EKONOMIKA PREDUZECA Tema: Sistematizacija i dinamika tro kova sedmo predavanje
Download

EKONOMIKA PREDUZECA Tema: Sistematizacija i dinamika tro kova sedmo predav...

Advertisement
Download Presentation
Comments
leighanna
From:
|  
(124) |   (0) |   (0)
Views: 48 | Added: 11-11-2012
Rate Presentation: 0 0
Description:
Sistematizacija tro?kova. Razlaganje utro?aka na faktore proizvodnje omogucava efikasnije vodenje poslovne politike preduzeca.Sistematizacija tro?kova se mo?e obaviti sa stanovi?ta: -mjesta nastanka-vezanosti za nosioce-vremena nastanka-poslovnih funkcija-slo?enosti-ulaganja u proces p-dnje
EKONOMIKA PREDUZECA Tema: Sistematizacija i dinamika tro kov...

An Image/Link below is provided (as is) to

Download Policy: Content on the Website is provided to you AS IS for your information and personal use only and may not be sold or licensed nor shared on other sites. SlideServe reserves the right to change this policy at anytime. While downloading, If for some reason you are not able to download a presentation, the publisher may have deleted the file from their server.











- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - E N D - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -




1. EKONOMIKA PREDUZECA Tema: Sistematizacija i dinamika tro?kova sedmo predavanje Nastavnik: doc. dr. Jasmin Halebic E-mail: jasmin.halebic@ef.unze.ba Kabinet: 103, Konsultacije ponedjeljak: 11:00-12:00 Asistentica: dipl. oec. Saliha Cabro-Arnautovic E-mail: saliha.cabro@yahoo.com

2. Sistematizacija tro?kova Razlaganje utro?aka na faktore proizvodnje omogucava efikasnije vodenje poslovne politike preduzeca. Sistematizacija tro?kova se mo?e obaviti sa stanovi?ta: -mjesta nastanka -vezanosti za nosioce -vremena nastanka -poslovnih funkcija -slo?enosti -ulaganja u proces p-dnje Ekonomika preduzeca 2

3. Tro?kovi po mjestu nastanka Nastaju na mjestima tro?enja faktora p-dnje cime se omogucava identifikacija mjesta prekomjernog tro?enja faktora p-dnje. Dijele se na: -tro?kove izrade i re?ijske tro?kove Tro?kovi izrade- nastaju u p-dnje, u II fazi, na tehnolo?kim radnim mjestima i direktno su zavisni od obima p-dnje, po jedinici proizvoda su konstantni. To su: -tro?kovi materijala za izradu -tro?kovi pomocnog materijala za izradu -Tro?kovi pogonske energije (pokretanje ma?ina) -Tro?kovi SzR -Tro?kovi Rs 3 Ekonomika preduzeca

4. Tro?kovi po mjestu nastanka Re?ijski tro?kovi- nisu direktno vezani za nosioce (tehnolo?ka radna mjesta). Nastaju u pripremnoj i zavr?noj fazi p-dnje. Dijele se na: -tro?kovi pogonske re?ije (materijal i Rs na organ. radnim mjestima, tehnolo?ka energija, sitan inventar i alat, SzR pri vremenskoj amortizaciji, odr?avanje i osiguranje SzR, Rs posrednih rukovodilaca, tehnicka kontrola) -tro?kovi uprave i prometa (kancelarijski materijal, usluge drugih preduzeca, istra?ivanje tr?i?ta, projektovanje, nabavka i prodaja, SzR odredenih slu?bi, Rs finansijske i kadrovske slu?be, op?ti poslovi, kamate na tudi kapital, putni tro?kovi i dnevnice, odr?avanje i ci?cenje) 4 Ekonomika preduzeca

5. Tro?kovi po mjestu nastanka Ekonomika preduzeca 5 Analiza tro?kova po mjestima nastanka pru?a mogucnost kontrole i analize tro?kova, unaprjedenje ekonomicnosti, povecavanje produktivnosti i stimulans radnika na ekonomicnost u proizvodnji. Ukoliko zaposlenici preduzeca uspiju smanjiti tro?kove na mjestima njihovog nastanka, radnim mjestima, onda time povecavaju ekonomski uspjeh preduzeca cime zaslu?uju pravo na udio u raspodjeli pobolj?anih rezultata poslovanja.

6. Tro?kovi po vezanosti za nosioce Ekonomika preduzeca 6 Podrazumijeva vezivanje tro?kova za proizvode koji su ih uzrokovali. Dijele se na direktne i indirektne. Direktni tro?kovi- mogu se vezati za odredeni proizvod, (tro?kovi materijala za izradu, pomocnog materijala za izradu, radne snage izrade, SzR pri funkcionalnoj amortizaciji) Normiraju se u okviru tehnicke pripreme i proporcionalno zavise od dinamike obima p-dnje. Indirektni tro?kovi- ne mogu se vezati za odredeni proizvod, posebnim obracunskim tehnikama se rasporeduju (tro?kovi re?ijskog materijala, pomocnog materijala i usluga, unutra?njeg transporta i odr?avanja, usluga drugih preduzeca, energije, Rs na re?ijskim poslovima, SzR pri vremenskoj amortizaciji)

7. Tro?kovi sa stanovi?ta vremena nastanka Dijele se na pojedinacne i zajednicke. Pojedinacni tro?kovi se dovode u vezu sa vremenskim trajanjem jer se mogu vezati za proizvode zbog kojih su nastali. U fazi pripreme p-dnje je odreden normativ njihove velicine (utro?ak). To su tro?kovi: materijala i pomocnog materijala za izradu, Rs na poslovima izrade. Zajednicki tro?kovi odnose se na djelovanje preduzeca kao cjeline, ne mogu se vezati za odredene proizvode (ako se proizvode razliciti proizvodi). Sistematizuju se po mjestima, vremenu nastanka i, eventualno, nosiocima. To su tro?kovi: tehnolo?ke energije, re?ijske Rs, odr?avanja osnovnih sredstava, SzR, materijala i Rs na komercijalnim, finansijskim, kadrovskim, op?tim poslovima. Ekonomika preduzeca 7

8. Tro?kovi po poslovnim funkcijama Razvrstavaju se po postojecim funkcijama preduzeca. Ovi tro?kovi se ne razvrstavaju detaljnije na podjelu sredstava za proizvodnju i rada. To su tro?kovi: upravljanja, nabavke, p-dnje, prodaje, racunovodstva, plana i analize, finansijske funkcije, kadrovske slu?be. Neki od ovih vrsta tro?kova se mogu ra?clanjivati detaljnije, npr. tro?vi nabavke sadr?e tro?kove istra?ivanja tr?i?ta nabavki, tro?kove ugovaranja, transporta, skladi?tenja, itd. 8 Ekonomika preduzeca

9. Tro?kovi prema slo?enosti Dijele se na jednostavne (originalne) i slo?ene (kompleksne) Jednostavni tro?kovi se iskazuju po prirodnim vrstama, kao ?to su tro?kovi: materijala za izradu, Rs. Buduci da se ne temelje na drugim tro?kovima nazivaju se i normalni tro?kovi. Slo?eni tro?kovi predstavljaju kombinaciju vi?e jednostavnih tro?kova Npr. tro?kovi pogonske re?ije su strukturirani iz tro?kova materijala, Rs, amortizacije, itd. 9 Ekonomika preduzeca

10. Tro?kovi prema ulaganju u p-dnju To su primarni i sekundarni tro?kovi. Primarni tro?kovi prvi put ulaze u proizvodni proces. Sekundarni tro?kovi u proizvodni proces ulaze vi?e puta. Nazivaju se i tro?kovi internih ucinaka. 10 Ekonomika preduzeca

11. Dinamika tro?kova Dinamika tro?kova analizira promjenu tro?kova u nekoliko uzastopnih razdoblja uz promjenu obima proizvodnje. Dinamika tro?kova se bavi ukupnim i tro?kovima po jedinici proizvoda. Polazna osnova za analizu dinamike tro?kova je kapacitet p-dnje, shvacena kao kapacitet koji se dobije kada se od nominalnog (instaliranog) kapaciteta oduzmu objektivni gubici vremena zbog zastoja ma?ine usljed redovnog odr?avanja, ili stvarno radno vrijeme. Analizom se utvrduje funkcionalni odnos izmedu promjene tro?kova i promjene obima p-dnje. Mjera tog odnosa je reagibilnost ili elasticnost tro?kova. 11 Ekonomika preduzeca

12. Dinamika tro?kova Reagibilnost (elasticnost tro?kova) ? osjetljivost tro?kova na promjene obima p-dnje. Osnovni cilj analize tro?kova jest utrvdivanje reagibilnosti, ili kvantitativno izra?eno: Krt = kt / kq, Koeficijent promjene tro?kova kt = (T2-T1)/T1 Koeficijent promjene obima p-dnje kq = (Q2-q1)/Q1 Koeficijent reagibilnosti mo?e biti nula, jedan, > 1, < 1 Odreduje se za ukupne tro?kove i pojedine kategorije tro?kova Prema dinamici obima proizvodnje kategorije tro?kova su: -proporcionalni tro?kovi -relativno fiksni tro?kovi -fiksni tro?kovi 12 Ekonomika preduzeca

13. Proporcionalni tro?kovi Neposredno su vezani za obim proizvodnje, uslovljeni su ostvarenim obimom p-dnje. Izmedu njih i obima p-dnje postoji linearna zavisnost. Po jedinici proizboda proporcionalni tro?kovi su konstantni, koeficijent reagibilnosti im iznosi 1. Proporcionalni tro?kovi su: tro?kovi materijala za izradu, pomocnog materijala za izradu, pogonske energije, SzR pri funkcionalnoj amort., Rs izrade, Rs i materijala u zavr?noj fazi procesa p-dnje. Normiraju se po jedinici proizvoda jo? u pripremnoj fazi p-dnje ?to omogucava njihovu kontrolu (stvarni vs. normirani). U slucaju obustavljanja ili prekida p-dnje ovi tro?kovi u potpunosti nestaju. Grafikoni proporcionalnih tro?kova prema obimu p-dnje i po jedinici proizvoda (sl. 17, str. 131 i sl. 18, str. 132) 13 Ekonomika preduzeca

14. Relativno fiksni tro?kovi Nova grupa proizvoda, organizacioni dijelovi preduzeca ili smjene u preduzecu zahtijevaju posebnu pripremu i organizaciju, usljed cega nastaju relativno fiksni tro?kovi. Zavise od pripremno-zavr?nih poslova a ne od obima p-dnje. Dakle, iz perspektive obima su konstantni ali su promjenjivi pri promjeni zone obima. Koeficijent reagibilnosti ovih tro?kova mo?e biti veci ili manji od 1. U slucaju da je priprema p-dnje obavljena ovi tro?kovi postoje cak i ako se p-dnja ne obavlja, ukoliko p-dnja nije pripremljena onda se ovi tro?kovi u potpunosti mogu otkloniti. Grafikon rel.fiksnih tro?kova (sl. 19, str. 133 u masi; sl. 20, str. 134 po jedinici proizvoda) 14 Ekonomika preduzeca

15. Relativno fiksni tro?kovi Na slici 19. je prikazana kriva rel.fiksnih tro?kova i njihova prosjecna tendencija pri povecanju obima proizvodnje (Q) koji je ra?clanjen na nekoliko zona obima. Na slici 20. prikazana je kriva rel.fiksnih tro?kova po jedinici proizvoda, kao isprekidana funkcija na kojoj se prekidi javljaju na granicama zone obima. Pri prelasku iz jedne u drugu zonu rel.fiksni tro?kovi i u masi i po jedinici skokovito rastu. Razlog tome je dodatna priprema i organizacija proizvodnje (u novoj zoni). Na pocetku zone su visoki buduci da je kapacitet neiskori?cen. Pri vecem kori?cenju kapaciteta ovi tro?kovi se smanjuju. Ukoliko se kapacitet zone, nakon njegovog ustanovljavanja, ne iskoristi, rel.fiksni tro?kovi ostaju gotovo isti jer se dijele na manji broj proizvoda. 15 Ekonomika preduzeca

16. Relativno fiksni tro?kovi Rel.fiksni tro?kovi, kada se kapacitet zone obima proizvodnje ne koristi u potpunosti se dijele na: -objektivno uslovljene, (pripadajuca formula, s.135) -organizaciono uslovljene Proizvodnja na gornjoj granici zone obima donosi minimalne relativno fiksne tro?kove po jedinici proizvoda. Jer je kolicina proizvoda visoka. Pri djelomicnom kori?tenju kapaciteta rel.fiksni tro?kovi ostaju isti jer se ne mijenjaju faktori koji ih uzrokuju (priprema p-dnje) Proizvodnja na donjoj granici obima dovodi do izjednacavanja stvarnih i organizaciono uslovljenih rel.fiksnih tro?kova Ovi tro?kovi dakle ispoljavaju karakteristike: degresije, progresije i remanentnosti. 16 Ekonomika preduzeca

17. Relativno fiksni tro?kovi Kada se pri povecanju obima p-dnje tro?kovi povecavaju sporije od obima p-dnje kretanje rel.fiksnih tro?kova je degresivno, cime se unaprjeduje kvalitet ekonomije preduzeca. Obrnut proces je pri smanjenju obima p-dnje. Koeficijent reagibilnosti degresivnih rel.fiksnih tro?kova je manji od 1. Progresija rel.fiksnih tro?kova nastaje kada je promjena tro?kova veca od promjene obima p-dnje pri prelasku iz jedne u drugu zonu obima. Negativno utice na kvalitet ekonomije preduzeca jer se tro?kovi uvecavaju vi?e od obima. Pri smanjenju obima p-dnje dejstvo ove pojave je pozitivno jer unaprjeduje ekonomiju preduzeca. Koeficijent reagibil. progresivnih rel.fiksnih tro?kova je manji od 1. Remanentnost (otpornost) tro?kova je te?nja zadr?avanja stecenih osobina ili vremensko zaka?njenje u prilagodavanju tro?kova smanjenju p-dnje i promjeni zone p-dnje. 17 Ekonomika preduzeca

18. Fiksni tro?kovi Uslovljeni su tehnickom opremljeno?cu preduzeca, ne zavise od obima p-dnje niti od stepena kori?tenja kapaciteta. Koef. reagibilnosti je nula. To su: -tro?kovi SzR pri vremenskoj amortizaciji -Rs na pripremno-zavr?nim poslovima -tro?kovi administracije -projektovanje, konstrukcija i probna p-dnja Sa povecanjem p-dnje fiksni tro?kovi po jedinici proizvoda opadaju, i to najprije vrlo izra?eno a kasnije manje. (sl. 23 i sl. 24) 18 Ekonomika preduzeca

19. Fiksni tro?kovi (FT) Pri nepotpunom kori?tenju kapaciteta ukupni fiksni tro?kovi ostaju nepromijenjeni ali se mogu razlo?iti na objektivnu i organizacionu komponentu. Kada se kapacitet p-dnje ne koristi (obim p-dnje=0), ukupni fiksni tro?kovi su jednaki organizaciono uslovljenim. Kada je kapacitet u potpunosti iskori?ten ukupni fiksni tro?kovi su jednaki objektivno uslovljenim. Objektivno uslovljeni FT su konstantni po jedinici proizvoda do su u masi direktno proporcionalni sa kretanjem obima, dok su organizaciono uslovljeni FT obrnuto proporcionalni, stvarni FT po jedinici proizvoda su odnos ove dvije komponente. Formula. (sl. 25) 19 Ekonomika preduzeca

20. Fiksni tro?kovi (FT) Organizaciono uslovljeni FT se boljom iskori?teno?cu kapaciteta mogu smanjivati i svesti na 0, pri cemu su ukupni FT zapravo jednaki objektivno uslovljenima, ?to znaci da su po jedinici proizvoda minimalni. Visina FT je konstantna samo pri postojecim kapacitetima. Svaka promjena kapaciteta (modernizacija ili pro?irenje) dovodi do promjene FT. ?to je stepen iskori?tenja kapaciteta manji FT po jedinici proizvoda su veci 20 Ekonomika preduzeca

21. Dinamika varijabilnih tro?kova (VT) Mijenjaju se u skladu sa promjenom obima p-dnje, jer direktno zavise od obima. Promjena VT je direktno proporcionalna mijenjanju obima. Mogu biti: proporcionalni, progresivni i degresivni. Kod proporcionalnih VT intenzitet promjene tro?kova je jednak intenzitetu promjene obima, dok po jedinici proizvoda ostaju isti. Primjer: tro?kovi materijala za izradu, Rs za poslovima izrade (kada se Rs placa po ucinku) i funkcionalna amortizacija. Koef. reagibilnosti jednak 1. 21 Ekonomika preduzeca

22. Dinamika varijabilnih tro?kova (VT) Progresivni VT se povecavaju br?e od obima, uticu negativno na kvalitet ekonomije preduzeca, jer tro?kovi po jedinici proizvoda rastu. Koef. reagibilnosti veci od 1. Degresivni VT se povecavaju sporije od obima p-dnje. Ako obim p-dnje raste uticu na pobolj?anje kvaliteta ekonomije jer oni sami sporije rastu, ako obim p-dnje opada negativno uticu na kvalitet ekonomije. Koeficijent reagibilnosti je manji od 1. 22 Ekonomika preduzeca

23. Hvala. Ekonomika preduzeca 23


Other Related Presentations

Copyright © 2014 SlideServe. All rights reserved | Powered By DigitalOfficePro