Staro ytno
This presentation is the property of its rightful owner.
Sponsored Links
1 / 22

STAROŻYTNOŚĆ PowerPoint PPT Presentation


  • 181 Views
  • Uploaded on
  • Presentation posted in: General

STAROŻYTNOŚĆ.

Download Presentation

STAROŻYTNOŚĆ

An Image/Link below is provided (as is) to download presentation

Download Policy: Content on the Website is provided to you AS IS for your information and personal use and may not be sold / licensed / shared on other websites without getting consent from its author.While downloading, if for some reason you are not able to download a presentation, the publisher may have deleted the file from their server.


- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - E N D - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

Presentation Transcript


Staro ytno

STAROYTNO


Staro ytno

Antyk, czyli staroytno to epoka, ktr datujemy na czas od koca I tysiclecia p.n.e. do okoo V w. n.e. Umown dat zamykajc antyk jest rok 476 n.e. - upadek cesarstwa zachodnio rzymskiego. Antyk to pojcie odnoszce si do dorobku kulturalnego (literatura, filozofia, sztuka, architektura) staroytnej Grecji i Rzymu. Jest to epoka otwierajca dzieje kultury rdziemnomorskiej. Jej nazwa pochodzi od aciskiego sowaantiquus, czyli dawny.


Sztuka literatura kultura i ycie w grecji

Sztuka ,literatura ,kultura i ycie w Grecji:

Sztuka grecka opieraa si na harmonii pikna, spokoju i soca. Podobnie wyobraamy sobie ycie staroytnych Grekw: pogodne i nietrudne, bez upau, wygodne dziki niewolnikom i kobietom. Cierpienia miosne uznawano za wstydliw dolegliwo. Grekom nie grozia mier i staro, gdy umierali modo, a po mierci czekali na nich bogowie. Uwaano, e zadaniem artysty nie jest tworzenie czego nowego, lecz odtwarzanie i naladowanie rzeczywistoci - mimezis. Tworzc wzorowano si zatem na przyrodzie, a wrd niej najpikniejszy by czowiek.


Staro ytno

Kultura i literatura kojarzy si nieodparcie z Atenami. Dziej si tak dlatego, e w Atenach zrealizowa si w V i IV w. p.n.e. tzw. zoty wiek ludzkoci. Wanie tam i wtedy nastpi rozkwit filozofii, niezwyk harmoni osigny rzeba i architektura, powstay najwaniejsze dokonania dramatu i teatru, zrealizowa si nieosigalny pniej idea ustroju spoecznego - demokracja ateska. Jedn z najdoskonalszych budowli z tamtych czasw jest Akropol.


S ynni rze biarze greccy

Synni rzebiarze greccy:

Fidiasz - Atena Partenos, Atena Promachos, Zeus Olimpijski

Myron - Dyskobol, Atena, Marsjasz

Skopas - Bachantka

Praksyteles - Hermes z Dionizosem, Afrodyta z Knidos

Lizyp - Apoxymenos, Odpoczywajcy Herakles

dziea anonimowe - Wenus z Milo, Nike z Samotraki

paskorzeby Otarza Pergamoskiego


Sztuka w rzymie

Sztuka w Rzymie:

Rzymianie kopiowali wprost oraz czerpali rne wzory ze sztuki greckiej. Istniay jednak pewne elementy typowe dla sztuki Rzymu, np. kolumny i uki triumfalne, Najwaniejsz czci miasta byo forum, gdzie znajdoway si najwaniejsze budowle. Budowano wspaniae amfiteatry, najbardziej znane do dzi pozostaje Koloseum. Inne znane budowle to Panteon i Forum Romanum. Najsynniejsz rzeb jest posg cesarza Marka Aureliusza. Rzeby byy realistyczne i przedstawiay szczegowo anatomi czowieka. Malowano na tynku, marmurze i deskach. Kolorow mozaik ozdabiano ciany domw i podogi. Rzymianie budowali:

anie - termy Karakali i Domicjana

cyrki - Circus Maximus

uk triumfalny - Tytusa czy Trajana

kolumny - Trajana, Marak Aureliusza

witynie - Westy, Fortuny Wirilis, Partenon.


Staro ytno

Filozofia(phileo- miowa, sophia- mdro ), to wiedza dca do poznania bytu i mylenia oraz najoglniejszych praw rzdzcych czowiekiem, spoeczestwem, przyrod. Staroytni prbowali odpowiedzie sobie na egzystencjalne pytania, pocztki byy skromne - poszukiwano jednej zasady wiata, ktra tumaczyaby jego chaotyczne bogactwo. Filozofw czsto nazywano mdrcami, gdy to wanie z rozumu czerpali swoj wiedz.

Powstanie filozofii greckiej okrela si na przeom VII i VI w p.n.e. Pierwszy raz tego terminu uy Pitagoras.


Dzia y filozofii

Dziay filozofii:

estetyka - nauka o piknie

etyka - nauka o zasadach moralnych

logika - nauka poprawnego mylenia

metafizyka - nauka o podstawach mitu

psychologia - nauka o duszy


Filozofia grecka i rzymska

,,Filozofia grecka i rzymska"


Staro ytno

Literatur antyczn moemy podzieli na czasy:

GRECKIE:

Okres twrczoci ustnej (od XVI - X w. p.n.e.)

Okres archaiczny (od IX - VI w. p.n.e.) przewaaa poezja epicka i liryczna, a twrcy wrd ktrych z trudem daoby si doszuka jakich indywidualnoci, byli waciwie tylko wyrazicielami pogldw zbiorowoci. Do najsynniejszych osigni pimiennictwa tego okresu nale eposy Iliada i Odyseja przypisywane Homerowi, epos kosmogeniczny Teogonia Hezjoda, jak rwnie bajki Ezopa. W tym czasie tworzya te Safona i Anakreont.

Okres klasyczny = attycki (V-IV w. p.n.e) - krlowaa tragedia (Ajschylos, Sofokles, Eurypides), komedia (Arystofanes) oraz proza literacka i naukowa (dialektyka, logika, retoryka, jzykoznawstwo). Pojawiaj si pierwsze indywidualnoci wrd pisarzy.


Staro ytno

Okres hellenistyczny = aleksandryjski (III-I w. p.n.e) - od panowania Aleksandra Wielkiego (336-323r. p.n.e.). W poezji zaznaczy si wpyw eksperymentu literackiego i zretoryzowana proza, literatura nasycia si uczuciowoci i erudycj, narodzia si literatura popularna skierowana do szerokich krgw oraz wyksztaci si zawd literata - uczonego.

Okres rzymski (I w. p.n.e. - II w. n.e.) - rozwijaa si wysoce artystyczna proza, pojawia si nawroty do przeszoci ale pojawia si take literatura chrzecijaska, adresowanej do szerokiej publicznoci, o charakterze moralizujcym.

Okres chrzecijaski (II-V w. n.e) - nastpi schyek literatury pogaskiej, rozwj literatury popularnej (romansu) oraz artystycznej i filozoficznej. Do najbardziej znanych dzie tego okresu nale: Ewangelie i Listy w. Pawa.


Rzymskie

RZYMSKIE:

Okres archaiczny (240-80 r. p.n.e.) - rozpoczty wystawieniem przez Liwiusz Andronikusa tragedii i komedii greckich w przerbce aciskiej. Epik zainicjowan przykadem Odysei, ktr Newiusz wzbogaci poematem narodowym BellumPucinum o I wojnie punickiej. Wyksztacia si satyra (Lucyliusz), epigramat (Liwiusz) a dzieo Katona Starszego Origines dao pocztek historiografii w jzyku aciskim.

Okres cyceroski (80-30 r. p.n.e.) - nazwa pochodzi od imienia filozofa i mwcy Cycerona ktry spopularyzowa gwne gatunki filozofii eklektycznej szkoy redniej Stoi, nowej akademii i Perypatu oraz epikureizmu. W autobiografii historycznej spor rol odegray pamitniki Cezara, literatur spoeczno-polityczn reprezentowa Salustriusz, nauk prawa rozwin SulpicjuszRufus, a w poezji grupa tzw. neoterykw wstpia z nowatorskim w formie i treci programie literackim.


Staro ytno

Okres augustowski (30 r. p.n.e.- 14r. n.e.) - nazwana zotym wiekiem poezji rzymskiej, reprezentowanej przez Horacego, autora satyr i pieni. Wtedy to zrodzia si rzymska elegia miosna (Gallus, Owidiusz). Wergiliusz najwikszy wczesny przedstawiciel epiki rzymskiej stworzy Georgiki, bdce pochwa pracy rolnika i Eneid, zwana te rzymsk kontynuacj Iliady Homera.

Okres cesarski(I-V w.) -w ktrej pimiennictwo pierwszych wiekw naszej ery pozostawao pod wpywem retoryki, za filozofia ograniczaa si do zagadnie etycznych. Proz literack reprezentowaa parodia romansu greckiego, a zretoryzowana poezja staa si elitarna w stylu i w jzyku. Pojawia si pantomima, ale zaczyna si wyrany upadek tragedii, prawdziw warto przedstawiay jedynie niesceniczne tragedie Seneki Modszego. Na przeomie I i II w. przypada dziaalno najwikszego historyka rzymskiego, Tacyta. Wiek pniej pojawili si pierwsi wybitni chrzecijascy pisarze aciscy, a na przeomie IV/V w dziaa znakomity pisarz chrzecijaski Augustyn, biskup Hoppong.


Epos antyczny

Epos antyczny:

Epos nazywany jest inaczej epopej, to najstarszy i gwny gatunek epicki stosowany a do czasu powstania powieci. Rozbudowany utwr wierszowany, ktry ukazuje dzieje legendarnych lub historycznych bohaterw na tle wydarze przeomowych dla danej spoecznoci narodowej. W epopei na plan pierwszy wysuwa si fabua, narrator jest wszechwiedzcy i obiektywny, a ujawnia si w inwokacji. Cao przedstawiona jest z epickim dystansem. Styl epopei jest podniosy, dostosowany do heroicznych czynw bohaterw. Obfituje w realistyczne, drobiazgowe opisy wanych przedmiotw i sytuacji. W kadej epoce historycznej wyksztaciy si odmiany eposu charakterystyczne dla swoich czasw.


Rozw j teatru greckiego

Rozwj teatru greckiego:

Zacztkiem teatru staroytnej Grecji byy ludowe uroczystoci religijne (procesja, pie chru) ku czci Dionizosa - boga narodzin, urodzaju i wina. To on nauczy ludzi zabawy i wszelkiego uycia. Poczwszy od okresu hellenistycznego, aby go uczci dwa razy do roku urzdzano huczne uroczystoci. Pocztkowo o charakterze orgiastycznym, z czasem zagodniay, zaczto zajmowa si na nich poezj, muzyk i innymi sztukami. Tragedie wystawiano w okresie Dionizjw Wielkich (miejskich) na przeomie marca i kwietnia. Miay charakter podniosego misterium, podczas ktrego skadano Dionizosowi ofiar z koza, a chr chopcw piewa pieni pochwalne - dytyramby, ktre z czasem przeksztaciy si wanie w tragedi opart na dialogu Koryfeusza (przewodnika chru) z chrem.


Staro ytno

Pierwotny teatr (amfiteatr) zbudowany zosta na planie koa (orchestra), ktrego rodek stanowi otarz (thymle). Orchestra (tanecznica) bya przeznaczona dla chru, ktry wykonywa na niej piewy i tace. Otarz otaczay dwa piercienie: wewntrzny chr (pocztkowo skada si z 50 potem z 15 osb) i zewntrzny (widownia, zwana theatronem). Widowni budowano na stoku wzgrza pod goym niebem, a siedzenia wykuwano w skale. Parados by wejciem i wyjciem dla chru. Aby wyrni aktorw spord chru, zbudowano przed budynkiem wski pomost (proskenion). Wycinek koa zamknity by budynkiem dla aktorw (skene), ktry peni rol garderoby. Dalszy rozwj teatru polega na powikszeniu proskenion, zmniejszeniu orchestry i wykorzystaniu urzdze mechanicznych.


  • Login