PRINCIPATAT FEUDALE SHQIPTARE T SHEK. XII-XV 1. Krijimi i principatave feudale shqiptare
Download

PRINCIPATAT FEUDALE SHQIPTARE T SHEK. XII-XV 1. Krijimi i principatave feu...

Advertisement
Download Presentation
Comments
kipling
From:
|  
(606) |   (0) |   (0)
Views: 210 | Added: 15-01-2013
Rate Presentation: 1 0
Description:
* Ngjarjet politike q u zhvilluan n fund t shek. XII, si dobsimi i pushtetit qendror bizantin nga lufta pr pushtet pas vdekjes s perandorit Manuel Komneni, i dhan rast klass feudale arbreshe t krijonte shtetin e vet feudal, PRINCIPATN E ARBRIS.. - Shteti mesjetar i Arbris mendohe
PRINCIPATAT FEUDALE SHQIPTARE T SHEK. XII-XV 1. Krijimi i p...

An Image/Link below is provided (as is) to

Download Policy: Content on the Website is provided to you AS IS for your information and personal use only and may not be sold or licensed nor shared on other sites. SlideServe reserves the right to change this policy at anytime. While downloading, If for some reason you are not able to download a presentation, the publisher may have deleted the file from their server.











- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - E N D - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -




1. PRINCIPATAT FEUDALE SHQIPTARE T? SHEK. XII-XV 1. Krijimi i principatave feudale shqiptare Bujar?t arb?resh? u forcuan ekonomikisht dhe politikisht, Fituan tituj dhe poste t? larta shtet?rore, Forcuan lidhjet familjare me an? martesash. Aq sa ata nga fundi i shek. XII e pan? t? mundur shk?putjen nga P.Bizantine dhe krijimin e nj? shteti t? pavarur. Dr. sc. Isuf Ahmeti

2. * Ngjarjet politike q? u zhvilluan n? fund t? shek. XII, si dob?simi i pushtetit qendror bizantin nga lufta p?r pushtet pas vdekjes s? perandorit Manuel Komneni, i dhan? rast klas?s feudale arb?reshe t? krijonte shtetin e vet feudal, PRINCIPAT?N E ARB?RIS?.

3. - Shteti mesjetar i Arb?ris? mendohet se pati p?r kryeqytet Kruj?n, dhe kufijt? e tij ishin: n? Veri lumi Mat, n? Jug Devolli, n? Per?ndim Deti Adriatik dhe nga Lindja lumi Drin. Deri m? sot njihen tre sundimtar? kryesor? t? shtetit t? Arb?ris?: - Progoni (1190-1199), - Gjini (1199-1208), dhe - Dhimitri (1208-1226). Dr. sc. Isuf Ahmeti

4. N? ?erekun e fundit t? shek. XIII Arb?ria u pushtua nga feudal?t francez? (anzhuin?t) t? cil?t zbarkuan n? Durr?s m? 1272, dhe m? 21 shkurt 1272 Karli I, shpalli n? Napoli krijimin e ?Mbret?ris? s? Arb?ris? (Regnum Albaniae), me qend?r n? Durr?s, dhe veten ?Mbret i Arb?ris? (Rex Albaniae). Dr. sc. Isuf Ahmeti

5. Pas largimit t? anzhuin?ve (mesi i shek. XIV) Arb?ria ra p?rkoh?sisht n?n sundimin e shtetit feudal serb, ku perandori i Serbis? Stefan Dushani nuk e njohu as formalisht ekzistenc?n e ?Mbret?ris? s? Arb?ris? por e p?rfshiu n? kufijt? e perandoris? s? tij feudale.

6. * Balshajt ishin t? par?t t? cil?t ngrit?n shtetin e tyre me qend?r n? Shkod?r dhe kufijt e tij ishin n? Veri nj? pjes? t? Zet?s (Malit t? Zi), n? Verilindje Prizrenin dhe n? Jug Beratin, Vlor?n dhe Himar?n. Dr. sc. Isuf Ahmeti

7. - Pastaj n? Shqip?rin? e Mesme, nga Mati n? Shkumbin, u forcua principata e Topiajve me qend?r n? Durr?s, pak m? von? u krijuan principata e Art?s n?n Gjin Bue Shpat?n, e cila p?rfshinte pjes?n Jugore t? Shqip?ris?, Gjirokastr?n, ?am?rin? dhe nj? pjes? t? Greqis?.

8. 2. Organizimi ekonomik-shoq?ror n? Arb?ri gjat? shek. XII-XV. Marr?dh?niet feudale n? Arb?ri lind?n gjat? sundimit bizantin, aty nga shek. IX-X, ku fillimisht ato u p?rhap?n n? zonat fushore dhe n? luginat e lumenjve. * Nga pik?pamja ekonomike Arb?ria gjat? shek. XII-XV ishte nj? vend bujq?sor e blegtoral, dhe n? kuadrin e marr?dh?nieve feudale forcat prodhese zhvilloheshin ngadal?, ekonomia ishte e mbyllur, natyrore etj. Dr. sc. Isuf Ahmeti

9. Zhvillimin m? t? madh ekonomia feudale n? Arb?ri e njohu n? gjysm?n e dyt? t? shek. XIV, dhe n? p?rputhje me baz?n ekonomike feudale klasat themelore t? shoq?ris? ishin: - Feudal?t - Fshatar?sia e varur - Fshatar?sia e lir? e zonave malore - Zejtar?t e tregtar?t n? qytete etj. Dr. sc. Isuf Ahmeti

10. 1. Feudal?t: p?rbenin klas?n sunduese n? shoq?ri dhe n? shtet, ata kishin n? zot?rim sip?rfaqe t? m?dha tokash ku shfryt?zonin pun?n e fshatar?ve t? varur ndaj tyre. Vasaliteti kishte nj? nga m?nyrat e lidhjes s? klas?s sunduese, n? baz? t? s? cil?s nj? feudal m? i dob?t (vasali) n?nshtrohej ndaj nj? feudali m? t? fuqish?m (suzerenit), dhe kryezoti feudal i quante vasal?t ?njer?zit e mij? (homines mei). Dr. sc. Isuf Ahmeti

11. 2. Fshatar?sia: gjendej n? forma t? ndryshme var?sie ndaj bujarit feudal, prandaj fshatar?sia dallohej n? disa kategori kryesore: - N? Fshatar? t? varur ndaj bujarit feudal (bujk?rob?rit) - N? kolon? - N? fshatar? t? lir?.

12. 3. Fshatar?t e varur: gjendeshin n? shkall?n m? t? lart? t? shfryt?zimit feudal dhe detyrimin kryesor i fshatar?sis? s? varur ishte pagimi i rent?s feudale n? natyr? dhe n? pun? angari ndaj zot?ris? s? tyre. Kjo kategori fshatar?sh ndeshet n? burimet historike t? shek. XIII me emrin bizantin parik, n? shek. XIV me emrin serb merop, n? shek XV me termin per?ndimor servi.

13. 4. Kolon?t: k?ta ishin fshatar? t? rr?nuar, me ose pa tok?, t? ardhur nga fshatra e krahina tjera, t? cil?t punonin tokat e feudalit me marr?veshje (kontrat?). Kolon?t ishin thjesht qiramarr?s t? tok?s q? pajtoheshin te feudali me kushte t? r?nda p?r t? siguruar mjetet e jetes?s. 5. Fshatar?t e ?lir?: n? Arb?ri gjat? shek. XII-XV kan? ekzistuar bashk?sit? e fshatar?ve t? lir?, bujq ose blegtor?, ve?an?risht n? zonat malore ku ende nuk kishin dep?rtuar marr?dh?niet feudale n? prodhim.

14. 3. Organizimi shtet?ror n? principatat feudale shqiptare Krijimi i principatave feudale shqiptare t? shek. XII-XV u shoq?rua me ngritjen e nj? aparati shtet?ror t? p?rshtatsh?m p?r realizimin e funksioneve t? tyre t? brendshme e t? jashtme. *Formacioni i par? shtet?ror shqiptar n? mesjet?, Principata e Arb?ris?, ishte organizuar n? form?n e principat?s, dhe kryetari i shtetit ishte (Princi) q? kishte pushtet t? drejtp?rdrejt vet?m brenda zot?rimeve t? veta, nd?rsa n? pjes?n tjet?r t? shtetit sundonin feudal?t vasal?, pothuajse t? pavarur.

15. - Sundimtari i Arb?ris? dispononte jo vet?m pushtetin epror ushtarak dhe administrativ, por ishte nj?koh?sisht dhe instanca m? e lart? e hierarkis? gjyq?sore, dhe pushteti i tij ishte i trash?guesh?m. Nga pik?pamja e organizimit shtet?ror principatat feudale t? shek. XIV ishin monarki feudale dhe pushteti m? i lart? shtet?ror i p?rkiste sundimtarit t? principat?s.

16. * Princat shqiptar? t? shek. XIV-XV, si sundimtar? t? pavarur kishin oborrin e tyre, ku mblidheshin feudal?t e m?dhenj e t? vegj?l (zentiluomini boiari), dhe n? krye t? aparatit shtet?ror qendronte princi, ku pas tij vinin disa funksionar? si: - Protovestiari, - Vojvoda, dhe - Logofeti

17. 1. Protovestiari: trajtonte problemet ekonomike financiare, si mbledhjen e rent?s feudale, t? taksave, t? doganave, llogaritjen e shpenzimeve p?r nevojat e principat?s e t? oborrit etj.

18. 2. Vojvoda: tek Balshajt vojvoda ishte komandant i p?rgjithsh?m i ushtris? dhe b?nte pjes? n? organet qendrore t? administrat?s, kurse tek Muzakajt vojvoda nuk kishte thjesht kuptimin e nj? udh?heq?si ushtarak, por edhe at? t? komandantit (capitano) t? nj? krahine etj.

19. 3. Logofeti: kryesonte zyr?n e kancelaris? s? princit, e cila hartonte dokumentet shtet?rore, si krisovulat, traktatet nd?rkomb?tare, letrat zyrtare dhe private t? sundimtarit etj.

20. Si organe lokale t? administrat?s shtet?rore ishin: - Krahinari (ishte n?npun?s i em?ruar nga feudali p?r qeverisjen e nj? krahine t? caktuar), - Qefalia (ishte komandant k?shtjelle ose qeveritar i nj? qyteti), - Psari (ishte n?npun?s i vog?l, i ngarkuar me mledhjen e rent?s feudale, t? taksave etj). Dr. sc. Isuf Ahmeti

21. 4. E drejta n? principatat feudale shqiptare Gjat? mesjet?s, n? Arb?ri kan? vepruar paralelisht disa lloje t? drejtash: - E drejta pozitive (e drejta e krijuar ose sanksionuar nga pushteti), - E drejta kishtare (kanonike), - E drejta zakonore etj.

22. * Pjesa kryesore e s? drejt?s, q? vepronte n? principatat feudale shqiptare ishte ajo q? rregullonte marr?dh?niet e pron?sis? feudale mbi tok?n dhe detyrimet e shumta t? fshatarit t? varur n? forma t? ndryshme ndaj zot?ris? s? vet.

23. 1. E drejta pozitive (e drejta e krijuar nga pushteti shtet?ror): p?rb?hej nga normat juridike t? pushtetit qendror dhe kishte r?nd?si p?r gjith? vendin dhe sh?rbente si mas? e njejt? p?r rregullimin e marr?dh?nieve juridike n? t?r?si, dhe krahas k?saj t? drejt? dhe n? kuadrin e saj, ekzistonte e drejta e ve?ant?, q? p?rb?hej nga privilegjet e dh?na shtresave t? ndryshme t? klas?s sunduese ose individ?ve t? ve?ant?, nga e drejta e qyteteve si dhe nga normat juridike etj. Dr. sc. Isuf Ahmeti

24. Burimet e s? drejt?s pozitive jan?: - Ligjet: (krahas sanksionimit t? s? drejt?s bizantine, feudal?t shqiptar? nxor?n dhe akte t? ve?anta normative n? form?n e ligjeve), - Paktet e vasalitetit: (ishin veprime juridike t? dyanshme, t? p?rfunduara midis kryezotit dhe feudal?ve t? ve?ant?, normative n? form?n e ligjeve).

25. - Diplomat: (ishin dokumente t? l?shuara nga mbreti anzhuin ose dogji i Venedikut n?p?rmjet t? cilave, personave t? caktuar nga klasa feudale ose nj? kolektiviteti u njiheshin nj? s?r? t? drejtash dhe privilegjesh t? caktuara), - Marr?veshjet nd?rkomb?tare: (krijimi i principatave feudale shqiptare ?oi n? zgjerimin e lidhjeve t? tyre ekonomike dhe politike me shtete t? tjera t? zon?s Adriatiko-Ballkanike).

26. * Institucionet kryesore juridike t? s? drejt?s pozitive jan?: ?Gjyqet e zotit?: (ishin mjete represioni kund?r njer?zve t? thjesht? dhe nj? mekaniz?m mesjetar), B. Falja: (zakonisht jepej me diploma t? posa?me ose p?rfshihej n? paktet e vasalitetit ose n? ?do marr?veshje tjet?r midis feudal?ve t? ve?ant? dhe pushtetit qendror),

27. C. Pengu njer?zor: (nj?ra nga pal?t, zakonisht pala e n?nshtruar duhej t? jepte n? duart e pal?s tjet?r nj? ose disa nga djemt? e vet si peng), D. Privilegjet: (e drejta feudale paraqitej si privilegj dh?n? grupeve t? ndryshme t? klas?s sunduese ose rendeve t? tjera, madje si nj? privilegj dh?n? personave t? ve?ant?),

28. E. Lirit?: (me akt t? posa??m pushteti shtet?ror jepte p?r element? t? caktuar t? klas?s sunduese ?liri? t? ve?anta si? ishin liria e hyrjes n? qytet, liria e kalimit n? tok?n e principat?s etj), F. Doganat: (rregullimi i tyre b?hej me ligj ose me krisovul? t? kryetarit t? shtetit), G. Kontratat: (n? gjysm?n e dyt? t? shek. XIV u zgjerua sfera e qarkullimit t? mallrave dhe filluan t? zbatoheshin kontrata t? tilla si, shitja, k?mbimi, qiraja, porosia, dhurimi etj). Dr. sc. Isuf Ahmeti

29. 2. E drejta kishtare (kanonike): kisha n? mesjet?, p?rve? ushtrimit t? kultit, ushtronte kompetenca t? caktuara n? fush?n e s? drejt?s, ku n? juridiksionin gjyq?sor t? kish?s ishte n? rradh? t? par?, gjykimi i klerik?ve p?r ?do vep?r penale, kurse n? fush?n civile normat juridike - kishtare rregullonin marr?dh?niet martesore dhe familjare, ??shtjet e trash?gimis? etj. Dr. sc. Isuf Ahmeti

30. 3. E drejta zakonore: ishte nj? e drejt? popullore, q? u p?rcoll brez pas brezi deri n? dit?t tona nga tradita popullore, por mbeti e paregjistruar n? ndonj? dokument historik t? asaj periudhe.

31. 5. Qytetet shqiptare n? mesjet? dhe organizimi i tyre politik Gjat? mesjet?s n? Shqip?ri lul?zuan nj? varg qytetesh me r?nd?si, si qendra t? zanateve dhe t? tregtis? si: Shkodra, Lezha, Ulqini, Tivari, Durr?si, Vlora, Kruja, Berati etj. Dhe shkall?n m? t? lart? t? zhvillimit ekonomik, politik e kulturor qytetet shqiptare e arrit?n n? shek. XIV.

32. Struktura Klasore Qytetet shqiptare t? mesjet?s ishin qendra t? zanateve dhe t? tregtis?, edhe pse nuk e kishin humbur aspektin agrar, dhe n? qytete ushtronin mjesht?rin? e tyre zejtar? t? ndrysh?m, si kova??, nallban?, sara??, opingar?, murator?, marangoz?, argjendar?, furrtar?, kasap? etj.

33. * Me kalimin e koh?s n? qytetet shqiptare t? mesjet?s u b? diferencimi i thell? pasuror i popullsis? dhe n? shek. XIII-XV dallohej qart? kufiri midis k?tyre shtresave: - Popullor?t (populares): ishin shtresa m? e varf?r e qyteteve, ku b?nin pjes? kallf?t, ?irak?t q? punonin pran? tregtar?ve dhe zejtar?ve, pun?tor?t e krahut etj. Dr. sc. Isuf Ahmeti

34. - Qytetar?t (cittadini): p?rb?nin shtres?n e mesme t? popullsis?, ishin pronar? t? mes?m ose t? vegj?l t? punishteve zejtare, tregtar? etj. - Fisnik?t (nobiles): p?rb?nin patricatin e qytetit, ishin zejtar? ose tregtar? tep?r t? pasur, t? cil?t kishin n? pron?si punishte t? m?dha

35. Administrimi i qyteteve Komunat qytetare autonome N? mesin e shek. XIV u krijuan kushte t? p?rshtatshme p?r forcimin e m?tejsh?m t? autonomis? s? qyteteve shqiptare, ku n? zbraz?tir?n e krijuar me d?bimin e sundimtar?ve bizantin? nga Arb?ria (1347) me largimin e feudal?ve anzhuin? (1350) dhe me shembjen e perandoris? serbe t? Stefan Dushanit (1355), nj? pjes? e qyteteve shqiptare, ve?an?risht Durr?si, fituan t? drejt?n e administrimit si komuna t? lira qytetare.

36. * Gjat? viteve (1350-1361) ato qeveriseshin nga organet e zgjedhura prej qytetar?ve, sepse mungonte i d?rguari i pushtetit qendror, dhe zgjedhjet e organeve t? larta t? qytetit u jepnin komunave pamjen e republikave t? tipit mesjetar.

37. Organet e administrimit t? qyteteve Organi m? i lart? i qeverisjes s? qytetit, n? kuadrin e administrimit me vete, ishte MBLEDHJA E POPULLIT (universitas), e cila i zhvillonte punimet n? sheshin kryesor t? qytetit, me pjes?marrjen e t? gjith? qytetar?ve meshkuj n? mosh? t? rritur, pavarsisht nga shtresa n? cil?n b?nin pjes?. * K?shilli i qytetit: nga mbledhja e popullit dilte k?shilli i qytetit, i cili vepronte si organ n? drejtimin e pun?ve t? p?rgjithshme t? qytetit, dhe n? p?rb?rjen e tij hynin: qeveritari, gjykat?sit, financier?t, noteri kancelar dhe disa n?pun?s t? tjer?.

38. * Qeveritari: midis atyre q? hynin n? p?rb?rjen e k?shillit t? qytetit vendin kryesor e zinte qeveritari, t? cilin e ndeshim me emrin prior, comes ose podesta, dhe ushtronte funksione administrative, ushtarake dhe gjyq?sore. * Gjykat?sit e qytetit (iudices): gjykonin n? kolegj, n?n kryesin? e qeveritarit t? qytetit, ku n? kompetenc?n e gjykat?sve t? qytetit ishin t? gjitha ??shtjet penale dhe civile.

39. * Financieri (camerai): kishte p?r detyr? t? administronte t? ardhurat e qytetit q? formoheshin nga taksat, doganat, gjobat etj. Si dhe t? mbante llogarit? p?r shpenzimet e kryera. * Noteri kancelar: hartonte aktet e k?shillit t? qytetit, asistonte n? gjykimin e ??shtjeve penale e civile, ruante statutin e qytetit dhe mbante korrespodenc?n zyrtare. Dr. sc. Isuf Ahmeti

40. P?rveq organeve t? zgjedhura n? qytetet shqiptare t? mesjet?s funksiononin edhe nj? num?r organesh t? em?ruara, sikurse ishin milicia, admirali dhe k?shtjellari. * Milicia e qytetit: kishin p?r detyr? t? kapnin keqb?r?sit, t? kontrollonin rrjetin tregtar, t? caktonin roj?n e nat?s nga rradh?t e qytetar?ve etj.

41. * Admirali: kishte n? dispozicion disa anije t? armatosura, me t? cilat ruante portin, anijet e onkoruara dhe kriporet. * K?shtjellari (castelan): ishte komandant i k?shtjell?s s? qytetit.

42. E drejta n? qytetet shqiptare t? mesjet?s E drejta e qyteteve kishte nj? sfer? t? ngusht? veprimi nga pik?pamja territoriale, po k?shtu edhe ndaj subjekteve, kjo vepronte vet?m ndaj atyre q? ishin qytetar? (cittadini) t? nj? qyteti t? caktuar, dhe burimet kryesore t? s? drejt?s s? qyteteve ishin: statutet, diplomat ose krisovulat e sundimtar?ve t? huaj, marr?veshjet e ndryshme midis qytetar?ve etj.

43. 1. Statutet: ishin akte normative q? rregullonin jet?n e brendshme t? qyteteve shqiptare n? mesjet? dhe burimi kryesor i s? drejt?s s? tyre, poashtu p?rmbanin norma me karakter kushtetues lidhur me krijimin dhe me kompetencat e organeve t? zgjedhura e t? em?ruara t? qytetit etj, p?ve? k?tyre statutet p?rmbanin edhe norma juridike penale, civile, proceduriale, doganore, tregtare etj.

44. 2. Kontratat: n? fush?n e qarkullimit civil n? qytete njihej e drejta e lidhjes s? lir? t? kontratave, si shitja e pasuris? s? luajthsme e t? paluajtshme, kontrata e qiras?, e huas?, e porosis?, e dhurimit etj, dhe n? shitjen e pasuris? s? paluajtshme njihej e drejta e parap?lqimit p?r fqinj?t (ius vicinitatis). Dr. sc. Isuf Ahmeti

45. * Detyrimet e qytetar?ve: banor?t e qyteteve shqiptare t? mesjet?s ishin t? ngarkuar me nj? s?r? detyrimesh dhe ato ishin dy llojesh: - Detyrimet personale: (sh?rbimi i roj?s dhe puna angari), - Detyrimet reale (pasurore): (taksat dhe doganat).

46. - Sh?rbimi i roj?s: b?hej p?r ruajtjen e rendit dit?n dhe nat?n si dhe p?r ruajtjen e porteve t? qytetit, dhe kur personi q? kishte radh?n nuk paraqitej n? sh?rbim, detyrohej t? paguante nj? shum? t? hollash. - Puna angari: b?hej p?r nd?rtimin e k?shtjellave, t? mureve rrethuese t? qytetit, pirgjeve etj.

47. - Taksat: ishin t? shum?llojshme dhe ndryshonin vazhdimisht dhe kishin t? b?nin me deg?t kryesore t? ekonomis? n? qytete, me zejtarin? dhe tregtin?. - Doganat: kuptohej ?do pages? p?r mallrat q? dilnin n? tregun e qytetit, ku r?nd?si t? ve?ant? kishte dogana e krip?s, si nj? mall me vler? p?r mesjet?n.

48. Bashkimi i Principatave shqiptare


Other Related Presentations

Copyright © 2014 SlideServe. All rights reserved | Powered By DigitalOfficePro