Ibrcgl
This presentation is the property of its rightful owner.
Sponsored Links
1 / 106

MONERA ALEMİ PowerPoint PPT Presentation


  • 103 Views
  • Uploaded on
  • Presentation posted in: General

MONERA ALEMİ.

Download Presentation

MONERA ALEMİ

An Image/Link below is provided (as is) to download presentation

Download Policy: Content on the Website is provided to you AS IS for your information and personal use and may not be sold / licensed / shared on other websites without getting consent from its author.While downloading, if for some reason you are not able to download a presentation, the publisher may have deleted the file from their server.


- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - E N D - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

Presentation Transcript


Monera alem

ibrcgl


Monera alem

MONERA ALEM

  • Canl organizmalarn en kkleri ve yapsal organizasyon bakmndan en basit olanlar bu alemde yer alr. Virsler, bu alemde incelenen ve hcresel yapda olmayan organizmalardr. Bakteriler ve mavi-yeil algler ise en kk hcreler olup, prokaryot (basit ekirdekli) zellikte olmalarndan dolay bu aleme konulmutur.

ibrcgl


1 bakteriler

1. Bakteriler

  • ekirdekleri ve zarla evrili organelleri bulunmad iin prokaryot hcre yapsndadrlar. Klorofil ve oksijenli solunum enzimleri gibi molekller hcre zarndan sitoplazmaya uzanan kvrmlar zerinde veya sitoplazmada serbest olarak bulunur.

ibrcgl


1 bakteriler1

1. Bakteriler

ibrcgl


1 bakteriler2

1. Bakteriler

  • DNA molekl bir tane olup, etrafnda zar yoktur. Baz bakterilerde normal DNA dan ok daha kk yaplarda vardr.

  • remeyle ilgisi olmayan bu yaplara plazmitler denir. Plazmitler antibiyotik ve dier baz kimyasal maddelere kar kazanlan direncin dier hcrelere tanmasn salar.

ibrcgl


1 bakteriler3

1. Bakteriler

  • Btn bakteri hcrelerinde, zar, eper, ribozom, DNA, RNA ve eitli enzim sistemleri bulunur. Baz trlerde bu yaplara ek olarak baz zel grevli oluumlar bulunabilir.

  • Hcre zarnn sitoplazmaya doru kvrmlamasyla oluan mezozomlar, oksijenli solunum enzimlerini bulundurur. Mitokondrinin ilevini gerekletirir. Ayn ekilde olumu tilakoit zar zerinde ise klorofil moleklleri bulunur ve kloroplastn ilevini stlenir.

ibrcgl


1 bakteriler4

1. Bakteriler

  • Hcre zarndan darya doru uzanan sil ve kam eklindeki tpkler ise, hareketi ve korunmay salar. ok az trde, nc bir hcre rts vardr. Kapsl denilen bu yap olumsuz artlara dayanma gcn artrr. Bunun iin, kapsll bakteriler genellikle patojen (hastalk yapc) zelliktedir.

  • Bakterilerdeki hcre eperi, protein, ya ve karbonhidrattan yaplm olup, selloz iermez. Bakteriye ekil verir ve onu korur.

ibrcgl


1 bakteriler5

1. Bakteriler

  • Ribozomlar ok sayda olup, karyot hcrelerdekinden daha kktr.

  • Bakterilerin Gruplandrlmas

    Mikroskoplarla incelenen bakteriler, deiik zellikleri bakmndan aratrlm ve drt zellie gre gruplandrlmtr.

ibrcgl


Monera alem

  • Gram boyasyla boyanarak, mikroskopta mavi-mor renkli grnenlere gram pozitif bakteriler denir. Gram negatifler ise, bu boyayla boyanmazlar. Bu farkllk eper yaplarnn zelliinden kaynaklanr.

ibrcgl


B bakterilerin solunumlar

b. Bakterilerin Solunumlar

  • Baz bakteriler sadece fermantasyon (anaerobik solunum) yapabilirler, ancak oksijenli ortamlarda geliemezler. Bunlara zorunlu anaerob denir.

  • Baz bakteriler ise sadece oksijenli ortamlarda geliebilirler. Bunlara zorunlu aerob denir. Bakterilerin bir ksm ise geici aerob veya geici anaerob olup, gerektiinde her iki solunumu da yapabilirler. Byle bakterilere fakltatif bakteriler denir.

ibrcgl


C bakterilerin beslenmesi

c. Bakterilerin Beslenmesi

  • Bakterilerin az sayda tr ototrof olarak beslenir. Kendileri iin gerekli organik besinleri inorganik bileiklerden sentezlerler. Bunlarn bir ksm klorofilli olup k enerjisini kullanrlar. (Fotosentetik bakteriler). Bir ksm ise klorofilsiz olup, inorganik bileikleri oksitlemekle kazandklar kimyasal enerjiyi kullanr (kemosentetik bakteriler).

ibrcgl


C bakterilerin beslenmesi1

c. Bakterilerin Beslenmesi

  • Bakterilerin ounluu heterotrof olarak beslenir. Gerekli olan glikoz, amino asit, vitamin gibi organik maddeleri dardan hazr almak zorundadrlar.

  • Bunlarn ou rkl(saprofit) olup, organik artklar ayrtrarak beslenir. Bu olay sayesinde doadaki madde dngsne katk yaparlar.

  • Bir ksm bakteri ise, dier canllar zerinde parazit yaayarak beslenir.

ibrcgl


D bakterilerde reme

d. Bakterilerde reme

  • Btn bakteriler blnerek ok hzl oalabilirler.

ibrcgl


D bakterilerde reme1

d. Bakterilerde reme

  • Bakterilerde, zarl bir ekirdek olmadndan ve kromozom sadece bir tane olduundan blnme tam bir mitoz deildir. Bu tr hcre blnmesine gizli mitoz denir.

ibrcgl


D bakterilerde reme2

d. Bakterilerde reme

  • Baz bakteri trleri, blnerek (eeysiz) remenin yannda eeyli remeyi de gerekletirebilirler. Bu remede gamet oluumu ve dllenme grlmez.

  • Kaltsal yaps farkl iki hcre aralarnda bir kpr oluturarak gen aktarm yaparlar. Sonuta her iki atadan da farkl bir hcre (rekombinant bakteri) oluur. Bu eit remeye konjugasyon (kavuma) denir. Konjugasyon sonucunda kaltsal eitlilik salanr.

ibrcgl


D bakterilerde reme3

d. Bakterilerde reme

  • Baz bakteriler olumsuz ortam artlarn endospor oluturarak atlatrlar. Bakteri paralansa ve lse bile, endospor ortam artlarna dayanr. artlar normalletiinde gelien endospor normal bakteriyi oluturur.

ibrcgl


D bakterilerde reme4

d. Bakterilerde reme

  • Endosporlar bakteriye gre, daha kk, az sitoplazmal, kaln eperli ve metabolizmas ok yavatr. Baz sporlar 120 C de 15 dakika kalrsa ancak lebilmektedir.

ibrcgl


2 mav ye l algler

2. MAV YEL ALGLER

  • Hcre yaps bakmndan bakterilere ok benzerler. Zarl ekirdekleri ve zarl organelleri yoktur. Hepsinde sitoplazmaya dalm klorofil pigmentleri vardr. Fotosentetik bakterilerden farklar, sitoplazmalarnda fikosiyanin denilen mavi renk maddesi iermeleridir. Genellikle denizlerde, tatl sularda verimli topraklarda yaarlar. Hepsi fotosentetik olup, suyu ayrtrdklar iin ortama oksijen verirler.

ibrcgl


2 mav ye l algler1

2. MAV YEL ALGLER

  • ou, havann serbest azotunu balayarak toprakta azotlu bileiklerin artmasn salarlar. Bunun iin bitki gelimesine yardmc olurlar. Blnerek ve sporlarla oalrlar. Tek tek veya koloni halinde yaarlar.

ibrcgl


3 h cresel olmayan canl lar vir sler

3. Hcresel Olmayan Canllar Virsler

  • Canl olarak kabul edildiklerinden, en kk organizmalar olarak adlandrlabilirler. Ancak elektron mikroskobuyla grlebilirler.

ibrcgl


3 h cresel olmayan canl lar vir sler1

3. Hcresel Olmayan Canllar Virsler

  • Virsler; oalabilirler, kendilerine zg nkleik asit ierirler, zel bir protein klfa sahiptirler ve iine girecekleri hcrenin zarn eritecek enzimlere sahiptirler. Bu zellikleri onlar canszlardan ayrr. Hcresel yapda olmamalar, enzim sistemlerinin bulunmamas, sitoplazmalarnn olmamas, organellerinin yokluu ve d ortamda kristal halde bulunmalar ise virsleri dier canllardan ayran zelliklerdendir. zellikle kristal halde bulunmak canszlarn zelliidir.

ibrcgl


3 h cresel olmayan canl lar vir sler2

3. Hcresel Olmayan Canllar Virsler

  • Virsler ancak konak hcre iinde aktivite gsterebilirler. Bunun iin zorunlu hcre ii parazitleri denir. Kendilerini oaltmak iin konak hcrenin maddelerini harcarlar ve onun enzimlerini kullanrlar.

ibrcgl


3 h cresel olmayan canl lar vir sler3

3. Hcresel Olmayan Canllar Virsler

  • Virsler DNA veya RNA dan yalnz birisine sahiptirler. Bu kaltsal yapya genom denir.

  • Bazlar bitki hcrelerinde, bazlar hayvansal hcrelerde, bazlar ise bakterilerde oalabilirler.

ibrcgl


3 h cresel olmayan canl lar vir sler4

3. Hcresel Olmayan Canllar Virsler

  • Bakteriyofajlar ve hayvansal virslerin ou DNA virsleri adn alr. Bitkisel virsler ve baz hayvansal virslere ise, RNA virsleri denir.

ibrcgl


3 h cresel olmayan canl lar vir sler5

3. Hcresel Olmayan Canllar Virsler

  • Virsler, hacim olarak bymezler ve blnerek oalmazlar. Enzim sistemleri olmad iin solunum, protein sentezi, beslenme, boaltm gibi hayatsal olaylarn hibirini gerekletiremezler.

ibrcgl


3 h cresel olmayan canl lar vir sler6

3. Hcresel Olmayan Canllar Virsler

  • Virsler girdikleri hcrede ynetimi ele geirirler ve hcrenin materyallerini kullanarak kendilerini oaltrlar. Sonuta hcrenin paralanmasna (lizis) neden olurlar.

ibrcgl


3 h cresel olmayan canlilar vir sler

3. Hcresel Olmayan CanlilarVirsler

  • Baz virsler girdii hcreyi ldrmez, ancak onun hzl ve dzensiz olarak blnmesine neden olur. Bylece kanserleme ortaya kar.

  • Bir virs tarafndan enfekte olmu hcre ve doku baz savunma maddeleri retir. nterferon denilen bu maddeler yeni bir virs enfeksiyonunu engeller.

ibrcgl


Monera alem

ibrcgl


Prot sta alem

PROTSTA ALEM

  • Bu alemin yeleri, karyot yapl bir hcrelilerdir. Nemli topraklardan, dier canllarn vcutlarna, kk su birikintilerinden okyanuslara kadar ok geni ortamlara yaylmtr. Tatl sularda yaayanlarnda kontraktil kofullar bulunur.

ibrcgl


1 protozoa hayvansal protistler

1. Protozoa (Hayvansal Protistler)

  • Protista aleminin, daha ok hayvansal zellikteki trleri kapsar. Hepsi bir hcrelidir.

ibrcgl


A silliler kirpikliler

a. Silliler (Kirpikliler)

  • Hareketi salayan yap, hcre yzeyini kaplam olan sillerdir. Hcre zar kalnlap sertleerek pelikula adn alr. Hepsi heterotroftur. Besinlerini pinositoz ve difzyonla alrlar. Blnerek eeysiz reyebildikleri gibi, birok tr konjugasyonla eeyli remeyi de gerekletirir. En gelimi ve tannm rnei Paramesyum (terliksi hayvan) dur.

ibrcgl


A silliler kirpikliler1

a. Silliler (Kirpikliler)

  • Paramesyum da iki ekirdek bulunmakta olup, k remeyi, by beslenme ve metabolizmay dzenler.

ibrcgl


B kam ililar

b. Kamililar

  • Hareketi salayan yaplar kamlardr. Hcreleri epersizdir. Bazlar kloroplastl olup fotosentez yaparlar. rnek; glena. Ancak, bunlar karanlkta kaldklarnda heterotrof olarak beslenirler.

  • glenada kar duyarl gz noktas bulunur. Depo maddesi niastaya ok benzer. Baz kamllar insanda ve hayvanlarda parazit olup, baz hastalklara neden olur. rnek : Tripanosoma adl eidi, kan emici bir sinekle insana tanr ve uyku hastalna neden olur.

ibrcgl


C k k ayaklilar

c. Kk Ayaklilar

  • Belirgin bir hcre ekilleri yoktur. Hcre zarnn uzantlaryla geici (yalanc) ayaklar olutururlar. Bunlar, hem hareketi hem de besin almay (fagositozu) salar. En tannm rnek amiptir. Amiplerin bazlar insanda parazit yaayarak amipli dizanteriye neden olur. Bazlar ise az boluunda ve kaln barsakta zararsz (kommensal) olarak yaar. Sularda yaayan bazlar ise kabuk oluturur.

ibrcgl


D sporlular

d. Sporlular

  • Hepsi insanda, omurgal ve omurgasz hayvanlarda parazit olarak yaar. Hcre yaplar dier protistlerden daha kk ve daha basittir. Besinlerini sindirilmi olarak alrlar. Spor oluturarak ok hzl remeyi saladklar gibi; zaman zaman gamet oluturarak eeyli remeyi de salarlar. Hareket organelleri ve kontraktil kofullar yoktur. rnek: Plazmodyum malaria tr insanda stmaya neden olur. Anofel tr sivrisineklerle tanr.

ibrcgl


2 civik mantarlar

2. CivikMantarlar

  • Hcre eperlerinin olmamas ynyle gerek mantarlardan (Fungi aleminden) ayrlrlar. Belirgin bir hcre ekilleri olmayp, amipler gibi hareket ederler.

  • Hepsi ok ekirdeklidirler. ou zaman koloniler olutururlar.

ibrcgl


2 civik mantarlar1

2. CivikMantarlar

  • Nemli ortamlarda yaar ve saprofit olarak beslenirler. Sporla rerler. Sporlar sert bir eperle rtldr. Baz trleri dier canllarda parazittir. Depo karbonhidratlar glikojendir.

ibrcgl


3 bir h creli algler

3. Bir Hcreli Algler

  • Hepsi eperli, kloroplastl ve fotosentetiktir. Depo karbonhidratlar niastadr.

  • Sularda, slak ve nemli yerlerde yaarlar. ou kaml olup, yer deitirebilir. Bazlar kolonileri meydana getirirler. rnek: volvox, pandorina, vs.

ibrcgl


Monera alem

ibrcgl


Mantarlar fung alem

MANTARLAR (FUNG) ALEM

  • Hcreleri eperli olduu iin, gerek mantarlar diye de adlandrlr. Hepsi karyot hcrelidirler. Genellikle ok hcreli olarak yaayan, klorofil iermedikleri iin hazr besin tketen canllardr. Depo karbonhidratlar glikojendir. Bazlar ok ekirdeklidir.

ibrcgl


Monera alem

  • Spor oluturarak eeysiz remeyi saladklar gibi, ou eeyli remeyi de gerekletirir. Bazlar ise tomurcuklanr (mayalar). Kksleriyle (rizoit) kendilerini bir yere baladklarndan yer deitiremezler. Bir ou bitkilerde ve hayvanlarda parazit yaayarak hastalklara neden olur. Genel beslenme biimleri saprofitliktir. Bu sayede organik artklarn paralanmasna ve madde dngsne katk yaparlar. Mantarlar; kfler, mayalar, paslar ve apkal mantarlar olarak gruplandrlabilir.

ibrcgl


Monera alem

ibrcgl


Hayvanlar alem

HAYVANLAR ALEM

  • Hepsi ok hcrelidir. ok az mikroskobik (tenyalar, su pireleri), ou ise makroskobiktir. Hepsi heterotrof olarak beslenir. Hcrelerinde eper ve plastitler yoktur. Sentrozomlar bulunmakta olup, depo karbonhidratlar glikojendir.

ibrcgl


Monera alem

  • ounlukla, bir yere bal olmadklarndan ve kaslar bulunduundan yer deitirebilirler. Sngerler hari tutulursa, hepsinin sinir sistemi vardr. ou ayr eeyli olarak rer. Eeysiz reme yapabilen trleri aznlktadr.

ibrcgl


Omurgali hayvanlar

OmurgaliHayvanlar

  • Batan (merkezi sinir sisteminden) kan sinirler vcuda srt tarafndan ve omurga iskeleti iinden dalr. Dolamlar kapaldr. Kandaki oksijen balayc pigmentler alyuvarlarda bulunur. Duyu organlar gelimi yapdadr. Amfiyokss gibi ilkel kordallarda kkrdak veya kemik bulunmaz. Hepsi ayr eeylidir.

ibrcgl


A baliklar

a. Baliklar

  • Solunga solunumu yaparlar. yeleri yzge eklindedir. Denizlerde ve tatl sularda yaar, d dllenme ve gelime yaparlar. Vcutlar zaman zaman dklebilen pullarla rtldr. Deiken sl (souk kanl) hayvanlardr.

  • Bazlarnn iskeleti sadece kkrdaktan oluur (kpek balklar gibi). ounluu kemikli balklara ait trler oluturur.

ibrcgl


Monera alem

  • Kkrdakl ve Kemikli Balk rnekleri

ibrcgl


B amfibiler kurba alar

b. Amfibiler (Kurbaalar)

  • D dllenme ve gelime yaptklarndan suya bamldrlar. Bazlarnn erginleri karalarda da yaayabilirler. Bunun iin bu gruba amfibi (iki yaayllar) denir.

ibrcgl


B amfibiler kurba alar1

b. Amfibiler (Kurbaalar)

  • Deiken sldrlar. Bakalam (metamorfoz) geirirler. Larva evresinde balklar gibi yaarlar. Ergin evrede kuyruklu olanlarna semender denir.

ibrcgl


C s r ngenler

c. Srngenler

  • Solunum organlar akcierlerdir. dllenme ve d gelime yaparlar. Derileri kuru ve pulludur. Pullar kaynam olup, dklmezler.

  • Vcut slar deikendir. Scak ve kurak ortamlar severler. Ylanlar, kertenkeleler, timsahlar ve kaplumbaalar olmak zere drt takma ayrlrlar.

ibrcgl


C s r ngenler1

c. Srngenler

ibrcgl

Srngenler Snfnn Yaayan Takmlar


D ku lar

d. Kular

  • Scak kanl (sabit sl) hayvanlardr. remeleri ve gelimeleri srngenler gibidir. Vcutlar tylerle rtldr ve deride ya bezleri vardr. Dileri yoktur.

ibrcgl


Monera alem

  • Akcierlerinde byk hava keseleri bulunur. Gaga ve pene gibi yaplar yaadklar ortama ve beslenme biimine uyumludur. Kivi, rdek, tavuk, pelikan ve ekilde gsterilenler deiik rneklerdendir.

ibrcgl


E memeliler

e. Memeliler

  • Kular gibi sabit sldrlar. Vcut kllarla rtldr. Deride ya ve ter bezleri vardr. Dileri gelimitir. Yavrularn stle beslerler. dllenme ve i gelime yaparlar. ou dourur. Soluk alp vermede etkili, kasl bir diyaframlar ve kulak kepeleri vardr.

ibrcgl


E memeliler1

e. Memeliler

  • ounda olgunlam alyuvarlar ekirdeksizdir. Balina, yunus, fok, deve, zrafa, koyun, tavan, fare, sr ve daha bir ok cins plasental memeliler grubundandr. Kanguru ve koala gibi cinsler keseli memeliler grubuna girer. En az tr bulunan memeli grubu ise, gagal memelilerdir. rnek; Ornitorenk (Platipus).

ibrcgl


Monera alem

ibrcgl


B tk ler alem

BTKLER ALEM

  • Hepsi ok hcreli, hcre yaplar ise karyottur. Hcreleri eperli, eperin esas maddesi ise sellozdur. Klorofil moleklleri kloroplastlar iinde kmelenmitir. Kloroplasttan baka, kromoplast ve lkoplast gibi renk pigmentleri de vardr. Depo karbonhidratlar niastadr.

ibrcgl


B tk ler alem1

BTKLER ALEM

Yeil bitkilerin hepsi ototrof olup, k enerjisini kimyasal enerjiye evirirler. ounluu topraa bal olduundan yer deitiremezler.

ibrcgl


1 sporlu i eksiz bitkiler

1. Sporlu (ieksiz) Bitkiler

  • reme ve gelimelerinde iek ve tohum oluturamazlar. Spor oluturarak eeysiz remeyi, gamet oluturarak eeyli remeyi gerekletirirler. Bu iki reme eidi birbirinin devam eklindedir ve olaya dl alma denir. reme bakmndan suya bamldrlar. letim demetlerinin (damarlarn) bulunup, bulunmamasna gre iki gruba ayrlrlar.

ibrcgl


A damarsiz sporlu bitkiler

a. DamarsizSporlu Bitkiler

  • Yaprak, kk ve gvdeleri yoktur veya ok basittir. ok hcreli algler (yeil su yosunlar) bu grubun en basit yapl yeleridir. Bunlar denizlerde, tatl sularda ve nemli yerlerde yaayabilirler.

ibrcgl


B damarli sporlu bitkiler

b. DamarliSporlu Bitkiler

  • Vcut yaps bakmndan daha gelimi olduklarndan ve karalarda yaamaya uyum saladklarndan, madde tanmasna ihtiyalar vardr. Bunu damarlarla gerekletirirler.

ibrcgl


B damarli sporlu bitkiler1

b. DamarliSporlu Bitkiler

  • Kk, gvde ve yapraklar bulunmakta, ancak tohumlu bitkilerden biraz daha basittir. En nemli gruplar, ereltiler, at kuyruklar ve kibrit otlardr.

ibrcgl


2 tohumlu i ekli bitkiler

2. Tohumlu (iekli) Bitkiler

  • Hepsi damarl olup, kk, gvde ve yapraklar gelimitir. reme hcreleri (polen, yumurta) ieklerde oluur. Eeyli remelerini tohum oluturarak gerekletirirler. Doku ve organlar iyi gelimi olup, kk, gvde ve yapraklar belirgindir. Tohumun meyve tarafndan rtlp, rtlmemesine gre iki alt blme ayrlr.

ibrcgl


A a ik tohumlu kozalakli bitkiler

a. AikTohumlu (Kozalakli) Bitkiler

  • Tohumlarndaki enek says ok deiken olup, tohumlar rten bir meyve veya rt yoktur. Bu grubun bitkileri, genellikle ine yaprakl veya pul yaprakl olup, hepsi ok yllk al ve aalardr.

ibrcgl


Monera alem

  • Hemen hepsi kn yaprn dkmez ve dzenli kambiyum halkalar sayesinde enine kalnlama gsterirler. En nemli cinsleri; am, sedir, kknar, maz, ard, servi, ladin, porsuk, sikas ve ginkgo olarak sralanabilir.

ibrcgl


B kapali tohumlu bitkiler

b. KapaliTohumlu Bitkiler

  • Tohumlar meyve tarafndan rtlmtr. ieklerinde anak ve ta yapraklar da vardr. Meyve tohumun yaylmasna yardmc olur. Tohumlardaki enek saysna gre iki alt gruba ayrlr.

ibrcgl


Monera alem

  • Tek enekliler: Tohumda bir tane enek vardr. Damarlanma genellikle paralel tiptedir. ou tek yllk otsu bitki, ok az (palmiye ve muz gibi) ise ok yllk bitkilerdir. En nemli rnekler; zambak, soan, lale, tahlgiller, muz, palmiye, kukonmaz ve orkide olarak sralanabilir.

ibrcgl


Monera alem

  • ift enekliler : Tohumlarnda iki tane enek bulunur. Yapraklar ok deiken ekilli ve as damarldr. Kkler ounda kazk tiptedir. Otsu trlerde basit kambiyum, odunsu ve ok yllk olanlarnda ise gelimi kambiyum halkalar vardr. Enine kalnlama grlr ve iletim demetleri dzenli dizilmitir.

ibrcgl


Ift enekliler

ift enekliler

  • Erkek ve dii organlar, genellikle ayn iekte bulunmakta olup, baz gruplarda farkl ieklerde bulunabilir. Etrafmzda grdmz otsu ve odunsu bitkilerin ou bu gruptandr. Kabakgiller, baklagiller, toplu iekliler, turpgiller, glgiller en nemli familyalardr.

ibrcgl


Monera alem

Soru

  • Canllarn bilimsel olarak adlandrlmasnda kullanlan ynteme gre;

  • I. Capra domesticus

  • II. Felis domesticus

  • III. Canis lupus

  • IV. Felis leo

  • olarak adlandrlan canllarn cins ve tr adlarna bakarak, hangilerinin birbirleriyle dierlerinden daha yakn akraba olduu dnlebilir?

  • A) I ve II B) I ve III C) II ve III

  • D) II ve IV E) III ve IV

    Cevap D

ibrcgl


Ekoloji dunya ortami canlilar

Ekoloji DunyaOrtamiCanlilar

  • Yaam alanlarnn tamam ve iinde yaayan canllarn oluturduu yapya Biyosfer ya da Ekosfer denir. Bir bireyin veya trn doal olarak yaayp, reyerek, geliebildii yere habitat denir. Ksaca canlnn adresi denebilir.

  • Biyosferi oluturan birimlerin sras; birey, populasyon, kommunite, ekosistem eklindedir.

ibrcgl


Ekoloji dunya ortami canlilar1

Ekoloji DunyaOrtamiCanlilar

  • Kommnite: Bir habitata yerlemi populasyonlar topluluuna kommnite ad verilir. Kommnitede ok sayda tr bulunur.

  • Ekosistem: Kommnitenin, cansz ortamyla oluturduu birlie ekosistem denir. Ekosistemler, tabiatn kltlm birimleridir.

ibrcgl


A populasyonlar

A. POPULASYONLAR

  • Bir trn, doann belli bir blgesine yerlemi bireylerinin topluluuna populasyon denir.

  • Bir tre ait bireyler farkl blgelerde farkl populasyonlar meydana getirebilir.

ibrcgl


1 populasyonlarin zellikleri

1. Populasyonlarinzellikleri

  • Populasyonlar bulunduklar ortamn artlarndan etkilenerek byyp, klebilir ve zamanla deiiklie urayabilir. Populasyondaki bireylerin says i ve d faktrlerin etkisiyle deiebilir. Doumlar ve i gler birey saysn artrrken, lmler ve d gler birey saysn azaltr.

ibrcgl


1 populasyonlar n zellikleri

1. Populasyonlarn zellikleri

  • Yukardaki formlde populasyon byklndeki deime pozitif (+) ise populasyon byyerek gelimekte, negatif (-) ise populasyon gerilemekte ve klmektedir.

  • Bir populasyona birim zamanda katlan fert says populasyonun doum orann, ayrlan fert says populasyonun lm orann verir.

ibrcgl


1 populasyonlar n zellikleri1

1. Populasyonlarn zellikleri

  • Belli bir zamanda birim alan igal eden birey saysna populasyon younluu denir.

  • Belirli artlar altnda bir ekosistemde veya habitatda yaayan bir tre ait bulunabilecek en yksek fert saysna populasyonun tama kapasitesi denir.

  • Denge halindeki populasyonlarda gen, yetikin ve yal birey saylar eit olarak dalmtr. Gen ve yetikin bireylerin youn olduu bir populasyon gelimekte ve hzl bymektedir. Yal bireylerin daha youn olduu bir populasyon gerilemekte ve klmektedir.

ibrcgl


2 populasyonlar n dengelenmesi devri

2. Populasyonlarn Dengelenmesi (Devri)

  • Tabiat artlarnn normal seyrettii durumlarda, her populasyon belli zaman periyodunda dengelenir.

  • Ayn habitatta yaayan birok populasyon birbirleriyle yarr ve rekabet eder. Hatta baz trler dier bir tr besin olarak kullanr. Byle iki trn populasyon deiim grafii de yle gerekleir:

ibrcgl


Monera alem

  • Grafikteki X ve Y noktalar nemlidir. X noktasnda yiyici tr maksimum sayya ulam ancak besin bitmitir. Alk ve toplu lmler balar. Y noktasnda ise yenen tr minimum sayya dmtr. Ancak dierinin toplu olarak lmesiyle serbest kalp tekrar geliir.

Populasyonlarn byyp klmesini salayan dengeleyici faktrlerin en nemlileri besin miktar, yaam alan, d ve i gler, k, nem, scaklk, besin, artk maddeler, deprem, sava, bulac hastalklar, yangn ve dmanlar eklinde sralanabilir.

ibrcgl


3 hayvan topluluklar

3. Hayvan Topluluklar

  • Populasyonu meydana getiren bireyler bulunduklar ortamda tek tek ya da topluluklar halinde yaayabilirler.

  • zellikle hayvanlar biraraya gelerek topluluklar halinde yaamaktadr. Bu toplanma belli bir i iin, belli bir zamana mahsus olabilecei gibi srekli de olabilir. Bu ekilde srekli olan topluluklara sosyal grup denir. Bal arlar, termitler ve karncalar sosyal grubun en iyi rnekleridir

ibrcgl


3 hayvan topluluklar1

3. Hayvan Topluluklar

  • Topluluk Oluturmann Amalar:

  • Hayvanlar en ok; besin bulma, reme, yavru bakm, yuva kurma, avlanma, g etme, tabiat artlarndan ve dmanlarndan korunma gayeleriyle birarada bulunurlar.

ibrcgl


B beslenme l k ler

B. BESLENME LKLER

  • Dnyamzdaki btn canllar beslenme bakmndan ototrof ve heterotrof olarak iki grupta toplanabilir.

  • norganik maddelerden organik besin yapanlara, ototrof (retici) denir. Bunu yapamayp da hazr organik besin kullananlara da heterotrof (tketici) denir.

ibrcgl


Monera alem

ibrcgl


1 ototrof canl lar

1. Ototrof Canllar

  • Fotosentez yapanlar (Fotoototroflar) ve kemosentez yapanlar (Kemoototroflar) olarak iki grupta toplanabilir.

  • a. Fotosentez Yapanlar : Yeil bitkiler, baz bakteriler, mavi-yeil alg'ler ve baz tek hcreliler tarafndan klorofillerde gerekletirilir.

ibrcgl


B kemosentez yapanlar

b. Kemosentez Yapanlar

  • Ik enerjisi kullanlmaz. Sadece baz bakteri trleri tarafndan gerekletirilir. Klorofil ve kloroplastlar yoktur. Kimyasal enerjiyi kullanarak CO2 ve H2O yu birletirerek organik besin yaparlar.

ibrcgl


2 hem ototrof hem heterotrof olanlar

2. Hem Ototrof, Hem Heterotrof Olanlar

  • Bu gruptaki canllara en gzel rnek bcekil bitkilerdir. Bcekil bitkiler azota fakir topraklarda yaamakta olup, topraktan alamadklar azotu bcekleri yakalayarak onlarn proteinlerinden karlarlar. Bu ynleriyle besini hazr aldklar iin heterotrofturlar. Bcei yakaladktan sonra sindirim enzimlerini d ortama salglayarak, yakaladklar bcei sindirir. Sonra onun amino asitlerini hcre iine alrlar.

ibrcgl


2 hem ototrof hem heterotrof olanlar1

2. Hem Ototrof, Hem Heterotrof Olanlar

  • Bcekil bitkiler ayn zamanda fotosentez yaparak niasta ve dier karbonhidratlarn kendileri retirler. Bu ynleriyle ise besin rettikleri iin ototrofturlar.

ibrcgl


3 heterotrof canl lar

3. Heterotrof Canllar

  • Organik besinlerini hazr olarak alan canllardr. Besinleri alma biimine gre e ayrlr.

  • a. Holozoik Yaam : Besinlerini daha ok kat ve byk paralar halinde alan canllardr.

ibrcgl


Monera alem

  • Etiller (Karnivorlar) : Daha ok hayvansal besinlerle beslenirler. Aslan, kedi, kurt bu gruba rnek verilebilir.

  • Otullar (Herbivorlar) : Daha ok bitkisel kaynakl besinlerle beslenirler. Kei, Koyun, nek, Kaplumbaa, Kirpi bu gruba rnek verilebilir. Bu hayvanlarn di yaplar ve sindirim sistemleri sellozu sindirecek ekilde zellemitir.

  • Etil ve Otullar (Omnivorlar) : Hem bitkisel hemde hayvansal kaynakl besinlerle beslenirler. nsan, baz balklar, baz kular bu gruba girer. Dileri hem paralayc, hem kesici olarak bulunur.

ibrcgl


B simbiyoz birlikte ya am

b. Simbiyoz (Birlikte) Yaam

  • Bu gruptaki canllar birbirleri zerinde veya iinde yaarlar. Baz birlikler zararl, bazlar faydaldr.

  • Kommensalizm: Zararsz bir birliktir. Beraber yaayan canllardan biri fayda elde ederken dierinin faydas veya zarar yoktur. nsanlarn az ve barsak blgelerinde yaayan baz bakteriler bu ekildedir.

  • Kpek balklar ile onlarn karn blgelerine tutunarak yaayan Echeneis balklar da buna rnektir. Bu balklar kpek balnn paralad besinleri kullanrken kpek balna fayda veya zarar vermezler.

ibrcgl


B simbiyoz birlikte ya am1

b. Simbiyoz (Birlikte) Yaam

  • Mutualizm: Karlkl fayda esasna dayal bir yaam birliidir.

  • Likenler mantarlarla, alglerin (su yosunlar) oluturduu bir mutualist yaam rneidir. Mantar, su yosununa CO2 ve H2O verirken, bunun karlnda O2 ve besin alr

  • Parazitlik : Beraber yaayan iki canldan biri fayda grr. Bu esnada faydaland canlya zarar verir. Bu yzden bu birliklere zararl birlikler denir. ki canl ayrlacak olursa, fayda gren bu fayday kaybettii iin yaamn yitirebilir.

ibrcgl


Paraz tl k e tler

PARAZTLK ETLER:

  • Parazitler canlnn d ksmna yerlemise bunlara ektoparazit (d parazit) denir. Bunlarn sindirim sistemleri vardr. rnein, keneler, bitler, pireler v.b.

  • Parazitler canlnn i ksmna yerlemise bunlara Endoparazit ( parazit) denir. Bunlarn sindirim sistemleri yoktur. rnein, plazmodyum mikrobu, barsak kurtlar, tenyalar v.b.

  • Parazitler canl bir hcre olmadan hi bir canllk zellii gstermiyorsa bunlara mecburi parazit denir. rnein, virsler

ibrcgl


Paraz tl k e tler1

PARAZTLK ETLER:

  • Baz bitkiler fotosentez yapabildikleri halde, kk sistemleri gelimedii iin su ve mineral madde ihtiyalarn eme ad verilen kkleriyle zerinde yaadklar bitkinin odun borularndan (ksilem) alrlar. Bunlara yar parazit bitkiler denir. rnein, kse otu.

  • Baz bitkiler fotosentez yapamadklar iin btn ihtiyalarn zerinde yaadklar bitkiden karlarlar. Bunlara tam parazit bitkiler denir. rnein, kskt otu.

ibrcgl


C saprofit r k l ya am

c. Saprofit (rkl) Yaam :

  • Bu gruptaki canllarda sindirim sistemi tam gelimemitir. Bu yzden besinlerini bulunduklar ortamlardan yar sindirilmi svlar olarak alrlar. Bazlar salgladklar enzimlerle hem kendi besinlerini ksmen sindirmi olurlar, hem de organik artklar paralayarak lm bitki ve hayvan artklarn ortadan kaldrrlar. Bu sayede tabiattaki madde devri'ne nemli katkda bulunmu olurlar.

ibrcgl


C ekoloj k kavramlar

C. EKOLOJK KAVRAMLAR

  • Ekoloji; organizmalar ve onlarn evresiyle olan ilikilerini inceleyen biyoloji daldr.

ibrcgl


Biyosfer ekosfer

Biyosfer (Ekosfer)

  • Okyanuslarn 1000 metre derinliine kadar ve deniz seviyesinden 6 bin m ykseklie kadar uzanan, canllarn yaayabildii alandr. Ksaca hava, toprak ve sulardan oluan canl kredir.

ibrcgl


Biyosfer ekosfer1

Biyosfer (Ekosfer)

  • Ekosistemlerin kesime noktalar birden fazla iklime ait zellikler gsterir. Normal bir ekosistemden daha ok tr eidi barndran bu gei blgelerine ekoton denir. Bir blgede yaayan hayvanlarn tamamna fauna, bitkilerin tamamna da flora denir. Canllarn zerinde yaad ve hayatn devam iin gerekli kaynaklar ieren byk blgelere biyotop denir.

ibrcgl


Biyosfer ekosfer2

Biyosfer (Ekosfer)

  • Biyosferdeki yaama birlikleri, Komnite'ler ve Ekosistemler'dir. Belli bir alanda yaayan btn populasyonlar komniteyi oluturur. Bu populasyonlar cansz ortamla (fiziki evreyle) beraber ekosistemleri meydana getirir.

ibrcgl


Biyosfer ekosfer3

Biyosfer (Ekosfer)

  • Yaama birlikleri kara ve su ekosistemleri olmak zere ikiye ayrlr. Komnite'deki baz trler fert saylar ve faaliyetleri bakmndan daha belirgindirler.

ibrcgl


Biyosfer ekosfer4

Biyosfer (Ekosfer)

  • Byle trlere baskn trler denir. Karalarda seven bitkiler en baskn trlerdir. Bu baskn trlerden dolay, am orman, ard orman gibi isimlendirmeler yaplr. Su ekosisteminde ise belirli baskn tr yoktur.

  • Baskn trler evre artlarnn etkisiyle yerini baka trlere brakabilir. Buna da sksesyon denir.

ibrcgl


D ekos stemler

D. EKOSSTEMLER

  • Ekosistem'ler tabiattaki olaylarn meydana geldii kltlm birer model'dirler.

  • Bir yaama birlii olan ekosistemde reticiler, tketiciler ve ayrtrclar olmak zere canl grubu bulunmaldr. reticileri, fotosentetik ve kemosentetik canllar oluturur. Tketicileri ise en ok etil ve otullar oluturur. Ayrtrclar ise saprofit bakteri ve mantarlardan meydana gelir.

ibrcgl


D ekos stemler1

D. EKOSSTEMLER

  • Ekosistemlerde bir besin ve enerji zinciri olup, bunun ana kayna gnetir. Enerji ve maddelerin devirli olarak kullanlmas ekosistemlerin en nemli grevidir.

  • Ekosistem'de ototroflarn gerekletirdii en nemli olay fotosentez, heterotroflarn solunum ve saprofitlerin gerekletirdii en nemli olay ise organik artklarn rtlmesidir.

ibrcgl


E madde d ng ler

E. MADDE DNGLER

  • Yaama birliklerinde ve onun bytlm olan tabiatta canlln aksamadan devam edebilmesi iin baz nemli maddelerin, kullanlan kadar da retilmesi gerekmektedir. Buna madde devri denir.

ibrcgl


E madde d ng ler1

E. MADDE DNGLER

  • Doadaki karbonun canl gruplarnda ve cansz ortamda izledii yolu yukardaki ekilden takip edebilirsiniz.

  • Azot btn canllar iin ok nemlidir. Enzim, DNA, RNA, yapsal protein, ATP, vitamin gibi birok hayatsal molekl azot ierir.

ibrcgl


Monera alem

ibrcgl


Monera alem

  • Her canlnn, organik veya inorganik olarak azotu temin etmesi yukarda gsterilmitir.

ibrcgl


Monera alem

  • Btn canllar iin su vazgeilmez bir svdr. Hem canllarda, hemde fiziksel artlarla dngsn tamamlar.

ibrcgl


  • Login