Uygarlik tar h 6 hafta ndus uygarli i
This presentation is the property of its rightful owner.
Sponsored Links
1 / 28

UYGARLIK TARİHİ 6. HAFTA İNDUS UYGARLIĞI PowerPoint PPT Presentation


  • 125 Views
  • Uploaded on
  • Presentation posted in: General

UYGARLIK TARİHİ 6. HAFTA İNDUS UYGARLIĞI. Hazırlayan: Yrd.Doç. Dr. Nurşen Gök Kaynakça: Chris Harman, Halkların Dünya Tarihi, İstanbul, 2011. İNDUS UYGARLIĞI. İndus.

Download Presentation

UYGARLIK TARİHİ 6. HAFTA İNDUS UYGARLIĞI

An Image/Link below is provided (as is) to download presentation

Download Policy: Content on the Website is provided to you AS IS for your information and personal use and may not be sold / licensed / shared on other websites without getting consent from its author.While downloading, if for some reason you are not able to download a presentation, the publisher may have deleted the file from their server.


- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - E N D - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

Presentation Transcript


Uygarlik tar h 6 hafta ndus uygarli i

UYGARLIK TARH 6. HAFTANDUS UYGARLII

Hazrlayan: Yrd.Do. Dr. Nuren Gk

Kaynaka:Chris Harman, Halklarn Dnya Tarihi, stanbul, 2011.


Ndus uygarli i

NDUS UYGARLII


Uygarlik tar h 6 hafta ndus uygarli i

ndus

  • Blgede tarm M.. 6000lerde balar. Gneybat Asaydan yayld. nemli rn pamuk. lk kez burada.(Smer blgesi 5500n birka bin yl ncesi-6500 belki 7500 ve ncesi)

  • ndusta Tun arabal aknlar hemen ncesi uygarlk kyor ve Aryan tun araballar tarafndan yklyorlar. En ksa mrl uygarlk.

  • M.. 2300 Dnya zerindeki nc gelime blgesi. Yazs deifre edilmedi.

  • M.. 4000 kerpiten yaplm kk kyler. ndusun taknlarn kontrol altna almak gerekli.

  • M.. 2600 karmak toplum ortaya kyor.

  • Gneyde Mohenco-Kuzeyde Harappa yerlemeleri. Sanat ve mimarileri benzeiyor. Byk denetim kurulmu olabilir.

  • Mezopotamya ve Msr gibi tuzlanma yaamaz.

  • 1000 yl sonra kent yaam kuzey Hindistana GANJ Vadisine kayar


Hint mitolojisi

Hint Mitolojisi

  • Hint mitolojisinin geliimi M 2500 dolaylarnda ndus Vadisinde, corafyann en eski uygarl ile balamtr. Kalibangan gibi Mohenco-Daro ve Harappann, Amri ve Kot Dicinin eski katmanlarndaki bir arkeolojik alma, bu tabakann ardndaki birbirini izleyen buluntular yksek standartta kurulmu bir ndus Uygarlnn aamal olarak gelimesini gstermektedir

  • Yaar ahin Anl, Mahatma Gandhi, Kasta Yaynevi, stanbul, 2005: 17. .


Uygarlik tar h 6 hafta ndus uygarli i

Bu konuda yaplan aratrmalarn en nemli sonucu, bu uygarln uzun dnem yerli evriminin kesinlikle dou Belucistan tepelerindeki ndus Vadisi ve evresinde olduunu gstermesidir. Kukusuz Mezopotamya ile ndus Uygarl arasnda bir balant vardr ancak ndus Uygarlnn sadece Mezopotamya Uygarlnn bir uzants olduunu dnmek yanl olacaktr.

Yaar ahin Anl, Mahatma Gandhi, Kasta Yaynevi, stanbul, 2005: 17. .


Uygarlik tar h 6 hafta ndus uygarli i

Bu dorultuda iddia edilebilir ki, balangta ifti olan halk, yzyllar iinde evrimleerek, M 23002000 yllar iinde kent yaamna ulam; Mezopotamya ile gelitirdii ticaret sayesinde de zenginlemi ve uygarlk dzeyine ulamtr.

Korhan Kaya, Hint Mitolojisi Szl, mge Kitabevi, Ankara, 2003: 20.


Uygarlik tar h 6 hafta ndus uygarli i

Bu blge halknn Mezopotamya ile ticaret yapt, kentlerde yaad ve kendilerine zg bir dilleri olduu ancak bu dilin henz zlemedii dolaysyla da ndus Vadisi kltr ve bu kltrn mitolojisinin zlemedii iddia edilmektedir

A. Mustafa Dastanl (Ed.), Bavuru Kitaplar Mitoloji, NTV Yaynlar, stanbul, 2009: 282.


Uygarlik tar h 6 hafta ndus uygarli i

ndus Vadisi Uygarl kimi kaynaklara gre M 2000li yllarda kimi kaynaklara gre ise M 1800l yllarda Ari g dalgas sebebiyle ortadan kalkmtr. M 1500600 yllar arasnda, Veda toplumu denilen yeni bir uygarln ortaya kt; bu toplumun dili ile Yunan, Roma, ran ve Orta Asya dilleri arasndaki benzerlik dolaysyla Veda Uygarlnn Afganistan yoluyla Hindistana girmi istilaclar olabilecei izleniminin kuvvetle muhtemel olduu iddia edilmektedir1. Hint mitolojisinin olumaya balamas byle uzun bir srecin iinde olmutur.


Uygarlik tar h 6 hafta ndus uygarli i

Sanskrit edebiyatnn ilk kaynaklar olan Vedalar, Hint mitolojisinin de ilk ve ana kaynadr. Bilmek (Vid) eyleminden bilgi (Veda) anlamnda tretilen ve M 1500lere tarihlenen bu kitaplara Birikimler (Sahitalar) denilmektedir2.


Uygarlik tar h 6 hafta ndus uygarli i

Yzyllar boyunca nesilden nesile, azdan aza aktarlarak meydana gelmi olan Vedalar, dnya edebiyatnda ayr bir yere sahiptir. Hindular tarafndan tanr sz olarak kabul edilen Vedalar, onlarn dnce ve duygularnn bir gstergesi olarak karmza kmaktadr


Uygarlik tar h 6 hafta ndus uygarli i

Bu kitaplarn en nemlisi, 1028 ilahi ve 10 kitaptan oluan igveda (lahi Bilgisi) dr. igvedada adna ilahiler sunulmu olan tanrlar ya da ad geen tanrlar, tanralar ve aa yaratklar, Hint mitolojisinin ekirdeini olutururlar1. lahileri shi denilen ermiler meydana getirmitir. Bu ilahiler bize o zamann kltr, inan sistemi ve corafi durumu hakknda bilgi vermektedir. Bu ilahilerden Ari rknn ndus Nehri civarnda yaadklarn, Arilerin Hindistann yerlileri olan siyah derili Dasyularla arptklarn, sadece arpa ekiminden bahsedildii iin tarmn az da olsa nemli olduunu, bykba hayvan yetitirdiklerini (zellikle boa, kz ve at) ve inek stnn ba besin olduunu vb. anlamaktayz

Bu notlar Hindoloji Anabilim Dal Bakan Prof. Dr.Korhan Kayann M. Winternitzin A History of Indian Literature adl kitabndan evirerek derledii ders notlarndan alnmtr. .


Uygarlik tar h 6 hafta ndus uygarli i

Gk tanrs Dyausun yerini ald iddia edilen ve Hintlilerin ulusal tanrs olan ndra, igvedann olutuu dnemlerde halk sava bir ulus olduundan daha ok sava ynyle ne kan bir tanr olmutur. Daha sonra karakteri deimi ve gkyz tanrs olarak karmza kmaktadr.


Uygarlik tar h 6 hafta ndus uygarli i

Vedik dnemin dier bir kayna, Brhmaalar

igvedada tanrlar ile ifritler arasnda srekli bir sava vardr ve tanrlar sadece kendilerine gvenirler. Ancak Brhmaalarda tanrlarn baarl olmas iin kurban sunmalar gerekmektedir4. Dolaysyla bu dnem edebiyatnda kurban n plana kmaktadr.


Uygarlik tar h 6 hafta ndus uygarli i

Eski Hintlilerin yaam ve lm, lmden sonrasn, tanry ve evreni aklamaya altklar ve bununla birlikte birok soruna el attklar felsefe ve teoloji metinleri olan Upanishadlar; tanr, tanrnn doas, evren, yaam, lm, lmden sonras, yeniden dou ve kurtulu konularnda bilgiler iermekte ve bunun yannda Upanishadlarda, Veda tanrlarna sunulmu ilahilerin ve Brhmaalarn kurbanclnn izleri de bulunmaktadr5.


Uygarlik tar h 6 hafta ndus uygarli i

Upanishadlarn en eskisi M VIII. yzylda derlenmitir yani ortaya k tarihi M 600lerdir ki Buddhizmin ortaya k ve ykseli dneminden hemen nceye denk gelmektedir3 ve derlenen en yeni Upanishadlar ise Buddhaclk sonras dneme aittir4.


Uygarlik tar h 6 hafta ndus uygarli i

Vedalar tek bir kiinin almas deildir ve ermiler tarafndan rencilere bilgilerin aktarlmas ile oluturulmutur. Dolaysyla szl olarak nesilden nesile aktarld iin gnmze sorunsuz bir ekilde gelmesi ve kendi aralarnda tutarl olmas beklenmemelidir.

W. John Wilkins, Hindu Mythology, Vedic and Puranic, London, 1882: 5.


Rigveda yarat l

Rigveda yaratl

  • igvedada yer alan yaratlla ilgili bir ilahide (X, 129) herhangi bir tanr ad verilmemekle birlikte yaratln nasl olduu sorgulanmaktadr. Dier kutsal kitaplarla kyaslandnda ileri dzeyde bir yaratl aklamas dikkat ekmektedir. lk beyitte Balangta ne yokluk ne de varlk vard ifadesi grlmektedir. Evrendeki gcn, snn gcyle doduu sylenmektedir. Btn kartlklar ondan sonra ortaya kmtr. Balangta ortaya kan ilk ey Kmadr (istek). Her ey bu gten hz alarak olumaya balamtr. Tanrlar evren yaratldktan sonra ortaya kmtr. igvedada yer alan baka bir ilahide (X, 72: 3), Tanrlar ortaya kmadan nceki bir devrede Varlk, Var Olmayandan kt ifadesi dikkat ekmektedir.

  • Korhan Kaya, Hint Mitolojisi Szl, mge Kitabevi Yaynlar, Ankara, 2003: 216-217.


Upani hadlarda yarat l

Upanihadlarda yaratl.

  • Upanishadlarda ise yaratl u ekilde anlatlmaktadr;

  • Balangta evren insan biiminde (Purusha) z olan ruhtur (tman). evresine bakar ve kendinden baka kimseyi gremez. lkin Bu Benim der ve ben ad doar. Bu yzden bugn bile birisi nce ben der. Yalnz olduu iin korkar ve bu yzden yalnz olan korkar. Yalnz olduu iin bir ikinciyi arzular. Bedeni birbirine skca sarlm bir erkek ve bir kadn byklndedir. Kendini iki paraya ayrr ve ondan kar ile koca doar. Kadnla birleir ve bundan insan soyu oluur. Kadn Beni kendinden yarattktan sonra nasl benimle birlikte oluyor ki?diyerek kendini gizler. Kadn inek erkek ise boa olur ve bu birlemeden srlar doar. Kadn ksrak olur erkek aygr ve bu birlemeden tek toynakl hayvanlar doar. Kadn kei olur erkek teke; kadn koyun olur erkek ko. Byle devam ederek btn iftleri olutururlar. Yaratl byle kar.

  • Korhan Kaya (ev.), Upanishadlar ,Trkiye Bankas Kltr Yaynlar, stanbul, 2008: 9-10; Wendy Doniger OFlaherty, a.g.e., sf. 30-31.


Uygarlik tar h 6 hafta ndus uygarli i

YUNAN


Uygarlik tar h 6 hafta ndus uygarli i

Yunan mitolojisi; Yunanca konuan halklarn M 2100 dolaylarnda Balkanlardan Akdenize ilk gleriyle balayan zgn bir kltrel etkileimin sonucunda var olmutur. G eden bu halkn kkeninin Hint-Avrupa geleneine dayand dnlmektedir.

A. Mustafa Dastanl (Ed.), Bavuru Kitaplar Mitoloji, NTV Yaynlar, stanbul, 2009: 108.


Uygarlik tar h 6 hafta ndus uygarli i

Yunanllardan gnmze kadar gelebilen en eski belge, M 9. yzylda yaad iddia edilen Homerosun lyada ve Odysseiasdr. Bu bilgiye dayanarak Yunan mitolojisinin M 1000 yl dolaylarnda Homeros ile balad dnlmektedir2.

Edith Hamilton, Mitologya (ev. lk Tamer), Varlk Yaynlar, 14. bask, stanbul, 2006: 6.


Uygarlik tar h 6 hafta ndus uygarli i

Halikarnasl Herodotun szleri bu gr desteklemektedir;

Hesiodosla Homeros Yunanllarn tanr soylarn kurdular, ad ve ek adlarn taktlar tanrlara, yetkilerini ve ilerini ayrdlar, grnlerini belirttiler.

Homeros, lyada (ev. A. Erhat ve A. Kadir), Can Yaynlar, stanbul, 1993 tarihli kitabn Azra Erhat (ev.) tarafndan yazlan nsz blm, sf. 5.


Uygarlik tar h 6 hafta ndus uygarli i

lyada ve Odysseia, Veda edebiyatnda da olduu gibi szl bir gelenein rnleridir, ancak eitli kopyalar gnmze kadar gelen bu destanlarn szl eser halinden yazl eser haline nasl ve ne zaman getikleri tartma konusudur. Homeros destanlar Avrupa kitaplklarnda birok elyazmas halinde karmza kmaktadr ve bunlar birbirleriyle karlatrldnda aslnda bunlarn hepsinin tek bir kaynaa dayanan z bir metinden geldii anlalmaktadr

Homeros, lyada (ev. A. Erhat ve A. Kadir), Can Yaynlar, stanbul, 1993 tarihli kitabn Azra Erhat (ev.) tarafndan yazlan nsz blm, sf. 10


Uygarlik tar h 6 hafta ndus uygarli i

Edebiyatn baka bir alan olan komedya yazarlar da mitoloji kaynaklar asndan nemli bir yere sahiptir. Bu alanda ise, M 5. yzyl sonu ile 4. yzyl balarnda yaam olan Aristophanes nemli bir isim olarak karmza kmaktadr. Ayrca ilk Avrupa tarihisi Heredot ve byk dnr Eflatun da nemli isimler arasnda yer almaktadr.


Uygarlik tar h 6 hafta ndus uygarli i

7. yzylda Homeros destanlar onyadan Yunanistana getirilmi ve Atinann en byk bayram Panathenaia yortusunda yalnz bu destanlarn okunaca karar alnmtr.

Homeros, lyada (ev. A. Erhat ve A. Kadir), Can Yaynlar, stanbul, 1993 tarihli kitabn Azra Erhat (ev.) tarafndan yazlan nsz blm, sf.10


Yarat l mitolojisi kar la t r lmas

Yaratl mitolojisi karlatrlmas

  • Her iki mitolojide yaratl efsanelerine baktmzda baz ortak noktalar dikkat ekmektedir. Her iki mitolojide de yaratl, kaos ortamnn dzene girmesi ile balar. Tanrlardan nce evren var olmaya balar. Genel olarak fcur yani baba ile kzn ya da anne ile olun birlemesi karmza kmaktadr. Hint mitolojisinde Pracpati kzyla, Yunan mitolojisinde Toprak Ana Gaia oullaryla birlikte olur.


Uygarlik tar h 6 hafta ndus uygarli i

Hint mitolojisinde ilk yaratlanlardan biri Kma, Yunan mitolojisinde ise karl olan Erostur. Yine ilk yaratlta gece ile gndz, yer ile gk gibi kartlklar olumaya balar. Ancak farkl olarak Hint mitolojisinde birden fazla yaratl hikyesi mevcuttur. Yaratl fcur, insan kurban edilmesi ve bata var olan insan biimindeki z eklinde balamaktadr. Yunan mitolojisinde ise genel bir yaratl hikyesi vardr. Yaratl bata usuz bucaksz sonsuz bir derinlik olan Khaostan balar. Yunan mitolojisinde insann kurban edilmesi ve onun uzuvlarndan evrenin olumas temas karmza kmaz.


  • Login