T rk ye n n topraklari erozyon heyelan
This presentation is the property of its rightful owner.
Sponsored Links
1 / 51

TÜRKİYE’NİN TOPRAKLARI EROZYON,HEYELAN PowerPoint PPT Presentation


  • 256 Views
  • Uploaded on
  • Presentation posted in: General

TÜRKİYE’NİN TOPRAKLARI EROZYON,HEYELAN. İRFAN ÇAL COĞRAFYA ÖĞRETMENİ. Ana kayanın parçalanmasına çözülme denir.

Download Presentation

TÜRKİYE’NİN TOPRAKLARI EROZYON,HEYELAN

An Image/Link below is provided (as is) to download presentation

Download Policy: Content on the Website is provided to you AS IS for your information and personal use and may not be sold / licensed / shared on other websites without getting consent from its author.While downloading, if for some reason you are not able to download a presentation, the publisher may have deleted the file from their server.


- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - E N D - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

Presentation Transcript


T rk ye n n topraklari erozyon heyelan

TÜRKİYE’NİN TOPRAKLARI EROZYON,HEYELAN

İRFAN ÇAL COĞRAFYA ÖĞRETMENİ


T rk ye n n topraklari erozyon heyelan

Ana kayanın parçalanmasına çözülme denir.

FİZİKSEL(MEKANİK ÇÖZÜLME):Ana kayanın ufalanması, kimyasal yapısı değişmeden daha küçük parçalara ayrılmasıdır.Gece gündüz sıcaklık farkının fazla olduğu çöllerde yaygındır. Karasal iklimlerde, kutuplarda, yüksek basınç alanlarında da yaygındır.


T rk ye n n topraklari erozyon heyelan

Türkiye’de deniz etkisine kapalı iç bölgelerde fiziksel çözülme görülür.

Ergene bölümü,İç Anadolu,İç Batı Anadolu,Doğu ve Güneydoğu Anadolu’da yaygındır.


T rk ye n n topraklari erozyon heyelan

KİMYASAL ÇÖZÜLME: Anakayanın erimesine kimyasal çözülme denir.Bu çözülme türünde anakayanın yapısı değişir. Yeryüzünde sıcak ve nemli bölgelerde yaygındır. Türkiye’de Akdeniz ve Karadeniz kıyılarında görülür.


T rk ye n n topraklari erozyon heyelan

TOPRAK

Anakayanın fiziksel ve kimyasal yollardan çözülmesiyle oluşan içinde hava,su ve organik madde bulunan yüzey örtüsüne toprak denir.


T rk ye n n topraklari erozyon heyelan

TOPRAK OLUŞUMUNU ETKİLEYEN FAKTÖRLER

1.İKLİM( sıcaklık ve yağış):

Toprak oluşumunu etkileyen en önemli faktörlerdir.

Taşların çözülmesi,toprakların yıkanması, bitki örtüsü,organik faaliyetler, asit, kireç, tuz birikimi, topraktaki humus miktarı da iklime bağlıdır.


2 anakaya

2.Anakaya:

  • Sert yapılı kayaçlar daha zor aşındığından,toprak oluşumu daha geç olur.Anakayanın yapısına bağlı olarak topraklar kireçli, fosforlu, killi, olabilir.


3 yer ekilleri

a.Eğim:Eğimli arazilerde yüzeysel akış fazla olduğundan toprak tabakası ince olur.

b.Yükselti:Yükseklere çıkıldıkça,toprak oluşumu yavaşlar.Sıcaklık ve yağış özellikleri değiştiğinden toprak türleri de değişir.

c.Bakı: Dağların güneşe dönük yamaçlarında sıcaklık daha fazla olduğundan, toprak oluşumu daha hızlıdır.

3.Yer şekilleri:


4 canl lar

4.Canlılar:

Hayvanlar,toprağın havalanmasını sağlar.

Bitkiler kökleri ile toprağı tutar,

erozyonu önler,yer altı su akışını düzenler.

Ayrıca toprağın organik maddesi olan humusu da bitkiler oluşturur.

İnsanlarbeşeri faaliyetleri ile toprak oluşumunu etkiler.


Toprak horizonlar

Toprak horizonları


T rk ye n n topraklari erozyon heyelan

A Katı:Toprağın yıkanma katıdır. Humusun büyük bir kısmı bu katta bulunur.

B Katı: Toprağın birikme katıdır. A’dan yıkanarak gelen maddeler bu katmanda birikir. Demir, kireç,tuz birikimi olabilir.

C Katı:toprak oluşumunun halen devam ettiği katmandır. Anakaya ayrışmaya başlamıştır.

D Katı:Ayrışmamış anakayanın bulunduğu katmandır


Ba lica toprak t rler

BAŞLICA TOPRAK TÜRLERİ

  • 1.ZONAL TOPRAKLAR:Oluşumunda iklim ve bitki örtüsünün etkili olduğu topraklardır.

    A)NEMLİ BÖLGE TOPRAKLARI:

    Laterit,Terra-rosa, Kahverengi orman,

    Podzol,Tundra toprakları.

    B)KURAK BÖLGE TOPRAKLARI:

    Çöl, kahverengistep(bozkır),kestane renkli bozkır toprakları çernezyom toprakları.


Later t

LATERİT

Ekvatoral iklim bölgelerinde ve orman örtüsü altında oluşan topraklardır. Aşırı yıkanma nedeniyle toprak verimsizdir.

Türkiye’de görülmez.


Tundra topraklar

Tundra Toprakları

  • Yüksek enlemlerde tundra iklim bölgelerinde görülen bu topraklar,yılın büyük bir kısmında donmuş haldedir.Kısa yaz döneminde toprağın üst kısmı bataklık halini alır.

  • Türkiye’de görülmez.


Kahverengi orman topraklar

Kahverengi Orman Toprakları

  • Ilıman okyanus ikliminin orman örtüsü altında oluşan bu topraklar, humus bakımından zengin olduklarından renkleri koyudur.

  • Türkiye’de Doğu Karadeniz başta olmak üzere Kuzey Anadolu dağlarının denize bakan yamaçlarında ve çoğunlukla 0-1000 metreler arasında görülür.Çay,kivi,fındık,mısır tarımına elverişlidir.


K rm z akdeniz topraklar terra rosa

Kırmızı Akdeniz Toprakları (Terra-Rosa):

Kalker anakayası üzerinde,maki yer yer de kızılçam örtüsü altında oluşan bu topraklar, içindeki demir oksit nedeniyle kırmızı renklidir.

Güney Marmara, Ege ve Akdeniz bölgelerinde görülen bu topraklar, zeytin,bağcılık ve turunçgil tarımına elverişlidir.


Podzol topraklar

Podzol Toprakları:

  • Soğuk ve nemli bölgelerde,iğne yapraklı orman örtüsü altında oluşan topraklardır.

  • Yıkanma nedeniyle mineral madde bakımından fakirdir.

  • Türkiye’deKaradeniz bölgesinde 1000-2000 metreler arasında görülür. Toprak kül rengindedir.


Kurak b lge topraklar

Kurak Bölge Toprakları

  • Çöl Toprakları:

  • Gece ve gündüz sıcaklık farkının fazla olduğu çöl iklimlerinde oluşur.

  • Yağış azlığı ve şiddetli buharlaşma nedeniyle kireç,toprak yüzeyinde birikerek sert bir tabaka meydana getirir. Horizonlar gelişmemiştir. Anakaya yer yer yüzeyde görülür.

  • Türkiye’de görülmez.


Kahverengi bozk r topraklar

Kahverengi Bozkır Toprakları:

  • Orta kuşağın yarı kurak iklimlerinde oluşurlar, bitki örtüsü Humusça fakirdirler.

  • Türkiye’de İç Anadolu, Güneydoğu, Doğu Anadolu, ve Ergene Havzasında görülen bu topraklarda,

  • tahıl tarımı ve küçükbaş hayvancılık yapılmaktadır.


Ernezyom topraklar kara topraklar

Çernezyom Topraklar (Kara topraklar):

  • Yarı nemli karasal iklim bölgelerinde, yaz yağışlarıyla yeşeren çayır bitki örtüsü altında oluşan topraklardır. humus oranı fazla olan bu topraklar oldukça verimlidir.

  • Türkiye’de Erzurum-Kars platolarında yaygın olan bu topraklarda, büyükbaş hayvancılık yapılır.


2 ntrazonal topraklar

2.İntrazonal Topraklar

  • Anakayanın etkisiyle oluşan topraklardır.

  • A.Kalsimorfik topraklar:(kireçli) Yumuşak kireçtaşlı arazilerde oluşan topraklardır.

  • Vertisoller:

  • Eski göl tabanlarındaki killi ve kireçli depolar üzerinde oluşan topraklardır.

  • Buğday ve ayçiçeği tarımına elverişlidir.


Rendzinalar

Rendzinalar:

  • Kireç bakımından zengin olan topraklardır.

  • Türkiye’de iç kısımlarda çöküntü alanlarında yaygındır.


B halomorfik topraklar

B.Halomorfik Topraklar:

Tuzlu Topraklar:

Kapalı havza veya eski göl tabanlarında oluşan bu toprakların horizonları gelişmemiştir.

  • Tuz oranı fazla olduğundan tarıma elverişli değillerdir. Tuz Gölü çevresinde ve Konya Ovası’nda görülür.


T rk ye n n topraklari erozyon heyelan

Not:

  • Toprakta aşırı tuz birikimi sonucu besin maddelerinin bitki köklerince alınamama sıyla çoraklaşma ortaya çıkar. Aşırı ve yanlış sulama,yanlış arazi kullanımı,drenaj sorunları çoraklaşmaya yol açar.Sonuçta tarımsal verim azalır.

  • Sodyum tuzlarının toprakta aşırı birikmesine de alkalileşme denir.


C hidromorfik topraklar

C.Hidromorfik Topraklar:

  • Bataklık alanlarda ve taban suyu seviyesinin yüksek olduğu, drenajın iyi olmadığı arazilerde oluşan topraklardır.


3 azonal ta nm topraklar

*3.Azonal(Taşınmış) Topraklar

  • Akarsular,rüzgarlar,buzullar gibi dış kuvvetlerce taşınan malzemelerin birikmesiyle oluşan topraklardır.

  • Alüvyal,lös,moren,kolüvyal topraklar.


Al vyal topraklar

**ALÜVYAL TOPRAKLAR

  • Akarsularca taşınan malzemelerin biriktirilmesiyle oluşan bu topraklar, kıyı ovalarında, delta ovalarında,vadi tabanlarındaki düzlüklerde, akarsu birikinti ovalarında ve eski göl tabanlarında görülür.


T rk ye n n topraklari erozyon heyelan

*Alüvyal toprakların horizonları gelişmemiştir.

*Taşıma ve birikme süreklidir. Bulundukları bölgenin iklim özelliği hakkında bilgi vermezler.

*Taşınan malzemelerin özelliğine göre killi, kalkerli veya kumlu olabilir.

*İşlenmeleri kolaydır.

*Organik madde bakımından çok zengin olan bu topraklar,Türkiye’nin önemli tarım alanlarıdır.


T rk ye n n topraklari erozyon heyelan

Karadeniz kıyılarında; Bafra,Çarşamba,Adapazarı ovaları,

Ege kıyılarında;

Bakırçay,Gediz,Küçük ve Büyük Menderes ovaları,

Akdeniz kıyılarında;

Çukurova,Silifke,Amik,Antalya ovaları

alüvyal topraklarla kaplıdır.


T rk ye n n topraklari erozyon heyelan

LÖS:Rüzgar biriktirmesiyle oluşan taşınmış topraklardır.

MOREN:Buzulların taşıtıp biriktirmesiyle oluşan topraklardır.

KOLÜVYAL TOPRAKLAR: sel sularınca taşınan malzemelerin dağların etek kısmında birikmesiyleoluşan topraklardır.

taşlı topraklara da litosol denir.Su tutma kapasitesi düşük olan bu topraklarda genellikle bağcılık ve bahçe tarımı yapılmaktadır.

REGOSOLLER: Kumlu topraklardır. Su geçirme özelliği yüksek olan bu topraklar,İç Anadolu ve Doğu Anadolu’nun volkanik arazilerinde görülür.


2010 ygs sorusu b

2010 YGS SORUSU (B)


T rkiye de erozyon

Türkiye’de erozyon

  • Üst toprak tabakasının dış kuvvetlerce taşınmasına erozyon denir.

  • NEDENLERİ:-Yağış rejiminin düzensiz olması.

  • -Ani yağan sağanak yağışlar.

  • -Toprak yapısının gevşek ve taneli olması.

  • -Engebeli arazi yapısı.

  • -Bitki örtüsünün seyrek olması.

  • -Doğal bitki örtüsünün tahrip edilmesi.

  • -Anız yakılması.

  • -Yanlış arazi kullanımı.

  • -Ormanların yerleşime açılması.

  • -Tarlaların eğim yönünde sürülmesi.

  • -Meralarda hayvanların aşırı ve zamansız otlatılması.

  • -Tarlaların nadasa bırakılması.


T rk ye n n topraklari erozyon heyelan

EROZYONUN SONUÇLARI

-Verimli ve bereketli tarım topraklarının yok olması.

-Bitki ve hayvan türlerinin yok olması.

-Tarımsal verimin azalması.

-Barajların vaktinden önce dolması.

-Çölleşme.

-Köyden kente göçün artması.


T rk ye n n topraklari erozyon heyelan

EROZYONUN ÖNLENMESİ

-Seyrek bitki örtüsünün olduğu yerler ağaçlandırılmalı.

-Toprağa otsu bitkiler ekilmeli

-Tarlalar eğime dik yönde,eşyükselti eğrilerine paralel sürülmeli.

-Eğimli arazilerde taraçalama(teraslama) yapılmalı.

-Dere yatakları ıslah edilmeli.

-Yol kenarlarına istinat duvarları yapılmalı.

-Anız örtüsü yakılmamalı.

-Mera hayvancılığı yerine besi ve ahır hayvancılığı yapılmalı.

-Halk bilinçlendirilmeli.

-Nadas tarımı yerine nöbetleşe ekim yapılmalı.


T rk ye de heyelan

TÜRKİYE’DE HEYELAN

  • Üst toprak tabakasının,alttaki anakaya ile birlikte eğim boyunca yer değiştirmesi heyelan(yer göçmesi) denir.

  • Yalnızca üst toprak tabakasının hareketine ise toprak kayması denir.


T rk ye n n topraklari erozyon heyelan

Heyelanı Arttıran Nedenler:

-Kuvvetli eğim ve engebeli arazi yapısı.

-Yağışların fazlalığı

-Yerçekimi

-Tabakaların eğime paralel uzanması

-Arazinin geçirimliliğinin fazla olması

-Kar erimeleri

-Yol,tünel,köprü yapımı

NOT:Bitki örtüsü heyelanı etkilemez.


T rk ye n n topraklari erozyon heyelan

Türkiye’de heyelan en fazla Doğu Karadeniz bölgesinde görülür.

Yağış miktarının fazla olması,

arazinin dağlık ve engebeli olması,

killi toprak yapısının varlığı

Kar erimeleri

bunun başlıca nedenleridir.

NOT:Türkiye’de heyelan en fazla ilkbahar mevsiminde görülür.


2010 ygs

2010 YGS


Hazirlayan

HAZIRLAYAN

  • İRFAN ÇAL

  • COĞRAFYA ÖĞRETMENİ


  • Login