مبانی کامپیوتر
Download
1 / 290

مبانی کامپیوتر - PowerPoint PPT Presentation


  • 103 Views
  • Uploaded on

مبانی کامپیوتر. 1. تاريخچه. 2. تاريخچه. اولين ماشين محاسبه در سال 1820 اختراع شد. خصوصيات اين ماشين محاسبات را با سرعت و دقت خيلي زيادي انجام مي داد. 3. تاريخچه. در سال 1830 چارلز بابيج ماشيني طراحي کرد که موتورتحليل ناميده شد . اين ماشين ايده ساخت کامپيوترهاي امروزي را پديد آورد.

loader
I am the owner, or an agent authorized to act on behalf of the owner, of the copyrighted work described.
capcha
Download Presentation

PowerPoint Slideshow about ' مبانی کامپیوتر' - lorna


An Image/Link below is provided (as is) to download presentation

Download Policy: Content on the Website is provided to you AS IS for your information and personal use and may not be sold / licensed / shared on other websites without getting consent from its author.While downloading, if for some reason you are not able to download a presentation, the publisher may have deleted the file from their server.


- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - E N D - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
Presentation Transcript


تاريخچه

اولين ماشين محاسبه در سال 1820 اختراع شد.

خصوصيات اين ماشين محاسبات را با سرعت و دقت خيلي زيادي انجام مي داد .

3


تاريخچه

در سال 1830 چارلز بابيج ماشيني طراحي کرد که موتورتحليل ناميده شد .

اين ماشين ايده ساخت کامپيوترهاي امروزي را پديد آورد .



نسلهاي مختلف کامپيوتر

نسل اول

کامپيوترها هزاران عمليات محاسباتي را در دقيقه انجام دهد و اساس کار آنها لامپ خلاء بود .

نسل دوم

قادر بود ده بار سريعتر از نسل اول عمليات محاسباتي انجام دهد و علت عمده افزايش سرعت استفاده از ترانزيستور به جاي لامپهاي خلاء بود.

6


نسلهاي مختلف کامپيوتر

نسل سوم

ميليونها دستور در ثانيه اجرا کند و اساس کار آنها مدارهاي مجنمع يا IC بود .

وحال نسل چهارم

50 بار سريعتر از کامپيوترهاي نسل سوم مي باشد. مدارهاي مجتمع در اين نسل بسيار کوچکتر شده و کامپيوترهاي اين نسل قادرند چندين ميليون دستور را يک ثانيه اجرا نمايند.

7


سخت‌افزار كامپيوتر و نرم‌افزار كامپيوتر

سخت‌افزار كامپيوتر:

اجزاي فيزيكي مثل ICها، سيمها، پيچها و ...

نرم‌افزار كامپيوتر:

كليه دستورات، برنامه‌ها و اطلاعاتي كه به كامپيوتر داده مي‌شود.

8



حافظه جانبي كامپيوتر

حافظه اصلي

دستگاه ورودي

دستگاه خروجي

واحد پردازش مرکزي

شماي کلي سخت افزار

10


حافظه اصلي كامپيوتر

11


حافظه اصلي كامپيوتر

به حافظه اصلي (Main Memory) ، حافظه اوليه (Primary Memory ) مي گويند .

حافظه اصلي محلي است براي ذخيره سازي اطلاعات که از تعدادي خانه تشکيل شده که به هر يک سلول cell مي گويند.

12


حافظه اصلي كامپيوتر

عمليات حافظه اصلي

Write(يا نوشتن): عمل ذخيره کردن اطلاعات در هر سلول

Read(يا خواندن ): عمل باز يابي اطلاعات

عمل Write باعث پاک شدن اطلاعات قبلي مي گردد ولي عمل Read تغييري در اطلاعات يک سلول نمي دهد.

13



واحدهاي ظرفيت حافظه كامپيوتر

واحد اصلي ظرفيت حافظه بايت (byte)است و مقدار اطلاعاتي است که يک سلول حافظه مي تواند در خود جاي دهد يک بايت مي باشد .

هر بايت از واحدهاي کوچکتري به نام بيت (bit) تشکيل شده است که هر بايت ، 8 بيت است .

15


واحدهاي ظرفيت حافظه كامپيوتر

واحدهاي بزرگتري براي ظرفيت حافظه کلمه است (در PCها هر كلمه دقيقاً برابر دو بايت است)

در هر بيت فقط دو مقدار مي توان ذخيره كرد: 1 و 0

16



واحدهاي ظرفيت حافظه كامپيوتر

براي بيان واحدهاي بالاتر از پيشوندهاي زير استفاده مي شود:

Kilo = 210

Mega = 220

Giga = 230

Tera = 240

Peta = 250

Exa = 260

18


انواع حافظه كامپيوتر

19


انواع حافظه كامپيوتر

حافظه اصلي(RAM): Random Access Memory

يک حافظه خواندني نوشتني (RWM) است . و حاوي برخي از اطلاعات مورد نياز سيستم كامپيوتر هستند و اگر از بين بروند كار سيستم مختل خواهد شد.

20


انواع حافظه كامپيوتر

در کامپيوتر منظور از حافظه همان حافظه خواندني- نوشتنيRWM است .

چون سرعت دسترسي به تمام سلولهاي حافظه يکسان است به آن (RAM) مي گويند .


انواع حافظه كامپيوتر

حافظه فقط خواندني

Read Only Memory(ROM)

براي حفاظت از برخي اطلاعات در مقابل نوشتن اطلاعات جديد از حافظه فقط خواندني بنام ROM استفاده مي گردد .

22


انواع حافظه كامپيوتر

درج اطلاعات در اين نوع حافظه ها توسط کارخانه سازنده انجام مي گيرد که به اين عمل برنامه ريزي يا Program کردن حافظه گفته مي شود .


انواع حافظه كامپيوتر

نمونه اي از ROM :

حافظهBIOS ) Basic Input/Output System ) است که حاوي برنامه هاي اصلي ورودي – خروجي سيستم است .


انواع حافظه كامپيوتر

حافظه فقط خواندني (PROM):

Programmable Read Only Memory

اين نوع حافظه فقط يک بار به استفاده کننده حق برنامه ريزي مي دهد. يعني اگر استفاده كننده در نوشتن اطلاعات اوليه اشتباهي مي‌كرد ديگر نمي‌توانست آن را اصلاح كند.

25


انواع حافظه كامپيوتر

حافظه (EPROM):

Erasable Programmable Read Only Memory

اين نوع حافظه اگر در معرض اشعه ماورا بنفش قرار گيرد کليه اطلاعات آن پاک مي شود و مجدداً قابليت نوشتن پيدا مي كند.

26


انواع حافظه كامپيوتر

حافظه پنهان :

نوعي حافظه كه با استفاده از قطعات الكترونيكي سريع‌تر و گران‌تر در كامپيوتر وجود دارد.

اطلاعاتي كه بيشتر مورد نياز هستند در آن ذخيره مي‌شود.

27



معايب حافظه هاي اصلي كامپيوتر

  • با قطع برق کامپيوتر، کليه اطلاعات موجود در آن از بين مي رود.

  • گران است .

  • اطلاعات موجود در آن قابل حمل ونقل نيست .

  • ظرفيت آن محدود است يعني از يک حد بيشتر نمي توان حافظه اصلي کامپيوتر را افزايش داد .

29



رفع معايب حافظه اصلي كامپيوتر

براي جبران ضعفهاي حافظه اصلي، حافظه هاي ديگري بوجود آمدند که به آن حافظه هاي جانبي يا حافظه هاي ثانويه Secondary Storageگفته مي شوند .

31


حافظه هاي ج كامپيوترانبي

32


حافظه هاي ج كامپيوترانبي

  • ديسک :

    • الف) ديسک سخت (Hard Disk)

    • ب ) ديسک نرم (Floppy Disk)

  • CD

  • نوار

  • DVD

33


حافظه هاي ج كامپيوترانبي

ديسک(Disk) :

ديسک سخت در بدنه کامپيوتر يا Case قرار مي گيرد ولي ديسک نرم را به راحتي مي توان جابجا کرد .

ديسکها از صفحات مدور پلاستيکي تشکيل شده اند که روي اين صفحات يک لايه اکسيد مغناطيسي آهن کشيده شده است و صفر ويکها روي اين ذرات ذخيره مي شوند، اگر ذره اي مغناطيسي شده باشد به معناي يک وگرنه به معناي صفر تلقي مي شود .

34


حافظه هاي ج كامپيوترانبي

شيار (Track): فضاي ديسک به دواير متحد المرکزي تقسيم مي شود که به هر يک شيار گفته مي شود .

سکتور (Sector) : کمانهايي از اين شيارها که به وسيله قطاعهايي به مرکز ديسک جدا مي شود ، سکتور گفته مي شود . اطلاعات داخل اين سكتورها ذخيره مي‌شود.

35


حافظه هاي ج كامپيوترانبي

سرعت دسترسي به اطلاعات در ديسک سخت بيشتر از ديسک نرم است و ظرفيت آن نيز از ديسك نرم بسيار بيشتر است.

براي اينكه كامپيوتر بتواند از ديسكهاي نرم استفاده كند بايد مجهز به دستگاههاي ديسك گردان (Disk Drive) باشد.

36


حافظه هاي ج كامپيوترانبي

CD-ROM :

يک CD قادر به ذخيره سازي اطلاعات است. اطلاعات روي اين حافظه به صورت ايجاد حفره‌هاي بسيار ريز ذخيره مي‌شود.

ظرفيت CDبر حسب بايت معادل 700 مگابايت است .

37


حافظه هاي ج كامپيوترانبي

قطر اين ديسک ها دوازده سانتيمتر است . CD از جنس پلاستيک بوده و داراي ضخامتي معادل چهار صدم يک اينچ است.


پردازنده‌ي كامپيوترمركزيياCPU

39


پردازنده‌ي مركزي يا كامپيوترCPU

پردازنده‌ي مركزي يا CPU :

عمليات محاسباتي ومنطقي و کنتر ساير قسمتها در پردازنده انجام مي شود .

40


پردازنده‌ي مركزي يا كامپيوترCPU

که هر پردازنده شامل سه قسمت مي باشد :

1- واحد منطق و محاسبه(ALU)

Arithmetic and Logic Unit

2- واحد کنترل (CU)

Control Unite

3- ثبات (Register)


پردازنده‌ي مركزي يا كامپيوترCPU

1. واحد منطق و محاسبه(ALU)

عمليات محاسباتي مانند جمع و تفريق و....و اعمال منطقي مانند and , or و....

42


پردازنده‌ي مركزي يا كامپيوترCPU

2. واحد کنترل (CU)

هماهنگي بين اجزا مختلف کامپيوتر را انجام مي دهد . و به هر واحد فرمان مي دهد چه کاري انجام دهد .


پردازنده‌ي مركزي يا كامپيوترCPU

3.ثبات (Register) :

ثباتها حافظه هاي سريع هستند که بيشتر مورد استفاده پردازنده قرار مي گيرند و برخي از اطلاعات را براي عمليات پرکاربرد تر نگهداري مي کنند.

44



دستگاههاي ورودي و خروجي كامپيوتر

دستگاههاي ورودي :

ماوس ، صفحه کليد ، اسکنر ، قلم نوري ، مودم و ميکروفن

دستگاهاي خروجي :

صفحه نمايش (از 25 سطر و 80 ستون تشكيل شده است)، چاپگر ، رسام ، مودم و بلندگو

46


نرم افزار كامپيوتر

47


نرم افزار كامپيوتر

نرم افزارها را به سه دسته کلي تقسيم مي کنند :

الف) برنامه هاي کاربردي: اين برنامه‌ها به منظورهاي خاص مثل حسابداري، رياضي و... نوشته مي‌شود.

48


نرم افزار كامپيوتر

ب) زبانهاي برنامه نويسي:

زبان ماشين كه فقط از صفر و يك تشكيل شده است.

زبان اسمبلي، زبانهاي سطح بالا كه تعداد اينگونه زبانها بسيار زياد است و هر زبان براي يك كاربرد خاص درنظر گرفته مي‌شود. كامپيوتر فقط مي‌تواند دستورات زبان ماشين را اجرا نمايد بنابراين بايد ابتدا برنامه نوشته شده، به زبان سطح بالا به يك برنامه معارل زبان ماشين ترجمه شود.

49


نرم افزار كامپيوتر

هر زبان برنامه‌سازي مترجم خاص خود را دارد.

كلاً دو نوع مترجم وجود دارد: كامپايلر و مفسر.

تفاوت كامپايلر و مفسر در اين است كه كامپايلر برنامه را از ابتدا تا آخر به زبان ماشين ترجمه مي‌كند سپس برنامه زبان ماشين توليد شده را اجرا مي‌نمايد اما مفسر ابتدا خط اول برنامه را ترجمه سپس اجرا مي‌نمايد بعد به سراغ خطاهاي بعد مي‌رود.

50


نرم افزار كامپيوتر

زبانهاي كامپايلري از لحاظ سرعت اجراي برنامه سريعتر هستند.

برخي زبانها هر دو نوع مترجم را دارند كه به آنها زبانهاي نيمه كامپايلري گفته مي‌شود.


نرم افزار كامپيوتر

ج ) سيستم عاملها:

برنامه‌هايي كه امكان استفاده راحت‌تر از سخت‌افزار كامپيوتر را ميسر مي‌سازند. واسط بين انسان و سخت افزار هستند و مديريت سخت افزار را برعهده مي‌گيرند. سيستم عاملها معمولاً اولين برنامه‌هايي هستند كه پس از روشن شدن كامپيوتر اجرا مي‌شوند.

نمونه‌هايي ز سيستم عاملها:

MS-DOS,WINDOWS,MACINTOSHOS,UNIX

52



دلايل ويرايش نرم افزارها كامپيوتر

الف) اصلاح خطاها:

ممكن است برخي از خطاهاي موجود در نرم‌افزار در مرحله‌ي تست مشخص نشود و پس از تحويل نرم‌افزار به مشتري ممكن است آشكار شود.

54


دلايل ويرايش نرم افزارها كامپيوتر

ب) تکامل و افزودن امکانات جديد:

مهمترين دليل تغيير يك نرم‌افزار اين است كه برنامه‌نويس مي‌خواهد به برنامه‌ي خود امكانات جديدتري بيفزايد.


دلايل ويرايش نرم افزارها كامپيوتر

ج ) تطابق با محيطهاي جديد:

هر نرم‌افزار در يك محيط مي‌تواند كار كند منظور از محيط، سخت‌افزار و سيستم عامل است. براي اجراي برنامه در محيطهاي جديد، برنامه‌نويس بايد برنامه خود را تغيير دهد.

56


Dos microsoft disk operating system

فصل دوم كامپيوترDOSMicroSoft Disk Operating System

57


دلايل استفاده از سيستم عامل كامپيوترDOS

  • کم حجم بودن

  • سادگي و قابل اجرا بودن روي کامپيوترهاي شخصي سازگار با IBM

58



نحوه هاي سرويس دادن سيستم عاملها كامپيوتر

سيستم عامل به صورت گرافيکي :

در اين نوع سيستم عاملها رويه هايي در اختيار کاربر قرار ميگيرد تا با استفاده از آن بتواند درخواستهاي مورد نيازش از كامپيوتر را سرويس دهد مانند سيستم عامل windows.

60


سرويس دهي با استفاده از خط فرمان : كامپيوتر

يعني سيستم عامل تعدادي فرمان در اختيار کاربر قرار مي دهد تا با اجراي هر فرمان سرويس مورد نظر گرفته شود مانند سيستم عامل Dos.



نحوه اجراي سيستم عامل كامپيوترDOS

*پس از روشن شدن کامپيوتر پيغام زير روي صفحه نمايش داده مي شود که در ضمن بيانگر آن است که سيستم عامل کنترل سخت افزار را بر عهده گرفته است :

Starting MS-DOS …

----

----

C:\>-

*به نوشته‌هاي سمت چپ مكان نما اعلان DOS(Prompt) ميگويند .

*

63


پس از اعلان كامپيوترDos در يکي از سطرهاي صفحه نمايش خط چشمک زني به نام مکان نما (Cursor) قرار ميگيرد به اين سطر خط فرمان DOS(command line) گفته ميشود .

براي اجراي دستورات Dos بايد آنها را در خط فرمان تايپ كرد و پس از تايپ، جهت اجراي آن كليد Enter را فشار داد.

64


دستور كامپيوترVER

65


دستور كامپيوترVER

دستورver شماره نسخه DOS که روي کامپيوتر شما نصب شده است را نشان مي دهد .

در خط فرمان DOS چنين تايپ ميکنيم :

C:\> VER

پس از اجرا پيغامي بدين ترتيب ظاهر ميشود :

MS-DOS version 6.22

نکته : DOS نسبت به حروف کوچک يا بزرگ حساس نيست يا به عبارتي Case insensitive ميباشد .

66


دستور كامپيوترCLS

67


دستور كامپيوترCLS

اين دستور جهت پاک کردن صفحه نمايش بکار ميرود .

68


دستور كامپيوترTIME

69


دستور كامپيوترTIME

  • اين دستور به دو منظور بکار ميرود :

  • اطلاع از ساعت سيستم

  • تنظيم ساعت سيستم

70


دستور كامپيوترTIME

نحوه اجراي اين دستور بدين شرح است :

C:\> TIME

خروجي آن به طور مثال بدين ترتيب است :

Current time is : 10:10:59.20a

Enter new time :


دستور كامپيوترTIME

اگر ساعت دقيق نبود ساعت جديد را وارد مي کنيم ، در غير اينصورت دکمه Enter را مي زنيم .

72


دستور كامپيوترTIME

  • نکات مهم :

  • حرف a نشانه قبل از ظهر و p نشانه بعدازظهر است.

  • اگر ساعت جديد را بدينترتيب8:22 وارد نمائيمپيش فرض را صفر بودن اجزاء آخر در نظر ميگيرد .

  • راه حل ديگربرايتنظيم ساعت كامپيوتراين است كهجلوي فرمان Time ساعت جديد را بنويسيم مثلاً time 2:10:25 p.


دستور كامپيوترTIME

  • بينtime و ساعت بايد فاصله باشد وگرنهپيغامذيل ظاهر ميگردد :

  • Bad command or file name

  • اينپيغامموقعي اتفاق مي‌افتدكه دستور درست تايپ نشده باشد.

74


دستور كامپيوترTIME

  • مي توان براي ساعات بعد ازظهر از 24 حساب کرد و ديگر نياز به نوشتن حرف p نمي باشد .

  • اگر ساعت اشتباهي به کامپيوتر داده شود پيغام Invalid time روي صفحه ظاهر مي شود .


دستور كامپيوترDate

76


دستور كامپيوترDate

  • اين دستور قادر به انجام دو كارمي‌باشد:

  • نشان دادن تاريخكامپيوتر

  • تغييرتاريخكامپيوتر

77


دستور كامپيوترDate

نحوه به كارگيري آن بدين صورت است:

C:\>date

يك نمونه از خروجي اين دستور اينگونه است:

Current date is Mon 01-18-1999

Enter new date (mm-dd-yy):


دستور كامپيوترDate

  • برايجداكردن ماه، روز و سال بايد از علامتهاي خط تيره (-)، نقطه (.) و يامميز (/) مي‌توان استفاده نمود. در صورت اشتباه وارد كردنپيغامInvalid dataنمايش داده مي شود.

  • نيازينيستكه روز هفته وارد شود چون كامپيوتر به صورت اتوماتيك روز را تشخيصمي‌دهد.

79


سيستمهاي فايل كامپيوترو زير فهرست

80


سيستمهاي فايل و زير فهرست كامپيوتر

  • سيستم عاملها شرايط را فراهم مي‌كنند تا اطلاعات بر رويH.Dذخيره گردد و در صورت نياز آن را بازيابينمايند.

  • اطلاعات بر رويH.D در قالب فايل (File) يا پرونده ذخيرهمي‌شوند.

81


سيستمهاي فايل و زير فهرست كامپيوتر

H.D مانند اطاق بايگاني و فايلها را به پرونده‌هاي موجود در آن تشبيه كرد.

مي توان H.D ها را طبقه‌بندي كرد و به هر طبقه‌ها يك زيرفهرست يا Subdirectory گفته مي شود كه هر يك زيرفهرست مي‌تواند شامل زيرفهرستهاي ديگر نيز باشد.


سيستمهاي فايل و زير فهرست كامپيوتر

  • درايوDriveياديسك گردان:

  • هر كامپيوتر شامل يكديسك گردان است كه به آن درايومي‌گويند.

83


سيستمهاي فايل و زير فهرست كامپيوتر

هر كامپيوتر مي‌تواند شامل چند ديسك باشد كه براي نامگذاري آنها از حروف بزرگ انگليسي استفاده مي شود از حروف A و B براي فلاپي ديسك و از حروف C تا Z براي H.D، CD.Rom و درايورهاي شبكه و ساير دستگاههايي كه به عنوان حافظه‌هاي جانبي هستند.


اسامي فايلها كامپيوتر

85


اسامي فايلها كامپيوتر

نام فايلها از دو قسمت تشكيل شده است:

پايه و پسوند (دنباله) پايه و دنباله فايل يا علامت نقطه (.) از هم جدا مي‌شوند.

86


اسامي فايلها كامپيوتر

اسامي فايلها داراي اين خصايص مي‌باشند كه تعداد حروف انتخاب شد.

براي قسمت پايه بين 1 تا 8 حرف مي‌باشد و تعداد حروف دنباله براي بين 0 تا 3 حرف مي‌باشد.

نكته :

يك فايل مي تواند قسمت دنباله نداشته باشد ولي قسمت پايه حتما بايد باشد.


نام انتخاب شده بايد شامل قسمتهاي زير نباشد:

الف- . (نقطه)

ب- ،، (Double coat)

ج- / (Slash)

د- \(back slash)

ه- [ ] (كروشه باز)

و- : (colon)

ز- | (Bar)

ح- < > (كوچكتر و بزرگتر)

ط- + (به علاوه)

ي- ؛ (semi colon)

ك- ، (كاما)

(فاصله)

اسامي فايلها

88


اسامي فايلها زير نباشد:

اسم انتخاب شده نبايد جزو اسامي زير باشد منظور نام كامل فايل است پايه و دنباله روي هم زيرا كه اين اسامي براي كاربردهاي بخصوص توسط سيستم عامل DOS رزرو شده مي‌باشد.

Com1, Com2, Com3, Com4, NUL, CON, PRN, Clock $, AUX, LPT 1, LPT2, LPT3

89


اسامي فايلها زير نباشد:

نكته مهم اين كه اسامي فايلها بايد از حروفي باشد كه آنها در جدول اسكي بيشتر از 128 است. a، ،


آدرس‌دهي زير نباشد:فايلها

91


آدرس‌دهي فايلها زير نباشد:

همانطور كه مي دانيد در هر زيرفهرست مي‌تواند زيرفهرست Subdirectory ديگري قرار گيرند فقط يك فهرست directory است كه درون هيچ زيرفهرستي نيست كه به ان فهرست ريشه Root Directory مي‌گويند.

92


آدرس‌دهي فايلها زير نباشد:

آدرس كامل يك فايل بدين ترتيب است:

نام درايو، نام زيرفهرست (‌هايي) كه فايل در دل آن قرار گرفته و سپس نام خود فايل.

به طور كلي:

نام فايل\ نام زيرفهرست\n...\نام زيرفهرست.2\نام زيرفهرست.1\نام زيرفهرست ريشه\: نام درايو


آدرس‌دهي فايلها زير نباشد:

نام درايو و زيرفهرست اگر نوشته نشود درايو و زيرفهرست جاري به عنوان پيش فرض در نظر گرفته مي‌شود اما در مورد نام اينگونه نيست.

94


دستور زير نباشد:DIR

95


دستور زير نباشد:DIR

  • اين دستور ليستفايلها در زيرفهرستها و مشخصات هر يك از آنها را در يكزيرفهرستپيش‌فرض از درايو قرار دارند رويمانيتورنمايشمي‌دهند.

  • يكخروجي نمونه بدينترتيب است.

  • Volume in drive c is center

  • Volume serial number is 157A-6C23

  • Directory of c:\

  • Command com 46,246 11-21-98 4:06a

  • Dos <DIR> 11-22-99 7:30p

  • 1 file (s) 46,246 bytes

  • 36,836,999 bytes free

96


دستور زير نباشد:DIR

در سطر اول نام Lable و شماره سريال مربوطه به آن درايو.

در سطر دوم نام زير فهرست و درايوي كه ليست فايلهايش نمايش داده شده

در سطر ماقبل آخر تعداد فايلها در زيرفهرستها و مجموع فضاي اشغال شده توسط فايلها و در سطر آخر فضاي خالي باقيمانده روي ديسك نوشته مي‌شود.

97


دستور زير نباشد:DIR

ستون اول نام (قسمت پايه) فايل يا زيرفهرست مي‌باشد.

در ستون دوم پسوند فايل يا زيرفهرست

در ستون سوم براي زيرفهرستها <DIR> در جلوي نام زيرفهرست مي‌باشد و براي فايلها خالي است.


دستور زير نباشد:DIR

در ستون چهارم براي زيرفهرستها خالي است و براي فايلها حجم كه H.D اشغال كرده‌اند بر حسب بايت نوشته مي‌شود.

ستون پنجم و ششم به ترتيب تاريخ و ساعت ايجاد يا آخرين تغييرات فايل يا زيرفهرست را نشان مي‌دهد.

99


دستور زير نباشد:DIR

سوئيچ w/ : فقط نام فايلها در زيرفهرستها را نشان مي‌دهد. براي مشخص نمودن زيرفهرستها از علامت كروشه استفاده مي‌شود.

سوئيچ P / : با استفاده از اين سوئيچ در صورتي كه تعداد سطور بيش از 25 سطر باشد اطلاعات صفحه به صفحه ظاهر مي‌گردد. و براي ديدن بقيه سطور بايد كليدي از صفحه كليد را بزنيد.

100


دستور زير نباشد:DIR

چنانچه دستور DIR را با پارامتر فرمان به كار ببريم بطوريكه اين پارامتر نام يك فايل باشد، خروجي فرمان فقط مشخصات همان فايل خواهد بود.


Copycon

دستور زير نباشد:COPYCON

102


Copycon1
دستور زير نباشد:COPYCON

از اين دستور جهت ايجاد يك فايل متني استفاده مي‌گردد.

فرمت اين دستور چنين است و پس از اتمام تايپ متن براي ذخيره‌سازي از كليدهاي ctrl +Z استفاده مي‌شود.

103


دستور زير نباشد:Type

104


دستور زير نباشد:Type

اين دستور جهت نمايش محتويات يك فايل متني روي صفحه نمايش استفاده مي‌شود.

105



درايو زيرفهرست پيش فرض زير نباشد:

  • نام درايو در زيرفهرستپيش فرض در اعلان DOSنمايش داده مي‌شود. مثل:

  • C:\>

  • كهدرايوپيش فرض C و زيرفهرستپيش فرض، فهرست ريشه همان درايو است.

107


درايو زيرفهرست پيش فرض زير نباشد:

اگر اعلان DOS به صورت

D:\COMPILER\TP باشد، در اين صورت درايو پيش فرض D و زير فهرست پيش فرض، زيرفهرست TP است كه درون زيرفهرست COMPILER قرار دارد كه آن هم درون فهرست ريشه قرار گرفته است.


درايو زيرفهرست پيش فرض زير نباشد:

توجه: چنانچه نام درايو و زيرفهرست پيش فرض در اعلان DOS نمايش داده نمي‌شود از دستور ذيل استفاده نمائيد.

Prompt $p$g

اگر مي‌خواهيد با فايلي كه در زيرفهرست پيش فرض از درايو پيش فرض قرار دارد كار كنيد، نيازي به ذكر درايو و زيرفهرست حاوي آن فايل نيست.

109


درايو زيرفهرست پيش فرض زير نباشد:

مثلاً فرض كنيد فايل A.TXT در زيرفهرست TMP از فهرست ريشه درايو C قرار دارد.

اگر اعلان DOS به صورت C: \TMP> باشد و شما بخواهيد محتواي فايل مورد نظر را روي صفحه نمايش مشاهده كنيد مي‌توانيد از دستور

TYPE A.TXT

استفاده نماييد.

110


درايو زيرفهرست پيش فرض زير نباشد:

اگر دستور را به صورت TYPE A.TXT بكار ببريد پيغام

File not fond

روي صفحه ظاهر مي‌شود.

علت آن است كه سيستم عامل DOS دنباله فايل A.TXT در درايو و زيرفهرست پيش فرض (فهرست ريشه درايو C)‌ مي‌گردد در صورتيكه فايل مزبور درون زيرفهرست TMP قرار دارد. چون آدرس كامل فايل ذكر نشده، از درايو و زيرفهرست پيش فرض استفاده مي‌شود.


تغيير درايو پيش فرض زير نباشد:

112


تغيير درايو پيش فرض زير نباشد:

بايد نام درايو و سپس علامت ":" و در نهايت دكمه Enter زده شود تا درايو تغيير نمايد. مثلاً فرض كنيد مي‌خواهيد درايو پيش فرض از C به D تغيير يابد:

C:\>D:

D:\>

113


تغيير درايو پيش فرض زير نباشد:

اگر بخواهيم درايو پيش فرض درايو A يا B باشد و درون اين درايو ديسك فلاپي وجود نداشته باشد خطاي زير روي صفحه ظاهر مي‌شود:

Not ready reading drive A

Abort, Retry, Fail?

چنانچه ديسك فلاپي آماده شد بايد آنرا درون درايو قرار داده، حرف R (مخفف Retry) را فشرد وگرنه بايد حرف F (مخفف Fail) را فشار داد، كه پيغام زير روي صفحه ظاهر مي‌شود.

Current drive is no longer valid>

بايد جلوي اين پيغام نام درايو مناسب را نوشت.

مثلاً C:

114


دستور زير نباشد:CD

115


دستور زير نباشد:CD

اين دستور معادل دستور CHDIR (Chang Director) مي‌باشد.

با استفاده از اين دستور مي‌توان از مسير پيش فرض DOS كسب اطلاع كرد.

به اين صورت كه از فرمان CD را اجرا كنيم. مسير پيش فرض روي صفحه نمايان مي‌شود.

مثلاً

D:\TMP

116


دستور زير نباشد:CD

از اين دستور همچنين براي تغيير زيرفهرست استفاده مي‌شود.

بعنوان پارامتر اين دستور بايد نام زيرفهرستي كه قرار است به عنوان زيرفهرست پيش فرض قرار گيرد ذكر شود.

117


دستور زير نباشد:CD

مثال

فرض كنيد زيرفهرست پيش فرض، فهرست ريشه درايو C باشد و بخواهيم به زيرفهرست TMP از همان درايو تغيير يابد، در اين صورت بايد دستور CD TMP اجرا شود.

در زير نحوه تغيير اعلان DOS با استفاده از اين دستور نمايش داده شده است:

C: \CD TMP

C:\ TMP>


دستور زير نباشد:CD

فرض كنيد درون زيرفهرست TMP يك زيرفهرست با نام EXAMPLE.PAS قرار دارد كه مي‌خواهيم به عنوان زيرفهرست پيش فرض درنظر گرفته شود در اين صورت بايد دستور CD EXAMPLE.PAS اجرا شود:

C:\TMP>CD EXAMPLE.PAS

C:\TMP\EXAMPLE.PAS>

119


دستور زير نباشد:CD

اگر مي خواهيم به زير فهرست temp از درايو c برويم بدين ترتيب عمل مي نمائيم .

D:\>c:

C:\> cd temp

C:\temp>

**C:\ cd temp\p1.pas

**c:\temp>pas>cd..

** c:\temp>pas>cd\

120


دستور زير نباشد:MD

121


دستور زير نباشد:MD

معادل دستور MKDIR (مخفف عبارت Make Directory) مي‌باشد كه براي ساختن دايركتوري (زيرفهرست) استفاده مي‌گردد.

C:\> md pas

چنانچه نام زيرفهرستي كه قرار است ايجاد شود طولاني باشد (قسمت پايه به طور مثال از 8 حرف بيشتر باشد) ماكزيمم تعداد حروف ممكن براي اسم زيرفهرست (در قسمت پايه 8 حرف و در قسمت پسوند 3 حرف) در نظر گرفته مي‌شود.

122


دستور زير نباشد:MD

مثال

اگر دستور MD 123456789 اجرا شود عملاً زيرفهرستي با نام 12345678 ايجاد خواهد شد يعني حروف اضافه حذف مي‌شود.


دستور زير نباشد:TREE

124


دستور زير نباشد:TREE

اين دستور ساختار سلسله مراتبي زير فهرستهاي موجود در مسير پيش فرض را به صورت درختي نمايش مي‌دهد.

با استفاده از سوئيچ |MORE اطلاعات را صفحه به صفحه مي‌بنديم

با استفاده از سوئيچ f/ ليست فايلها را نيز مشاهده مي‌نمائيم.

125


دستور زير نباشد:TREE

نكته: چنانچه در يك درايو بخواهيم دنبال يك فايل خاص بگرديم مي‌توانيم نام آن فايل را به عنوان پارامتر فرمان دستور DIR بنويسيم و از سوئيچ S/ به همراه اين دستور استفاده نمائيم.

C:\> DIR A.EXE /S

در اينصورت نام زيرفهرستهايي كه در آن درايو حاوي آن فايل مي‌باشند را نشان مي‌دهد

126


دستور DEL زير نباشد:

127


دستور زير نباشد:DEL

اين دستور جهت حذف يك فايل بكار مي‌رود.

اگر آن فايل در مسير پيش فرض نباشد ذكر مسير قبل از نام فايل الزامي مي‌باشد.

اگر در دستور DEL از سوئيچ /P استفاده گردد قبل از حذف فايل يك تاييديه از شما براي حذف فايل مي‌گيرد.

128


Undelete

دستور UNDELETE زير نباشد:

129


Undelete1
دستور زير نباشد:UNDELETE

اگر فايلي اشتباهاً حذف شده باشد با استفاده از اين دستور مي‌توان آنرا مجدد بازگرداند.

** نكته مهم هميشه فايلهاي حذف شده قابل برگرداندن نيست. نام فايلي كه به اشتباه حذف شده بايد به عنوان پارامتر اين فرمان ذكر شود.

130


Undelete2
دستور UNDELETE زير نباشد:

فرمت اين دستور چنين است:

C:\>Undelete a.txt

چنانچه سيستم عامل DOS بتواند فايل را برگرداند از شما براي برگرداندن آن ابتدا تاييديه (y/N) مي‌گيرد در صورت وارد كردن y ، حرف اول آن فايل را سوال مي‌نمايد.

131


دستور RD زير نباشد:

132


دستور زير نباشد:RD

اين دستور معادل RMDIR (Remove Directory) مي‌باشد و جهت حذف يك زيرفهرست بكار مي‌رود. به عنوان پارامتر اين دستور بايد نام زيرفهرستي كه بايد حذف شود در جلوي اين دستور بنويسيم.

133


دستور RD زير نباشد:

دو شرط زير براي حذف يك زيرفهرست:

  • زيرفهرست مورد نظر بايد خالي باشد

    2. زيرفهرست مورد نظر نبايد زيرفهرست پيش‌ فرض باشد.

134


علائم جانشین زير نباشد:

135


علائم جانشين زير نباشد:

براي انتخاب دسته‌اي از فايلها جهت انجام يك عمل خاص، مي‌توان از دو علامت جانشين ؟ و * استفاده مي‌گردد كه ؟ معادل 0 يا 1 كاراكتر و * معادل 0 تا 8 كاراكتر مي‌باشد.

مثال:

دستور *.* DEL تمامي فايلها با هر پسوندي را در مسير پيش فرض حذف مي‌نمايد.

136


علائم جانشين زير نباشد:

دستور

DEL *

تمام فايلهاي بدون پسوند را حذف مي‌نمايد و چون فقط از يك علامت * استفاده شده، اين علامت جانشين قسمت پايه فايل مي‌شود.

137


علائم جانشين زير نباشد:

دستور

A*.*DEL

تمام فايلهايي كه با حروف A شروع مي‌شوند را حذف مي‌نمايد.


علائم جانشين زير نباشد:

دستور

DEL.*PAS

كليه فايلهاي با پسوند PAS را حذف مي‌نمايد.

139


علائم جانشين زير نباشد:

دستور

DEL TA*.B*

تمام فايلهايي كه با دو حرف TA شروع مي‌شود و اولين حرف دنباله آنها B مي‌باشد را حذف مي‌نمايد.


علائم جانشين زير نباشد:

دستور

DEL *A.*

كليه فايلهاي موجود در مسير پيش فرض را حذف مي‌نمايد.

نكته مهم :

1. چنانچه بعد از علامت حرف يا حروفي قرار گيرد ناديده گرفته مي‌شود.

2.قبل از حذف كل فايلها در سيستم عامل DOS از ما تاييديه مي‌گيرد.

141


علائم جانشين زير نباشد:

دستور

*.DEL ?

كليه فايلهايي كه نام آنها يك حرفي است را حذف مي‌نمايد.

علامت ؟ مي‌تواند جايگزين صفر يا يك حرف شود اما چون قسمت پايه يك فايل نمي‌تواند صفر حرفي باشد در اين مثال علامت ؟ جايگزين يك حرف مي‌شود.

142


علائم جانشين زير نباشد:

دستور

??.? DEL

كليه فايلهايي كه در قسمت پايه حداكثر 2 حرف و حداقل يك حرف و در قسمت دنباله از حداكثر يك حرف و حداقل صفر حرف تشكيل شده باشند حذف مي‌نمايد.

143


علائم جانشين زير نباشد:

DEL A?.*

اين دستور كليه فايلهايي كه در قسمت پايه حداكثر 2 حرفي و حرف اول آنها A است را حذف مي‌كند.


علائم جانشين زير نباشد:

DEL ?B.*

اين دستور كليه فايلهايي كه در قسمت پايه دقيقاً دو حرفي هستند و حرف دوم آنها B است را حذف مي‌نمايد.

نكته مهم :

چنانچه بعد از علامت ؟ يك حرف قرار گيرد آن علامت ؟ نمي‌تواند با صفر حرف جايگزين شود. بلكه دقيقاً با يك حرف جايگزين مي‌شود.

145


علائم جانشين زير نباشد:

؟؟؟.؟؟؟؟؟؟؟؟ DEL

اين دستور كاملاً شبيه دستور

DEL*.*

است.

146


علائم جانشين زير نباشد:

استفاده از اين علائم مختص به دستور DEL نمي‌شود، بلكه مي‌توان در دستورهاي مختلف از اين علائم استفاده كرد.


علائم جانشين زير نباشد:

استفاده از اين علائم در برخي فرمانها قابل قبول نيست مثل دستورهاي TYPE و RD.

مثلاً دستور

DIR A*.*

ليست فايلهايي كه با حرف A شروع شده‌اند را نمايش مي‌دهد.


دستور زير نباشد:Copy

149


دستور زير نباشد:Copy

از اين دستور جهت تكثير فايلها استفاده نمود.

فرمت كلي استفاده از دستور copy بدين صورت:

Copy فايل مبدافايل مقصد

مي‌باشد.

فايل مبدا فايلي است كه مي‌خواهيم از آن يك كپي تهيه نماييم و فايل مقصد فايلي است كه پس از اجراي دستور ايجاد مي‌شود.

فايل مقصد مي‌تواند در مسير ديگر غير از مسير فايل مبدا باشد.

150


دستور زير نباشد:Copy

نكته مهم :

اينكه اگر فايل مبدا و مقصد در يك مسير باشد، نمي‌تواند همنام باشد ولي چنانچه در مسير تفاوت قرار داشته باشد مي‌تواند همنام باشد.

اين مثال

Copy c:\tmp\a.txt d:\b.txt

151


فايل زير نباشد:A.TXT از مسير TMP درون درايو C به درایو فهرست ريشه درايو D كپي مي‌نمايد. نام فايل كپي شده B.TXT مي‌باشد. بايد توجه شود كه اين دو فايل در ساير مشخصات (اندازه، تاريخ، ساعت آخرين تغيير و محتوا و ….) كاملاً مشابه است

Copy C:\TMP\A.TXT D:\A.TXT

اين دستور همانند دستور فوق است منتهي با اين تفاوت كه فايلهاي مبدا و مقصد همنام مي‌باشند.

152


دستور زير نباشد:Copy

اما فايل مبدا در مسير C:\tmp و فايل مقصد در مسير D:\ قرار گرفته است.

چنانچه نام فايل مقصد ذكر نگردد همنام با فايل مبدا درنظر گرفته خواهد شد.

مثال :

Copy c:\tmp\a.txt d:\

153


دستور زير نباشد:Copy

**اگر فايل FORMAT.COM در زيرفهرست BACK UP قبلا وجود داشته باشد پيغام ذيل روي صفحه ظاهر مي‌گردد

overwrite D:\BACKUP\FORMAT.COM (Yes/No/All)?

كه اگر حرف N را وارد نمائيم به معني انصراف است اگر حرف A و y يك تفاوت دارد و آن اين است كه اگر حرف A را بزنيم براي بازنويسي فايلهاي ديگر از ما سوال نمي‌كند ولي حرف y زده شود براي تك تك فايلهاي تكراري از ما سوال مي‌كند.

154


دستور زير نباشد:Copy

**دستور

COPY *.txt *. bak

تمام فايلهاي با پسوند txt را به فايلهاي با پسوند BAK كپي مي‌نمايد. در واقع قسمت پايه فايلهاي مبدا و مقصد يكسان است.

دستور

COPY A.TXT+B.TXT

محتويات فايل B.TXT را به انتهاي A.TXT اضافه شود و اطلاعات در فايل C.TXT قرار مي‌گيرد. پس A.TXT و B.TXT هيچ تغييري نمي‌كند.

155


دستور زير نباشد:Copy

‌- اگر بخواهيم حاصل در A.TXT باشد بايد يكي از دو عبارت ذيل را وارد نمائيم:

Copy a.txt+b.txt a.txt

Copy a.txt+b.txt

پس اگر فايل مقصد ذكر نشود محتواي فايلها به هم اضافه مي شود و در فايل اول قرار مي‌گيرد.


دستور زير نباشد:Copy

** چنانچه از سوئيچ y به همراه دستور Copy استفاده شود، اگر فايل مقصد قبلاً وجود داشته باشد ديگر براي بازنويسي آن تاييد گرفته نمي‌شود و محتواي فايل مبدا در آن ذخيره شده، محتواي قبلي آن حذف مي‌شود.

157


دستور زير نباشد:REN

158


دستور REN زير نباشد:

دستور REN :

از اين دستور جهت تغيير نام استفاده مي‌گردد

مثلا فايل A .TXT را به TXT. B تغيير نام مي‌دهد

REN A.TXT B.TXT

159


دستور REN زير نباشد:

  • دستور

  • REN *.TXT *.TMP

  • تمام فايلهاي با پسوند TXT را به فايلهاي با پسوند TMPتغييرمي‌دهد.

  • نكته:اگر از دستور REN تنها فايل را تغيير نام دهد كهفايلجديد در همان مسيرقبليايجادمي‌شود.

  • به عبارت ديگر:

  • از اين دستور جهت تغييرمسيريكفايلنمي‌توان استفاده كرد.


دستور REN زير نباشد:

نکته :

مثلاً اين دستور غلط است :

REN C:\TMP\A.TXT D:\PRAC\B.TXT

و پيغام ذيل ظاهر مي‌گردد:

Invalid parameter

نکته : اگر مسير فايلهاي مبدا و مقصد يكي است ولي مسير فايل مقصد نبايد نوشته شود.اين دستور همين كار را انجام مي‌دهد.

REN C:\TMP\A TXT B.TXT

161


دستور زير نباشد:MOVE

162


دستور MOVE زير نباشد:

از اين دستور جهت انتقال يك فايل به مسير ديگر استفاده مي‌شود.

به عبارت ديگر:

دستور MOVE نسبت به دستور REN پيشرفته‌تر است. چون REN فقط قادر است فايل‌ را در همان مسير قبلي خود تغيير نام دهد، در حاليكه MOVE مي‌تواند فايل را به مسير ديگر (حتي با نام ديگر) منتقل نمايد.

163


دستور MOVE زير نباشد:

نحوه استفاده از اين دستور به صورت زير است:

فايل مقصدفايل مبداء MOVE

اين دستور مانند دستور Copy اطلاعات را به مقصد منتقل مي‌نمايد ولي اطلاعات از مسير مبدا پاك مي‌گردد.

دستور زير تمام فايلهاي موجود در مسير

C:\TMP را به D:\PRAC انتقال مي‌دهد.

MOVE C:\ TMP\* .* D:\ PRAC

164


دستور MOVE زير نباشد:

اگر با دستور MOVE از سوئيچ y استفاده نماييم هنگام بازنويسي از ما تاييد نمي‌گيرد .

از دستور MOVE مي‌توان جهت تغيير نام يك زيرفهرست استفاده كرد.

مثال :

زير فهرست TMP را به TMP2 تغيير نام دهيم.

MOVE TMP TMP2

165


دستور MOVE زير نباشد:

بدون استفاده از علائم جانشين مي‌توان بيش از يك فايل را با دستور MOVE منتقل كرد.

مثال:

دستور زير كه دو فايل GRAPH.PAS و FRAC را به مسير C:\TMP منتقل مي‌كند.

MOVE FRAC,GRAPH.PAS C\:TMP

166


Deltree

دستور زير نباشد:DELTREE

167


Deltree1
دستور زير نباشد:DELTREE

كه براي حذف يك زيرفهرست بايد با استفاده از دستور RD ابتدا بايد داخل زيرفهرست را حذف نماييم و سپس در مسير پيش فرض قرار بگيريم اما با دستور DELTREE قادر است يك زير فهرست با تمام محتوياتش را حذف نماييم.

DELTREE D:\TMP

قبل از اجراي دستور سيستم عامل DOS از ما تاييد مي‌گيرد.

اگر تمايل داريم هنگام حذف تاييد از ما نگيرد از سوئيچ y استفاده نمائيد.

168


Deltree2
دستور زير نباشد:DELTREE

اين دستور

DELTREE D:\ COMPILER

كليه فايلها و زيرفهرستهاي داخل COMPILER را حذف مي‌نمايد البته خود زيرفهرست COMPILER را حذف نمي‌كند.

در هنگام حذف هر يك از فايلها و زيرفهرستها از ما تاييد مي‌گيرد براي اينكه تاييد نخواهد بايد از سوئيچ y استفاده نمائيد.

169


X copy

دستور زير نباشد:X Copy

170


X copy1
دستور زير نباشد:X Copy

اين دستور فايلها و زيرفهرستها را با تمام محتوايش مي‌تواند كپي نمايد. نحوه استفاده از دستور بصورت زير است:

مقصد منبع X Copy

در قسمت منبع نام و موقعيت زيرفهرست و فايلها ذكر مي‌شود و در قسمت مقصد هم مسيري كه قرار است اطلاعات كپي شده در آن قرار بگيرد نوشته مي‌شود.

اگر مي‌خواهيم در هنگام بازنويسي تاييديه نگيرد بايد از سوئيچ y استفاده نمائيد.

171


X copy2
دستور زير نباشد:X Copy

X Copy C:\ PAS1 D:\PAS 2

كليه فايلهاي زير فهرست PAS 1 را به PAS 2 منتقل مي‌كند.

اگر از سوئيچ S استفاده شود كليه زيرفهرستهاي غيرخالي موجود در زيرفهرست منبع را به مقصد منتقل مي‌نمايد.

اگر از سوئيچ E استفاده شود كليه زيرفهرستها حتي اگر خالي باشند را از منبع به مقصد منتقل مي‌كند.

172


X copy3
دستور زير نباشد:X Copy

اگر از سوئيچ V استفاده شود، چك مي‌شود كه فايلهاي كپي شده در مسير مقصد همانند فايلهاي كپي شده در مسير منبع باشد.

از اين سوئيچ مي‌توان جهت كسب اطمينان ازصحت عمل كپي استفاده كرد.

X Copy C:\PAS 1 D:\PAS2 |E| V

XCOPY D:\PAS1 D:\BAS2/E/V

173


Disk copy

دستور زير نباشد:DISK COPY

174


Disk copy1
دستور زير نباشد:DISK COPY

تمام محتويات يك ديسك فلاپي را به ديسك فلاپي ديگر كپي مي‌كند و تمام محتويات قبليديسك مقصد پس از اجراي اين دستور از بين مي‌رود.

DISK COPY درايو1 درايو 2

175


اگر كامپيوتر شما يك فلاپي ديسك دارد مي‌توانيد هر دو درايو را همنام انتخاب نماييد

DISK COPY A: A:

بعد از اجراي فرمان ابتدا ديسك منبع را مي‌خواهد و بعد از خواندن اطلاعات آن ديسك مقصد را مي‌گذاريم تا اطلاعات به آن منتقل گردد.

176


در نهايت از شما سوال مي‌كند آيا ديسك ديگر هست يا خير ؟ اگر y را بزنيد ديسك بعدي را مي‌خواهد و اگر N را بزنيد به اعلان DOS بازمي‌گردد .


با استفاده از سوئيچ ديسك ديگر هست يا خير ؟ اگر V مي‌توانيم صحت اطلاعات كپي شده را چك نماييم.


كمك ديسك ديگر هست يا خير ؟ اگر گرفتن از DOS

179


كمك گرفتن از ديسك ديگر هست يا خير ؟ اگر DOS

در سيستم عامل DOS برنامه‌اي كمكي وجود دارد كه كار دستورات مختلف را نشان مي‌دهد.

180


روش 1: ديسك ديگر هست يا خير ؟ اگر

اگر راجع به يك فرمان خاص اطلاعاتي لازم داريد مي‌توانيد بدين ترتيب عمل نمائيد كه نام دستور و سپس سوئيچ “?” مانند :

Copy ? /

بدين ترتيب اطلاعاتي راجع به اين فرمان روي صفحه ظاهر مي‌شود كه شامل نحوه بكار بردن فرمان، پارامترهاي فرمان، سوئيچهاي فرمان است.


2. مي‌توانيد از دستور ديسك ديگر هست يا خير ؟ اگر HELP با پارامتر فرمان دستور مورد نظر استفاده كنيد.

مثال:

HELP DELTREE

اگر دستور HELP را بدون پارامتر فرمان بكار ببريد ليست تمام فرمانهاي DOS را به شما نمايش مي‌دهد و در كنار هر فرمان مثالهايي نيز مي‌باشد.

182


3. دستور ديسك ديگر هست يا خير ؟ اگر FAST HELP هم مانند دستور HELP استفاده مي‌شود و مي‌تواند اطلاعات مختصر و مفيدي راجع به فرمانها براي شما نمايش دهد. چنانچه اين دستور هم بدون پارامتر فرمان اجرا شود، ليست تمام فرمانهاي DOS نمايش داده مي‌شود تا يكي از آنها را انتخاب كنيد.


Chk dsk

دستور ديسك ديگر هست يا خير ؟ اگر CHK DSK

184


Chk dsk1
دستور ديسك ديگر هست يا خير ؟ اگر CHK DSK

از اين دستور جهت كسب اطلاع راجع به يك ديسك استفاده مي‌شود و همچنين اگر مشكلي در ديسك وجود داشته باشد، نمايش داده مي‌شود. اگر اين دستور را بدون پارامتر فرمان بكار ببريم وضعيت درايو فعال را گزارش مي‌كند.

185


Chk dsk2
دستور ديسك ديگر هست يا خير ؟ اگر CHK DSK

اطلاعاتي كه نمايش مي‌دهد به ترتيب از سطر بالا به پائين شامل: كل فضاي ديسك، كل فضاي اشغال شده در زيرفهرستها و تعداد آنها، كل فضاي اشغال شده در فايلها و تعداد آنها، ميزان اطلاعاتي كه در سكتورهاي خراب ديسك وجود دارند، ميزان فضايي كه در هر واحد تخصيص روي ديسك در نظر گرفته مي‌شود، كلاً روي ديسك چند واحد تخصيص فضا وجود دارد، چند واحد تخصيص آزاد روي ديسك، كل فضاي اصلي و فضاي آزاد آنرا نمايش مي‌دهد.


Chk dsk3
دستور ديسك ديگر هست يا خير ؟ اگر CHK DSK

اگر با سوئيچ f بكار رود برخي از خطاهاي موجود روي ديسك را هم تصحيح مي‌كند.

اگر همراه اين دستور از سوئيچ V استفاده شود ليست فايلهايي از ديسك كه در حال بررسي هستند نمايش داده مي‌شود.

187


Attrib

دستور ديسك ديگر هست يا خير ؟ اگر Attrib

188


Attrib1
دستور ديسك ديگر هست يا خير ؟ اگر Attrib

از اين دستور جهت مشاهده و تغيير صفحات فايلها و زيرفهرستها استفاده مي‌شود. هر فايل يا زيرفهرست مي‌تواند چهار خصوصيت داشته باشد:

صفت مخفي بودن

صفت فقط خواندني

صفت بايگاني

صفت سيستمي

189


Attrib2
دستور ديسك ديگر هست يا خير ؟ اگر Attrib

صفت مخفي بودن:

اگر فايلي يا زيرفهرستي داراي اين خصوصيت باشد وقتي از دستوراتDIR و TREE استفاده مي‌شود، نام زيرفهرست يا فايل جزء اسامي فايلها يا زيرفهرستها نمايش داده نمي‌شود.

براي اين صفت از حرف H (مخفف Hidden) استفاده مي‌شود.

190


Attrib3
دستور ديسك ديگر هست يا خير ؟ اگر Attrib

صفت فقط خواندني:

اين صفت فقط براي فايلها استفاده مي‌شود.

اگر فايلي اين صفت را دارا باشد، نمي‌توان در اطلاعات آن تغييراتي داده يا آنرا حذف كرد.

براي اين صفت از حرف R (مخفف Read Only) استفاده مي‌شود.

191


Attrib4
دستور ديسك ديگر هست يا خير ؟ اگر Attrib

صفت بايگاني:

معمولاً اين صفت نشان مي‌دهد كه فايل يا زيرفهرست جهت بايگاني در نظر گرفته شده است. وقتي فايلي از يك فايل ديگر كپي مي‌شود يا در ابتدا فايلي ايجاد مي‌شود، صفت بايگاني را خواهد داشت.

اين صفت را با حرف A (مخفف Arechive) نمايش مي‌دهند.

192


Attrib5
دستور ديسك ديگر هست يا خير ؟ اگر Attrib

صفت سيستمي:

اگر فايلي اين صفت را دارا باشد، جزو فايلهاي مورد نياز سيستم عامل DOS است.

اين صفت با حرفS (مخفف System) نمايش داده مي‌شود.

193


Attrib6
دستور ديسك ديگر هست يا خير ؟ اگر Attrib

اگر دستور Attrib را بدون پارامتر بكار ببريم، صفات فايلهاي موجود در مسير پيش فرض را نمايش خواهد داد.

اگر اين دستور را با نام يك فايل بكار ببريم تنها خصوصيت همان فايل را نشان مي‌دهد.

194


Attrib7
دستور ديسك ديگر هست يا خير ؟ اگر Attrib

در فرمان Attrib نيز مي‌توانيم از علائم جانشين استفاده نمائيم.

اگر تمايل داريد صفات فايل يا فايلهايي كه در مسير پيش فرض و تمام زيرفهرستهاي آن وجود دارد را مشاهده كنيم بايد از سوئيچ S همراه دستور استفاده نمائيم.

195


Attrib8
دستور ديسك ديگر هست يا خير ؟ اگر Attrib

مثلاً دستور زير صفات فايلهايي كه با نام A.txt را در مسير پيش فرض و تمام زيرفهرستهاي آن را نمايش مي‌دهد.

Attribe A.txt /S

براي تغيير صفات يك فايل يا زيرفهرست مي‌توان از دستور Attribe ، علائم + و – و حرف مشخصه صفت استفاده كرد.

196


Attrib9
دستور ديسك ديگر هست يا خير ؟ اگر Attrib

از علامت + جهت افزودن يك صفت به صفات فايل و از علامت – جهت حذف يك صفت از صفات فايل استفاده مي‌شود. مانند دستور زير فايل P1PAS را مخفي مي‌كند.

Attribe + P1.PAS

كه باعث مي‌شود صفت مخفي شدن به مجموعه بقيه صفات اضافه گردد.

197


Attrib10
دستور ديسك ديگر هست يا خير ؟ اگر Attrib

مي‌توان در يك دستور بيش از يك صفت فايل را تغيير داد .

مثال:

دستور زير كه P2.PAS را مخفي مي‌كند ضمن اينكه آنرا از حالت بايگاني خارج مي‌نمايد:

Attrib +H –A P2.PAS

198


Attrib11
دستور ديسك ديگر هست يا خير ؟ اگر Attrib

نكته مهم:

اينكه اگر نامي مخفي باشد نمي‌توان به آن صفات ديگري اضافه نمائيم بايد ابتدا آن را از حالت مخفي خارج نمائيم سپس خصوصيات ديگر را اضافه كنيم.

ضمناً فايل مخفي قابل كپي يا حذف نيست.

199


Format

دستور ديسك ديگر هست يا خير ؟ اگر FORMAT

200


Format1
دستور ديسك ديگر هست يا خير ؟ اگر FORMAT

هر ديسكي بايد فرمت نمود تا DOS بتواند اطلاعات را روي آن بنويسد يا اطلاعات موجود روي آنرا بخواند و آماده استفاده گردد كه بدين صورت عمل مي‌نمائيم :

نام درايو FORMAT

كه پس از عمليات FORMAT يك برچسب حداكثر 11 كاراكتري را مي‌خواهد و پس از اتمام عمليات خصوصيات درايو را مشخص مي‌نمايد.

201


Format2
دستور ديسك ديگر هست يا خير ؟ اگر FORMAT

نكته 1 : شماره سريال يك ديسك موقع ساختن ديسك توسط كارخانه سازنده تعيين مي‌شود.

نكته 2 : براي فرمت كردن يك فلاپي ديسك بايد دكمه محافظت در مقابل نوشتن آن بسته شود وگرنه نمي‌توان آن را فرمت كرد. حتي در اطلاعات آن نيز نمي‌توان تغيير داد مثلاً فايلي روي آن كپي كرد يا از فايل‌هاي آن حذف كرد.

202


Format3
دستور ديسك ديگر هست يا خير ؟ اگر FORMAT

نكته 3 : مي‌توان ديسكي كه قبلاً فرمت شده را مجدداً فرمت نمود ولي پس از فرمت اطلاعات قبلي پاك مي‌شود.

اگر ديسكي قبلاً فرمت شده و نمي‌خواهيم به صورت فيزيكي مجدداً سلولها آن براي ذخيره سازي اطلاعات آماده شود، مي‌توان از دستور فرمت سريع استفاده نمود كه بايد از سوئيچ Q استفاده گردد.

به صورت :

Format C: /Q

203


Format4
دستور ديسك ديگر هست يا خير ؟ اگر FORMAT

اگر اشتباهاً درايوي را Format كرديد مي‌توانيد با دستور unformat اطلاعات آن را برگردانيد ولي اگر مطمئن هستيد كه به اطلاعات قبلي ديسك نيازي نداريد و مي‌خواهيد پس از format به هيچ عنوان unformat نگردد از سوئيچ u استفاده نمائيد.

مثال:

unformat c: /u

البته بعد از اجراي اين دستور ديگر نمي‌توان اطلاعات اوليه ديسك را برگرداند.

204


Format5
دستور ديسك ديگر هست يا خير ؟ اگر FORMAT

اگر تمايل داريد برچسب در ابتداي كار وارد شود مي‌توانيد از سوئيچ V استفاده نمائيد البته بايد بعد از سوئيچ V باید علامت: قرار گيرد سپس نام برچسب نوشته شود. كه نمونه آن بدين صورت است:

format c:/V :"Mydisk"

كه لازم است حتماً برچسب داخل گيومه باشد.

زماني كه سوئيچ V استفاده شود در انتهاي عمل فرمت ديگر راجع به برچسب ديسك سوال نخواهد شد.

205


Format6
دستور ديسك ديگر هست يا خير ؟ اگر FORMAT

وقتي دستور فرمت اجرا مي‌شود، DOS نشان مي‌دهد كه ديسك را با توجه به چه ظرفيتي فرمت مي‌كند.

مثلاً ممكن است پس از اجراي دستور، عبارت

1.44 M Formatting

نوشته شود.

در حقيقت براي هر ديسك فلاپي قبلاً در دستور Format يك ظرفيت از پيش تعيين شده وجود دارد.

206


Format7
دستور ديسك ديگر هست يا خير ؟ اگر FORMAT

چنانچه ظرفيت ديسك شما با این ظرفيت پيش فرض فرق دارد، بايد همراه دستور format از سوئيچ F استفاده كنيد و پس از نوشتن علامت : ظرفيت ديسك خود را نمائيد.


Format8
دستور ديسك ديگر هست يا خير ؟ اگر FORMAT

نکته :

اگر از اين سوئيچ استفاده نكنيد ظاهراً ظرفيت ديسك شما بيشتر خواهد شد (چون ظرفيت پيش فرض 1.44 مگابايت است) ولي امنيت ذخيره‌سازي اطلاعات پايين خواهد آمد.

مثال :اگر ظرفيت ديسك شما 720 كيلو بايت است. مي‌توانيد آن را به صورت زير فرمت نمائيد:

FORMAT A:/F:720 K

208


دستور ديسك ديگر هست يا خير ؟ اگر VOL

209


دستور ديسك ديگر هست يا خير ؟ اگر VOL

از اين دستور براي مشاهده برچسب و شماره سريال يك ديسك استفاده مي‌شود.

مثال:

VOL C:

210


Label

دستور ديسك ديگر هست يا خير ؟ اگر LABEL

211


Label1
دستور ديسك ديگر هست يا خير ؟ اگر LABEL

براي تغيير دادن برچسب داخلي ديسك مي‌توان از دستور LABEL استفاده نمود.

برچسب جديد را مي‌توانيد در فرمان جاي دهيد يا بگذاريد LABEL آن را از شما بپرسد.

مثال :

براي تغيير برچسب ديسك موجود در درايو A به PASCAL مي‌توانيد اين فرمان را وارد كنيد:

LABEAL A: PASCAL

لازم به ذكر است كه در اين دستور براي برچسب از گيومه استفاده نمي‌شود.

212


Unformat

دستور ديسك ديگر هست يا خير ؟ اگر Unformat

213


Unformat1
دستور ديسك ديگر هست يا خير ؟ اگر Unformat

اين دستور قادر است اطلاعات قبلي ديسكي كه مجدداً فرمت شده است را برگرداند.

نكته:

اين دستور فقط وقتي موفق به بازگرداندن اطلاعات مي‌شود كه بلافاصله پس از دستور FORMAT اجرا شده باشد وگرنه چنانچه در اين فاصله تغييري در اطلاعات ديسك داده شود، ديگر اطلاعات قبلي قابل بازيابي نيست.

اين دستور از نسخه 5 DOS به بعد به دستورات اضافه گرديد

214


Unformat2
دستور ديسك ديگر هست يا خير ؟ اگر Unformat

اگر ديسك شما به تازگي Format نشده از اين دستور استفاده نكنيد چون ممكن است اطلاعات مورد بر روي ديسك را خراب كند.

نحوه استفاده دستور بدين ترتيب است:

نام درايو Unformat

اگر همراه اين دستور از سوئيچ L استفاده شود، اسامي فايلها و زيرفهرستهاي در حال احيا روي صفحه نوشته مي‌شود.

سوئيچ TEST نشان مي‌دهد چگونه ديسك احيا مي‌شود.

215


دستور ديسك ديگر هست يا خير ؟ اگر EDIT

216


دستور ديسك ديگر هست يا خير ؟ اگر EDIT

دستور EDIT يك محيط مناسب جهت ايجاد، مشاهده و تغيير فايل‌هاي متني مي‌باشد.

217


دستور ديسك ديگر هست يا خير ؟ اگر EDIT

به دو صورت مي‌توان از اين دستور استفاده كرد:

روش اول :

بايد نام فايل را به عنوان پارامتر دستور بكار ببريم كه در اين صورت چنانچه قبلاً فايل وجود داشته باشدمحتوايش روي صفحه ظاهر مي‌شود وگرنه يك پنجره خالي ايجاد مي‌شود.

218


دستور ديسك ديگر هست يا خير ؟ اگر EDIT

روش دوم :

استفاده از دستور بدون پارامتر فرمان است كه در اين صورت يك كادر ارتباطي به شما مي گويد كه براي كسب راهنمايي كليد Enter و براي رفتن به صفحه ويرايش كليد Esc را فشار دهيد كه با نمايش يك صفحه ويرايش خالي مي‌توانيد فايل جديدي را ايجاد كنيد.

219


دستور ديسك ديگر هست يا خير ؟ اگر EDIT

در روند ويرايش يك فايل مي‌توانيد متني را درج كرده، حذف نموده، روي متن ديگر تايپ كرده، كپي نموده و در طول فايل جا به جا كنيد.

اين قبيل عمليات را به وسيله ماوس يا صفحه كليد انجام داد.

در صفحه كليد مي‌توانيد عمليات مندرج در جدول زير را با كليدهاي مربوطه انجام دهيد:

220


دستور ديسك ديگر هست يا خير ؟ اگر EDIT

221


دستور ديسك ديگر هست يا خير ؟ اگر EDIT

حالت پيش برگزيده براي تايپ متن حالت درج است.

يعني اگر مكان‌نما روي نوشته‌هاي فايل باشد و شما شروع به تايپ كنيد، حروف جديد روي حروف قبلي نوشته نمي‌شوند بلكه بين نوشته‌ قبلي درج مي‌شوند و حروف بعد از مكان نما به سمت راست شيفت داده مي‌شوند

براي تغيير از حالت درج به بازنويسي و برعكس از كليد INSERT استفاده مي‌شود.

222


دستور ديسك ديگر هست يا خير ؟ اگر EDIT

اگر پس از انتخاب متن كليد Delete را فشار دهيد كل بلوك حذف مي‌شود.

اگر بلوكي قبلاً انتخاب نشده باشد كليد Delete حرف بعدي و كليد Backspace حرف قبلي را پاك مي‌كند.

223


دستور ديسك ديگر هست يا خير ؟ اگر EDIT

چنانچه قرار است قسمتي از متن بيش از يكبار در قسمتهاي مختلف نوشته شود بايد آن متن را به صورت بلوك مشخص كرد و دكمه‌هاي Ctrl + Insert را فشار دهيد.

سپس مكان نما را به محلي كه مي‌خواهيم مجدداً متن را تايپ كنيم ببريم و بعد دكمه‌هاي shift+insert را فشار دهيم.

خواهيد ديد كه متن انتخاب شده در جاي جديدي كپي مي‌شود.

224


دستور ديسك ديگر هست يا خير ؟ اگر EDIT

اگر بخواهيم قسمتي از متن را به جاي ديگر منتقل كنيم بايد آن متن را انتخاب نماييم.

سپس دكمه‌هاي Shift+Delet را فشار دهيم

بعد مكان نما را به محل جديد منتقل كرده كليدهاي Shift+Insert را فشار دهيم.

225


دستور ديسك ديگر هست يا خير ؟ اگر EDIT

تمام اين عمليات را مي‌توان از طريق منوهاي ويرايش گر هم انجام داد.

در بالاترين سطر صفحه كلمه EDIT نوشته شده است. براي انتخاب آن مي توان كليد F10 را فشرد سپس با كليدهاي جهت‌دار كلمه EDIT را رنگي كرده دكمه ENTER را فشرد يا كليدهاي ALT+E را فشرد.

حال يك منو باز مي‌شود و مي‌توان تمام عملياتي كه قبلاً با كليدها توضيح داده شده از طريق انتخاب‌هاي منوي EDIT قابل انجام است.

226


دستور ديسك ديگر هست يا خير ؟ اگر EDIT

مثال :

‌براي حذف يك بلوك مي‌توان از گزينه Clear استفاده نمود و جلوي هر انتخاب كليد مربوطه نوشته مي‌شود مثلاً جلوي Clear نوشته مي‌شود Delete.

مفهوم اين عبارت آن است كه مي‌توان بدون فعال كردن منو، كار مورد نظر را با كليد مربوطه انجام داد. به اين كليدها، كليدهاي ميانبر (short key) گفته مي‌شود.

227


دستور ديسك ديگر هست يا خير ؟ اگر EDIT

گاهي اوقات متني كه مي‌خواهيد عبارت خاصي را پيدا كنيد در ويراستار DOS مي‌توان به طور اتوماتيك عمل يافتن يك عبارت را انجام داد.

براي اين منظور بايد از منوي search گزينه File را انتخاب كرد يا كليدهاي Ctrl+Q+F را فشرد.

228


دستور ديسك ديگر هست يا خير ؟ اگر EDIT

می توان علاوه بر پيدا كردن يك عبارت مي‌توان يك عبارت ديگري جايگزين نمود.

براي اين منظور مي‌توان گزينه change را از منوي search انتخاب كرد يا كليدهاي ctrl+Q+A را فشرد.

229


دستور ديسك ديگر هست يا خير ؟ اگر EDIT

چنانچه دستور EDIT را با پارامتر فرمان (نام يك فايل) اجرا كرده باشيد و اين فايل از قبل وجود داشته باشد، محتواي آن فايل در محيط ويراستار نمايش داده مي‌شود و شما مي‌توانيد آن را در صورت لزوم تغيير دهيد.

چنانچه اين فايل موجود نباشد، شما با يك پنجره خالي مواجه خواهيد شد كه پس از تايپ متن مورد نظر و ذخيره سازي، اطلاعات درون فايل مورد نظر قرار خواهد گرفت.

230


دستور ديسك ديگر هست يا خير ؟ اگر EDIT

اگر دستور EDIT بدون پارامتر فرمان اجرا شود، به صورت پيش فرض نام فايل Untitled در نظر گرفته مي‌شود. اگر دقت كنيد همواره نام فايل مورد ويرايش بالاي پنجره ويراستار نمايش داده مي‌شود.

براي ذخيره كردن تغييرات در فايل مي‌توان گزينه Save را از منوي File برگزيد.

231


دستور ديسك ديگر هست يا خير ؟ اگر EDIT

اگر فايل مورد ويرايش نامي نداشت (untitled) در صورت انتخاب گزينه save پنجره‌اي براي Filename است كه مي‌توان نام يك فايل را همراه مسير آن نوشت.

براي مسير ابتدا با كليد TAB جعبه Dirs/Drives را فعال كنيد سپس با كليدهاي جهت دار زير فهرست و درايو مورد نظر را انتخاب و كليد Enter را فشار دهيد.

براي خروج از ويراستار گزينه EXIT را از منوي File انتخاب كنيد.

232


دستور ديسك ديگر هست يا خير ؟ اگر EDIT

براي چاپ فايل يا قسمتي از فايل مي‌توان گزينه print از منوي File را انتخاب كرد و با انتخاب گزينه‌هاي مختلف از print مي‌توان كل فايل يا فقط يك متن را چاپ كرد.

233


دستور ديسك ديگر هست يا خير ؟ اگر EDIT

اگر فايلي كه قبلاً تايپ شده را ويرايش كنيد مي‌توانيد نام آنرا بعنوان پارامتر فرمان Edit تايپ كنيد يا از منوي FILE گزينه Open را انتخاب كنيد و براي آدرس فايل در جعبه Dirs/Drives انتخابي آدرس كامل را جلوي FILENAME بنويسيد.

234


دستور ديسك ديگر هست يا خير ؟ اگر EDIT

و براي تغيير پيش فرض‌ها مثلاً اگر در قسمت FILENAME عبارت *.* نوشته شود، ليست كليه فايل‌ها نمايش داده مي‌شود.

مي‌توان بدون اينكه نام فايل را تايپ كرده نام آن را از ليست فايل‌ها انتخاب كرد و كليد Enter را فشار داد.

235


دستور ديسك ديگر هست يا خير ؟ اگر EDIT

نكته:

گزينه Help در پنجره براي راهنمايي راجع به نوع كار و گزينه‌هاي پنجره است

يا

براي راهنمايي كلي در Edit مي‌توانيد از كليد F1 استفاده نمائيد.

236


انواع فايلها ديسك ديگر هست يا خير ؟ اگر

237


انواع فايلها ديسك ديگر هست يا خير ؟ اگر

  • :

  • براساس نوع اطلاعات كلاً فايلها به پنج دسته تقسيم مي‌شود و يكي از راههاي شناسايي فايلها بررسي دنباله فايلها مي‌باشد.

  • الف- فايلهاي متني

  • ب- فايلهاي اجرايي

  • ج- فايلهاي دو دويي

  • د- فايلهاي سيستمي

  • فايلهاي دسته‌اي (batch files )

238


انواع فايلها ديسك ديگر هست يا خير ؟ اگر

الف- فايلهاي متني:

اطلاعات موجود در اين فايلها از حروف الفبا و علائم تشكيل دهنده تنهاي معمولي تشكيل شده است.

فايلهاي متني داراي دنباله‌هاي

txt, Doc, PAS, BAC, C, CPP

و … مي باشد.

239


انواع فايلها ديسك ديگر هست يا خير ؟ اگر

ب- فايلهاي اجرايي:

برنامه‌هاي كاربردي براي استفاده كاربران در قالب فايلهاي اجرايي عرضه مي‌شود.

دنباله اين نوع فايلها بايد COM يا EXE باشد براي اجراي فايلهاي اجرايي تنها بايد نام فايلها را وارد نمائيم وكليد Enter را فشار داد.

لازم به ذكر است كه بايد يا مسير پيش‌فرض همان مسير فايل، جزء مسيرهاي پيش‌فرض باشد.

240


انواع فايلها ديسك ديگر هست يا خير ؟ اگر

ج- فايلهاي دودويي:

اين فايلها شامل اطلاعاتي براي برنامه‌هاي ديگر مي‌باشد، محتواي اينگونه فايلها قابل فهم نيست اگر نام آنها را وارد نمائيم و سپس Enter را بزنيم پيغام

Filename Bad Command for

ظاهر مي‌شودكه دنباله اين نوع فايلها بصورت OBJ ، DLL ، BIN ، CHR و… مي‌باشد.

241


انواع فايلها ديسك ديگر هست يا خير ؟ اگر

د- فايلهاي سيستمي :

اين فايلها مثل فايلهاي دودويي هستند بعلاوه اينكه صفت سيستمي را نيز دارد و مورد استفاده سيستم عامل DOS قرار مي‌گيرند معمولاً دنباله اين نوع فايلها SYS مي‌باشد .

مثال :

MSDOS,SYS,I0.SYS

242


انواع فايلها ديسك ديگر هست يا خير ؟ اگر

ه- فايلهاي دسته‌اي:

اين نوع فايلها هم ويژگي فايلهاي متني وهم فايلهاي اجرايي را دارد و دنباله اين فايلها BAT است.

محتويات اين فايلها از دستورات DOS و اسامي فايلهاي اجرايي تشكيل شده است.در هر سطر از اين فايلها يك دستور نوشته مي‌شود. وقتي فايل مورد نظر اجرا مي‌شود، تمام دستورات از بالا به پائين يكي پس از ديگري اجرا مي شود.

اجراي فايل دسته‌اي وقتي تمام مي‌شود كه اجراي آخرين دستور آن تمام شده باشد.

243


انواع فايلها ديسك ديگر هست يا خير ؟ اگر

  • به عنوان مثال فايل TEST.BAT كه شامل دستورات زير مي‌باشد:

  • Cls

  • TIME

  • PAUSE

  • DIR

244


انواع فايلها ديسك ديگر هست يا خير ؟ اگر

براي اجراي فايل TEST.BAT بايد نام آن را تايپ نموده، كليد Enter را فشار دهيد.

پس از اجراي اين فايل صفحه نمايش پاك مي‌شود (دستور CLS در سطر اول)‌ بعد منتظر فشردن يك كليد از سوي شما خواهد شد و پيغام Press any key to continue… روي صفحه ظاهر مي‌شود.

245


انواع فايلها ديسك ديگر هست يا خير ؟ اگر

(دستور Pause در سطر سوم) نهايتاً ليست فايل‌ها و زيرفهرست‌هاي مسير پيش فرض نمايش مي‌يابد (دستور DIR) پس از آن مجدداً به سطر فرمان DOS باز خواهيد گشت.

در فايلهاي دسته‌اي مي‌توان دستورات شرطي و پرشي نيز قرار داد.

246


دستورات داخلي و خارجي ديسك ديگر هست يا خير ؟ اگر

247


دستورات داخلي و خارجي ديسك ديگر هست يا خير ؟ اگر

به فرمانهايي كه فايلهاي اجراي متناظر روي ديسك دارند فرمانهاي خارجي مي‌گويند.

فرمانهاي داخلي، به فرمانهايي مي‌گويند كه هيچ فايل اجرايي متناظر ندارند و مانند دستور COPY , DEL , DIR ، و … كه پس اجراي اوليه DOS و قرار گرفتن هسته اوليه سيستم عامل در حافظه، قابل شناسايي هستند. به اين دستورات، دستورات داخلي مي‌گويند.

248


دستورات داخلي و خارجي ديسك ديگر هست يا خير ؟ اگر

معمولاً فايل‌هاي متناظر با دستورات خارجي DOS در زيرفهرستي با نام Dos در فهرست ريشه درايو بوت كننده سيستم (مثل درايو C) قرار دارد. چنانچه اين فايل‌ها پاك شوند ديگر دستورات خارجي قابل اجرا نيستند.

249


دستورات داخلي و خارجي ديسك ديگر هست يا خير ؟ اگر

الف: ليست و دستورات داخلي:

RD, MD, MKDIR, ERASE, DEL, REN, COPY, PATH, DIR, TYPE, RMDIR, PAUSE.

250


دستورات داخلي و خارجي ديسك ديگر هست يا خير ؟ اگر

ب: فايلهاي اجرايي متناظر با دستورات خارجي:

HELP.COM , FORMAT.COM, EDIT.COM, TREE.COM, UNFORMAT.COM

251


مسير ديسك ديگر هست يا خير ؟ اگر جستجوي فايلهاي اجرايي و فرمان PATH

252


مسير جستجوي فايلهاي اجرايي ديسك ديگر هست يا خير ؟ اگر و فرمانPATH

DOS براي اجراي فايلهاي اجرايي مسيرهاي جستجويي علاوه بر مسير پييش فرض دارد كه براي معرفي اين مسير از دستور PATH استفاده مي‌شود.

اگر دستور PATH بدون پارامتر اجرا شود، مسير جستجويي فعلي DOS را نمايش مي‌دهد.

مثال :

PATH= C: \ DOS; C: \ WINDOWS ; C: \ PASCAL

253


مسير جستجوي فايلهاي اجرايي ديسك ديگر هست يا خير ؟ اگر و فرمانPATH

اگر دستور PATH با پارامتر ; استفاده شود، تمام مسيرهاي جستجو را پاك مي‌كند در اين صورت فقط در مسير پيش فرض را مي‌توان فايلهاي بدون آدرس را اجرا كرد.

254


مسير جستجوي فايلهاي اجرايي ديسك ديگر هست يا خير ؟ اگر و فرمانPATH

بنابراين :

در زيرفهرستهاي ديگر به جز DOS دستورات داخلي DOS قابل اجرا نيستند، مگر اينكه مسير كامل دستورات ذكر گردد در غير اينصورت پيغام

BAD COMAND OR FILE NAME

روي صفحه ظاهر مي‌گردد.

مسير جستجو را بايد با (; ) جدا مي‌نمايند.

255


مسير جستجوي فايلهاي اجرايي ديسك ديگر هست يا خير ؟ اگر و فرمانPATH

نكته:

اگر در يك مسير بيش از يك فايل اجرايي همنام باشد كه داراي دنباله‌هاي متفاوتي هستند، اولويت اجرايي با فايلهايي است كه دنباله COM , سپس فايلهايي كه با دنباله EXE ، نهايت اولويت با فايلي است كه دنباله BAT دارد مي‌باشد.

البته اين نكته در مورد فايلهاي هم مسير صحت دارد.

256


مسير جستجوي فايلهاي اجرايي ديسك ديگر هست يا خير ؟ اگر و فرمانPATH

اگر دو فايل همنام با پسوند متفاوت در مسيرهاي متفاوت وجود داشته باشد، اولويت با فايلي است كه در مسير نزديكتري (در مسير جستجو) قرار دارد.

اگر مسير جستجو به صورت

C:\DOS ; C:\WINDOWS

باشند و فايل ما با BAT در دايركتوري DOS باشد اول اين فايل اجرا مي‌گردد.

257


Append

دستور ديسك ديگر هست يا خير ؟ اگر APPEND

258


Append1
دستور ديسك ديگر هست يا خير ؟ اگر APPEND

اين دستور شبيه دستور PATH است و تفاوت دستور APPEND با دستور PATH اين است كه فرمان PATH مسير جستجو را براي فايلهاي اجرايي مشخص مي‌كند ولي دستور APPEND مسير جستجو را براي فايلهاي داده‌اي تعيين مي‌نمايد كه كاربرد بيشتري دستور APPEND در برنامه‌هاي كاربردي است كه يك سري فايل به عنوان فايلهاي اطلاعاتي استفاده مي‌شود.

259


Append2
دستور ديسك ديگر هست يا خير ؟ اگر APPEND

مثال:

فرض كنيد مي‌خواهيم فايل HELP.TXT در تمام مسيرها قابل دسترس باشد و فايل HELP.TXT در مسير C:\DOCUMENT قرار دارد پس بايد به اين نحو در يك فايل دسته‌اي عمل نمائيم.

APPEND C:\DOCUMENT ; C:\DOS

كه ابتدا در داخل DOCUMENT مي‌گردد و سپس سراغ Dos مي‌رود.

260


Append3
دستور ديسك ديگر هست يا خير ؟ اگر APPEND

نکته :

با (;) مسيرها جدا مي‌گردد.

اگر دستور APPEND بدون پارامتر فرمان به كار رود، مسير جستجوي فايل‌هاي داده‌اي را نشان خواهد داد.

261


Dos boot up

نحوه ديسك ديگر هست يا خير ؟ اگر اجراي اوليه سيستم عامل DOS( بوت شدن يا Boot up)

262


نحوه اجراي اوليه سيستم عامل ديسك ديگر هست يا خير ؟ اگر DOS

رکورد بوت :

هسته اوليه سيستم عامل DOS در موقعيت خاصي روي ديسك قرار داده مي‌شود كه به آن ركورد بوت گفته مي‌شود.

رکورد بوت چگونه اجرا می شود ؟

در BIOS يك برنامه نوشته شده است كه به محض روشن شدن كامپيوتر، اين برنامه اجرا مي‌شود.

وقتي هسته اوليه سيستم عامل DOS در حافظه قرار گرفت، از اين پس كنترل نرم‌افزار و سخت افزار را به عهده مي‌گيرد و مي‌تواند به استفاده‌كنندگان سرويس دهد.


نحوه اجراي اوليه سيستم عامل ديسك ديگر هست يا خير ؟ اگر DOS

  • سه فايل راه‌انداز در سيستم عامل DOS:

  • IO.SYS، MSDOS.SYSCOMAND.COM, و در ابتداي كار مورد استفاده قرار مي‌گيرند.

    فايل‌هاي IO.SYS و MSDOS.SYS شامل :

    روتينها براي كنترل سخت‌افزار ورودي و خروجي

  • فايل COMAND.COMشامل :

  • دستورات داخلي DOS


نحوه اجراي اوليه سيستم عامل ديسك ديگر هست يا خير ؟ اگر DOS

پس از اجراي اين سه فايل دستورات داخلي DOS قابل اجرا هستند.

ابتدا كه كامپيوتر روشن مي‌شود، برنامه موجود در BIOS دنبال اين فايلها روي فلاپي ديسك مي‌گردد.

اگر ديسك فلاپي در درايو نباشد به صورت اتوماتيك ركورد بوت ديسك سخت بررسي مي‌شود.


نحوه اجراي اوليه سيستم عامل ديسك ديگر هست يا خير ؟ اگر DOS

اگر سيستم عامل پيدا شود اجرا مي‌شود وگرنه پيغامي مشابه پيغام زير روي صفحه ظاهر مي‌شود.

NONE-SYSTEM DISK REPLACE AND PRESS ANY KEY TO CONTINUE…

مفهوم اين پيغام اين است كه ديسك حاوي سيستم عامل پيدا نشده است.


نحوه اجراي اوليه سيستم عامل ديسك ديگر هست يا خير ؟ اگر DOS

بايد ديسكي كه حاوي سه فايل بيان شده در مورد سيستم عامل DOS است را در درايو قرار داده و يك كليد فشار دهيم در اين صورت سيستم عامل DOS پيغام

STARTING MS-DOS

روي صفحه ظاهر مي‌شود.

اگر هنگام روشن شدن كامپيوتر يك ديسك غير از ديسك سيستم در درايو باشد باز هم پيغام فوق ظاهر مي‌گردد.


دستور ديسك ديگر هست يا خير ؟ اگر SYS

268


دستور ديسك ديگر هست يا خير ؟ اگر SYS

براي اجراي سيستم عامل DOS نمي‌توان سه فايلMSDOS.SYS , IO.SYS , COMMAND.COM را به صورت عادي كپي كرد بلكه بايد با دستور SYS انجام گردد.

دستور SYS مي‌تواند يك ديسك سيستمي درست كند يعني ديسكي كه قادر باشد كامپيوتر را بوت كند.


دستور ديسك ديگر هست يا خير ؟ اگر SYS

نحوه كار به اين صورت است:

SYS درايو مقصد درايو مبدا

درايو مبدا بايد درايوي باشد كه حاوي فايلهاي سيستم عامل DOS است كه مي‌خواهيم فايل سيستمي را بر روي آن بسازيم. يعني :

براي ساختن يك فلاپي سيستمي بايد به اين نحو عمل نمائيم:

SYS C: A:


دستور ديسك ديگر هست يا خير ؟ اگر SYS

البته ذكر درايو مبدا الزامي نيست چون اگر مبدا ذكر نشود درايو پيش فرض را درايو مبدا مي‌گيريم يعني مي‌توان دستور فوق را به صورت زير نوشت:

SYS A:

پس از انجام اين كار پيغام زير جهت تاييد انتقال فايلها روي صفحه نمايش ظاهر مي‌گردد:

SYSTEM TRANSFERRED


دستور ديسك ديگر هست يا خير ؟ اگر SYS

توجه:

دستور SYS يك دستور خارجي است كه فايل متناظر با آن SYS.COM است.

براي سيستمي كردن يك فلاپي مي‌توانيد از دستور FORMAT با سوئيچ S استفاده كنيد.


Auto exec bat

فايل ديسك ديگر هست يا خير ؟ اگر AUTO EXEC.BAT

273


Auto exec bat1
فايل ديسك ديگر هست يا خير ؟ اگر AUTO EXEC.BAT

اين فايل يك فايل دسته‌اي است كه در ابتداي كار كه كامپيوتر روشن مي‌شود اجرا مي‌شود.

بنابراين چنانكه مي‌خواهيد فايل يا فايلهايي را پيش از شروع كار اجرا كنيد مي‌توانيد دستور كار را براي اجراي آنها در فايل AUTOEXE.BAT قرار دهيد.


Auto exec bat2
فايل ديسك ديگر هست يا خير ؟ اگر AUTO EXEC.BAT

مثال:

فرض كنيد مي‌خواهيم هميشه قبل از شروع كار مسير جستجوي DOS به صورت

C:\DOS ; D:\WINDOWS

باشد.

اگر دستور زير را در فايل AUTOEXEC.BAT قرار دهيد.


Auto exec bat3
فايل ديسك ديگر هست يا خير ؟ اگر AUTO EXEC.BAT

از تايپ مكرر دستور پس از هر بار روشن شدن كامپيوتر بي‌نياز خواهيد شد.

PATH = C:\DOS ; D:\WINDOWS

بايد توجه كنيد كه هر مسير جستجو براي DOS تا موقعي معتبر است كه كامپيوتر خاموش نشود و دستور PATH جديدي اجرا نگردد.


Config sys

فايل ديسك ديگر هست يا خير ؟ اگر CONFIG.SYS

277


Config sys1
فايل ديسك ديگر هست يا خير ؟ اگر CONFIG.SYS

  • يك فايل متني است

  • حاوي اطلاعات لازم براي پيكر بندي كامپيوتر است

  • در اين فايل اطلاعاتي از قبيل :

  • حداكثر تعدادي فايلهاي باز در برنامه‌ها اطلاعات لازم براي برنامه ويندوز

  • راه‌انداز دستگاههاي سخت‌افزاري و غيره وجود دارد


Config sys2
فايل ديسك ديگر هست يا خير ؟ اگر CONFIG.SYS

  • معمولا CONFIG.SYS و AUTOEXEC.BATدر فهرست ريشه درايو بوت كننده وجود دارد.

  • وجود هر دوي آنها اختياري است يعني هر يك مي‌تواند وجود نداشته باشد.

  • اگر فايل CONFIG.SYS وجود نداشته باشد DOS از يك سري پيش فرضها استفاده مي نمايد.


چاپ يك فايل ديسك ديگر هست يا خير ؟ اگر

280


چاپ يك فايل ديسك ديگر هست يا خير ؟ اگر

روش اول :

PRINT نام فايل

پس از اجراي دستور بلافاصله به سطر فرمان DOS برمي‌گرديد.

هنگاميكه فايل شما در حال چاپ است مي‌توانيد عمليات ديگري را با كامپيوتر به صورت موازي انجام دهيد.


چاپ يك فايل ديسك ديگر هست يا خير ؟ اگر

  • اگر حين چاپ مشكلي پيش آيد با سوئيچ T مي‌توان صف چاپ را خالي كرد كه به مقوله انصراف از چاپ براي تمام فايل‌هايي است كه در صف چاپ قرار داده شده اند.

  • با سوئيچ C مي‌توان يك فايل خاصي را از صف چاپ خارج كرد.


چاپ يك فايل ديسك ديگر هست يا خير ؟ اگر

  • جهت قرار دادن يك فايل در صف چاپ مي‌توان از سوئيچ P استفاده كرد.

  • براي مشاهده صف چاپ هم مي‌توان دستور PRINT را بدون ذكر پارامتر فرمان بكار برد.


چاپ يك فايل ديسك ديگر هست يا خير ؟ اگر

طريقه دوم چاپ یک فايل متنی:

  • چاپ استفاده از دستور COPY است به طوريكه فايل مبداء همان فايلي باشد كه قصد چاپ آنرا داريد و فايل مقصد بايد يكي از اسامي

    LPT3 LPT2 و LPT1 و PRNباشد.

  • اگر فايل شما فايل متني باشد بايد از سوئيچ B همراه اين دستور استفاده كنيد تا فايل به صورت دودويي به چاپگر منتقل شود.


چاپ يك فايل ديسك ديگر هست يا خير ؟ اگر

تفاوت عمده اين دو طريقه :

دستور PRINT تا پايان چاپ فايل نيازي نيست كه معطل شويد، در صورتيكه با COPYشما تا پايان چاپ فايل بايد صبر كنيد.


چاپ يك فايل ديسك ديگر هست يا خير ؟ اگر

براي چاپ صفحه نمايش بايد دكمه PRINT SCREEN را روي صفحه كليد فشار دهيد.

اگر گرافيكي بود ابتدا دستور GRAPHICS را كه از دستورات DOS است اجرا نماييد بعد دكمه مربوط را فشرد.


تايپ و چاپ فارسي ديسك ديگر هست يا خير ؟ اگر

287


تايپ و چاپ فارسي ديسك ديگر هست يا خير ؟ اگر

فايل اجرايي اين برنامه SEPAND.EXE است كه شما بايد آنرا همراه فايل‌هاي ديگر مورد نياز اين برنامه كه اغلب فايل‌هاي دودويي و اطلاعاتي براي برنامه هستند تهيه نمائيد.


تايپ و چاپ فارسي ديسك ديگر هست يا خير ؟ اگر

براي سوئيچ كردن از تايپ انگليسي به فارسي و برعكس از دكمه‌ Scroll Lock روي صفحه كليد استفاده نمود.

اگر كامپيوتر خاموش و روشن شود ديگر متون فارسي قابل دسترس نمي‌باشند. مگر بعد از روشن شدن دوباره برنامه SEPAND را اجرا نمائيد.

از سوئيچ U اين برنامه را از حافظه خارج كرد.


تايپ و چاپ فارسي ديسك ديگر هست يا خير ؟ اگر

با فشردن دو كليد shift موجود در صفحه كليد مي‌توان انتخاب‌هاي ممكن براي كار با برنامه SEPAND را برگزيد و براي محو پنجره‌ اصلي SEPAND هم بايد دكمه ESC را فشار دهيد.


ad