4 fevruari  -
This presentation is the property of its rightful owner.
Sponsored Links
1 / 22

Iako sme `elni za topli te zraci od sonceto, da bide me vnimatelni !! Izrabotil: PowerPoint PPT Presentation


  • 109 Views
  • Uploaded on
  • Presentation posted in: General

4 fevruari - Svetski den na borba protiv malignite zaboluvawa. VNIMATELNO SO SONCETO. Iako sme `elni za topli te zraci od sonceto, da bide me vnimatelni !! Izrabotil: dr. Vr~kovska Marija Spec. po socijalna medicina.

Download Presentation

Iako sme `elni za topli te zraci od sonceto, da bide me vnimatelni !! Izrabotil:

An Image/Link below is provided (as is) to download presentation

Download Policy: Content on the Website is provided to you AS IS for your information and personal use and may not be sold / licensed / shared on other websites without getting consent from its author.While downloading, if for some reason you are not able to download a presentation, the publisher may have deleted the file from their server.


- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - E N D - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

Presentation Transcript


Iako sme elni za topli te zraci od sonceto da bide me vnimatelni izrabotil

4 fevruari -

Svetski den na borba

protiv malignite zaboluvawa

VNIMATELNO SO SONCETO

Iako sme `elni za toplite zraci od sonceto,

da bideme vnimatelni!!

Izrabotil:

dr. Vr~kovska Marija

Spec. po socijalna medicina


Iako sme elni za topli te zraci od sonceto da bide me vnimatelni izrabotil

Sonceto e izvor na svetlina,toplina i `ivotna radost. Prestojot na sonce e zdrav no vo umereni granici. Son~evoto zra~ewe doprinesuva za telesna i psihi~ka stabilnost,razvojna koskite,rabotata na srceto.

To~no e deka ko`ata so pomo{ na UVB zraci proizveduva esencijalen vitamin D3,neophoden za izgradba na koskite,no za toa dovolno e dnevno izlo`uvawe na sonce 15 minuti .


Iako sme elni za topli te zraci od sonceto da bide me vnimatelni izrabotil

Pri pointenzivna izlo`enost na sonce (UVB zraci)doa|a do izgorenici, prerano stareewe na ko`ata,pad na imunitetot i rizikodrazvojnako`ni tumori. Son~aweto uni{tuva do 50% od kletkite na imuniot sistem koi se nao|aat vo ko`ata, a na organizamot mu e potrebno okolu mesec dena da se obnovat tie kletki.

Toa e drugatastrananamedalot.

Ko`ata e organ koj go pamti sekoe izlo`uvawe na sonce taka da crveniloto i izgorenicite dobieni vo detstvoto za edna tretina ja zgolemuvaat opasnosta od razvojnatumori na ko`ata posle triesetata godina.


Iako sme elni za topli te zraci od sonceto da bide me vnimatelni izrabotil

[to se tumori?

Abnormalen rast na delovi od telesno tkivo(izraslini). Mo`e da se nekancerogeni (benigni) i kancerogeni(maligni) .

Normalno kletkite se delat strogo kontrolirano i doa|a do zamena na starite kletki koi se o{teteni ili ne se pove}e potrebni so novi.Onie koi umiraat pravat prostor za zdrava zamena.Ako kleto~nata delba e nekontolirana i umiraweto na kletkite e naru{eno doa|a do formirawe na tumori.

Koi se pri~ini koi vodat do nastanuawe na tumori?

*Prekumerna izlo`enost na son~evi zraci

*Zra~ewe- solariumi (pred 35 g.na `ivotpovrzan so 75 %pogolemrizikzarazvojnamalignimelanom)

*Problemi so imunolo{kiot sistem

*Tutunot i alkoholot

*Hemikalii i otrovi

*Genetski problemi *Debelina

*Virusi(cervikalen karcinom-human papilloma virus,

hepatocelularen karcinom-hepatitis B virus)


Iako sme elni za topli te zraci od sonceto da bide me vnimatelni izrabotil

Vo svetot sekoja godina se dijagnosticira nekoj tip na maligno zaboluvawe kaj preku 13 milioni lu|e, a preku 7 milioni lu|e umiraat od maligni zaboluvawa. Malignite zaboluvawa se edni od vode~kite pri~ini za smrt vo svetot. Od 2000-2015godina brojot na umirawa poradi maligni zaboluvawa bez intervencija se pretpostavuva deka }e bide 84 milioni, i toa najpove}e vo zemjite vo razvoj koi ne se podgotveni da se nosat so ovoj problem.

Vo Klini~ka bolnica Bitola vo 2009 godina, od maligni zaboluvawa se lekuvale 1676 lica.Od niv so maligni zaboluvawa na ko`ata bile 60 lica ili 7%.

Kao pri~na za smrt vo 2009 god, na podra~jeto na op{tina Bitola, se nao|aat na vtoro mesto, posle zaboluvawata na cirkulatorniot sistem, so 211 umirawa.


Iako sme elni za topli te zraci od sonceto da bide me vnimatelni izrabotil

Brojot na zaboleni od maligni zaboluvawa na ko`ata e vo postojan porast.Brojot na maligni zaboluvawa na ko`ata: melanomski i nemelanomski tumori,sekade vo svetot konstantno raste poslednite 30 godini. Nemelanomski maligni tumori na ko`ata pretstavuvaat naj~esti tipovi karcinom kaj lu|eto. Nivniot broj e mnogu pogolem od brojot nazaboleni od melanom(najsmrtonosen maligni tumor na ko`ata). Zasre}a ovie karcinomi na ko`ata denes mo`eme lesno da gi le~ime, taka da pre`ivuvaat 99% lica kaj koi se dijagnosticiraat.


Iako sme elni za topli te zraci od sonceto da bide me vnimatelni izrabotil

Glavna pri~in za porast na brojot na maligni tumori na ko`ata vo poslednite decenii e isten~uvawe na ozonskata obvivka.

Vkupnoto son~evo zra~ewe se sostoi od infracrveno zra~ewe,vidliva svetlina i ultravioletovo zra~ewe(UV) so tri tipa zraci-UVA,UVB iUVC.Smrtonosnite UVC zraci za sre}a ne dopiraat do povr{inata na zemjata,blagodarej}i na ozonskiot.Sedumdesetite godini na minatiot vek se voo~eni prvite o{tetuvawa na stratosverskata ozonska Zemjina obvivka koja ima sposobnost da apsorbira UV zraci.UV zra~ewe pravi 10% od celokupnoto son~evo zra~ewe koe stignuva do povr{inata na Zemjata,no e mnogu sna`no,

i toa e odgovorno za {tetite koi nastanuvaat

pri izlo`uvawe na sonce,na ko`ata,

o~ite pa i na imunitetot.


Iako sme elni za topli te zraci od sonceto da bide me vnimatelni izrabotil

Osnova za nastanuvawe na sekoja maligna bolest e o{tetuvawe na DNK na kletkata, odnosno mutacii,pri {to kaj okolu 10%od site maligni zaboluvawa mutacijata e vrodena (genetski faktor), a vo 90 % slu~aie posledica na dejstvoto na nadvore{nata sredina ili samiot organizam.

Vo slu~aj na maligni zaboluvawa na ko`ata, glavna pri~ina za o{tetuvawe na DNK e UV zra~ewe.


Iako sme elni za topli te zraci od sonceto da bide me vnimatelni izrabotil

Vo zavisnostodvrstatanakletkikoi se pogodeni so o{tetuvaweto - bazalni, plo~estiilikletkiodgovornizasintezai transport na melanin(melanociti)-tumoritenako`atamo`eda se podelatna:

*nemelanomski, vokoispa|aatbazocelulareniplanocelularenkarcinom

*melanom.


Iako sme elni za topli te zraci od sonceto da bide me vnimatelni izrabotil

Karcinomnabazalnitekletki (bazocelularenkarcinom) e malignozaboluvawenakletkitekoi se nao|aatnadolniot del nanajgolemiotslojnako`ata, epidermis. Opfa}a pove}e od tri ~etvrtiniod site malignizaboluvawanako`ata. Rastesporoi ne se {iri. Ako ne se odstrani }e janagriziko`ataidastvori ~ir, poznatkakoulkusrodens. Mal brojna tie ulkusipovtorno se pojavuvaatnaistomestonako`atapole~eweto. Naj~estopo 40-ta godina se javuvaatnadelovinako`akoi se redovnoizlo`enina UV zra~ewe(sonce). Prvo se javuvabezbolnaflekaili ~vor~e. Rastepostepeno, se pretvoravo ~ir, nikoga{ potpolno ne zarasnuva. Skoronikoga{ ne se {irivodrugidelovinateloto no mo`edadaprodol`idarasteidagizafatiokolnitetkiva.

Le~ewehiru{ko,sohistolo{koispituvawe


Iako sme elni za topli te zraci od sonceto da bide me vnimatelni izrabotil

Karcinomnaplo~estikletki(planocelularenkarcinom),malignozaboluvawenanajgorniotslojnako`ata. Za~estenoraste so vleguvawevo {estatadecenija, gipravi 20% od site tumorinako`ata. Se javuvakakobezbolno ~vor~ekoerastipraviulceracija so bedemastaivica, ~esto e profesionalnozaboluvawe(yidari,mornari) inaj~esto se javuvanadeloviodko`ata o{teniodsonceto.

Rastepobrzoodbazocelularniot, i go razoruvaokolnitetkiva, a vo 3-30% davaipodale~nimetastazi. Se le~ihiru{kivoranafaza.


Iako sme elni za topli te zraci od sonceto da bide me vnimatelni izrabotil

Melanom e vidnamalignitumornako`atakojnastanuvaodpigmentnitekletkinako`ata (melanociti) koi mu davaatbojanako`ata. Obi~no se javuvakajvozrasnilu|e a ponekoga{ mo`eda se najdeikajdecaiadolescenti. Melanocitite se nao|aatvoepidermisot (gorenslojnako`a) istvaraat melanin-pigment. Toj e pote`okobliknarak. Mnogubrzo se {iri (metastazira) vodrugidelovinatelotoprekulimfniotsistemikrvta.

Vo 50% slu~ai se razvivaatnaklini~kinepromenetako`a, a vo 35-50 so malignapromenanamlade`i.


Iako sme elni za topli te zraci od sonceto da bide me vnimatelni izrabotil

Mlade`i (nevus) se smetaatdobro~udniinormalnipigmentiranipromeninako`at.Sesostojatodkletki -melanocitikoistvaraat pigment melanin ipo~estogizafakalica so svetol ten, koipote{kopocrnuvaatiimaatpo~estoizgoreniciodsonceto. Mlade`itenetrebada se ~epkaat, da se stiskaat, da se kubatvlaknataodnivilida se tretiraat so kiselina.

Normalnomlade`ite se mali, obi~nosme|ooboenipromeninako`atakoi se gledaatkajpove}e lu|e. Mal del se prisutninako`ataodra|awe, a pove}eto se steknuvaatvotekna `ivotot.

Se smetadekaintenzivnoson~awe e pri~inazanivnojavuvawe, no isto taka iuslovitena `ivotrabota, ishranataistresot, doprinesuvaatvonivnojavuvawe.


Iako sme elni za topli te zraci od sonceto da bide me vnimatelni izrabotil

Sekoja promena vo ili okolu mlade`ot (promena na boja, rastot, crvrnilo, krvarewe, ~e{awe, peckawe,) treba seriozno da se svati zatoa {to toa mo`e da bide prv znak za poseta na dermatolog.

Za polesno sledewe na nivnite promeni treba da se znaat ABCDE pravilata koi se korisni za otkrivawe na somnitelni mlade`i na teloto.


Iako sme elni za topli te zraci od sonceto da bide me vnimatelni izrabotil

A asymmetry,

B bordersnazabeni,

nepravilni

Ccolors, pove}e od edna boja

Ddiameterpogolem od 6 mm

Eelevationizdignati rabovi

Se raboti za rizi~ni slu~ai.


Iako sme elni za topli te zraci od sonceto da bide me vnimatelni izrabotil

Koga mlade`otpreminuvavomelanom?

-Poradi UV zra~ewe(potenokozonskisloj)

-Son~awevo solarium

-Povredinamlade`i

-Hormonskipromenivoorganizamot,

pripolovosozrevawe, bremenost, klimakteriumivoslu~aj

naendokrinibolesti.


Iako sme elni za topli te zraci od sonceto da bide me vnimatelni izrabotil

Najzna~ajnirizikfaktorizapojavanamelanom se:

-Prekumernaizlo`enostnason~evizraci (voranavozrast, detstvo)

-Lica so svetol ten

-Zanimawe (prestojnaotvoreno)

-Postoewenamelanomvosemejstvo (genetskivlijanija)

-Postoewenapredstadiumikoj ~estopreo|aatvomelanom (nasledniiatipi~nimlade`i)

-Hormonalnipromeni

-Povrediilihroni~ninadraznuvawa (iritacii)

-Imunosupresivnaterapija

Vo Evropamelanom se javuvaprose~no 14/100.000 `iteli


Kako da se za titime od ultravioletovite uv zraci

Kakoda se za{titimeodultravioletovite UV zraci?

*Da se namali izlo`uvaweto na sonce me|u 10-15 ~asot.

*Da se nanesuva sredstvo za za{tita od sonce(pola sat pred izleguvawe na sonce) so najmalku 15 faktor SPF(Sun Protection Factor) ili pove}e, na site povr{ini izlo`eni na sonce.

*Se nanesuva sekoi dva ~asa i po plivawe.

*Za{titi ja ko`ata so soodvetna obleka, kapa, o~ila

*Da se izbegnuva izlagawe na UV zraci od lambi na solarium

*Za{titete gi decata, podaleku od pregolemo izlo`uvawe na sonce,so obilno nanesuvawe na za{titni sredstva.

Deca pomali od 6 meseci

da ne se izlo`uvaat na sonce.


Iako sme elni za topli te zraci od sonceto da bide me vnimatelni izrabotil

Prestoj na sonce

bez zashtita

Mnogu visok

Visok

Sreden

Nizok

Minimalen

Poslenitegodinivovremenskataprognoza e vklu~enipodatokotza UV indeks, kojpoka`uvastepennaopasnostod UV zra~ewe.Seizrazuvanumreri~kiod 0-11 ipove}e


Iako sme elni za topli te zraci od sonceto da bide me vnimatelni izrabotil

Son~awe-preporaki:

**Do 10 ~asotnautroiposle 16 ~asotposlepladne. Na pladne, kogasonceto e vozenitot, intenzitetotna UV zra~ewe e 10 patipogolemood tri ~asaprediliposletoa. **Na ~oveknasevernatahemisveradovolni mu se 10-15-20min nasonce.Akoimatepotemnako`amo`ei do 40 minuti. **Kremovizason~awemorada se so visokfaktorzaza{titaod UVB i UVA zra~ewe (nad 15). Koristetekremoviodaptekiiodpoznatproizvoditel. **Mo`etedapocrveniteidodekaoditenapla`aili se vra}ate . Zatoaza{titete se so svetlapamu~naobleka, pamukotzarazlikaodsintetikata, pomalkupropu{tazraci. Zadol`itelni se io~ilaodstaklo, so UV za{tita.

** I, nakraj {e{ir.


Kako da spre ime nastanok na maligni zaboluvawa

Kakodaspre~imenastanoknamalignizaboluvawa?

Pokraj toa {to treba da se vnimava od prekumerna izlo`enost na sonce, sekoja osoba mo`e da prezeme niza na ~ekori koi zna~at zdrav stil na `iveewe.

Prestanete so pu{ewe i prekumerno piewe alkohol, vklu~ete vo ishranata riba, ovo{je, zelen~uk, ograni~ete vnes na `ivotinski masti, izlezete na umereno sonce, dvi`ete se, ve`bajte i ne zaboravete da napravite kontrolni lekarski pregledi.


  • Login