pami tasz

W PRZYPADKU PUŁAPKI PŁYNNOŚCI BARDZO MAŁE ZMIANY STOPY PROCENTOWEJ (W SZCZEGÓLNOŚCI JEJ OBNIŻKI!) POWODUJĄ, ŻE LUDZIE SĄ SKŁONNI TRZY-MAĆ PRAKTYCZNIE DOWOLNĄ ILOŚĆ PIENIĄDZA. PO-PYT NA PIENIĄDZ JEST BARDZO WRAŻLIWY NA ZMIANY STOPY PROCENTOWEJ.


Pami tasz

3.2. PRZYPADEK KLASYCZNY.

A teraz pomyśl o pionowej linii LM. Co oznacza taka sytuacja?

Pionowa linia LM

i

LM

LM’

C

Duża zmiana stopy procentowej, i,

(CD).

D

0

A B

Y

Bardzo mała zmiana wiel-

kości produkcji, Y (AB).

Pomyśl o linii LM, która jest prawie pionowa (LM’). Już bardzo małe zmiany wielkości produkcji, Y, (np. o AB na rysunku) powo-dują duże zmiany stopy procentowej, i (o CD). Pionowa linia LM oznacza skrajny wariant takiej sytuacji.


Pami tasz

Pionowa linia LM

i

LM

0

Y

LM: i=(1/h)•(k•Y-M/P)

Z pionową linią LM mamy do czynienia NP. wtedy, gdy h we wzo-rze linii LM, opisujące wrażliwość popytu na pieniądz na zmiany stopy procentowej, jest bardzo małe (w porównaniu z k) (h→0).

Przecież skoro: i=(1/h)•(k•Y-M/P), a h→0, to już małe zmiany produkcji, Y, skutkują dużą zmianą stopy procentowej, i. Tylko taka zmiana oprocentowania pozwala wtedy skompensować skutki wywołanej zmianą produkcji zmiany popytu na pieniądz.


Pami tasz

Przypadek klasyczny

i

LM

0

Y

Przyjmijmy, że w opisywanej sytuacji wrażliwość popytu na pie-niądz, MD, na zmiany stopy procentowej, i, jest bardzo mała (h→ 0). Aby skompensować zmiany popytu na pieniądz, MD, spowodo-wane bardzo małymi wahaniami produkcji, Y, niezbędne są wielkie zmiany stopy procentowej, i. To się nazywa PRZYPADEK KLA-SYCZNY (ang. classical case).


Pami tasz

PRZYPADEK KLASYCZNY OZNACZA, ŻE NIEZALEŻNIE OD POZIOMU STOPY PROCENTOWEJ LUDZIE CHCĄ TRZY-MAĆ PRAKTYCZNIE TAKĄ SAMĄ ILOŚĆ PIENIĄDZA. (WSZAK h → 0!)


Pami tasz

3.3. POLITYKA PIENIĘŻNA

Oto linia LM:

i=(1/h)•(k•Y-M/P).

Jak widać, wzrost realnej podaży pieniądza, M/P, przesuwa LMw prawo (w dół). Przy danym położeniu linii IS powoduje to wzrost produkcji, Y, i spadek stopy procentowej, i.

Rozpatrzymy dwa – skrajne - warianty takiej sytuacji:

1. Pułapkę płynności.

2. Przypadek klasyczny.

i

LM

LM’

IS

0

Y


Pami tasz

POLITYKA PIENIĘŻNA: PUŁAPKA PŁYNNOŚCI.

i

ANALIZA GRAFICZNA

Przy h→∞ i prawie poziomej linii LM nawet znaczny wzrost real-nej podaży pieniądza, M/P (zob. odcinek AB na rysunku), skutkuje tylko bardzo małą zmianą stopy procentowej, i, więc praktycznie nie ma wpływu na wielkość zagregowanych wydatków i produkcję, Y (zob. odcinek CD na rysunku).

IS

B

A

LM

LM’

0

Y

Odcinek CD


Pami tasz

Zwiększenie realnej podaży pieniądza nie powoduje spadku stopy procentowej i wzrostu produkcji. Bardzo mała obniżka stopy pro-centowej skutkuje tak dużym wzrostem popytu na pieniądz (h→∞), że ów wzrost realnej podaży pieniądza zostaje zaabsorbowany. Więc po wzroście podaży pieniądza stopa procentowa prawie się nie zmienia, NIE WPŁYWAJĄC NA WIELKOŚĆ PRODUKCJI, Y.

Pułapka płynności

i

LM

0

Y


Pami tasz

W efekcie, kiedy linia LM jest pozioma i występuje pułapka płyn-ności, przy danym położeniu linii IS (zakładam, że jej położenie jest normalne), polityka pieniężna traci skuteczność. Zmiany podaży pieniądza nie wpływają na popyt na rynku dóbr, ponieważ nie po-wodują zmian stopy procentowej.

Pułapka płynności

i

LM

0

Y


Pami tasz

W praktyce sytuacja podobna do pułapki płynności wystę-puje skrajnie rzadko, więc polityka pieniężna okazuje się - mniej lub bardziej - skuteczna...


Pami tasz

Zauważ jednak, że jeśliby realna stopa procentowa w gospo-darce spadła w okolice 0%, popyt na pieniądz stałby się bar-dzo wrażliwy na zmiany stopy procentowej i wzrastałby sko-kowo (h ∞). Wszak:

1. Alternatywny koszt trzymania środka płatniczego zmniej-szyłby się wtedy gwałtownie.

2. Przy dalszym spadku stopy procentowej gwałtownie ros-łaby liczba projektów inwestycyjnych, zapewniających mini-malny akceptowalny (przewyższający stopę procentową) po-ziom stopy zysku.


Pami tasz

To dlatego, kiedy na przełomie XX w. i XXI w. realna stopa procentowa w Japonii spadła w okolice 0%, niektórzy eko-nomiści (np. Paul Krugman) mówili o pułapce płynności, w którą wpadła Japonia.


Pami tasz

POLITYKA PIENIĘŻNA: PRZYPADEK KLASYCZNY

W przypadku klasycznym zwiększenie realnej podaży pieniądza powoduje znaczny spadek stopy procentowej i wzrost produkcji. Obniżka stopy procentowej skutkuje na tyle małym wzrostem po-pytu na pieniądz (h→0), że dopiero duży spadek stopy procentowej sprawia, że ów wzrost realnej podaży pieniądza zostaje skompenso-wany.

Przypadek klasyczny

i

LM

0

Y


Pami tasz

W efekcie, kiedy linia LM jest pionowa, przy danym położeniu linii IS, polityka pieniężna okazuje się bardzo skuteczna. Zmianareal-nej podaży pieniądza, MS, wymusza znacznązmianę stopy procen-towej, i, bo dopiero wtedy popyt na pieniądz, MD, zmienia się wys-tarczająco, aby rynek pieniądza odzyskał równowagę! (Wszak h→0, więc MD słabo reaguje na zmiany i!).


Pami tasz

Kiedy linia LM jest pionowa, przy danym położeniu linii IS, poli-tyka pieniężna okazuje się bardzo skuteczna.

LM’

i

LM

i

A

B

LM

LM’

IS

IS

0

0

Y

Y

Analiza graficzna potwierdza taki wniosek. Przy prawie pionowej linii LM dany wzrost realnej podaży pieniądza, M/P skutkuje stosunkowo znaczną zmianą stopy procentowej, i, i (lub) wielkości zagregowanych wydatków i produkcji, Y (por. rysunki A i B).


Pami tasz

3.4. POLITYKA FISKALNA

Oto linia IS:

Y = M”•A–M”•b•i.

Jak widać, wzrost autonomicznych wydatków, A, w tym wydatków kontrolowanych przez państwo, G, przesuwa linię IS o M”•ΔA.

Jednocześnie jednak wyparte zostaje M”•b•Δi wydatków prywatnych, bo stopa procentowa, i, wzrasta na skutek zwiększenia się produkcji.

Znowu rozpatrzymy dwa – skrajne - warianty takiej sytu-acji:

1. Pułapkę płynności.

2. Przypadek klasyczny.

i

LM

IS’

IS

0

Y


Pami tasz

POLITYKA FISKALNA: PUŁAPKA PŁYNNOSCI.

W takiej sytuacji polityka fiskalnajest bardzo skuteczna, ponieważ efekt wypierania nie występuje.

Y = M”•A–M”•b•i.

Np., przy prawie poziomej linii LM wzrost wydatków państwa, który przesuwa linię IS, powoduje bardzo małą zmianą stopy procentowej, i, a więc znaczny wzrost produkcji, Y (wzrostu tego nie zmniejsza bardzo słaby efekt wypierania).

i

IS’

IS

LM

0

Y


Pami tasz

i

IS’

IS

Już mała zmiana stopy procentowej, i, powoduje tak dużą zmianę popytu na pieniądz, ΔMD (h ∞), że zmiana popytu na pieniądz, ΔMD,wywołana przez zmianę wielkości produkcji, Y, zostaje skompensowana.

W takiej sytuacji produkcja, Y, może wzrosnąć aż o M”•ΔA (prawie nie dochodzi do wypierania; M”•b•i ≈ 0).

LM

0

Y


Pami tasz

Kiedy gospodarka tkwi w pułapce płynności, polityka fiskalnajest bardzo skuteczna, ponieważ efekt wypierania nie występuje...

i

IS’

IS

LM

0

Y

Otóż do podobnej sytuacji dochodzi w przypadku MONETYZA-CJI DEFICYTU BUDŻETOWEGO. Monetyzacja deficytu bud-żetowego polega na finansowaniu deficytu budżetu przez bank centralny za pomocą emisji pieniądza.


Pami tasz

i

i

B

IS’

IS’

IS

IS

A

LM

LM’

LM

i*

0

0

Y

YA

YB

Y

Kiedy gospodarka tkwi w pułapce płynności, polityka fiskalnajest bardzo skuteczna, ponieważ efekt wypierania nie występuje. Otóż do podobnej sytuacji dochodzi w przypadku MONETYZACJI DEFICYTU BUDŻETOWEGO.

W obu przypadkach przyczyną dużej zmiany produkcji, Y, jest mała zmiana stopy procentowej, i. Jednak za każdym razem przy-czyny tej słabej reakcji stopy procentowej na zmiany wielkości produkcji są inne.

ZA PIERWSZYM RAZEM jest chodzi o silną wrażliwość popytu na pieniądz na zmiany stopy procentowej (h∞) (por. rys. A).

ZA DRUGIM RAZEM mała zmiana stopy procentowej jest spowodowana zwiększeniem realnej podaży pieniądza (por. rys. B).


Pami tasz

POLITYKA FISKALNA: PRZYPADEK KLASYCZNY

W przypadku klasycznym polityka fiskalnatraci skuteczność. Prze-sunięcia linii ISprawie nie zmieniają wielkości produkcji. Przyczy-ną jest bardzo silny efekt wypierania. Już małe zmiany wielkości produkcji, Y, powodują bardzo dużą zmianę stopy procentowej, i.

i

LM

IS’

IS

0

Y


Pami tasz

W przypadku klasycznym potrzebna jest bardzo duża zmiana stopy procentowej, i, aby - przy h→0 - MD zmienił się wystarcza-jąco dla skompensowania zmiany MD spowodowanej choćby nie-wielką zmianą Y.

i

LM

IS’

IS

0

Y


Pami tasz

Do podobnej sytuacji dochodzi w przypadku pełnego wykorzys-tania mocy produkcyjnych i „giętkich” cen w gospodarce.

i

LM

IS’

IS

Ekspansywna polityka fiskalna i wzrost AEPL, powoduje wtedy jedynie wzrost P. Rosnące ceny, P, redukują realną podaż pienią-dza, M/P. To podbija stopę procentową i skutkuje wyparciem wy-datków prywatnych [C i(lub) I]. W takiej sytuacji wypieranie okazuje się „pełne” [G=C+I]. Wszak jakakolwiek nad-wyżka AEPL>YP powoduje dalszy wzrost „giętkich” cen...

0

Y


Pami tasz

PODSUMUJMY!

Kiedy gospodarka tkwi w PUŁAPCE PŁYNNOŚCI, zawodzi polityka pieniężna, a skuteczna jest polityka fiskalna.

W PRZYPADKU KLASYCZNYM jest odwrotnie: polityka pieniężna okazuje się skuteczna, nieskuteczna jest polityka fiskalna.


Pami tasz

Jednak skrajności pułapki płynności i przypadku klasycz-nego bardzo rzadko odpowiadają gospodarczej rzeczywis- tości. Naszym wnioskom wygodnie jest zatem nadać nieco in- ną formę…


Pami tasz

Im bardziej płaska jest linia LM (czyli im bardziej wrażliwy na zmiany stopy procentowej jest popyt na pieniądz), tym mniej skuteczna jest polityka pieniężna i tym bardziej sku-teczna jest polityka fiskalna.

Lub ekwiwalentnie:

Im bardziej stroma jest linia LM (czyli im mniej wrażliwy na zmiany stopy procentowej jest popyt na pieniądz), tym bar-dziej skuteczna jest polityka pieniężna i tym mniej skuteczna jest polityka fiskalna.


Pami tasz

ZRÓB TO SAM!

Tak czy nie?

i

LM

E

1.

W sytuacji przedstawionej na rysunku obok w punkcie A: Y>AEPL i MD>MS.

A

iA

IS

0

YA

Y

2.

Linia IS zmienia nachylenie na skutek spadku stopy opodatko-wania netto.

3.

W gospodarce otwartej mnożnik polityki fiskalnej, Mf, jest mniej-szy od mnożnika.

4.

W gospodarce otwartej mnożnik polityki pieniężnej informuje, jak zmieni się stopa procentowa na skutek zmiany realnej podaży pieniądza.


Pami tasz

5.

Kiedy realna stopa procentowa spada w okolice zera, opłaca się zaciągać jak najwięcej kredytu, więc w gospodarce pojawia się pułapka płynności.

6.

W zamkniętej gospodarce „keynesowskiej”, która tkwi w pułapce płynności, polityka fiskalna jest podobnie skuteczna jak w gospo0-darce „klasycznej”.

7.

Im bardziej stroma jest linia LM, tym bardziej skuteczna jest polityka pieniężna i tym mniej skuteczna jest polityka fiskalna.


Pami tasz

ZADANIA

1. W Hipotecji, której zamknięta gospodarka jest „keynesowska”, konsumpcja równa się: C=50/P+0,7Y, gdzie Y to PKB. Inwestycje wynoszą I=200-750i, wydatki państwa, G, są równe 200. Popyt na pieniądz równa się MD=0,8Y-2000i; podaż pieniądza wynosi MS= 800. Ceny, P, są równe 1. a) Wyprowadź równania linii IS i LM. Us-tal poziom produkcji, Y, i stopy procentowej, i, w stanie równowagi na obu rynkach (wykonaj rysunek). b) O ile wzrosłaby produkcja po zwiększeniu wydatków państwa o 100 (MS się nie zmienia!)? (i) Ustal nowy wzór linii IS i rozwiąż nowy układ rownań IS-LM. (ii) Wykorzystaj mnożnik polityki fiskalnej. Wykonaj rysunek. c) Ile i czego zostało „wyparte”?


Pami tasz

2. Sprawdź, czy na rysunku obok w punkcie A: a) Produkcja ,Y, jest większa od zagrego-wanych wydatków planowanych, AEPL. b) Popyt na pieniądz, MD jest mniejszy od po-daży pieniądza, MS. c) Opisz proces, który sprawi, że rynek dóbr odzyska równowagę. d) Opisz proces, który sprawi, że rynek pie-niądza odzyska równowagę.

i

LM

E

A

iA

IS

0

YA

Y


Pami tasz

3. W zamkniętej gospodarce konsumpcja opisana jest równaniem: C=100/P+0,5·Y, gdzie Y to PKB. Inwestycje wynoszą I=900–2000·i , wydatki państwa, G, są równe 2000. Popyt na pieniądz równa się MD=0,75·Y–1500, podaż pieniądza MS=750. Ceny są stałe i równe 1.

a) Podaj równania linii IS i LM.

b) Wykonaj rysunek z liniami IS i LM. Oblicz i zaznacz poziom produkcji, Y, oraz stopę procentową, i, odpowiadające równowadze na obu rynkach. (Pamiętaj o oznaczeniach!).

c) Jaki poziom osiągnie stopa procentowa po zmniejszeniu wydat-ków państwa, G, o 1000 (MS się nie zmienia)? Pokaż tę sytuację na rysunku.


Pami tasz

4. W Hipotecji, której zamknięta gospodarka jest „keynesowska”, konsumpcja równa się: C = 50/P + 0,7Y, gdzie Y to PKB. Inwestycje wynoszą I = 200 - 750i, wydatki państwa, G, są równe 200. Popyt na pieniądz równa się MD = 0,8Y - 2000i; podaż pieniądza wynosi MS= 800. Ceny, P, są równe 1. a) O ile wzrosłaby produkcja po zwiększeniu realnej podaży pieniądza, M/P, o 100 (Gsię nie zmienia!)? Wykorzystaj mnożnik polityki pieniężnej. b) Wykonaj rysunek.

74


Pami tasz

Test

(Plusami i minusami zaznacz prawdziwe i fałszywe odpowiedzi)

1.

Linia IS przesuwa się równolegle w prawo pod wpływem:

A. Zwiększenia się konsumpcji autonomicznej.

B. Zmniejszenia się wrażliwości wydatków inwestycyjnych na zmia-ny poziomu stopy procentowej.

C. Zmniejszenia się krańcowej skłonności do importu.

D. Zwiększenia się stopy opodatkowania netto.


Pami tasz

2.

Linia LM przesuwa się równolegle w lewo pod wpływem:

A. Wzrostu poziomu cen w gospodarce.

B. Zmniejszenia się wrażliwości popytu na pieniądz na zmiany wiel-kości produkcji.

C. Zwiększenia się wrażliwości popytu na pieniądz na zmiany stopy procentowej.

D. Spadku nominalnej podaży pieniądza w gospodarce.

3.

Po wzroście wydatków państwa produkcja w gospodarce opisywa-nej modelem IS/LM zwiększa się tym bardziej:

A. Im bardziej wrażliwy jest popyt na pieniądz na zmiany stopy procentowej.

B. Im bardziej wrażliwe są wydatki inwestycyjne na zmiany stopy procentowej.

C. Im bardziej wrażliwy jest popyt na pieniądz na zmiany wielkości produkcji.

D. Im większa jest krańcowa skłonność do oszczędzania.


Pami tasz

4.

Po wzroście podaży pieniądza produkcja w gospodarce opisywanej modelem IS/LM zwiększa się tym bardziej:

A. Im mniej wrażliwy jest popyt na pieniądz na zmiany stopy pro-centowej.

B. Im bardziej wrażliwe są wydatki inwestycyjne na zmiany stopy procentowej.

C. Im mniej wrażliwy jest popyt na pieniądz na zmiany wielkości produkcji.

D. Im większa jest krańcowa skłonność do konsumpcji.

5.

Kiedy linia LM: i=(1/h)•(k•Y-M/P) jest prawie pozioma:

A. Wrażliwość popytu na pieniądz na zmiany stopy procentowej jest bardzo mała w porównaniu z wrażliwością popytu na pieniądz na zmiany produkcji.

B. W gospodarce na pewno występuje pułapka płynności.

C. Wrażliwość popytu na pieniądz na zmiany produkcji jest bardzo mała w porównaniu z wrażliwością popytu na pieniądz na zmiany stopy procentowej.

D. Przy danej stopie procentowej ludzie są skłonni trzymać prak-tycznie dowolną ilość pieniądza.


Pami tasz

6.

Kiedy dana linia LM: i=(1/h)•(k•Y-M/P) jest prawie pionowa:

A. Wrażliwość popytu na pieniądz na zmiany stopy procentowej jest bardzo mała w porównaniu z wrażliwością popytu na pieniądz na zmiany produkcji.

B. W gospodarce na pewno występuje przypadek klasyczny.

C. Wrażliwość popytu na pieniądz na zmiany produkcji jest bardzo mała w porównaniu z wrażliwością popytu na pieniądz na zmiany stopy procentowej.

D. Przy danej stopie procentowej ludzie są skłonni trzymać prak-tycznie dowolną ilość pieniądza.

7.

W krótkim okresie w zamkniętej gospodarce:

A. Polityka pieniężna jest nieskuteczna w przypadku pułapki płyn-ności.

B. Polityka fiskalna jest skuteczna w przypadku klasycznym..

C. Polityka pieniężna jest skuteczna w przypadku klasycznym.

D. Polityka fiskalna jest nieskuteczna w przypadku pułapki płyn-ności.


  • Login