Fke ve y net m ankara m ll e t m m d rl
This presentation is the property of its rightful owner.
Sponsored Links
1 / 94

ÖFKE VE YÖNETİMİ ANKARA MİLLİ EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜ PowerPoint PPT Presentation


  • 137 Views
  • Uploaded on
  • Presentation posted in: General

ÖFKE VE YÖNETİMİ ANKARA MİLLİ EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜ. HERKESİN DİKKATİNE ! Herhangi bir kimse öfkelenebilir. Bu kolaydır. Ne var ki; Doğru insana Doğru derecede Doğru zamanda Doğru maksatla v e Doğru biçimde öfkelenmek , İşte bu zordur.  ARİSTO. ÖFKE NEDİR?.

Download Presentation

ÖFKE VE YÖNETİMİ ANKARA MİLLİ EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜ

An Image/Link below is provided (as is) to download presentation

Download Policy: Content on the Website is provided to you AS IS for your information and personal use and may not be sold / licensed / shared on other websites without getting consent from its author.While downloading, if for some reason you are not able to download a presentation, the publisher may have deleted the file from their server.


- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - E N D - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

Presentation Transcript


Fke ve y net m ankara m ll e t m m d rl

ÖFKE VE YÖNETİMİANKARAMİLLİ EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜ


Fke ve y net m ankara m ll e t m m d rl

HERKESİN DİKKATİNE!

Herhangi bir kimse öfkelenebilir. Bu kolaydır.

Ne var ki;

Doğru insana

Doğru derecede

Doğru zamanda

Doğru maksatla

ve

Doğru biçimde öfkelenmek,

İşte bu zordur. ARİSTO


Fke ve y net m ankara m ll e t m m d rl

ÖFKE NEDİR?


Fke ve y net m ankara m ll e t m m d rl

  • Hakkımız olanı alamadığımızda ya da önem verdiğimiz bir insanın beklentilerimiz doğrultusunda davranmadığında yaşanan duygudur.

  • Bireyin bir engellenme durumuyla karşı karşıya kalması, herhangi bir saldırıya maruz kalması, incinmesi, yoksun bırakılması ya da tehdit algılaması gibi durumlarda hissettiği bir duygudur.

  • İncindiğimizin, haklarımızın çiğnendiğinin, istek ve ihtiyaçlarımızın engellendiğinin ve bizce doğru gitmeyen bir şeylerin olması durumunda veridiğimiz mesajdır.


Fke tanimlarinda ortak noktalar

ÖFKE TANIMLARINDA ORTAK NOKTALAR

  • Öfke doğal, insana özgü, belirli bir düzeyde normal kabul edilir bir duygudur.

  • Öfke bir duygudur, davranış değildir.

  • Öfke kontrol edilebilir bir duygudur.

  • Öfke yaşanması gereken bir duygudur.

  • Öfkenin ifade şekli sağlıklı bir çözüme yönelik olmalıdır


Fke ddet saldirganlik d manlik

ÖFKE – ŞİDDET SALDIRGANLIK - DÜŞMANLIK

Öfke duygusu; şiddet, saldırganlık ve düşmanlık duygularından farklıdır. Düşmanlık, öfke duygularını içerse de öfkeye göre daha uzun süreli negatif bir duygudur.

Saldırganlık ise, öfke ve şiddetin dışa yönelik olarak ifade edilme şekillerinden birisidir.


Sa l kl bir fke duygusunun i levleri alt maddede zetlenebilir

Sağlıklı bir öfke duygusunun işlevleri altı maddede özetlenebilir;

1. Öfke enerjikleştirir.

2. Öfke bir işarettir.

3. Başkalarına karşı olumsuz duyguların ifadesini kolaylaştırır.

4. Dışsal çatışma sonucunda ortaya çıkan anksiyeteyi (kaygıyı) değiştirerek egoyu incinebilirliğe karşı savunur.

5. Süregelen davranışı ortadan kaldırır veya engeller.

6. Öfke, bir haklılık algısıdır.


Fke le lg l ger ekler ara t rmalar sonucu elde edilen bulgular

ÖFKE İLE İLGİLİ GERÇEKLER(Araştırmalar sonucu elde edilen bulgular)

1- Öfke bir davranış değil, fizyolojik öğeleri olan bir duygudur.

2- Öfke insana özgü evrensel bir duygudur.

3- Öfkenin boşaltılması, sadece sorunun çözümü için zemin hazırlaması açısından değerlidir.

4- Duyguların özgürce ifadesi, çözüme değil, daha fazla saldırganlığa neden olur.

5- Öfke “buharı tüten bir çaydanlık” değildir, birikip patlamaz.

6- Öfkenin hedefi çoğu zaman yabancılar değil, yakınlarımızdır.

7- Kronik düşmanlık kalp krizi riskini artırır.

8- Öfke ile başa çıkmanın en sağlıklı yolu, onu daha az verecek bir hale getirmektir.


Fke le lg l teor ler kesinli i hen z tam olarak kan tlanmam fikirler

ÖFKE İLE İLGİLİ TEORİLER(Kesinliği henüz tam olarak kanıtlanmamış fikirler)

1- Utangaç, depresif ve intihar eden kişiler aslında öfkelerini kendilerine yöneltmektedir.

2- Öfke, sakin ve akıllıca bir şekilde ifade edilene kadar dışa vurulmamalıdır.

3- Kültürümüz, öfkenin ifadesi için erkeklere kadınlardan daha çok şans tanımaktadır.

4-Kültürümüz, kadınları sosyal olarak şartlamakta ve öfkelerini ifade etmelerini kısıtlamaktadır


Fke le lg l batillar kabul g rmelerine kar n yanl l kan tlanm fikirler

ÖFKE İLE İLGİLİ BATILLAR(Kabul görmelerine karşın yanlışlığı kanıtlanmış fikirler)

1- Bağırarak, yastık yumruklayarak veya köpükten sopalarla sağa sola vurarak, öfke ile başa çıkılmış olur.

2- Öfke her zaman anında ifade edilmelidir.

3- Kadınlar, erkeklerden daha az öfkelenir.

4- Bazı insanlar hiç öfkelenmez.

5- TV’de izlediğimiz şiddet, spor veya başka rekabet unsuru içeren durumlar aracılığı ile “öfke” boşaltılır.

6- Saldırganlık insanın içgüdüsel davranışıdır.

7- Öfke her zaman yıkıcı, istenmeyen ve günahkar bir duygudur.

8- Öfkenin sözel ifade edilmesi her zaman arzu edilir bir şeydir.


Fke ve y net m ankara m ll e t m m d rl

ÖFKE TÜRLERİ


Fke ve y net m ankara m ll e t m m d rl

A. Durumsal Öfke:Durumsal öfke, yoğunluğu farklı düzeylerde yaşanan geçici duygusal tepkilerdir.


Fke ve y net m ankara m ll e t m m d rl

B. Sürekli Öfke:

Durumsal öfkenin ne sıklıkla yaşandığını yansıtan bir kavramdır. Sürekli öfke bireylerde, genel olarak “öfkelenmeye eğilimli olma durumu” nu, başka bir deyişle kişilik boyutunu ifade eder.


S rekli fke durumunda

Sürekli Öfke Durumunda:

  • Öfke çok basit bir nedene bağlı olarak, çabuk ve kolayca ortaya çıkabilir. kartopu etkisi göstererek büyüyebilir.

  • Öfkeyi kontrol etmek zordur.

  • Öfkeyi ifade etmede işe yarar, daha sağlıklı, alternatif tepkilerin olduğunu kabul etmek ve farklı tepkiler ortaya koymak zordur.

  • Farklı tepkilerin daha işlevsel olabileceğini kabul etmek zordur


Fke ve y net m ankara m ll e t m m d rl

ÖFKE

NASIL ORTAYA ÇIKAR?


A fke d uyar c lar nedeniyle ortaya kabilir

A- Öfke dış uyarıcılar nedeniyle ortaya çıkabilir:

Herhangi bir dış uyarıcı tarafından bireyin amacına ulaşmasının engellenmesi, bir iş için uzun süre sırada bekletilmesi, trafikte sıkışıp kalması, ihtiyacı olduğu anda herhangi bir nesnenin bozulması gibi durumlar öfkeyi ortaya çıkaran dış uyarıcılardır.


Fke ve y net m ankara m ll e t m m d rl

B- Öfke bazen dış uyarıcıların etkisi ve dış uyarıcıların kişide yaratttığı imgeler ve geçmişe ait çağrışımların etkisiyle ortaya çıkabilir:

Kişinin o anda karşı karşıya kaldığı dış uyarıcıya ilişkin olarak kendi iç dünyasında, o uyarıcının geçmişte yarattığı imgeler ve çağrışımlar öfke duygusunu ortaya çıkarabilir. Daha önce telefonla tehdit edilen birisinin tekrar telefonun çalmasıyla daha kim olduğunu bilmeden, öfkelenmesi bu duruma örnek olarak verilebilir.


C fke bazen i uyar c lar etkisiyle ortaya kar

C- Öfke bazen iç uyarıcıları etkisiyle ortaya çıkar:

Kişi hiçbir dış uyarıcı olmadan da sadece geçmişte yaşadığı bir olayı hatırlayıp öfke duyabilir.


Fke ve y net m ankara m ll e t m m d rl

ÖFKEYİ ORTAYA

ÇIKARAN NEDENLER


Fke ve y net m ankara m ll e t m m d rl

  • Öfke duygusunun ortaya çıkmasına neden olarak, kişiler arası ilişkilerde yaşanan çatışmalar gösterilmektedir.

  • Çatışma, insanların gereksinimleri, dürtüleri ve istekleri birbiriyle ters düştüğü zaman yaşanan durum olarak da ifade edilmektedir


Ati ma nedenler

ÇATIŞMA NEDENLERİ

  • Kaynakların kıtlığı,

    2) Psikolojik gereksinimlerin karşılanamaması,

    3) Değerlerdeki farklılıklar.


1 s n rl kaynaklar

1. Sınırlı Kaynaklar

Çatışmalar sınırlı kaynaklar nedeniyle ortaya çıkabilir. Örneğin zaman, para, mal, bilgi, statü, vb., kişiler arasında çatışma çıkmasına neden olan kıt kaynaklardır.


2 temel psikolojik gereksinimler

2. Temel Psikolojik Gereksinimler

a. Ait olma: Bu gereksinime sevgi, katılım ve başkalarıyla işbirliği yapılarak doyum sağlanabilir.

b. Güç: Bu gereksinime, başarılar elde edilerek, bir şeyler tamamlanarak, başkaları tarafından tanınarak ve saygı görülerek doyum sağlanır.

c. Özgürlük: Bu gereksinime, seçeneklere sahip olmakla ve seçim yapmakla doyum sağlanır.

d. Eğlenme: Bu gereksinime, oyun oynayarak ve gülerek doyum sağlanır


3 de er farkl l klar

3.Değer Farklılıkları

Değerler bize kılavuzluk eden inanç ve kurallardır. Değerler kişilerin kimliklerini oluşturan farklılıklar ve çeşitliliklerdir. Değer farklılıkları nedeniyle (örneğin inançlarda, ilkelerde, önceliklerde farklılıklar) ortaya çıkan çatışmaları çözmek daha güçtür.

Değerler birbiriyle uyuşmadığı takdirde taraflar çoğu zaman “doğru/yanlış”, “iyi/kötü” şeklinde düşünürler. Farklı amaçlar nedeniyle ortaya çıkan çatışmalar da değer çatışmaları olarak görülebilir.


Ati ma emasi ve fke

ÇATIŞMA ŞEMASI

VE

ÖFKE


Fke ve y net m ankara m ll e t m m d rl

Çatışma Kaynağı

Sınırlı kaynaklar (zaman, para, mal)

Farklı değerler (inançlar, tutumlar)

Karşılanmamış temel gereksinimler

-Ait olma

-Güç

-Özgürlük

-Eğlenme

Çatışma

Çatışmaya gösterilen tepkiler

Kaçma

Kavga

Problem

Çözme

-Çekilme

-İnkar

-Görmezlikten gelme

-Tehdit

-Saldırı

-Öfke

-Anlayış

-Saygı

-Çözüm

Kaybet-Kaybet

Kaybet-Kazan

Kaybet-Kaybet

Kazan-Kaybet

Kazan-Kazan


Albert ell s n akilci duygusal terap adt model

ALBERT ELLİS’İN AKILCI-DUYGUSAL TERAPİ (ADT) MODELİ

Öfkenin nedenlerine ilişkin diğer bir kuramsal açıklama Albert Ellis’in Akılcı-Duygusal Terapi (ADT) modeli açısından yapılmaktadır.

Ellis kişisel problemlerin temelinde inanç sistemlerinin ve düşüncenin rolünün büyük olduğunu belirtmektedir. Ellis’e göre öfke, kaygı, suçluluk gibi duygular faydasız ve mantıksız duygulardır. Ellis, insanı hem akılcı hem de mantıksız olarak görmektedir. İnsan olaylardan kolayca etkilenmektedir ve olumsuz duygulara (öfke, kaygı, düşmanlık vb.) kapılabilmektedir. Dolayısıyla insanın duygusal problemleri de onun mantıksız düşüncelerine bağlıdır. İnsan mantık gücünü yükselterek kendini duygusal rahatsızlıklardan koruyabilir

Ellis kuramını “ABC Çerçevesi” içinde işlemektedir.


Ellis n abc er evesi ak lc duygusal terapiye g re abc u ekilde a klanmaktad r

Ellis’ın “ABC” Çerçevesi:Akılcı Duygusal Terapiye göre, “ABC” şu şekilde açıklanmaktadır:


Fke ve y net m ankara m ll e t m m d rl

1. Harekete geçirici olay (A):Yaşamımızda karşılaştığımız istenmeyen olaylar ve durumlardır. Bir olayı, bir gerçeği, bir kişinin tutum ve davranışlarını içerir.


Fke ve y net m ankara m ll e t m m d rl

2. “A” hakkındaki inançlar (B):Kişinin A hakkındaki inançlarından ve sözel olarak ifade ettiklerinden oluşur. Harekete geçirici olay hakkında içimizden kendi kendimize söylediklerimizi yani inançlarımızı, düşüncelerimizi içerir.


Fke ve y net m ankara m ll e t m m d rl

3.“A” Hakkındaki inançların sonuçları (C):

Harekete geçirici olayın duygusal ve davranışsal sonuçlarını içerir.


Harekete ge irici olay a ile ilgili inan lar m z ak lc mant kl ise

“Harekete geçirici olay “A” ile ilgiliinançlarımız akılcı (mantıklı) ise;

Bunlar kendi kendimize yardım etmeye, olay veya durumla başa çıkmamıza ve kendimizi o olaya veya duruma uyarlamamıza yarayan inanç ve sözlerdir. Bundan dolayı ruh sağlığı için yararlıdırlar.


Harekete ge irici olay a ile ilgili inan lar m z mant ks z ise

Harekete geçirici olay “A” ile ilgiliinançlarımız mantıksız ise;

Amaca ters düşen sonuçlar doğurabilen, uyumsuzluğa yol açabilen, öfke, bunaltı, depresyon gibi duygusal sonuçlara yol açabilen, ruh sağlığımız üzerinde bozucu etkisi olan inançlar-içsel konuşmalardır. Mantıksız inançlar sağlıklı olmayan tepkilere de yol açabilir. Düş kırıklığına uğrayınca ya da engellenince öfkeyle bağırıp çağırmak ya da amirine veya iş arkadaşına yüklenmek biçiminde, insanın kendine zarar veren davranışsal bir sonuçta ortaya çıkabilir.


Fken n abc s

ÖFKENİN ABC’ Sİ


Ellis e gore duygusal s k nt ya neden olan on bir ayk r inan

Ellis’e gore, Duygusal sıkıntıya neden olan on bir aykırı inanç;

1- Önem verdiğim herkes tarafından sevilmek ya da beğenilmek benim için ciddi bir zorunluluktur.

2- Başkalarının gözünde değerim olması için her bakımdan yetkin, yeterli ve becerikli olmalıyım.

3- Dünya adaletli olmalıdır. İnsanlar adaletle ve başkalarını da hesaba katarak davranmalıdır. Böyle yapmazlarsa onlar ya kötü, hain, alçak kişilerdir ya da inanılmayacak kadar geri zekalıdırlar.


Fke ve y net m ankara m ll e t m m d rl

4- Her şey benim olmasını istediğim gibi olmadığı zaman durum korkunç derecede berbat demektir

5- Depresyonum, öfkem, bunaltım, mutsuzluğum konusunda yapabileceğim fazla bir şey yok; Çünkü bunların nedeni başıma gelenlerdir.

6- Bir şey tehlikeli ya da ürkünç ise ondan aşırı derecede tedirgin olmakta devam etmeli ve onun yeniden başıma gelmesi olasılığını aklımdan çıkarmamalıyım.

7- Yaşamın zorluklarıyla ve yüklediği sorumluluklarla yüz yüze gelmekten kaçınmak ve bu karşılaşmayı ertelemek, onlarla yüz yüze gelmekten daha kolaydır.


Fke ve y net m ankara m ll e t m m d rl

8- Başkalarına çok muhtacım; dayanmak için kendimden daha güçlü birine gereksinim duyuyorum.

9- Şimdiki duygularımın ve davranışımın başlıca nedeni geçmiş yaşantımdır; geçmişte beni çok etkilemiş olan şeyler yine beni etkilemeye devam edecek.

10- Başka birini umursuyorsam onun sorunları yüzünden çok öfkelenmeli, bunaltıya ve depresyona kapılmalıyım.

11- Hemen hemen her sorunun doğru ve mükemmel bir çözümü vardır, onu bulmamak berbat bir şey.


Ellis in kuram a s ndan fkenin denetimi ve kendi kendine yard m

Ellis’in Kuramı Açısından Öfkenin Denetimi ve Kendi-Kendine Yardım

  • Gündelik sorun ile duygusal sorunun birbirinden ayırt edilmesi,

  • Gündelik sorunumuzdan önce duygusal sorunumuzun yönetilmesi,

  • Sağlıksız duyguların yerine sağlıklı duyguların konulması,

  • –meli’li ve zorunluluklu sözlerle ifade ettiğimiz kesin istemlerimizin yerine tercihlerin ve dileklerin konulması,


Fke ve y net m ankara m ll e t m m d rl

  • İç-konuşmalarımızda duygusal bakımdan serin kanlı bir dil kullanılması,

  • Zihinsel tasarlanmanın kullanılması,

  • İç-konuşma sözleriyle nasıl başa çıkılacağının öğretilmesi,

  • Derin solunum ve kas gevşetme egzersizlerinin yapılması,

  • Bazı stres azaltıcı tekniklerin iyileşmemize değil, kendimizi daha iyi hissetmemize yardım ettiğinin farkına varılması gerekmektedir.


Fke ve y net m ankara m ll e t m m d rl

ÖFKENİN İFADE EDİLİŞİ


Fke ve y net m ankara m ll e t m m d rl

A- Öfkenin İçe Yönelmesi:

Bazı kişiler öfkelerini ifade etmekte zorlanırlar. Kendilerine ait kuralları ve ölçüleri olması nedeniyle, böyle kişiler öfkelerini ifade etmeye engel koyarlar. Bu kişilerin öfke tepkileri genellikle somurtma, küsme, surat asma gibi edilgen tepkilerdir.


Fke ve y net m ankara m ll e t m m d rl

B- Öfkenin Dışa Yönelmesi:

Öfkenin dışa yönelmesi, öfke duygusunun sözel olarak ifade edilmesidir. Ancak bu ifade bir volkanın patlamasına benzer ve kontrolsüzdür. Öfkelerini bu biçimde ifade eden kişiler için ilişkilerinde sorun yaşamaları, herhangi bir topluluktan ya da toplumdan dışlanmaları kaçınılmazdır.


Fke ve y net m ankara m ll e t m m d rl

C- Öfkenin Kontrol Edilmesi:

Öfkenin kontrollü biçimde ifade edilmesidir. “Öfkemi amacıma ulaşmayı engellemeyecek bir tarzda nasıl ifade edebilirim?” sorusunun yanıtı üzerinde düşünmek, kişinin öfke duygusunu kontrol etmesine yardımcı olur.

Öfkenin ifade edilme şekli ve kontrolü kültürel özelliklere ve beklentilere, öğrenilmiş davranışlara, ailenin davranış şekillerine, eğitim durumuna, yaşa ve cinsiyete göre değişmektedir


Fke ve y net m ankara m ll e t m m d rl

ÖFKE

Yıkıcı,

Zarar verici

BİR BİÇİMDE DEĞİL,

Geliştirici,

Girişimde bulunmaya yönlendirici,

Yaratıcılığı kullanmaya zorlayıcı

OLARAK ORTAYA KONABİLMELİDİR.


Fke ve y net m ankara m ll e t m m d rl

Sağlıklı bir biçimde

ifade edilmeyen öfke;

pahalı sonuçları olabilecek

bir duygudur.


Fke ve y net m ankara m ll e t m m d rl

ÖFKENİN SONUÇLARI


A fke ve fizyolojik tepkiler

A. Öfke ve Fizyolojik Tepkiler:

  • Kan şekerinin yükselmesi

  • Nabzın ve kan basıncının artması

  • Sık sık ve zor nefes alma

  • Baş ağrısı

  • Kas ağrıları, sırt, boyun ağrıları

  • Psikosomatik rahatsızlıklar


B fke ve zihinsel tepkiler

B.Öfke ve Zihinsel Tepkiler:

  • Konsantrasyon bozukluğu

  • Düşük performans

  • Unutkanlık

  • Uykusuzluk

  • Dikkatsizlik


C fke ve duygusal tepkiler

C.Öfke ve Duygusal Tepkiler

  • Bunaltı

  • Depresyon

  • Anksiyete (kaygı) bozuklukluları


D fke ve davran sal tepkiler

D. Öfke ve Davranışsal Tepkiler:

  • Madde bağımlılığı (sigara, alkol, uyuşturucu bağımlılığı)

  • Yeme bozuklukları

  • Saldırganlık

  • Şiddet

  • Zorbalık

  • Davranış bozuklukları

  • Huzursuzluk

  • Acelecilik


Fke ve y net m ankara m ll e t m m d rl

ÖFKE KONTROLÜ


Fke ve y net m ankara m ll e t m m d rl

Öfkeyi doğru ifade etme becerisini kazanmaya “öfke kontrolü” denir.

Öfke yönetimi programlarının ya da çalışmalarının amacı, kişilere öfkenin neden olduğu duygusal ve fiziksel uyarılmayı nasıl azaltacağı konusunda yardımcı olmaktır. Bu tür çalışmaların amacı gerçekleşmesi imkansız olan öfke duygusunun tamamen ortadan kaldırılması değildir. Bunun yerine öfkenin kişilere ve çevrelerine ilişkin etkilerini nasıl kontrol edeceğini öğretmektir.


Fkeye e ilimli bireylerin yaptiklari bili sel hatalar

ÖFKEYE EĞILIMLI BIREYLERIN YAPTIKLARI BILIŞSEL HATALAR

1- Olasılıkların sağlıksızdeğerlendirilmesi: Olumsuz sonuçların olma olasılığının abartılması buna karşılık olumlu sonuçların gerçekleşme olasılığını daha düşük değerlendirilmesi.

2- Yükleme Hataları: Olumsuz davranışların bilinçli yapıldığına inanma. Öfkeye meyilli bireyler başkalarının düşüncelerini okuma yeteneğine sahip olduklarına inanırlar.


Fke ve y net m ankara m ll e t m m d rl

ÖFKE KONTROL YÖNTEMLERİ


Fke ve y net m ankara m ll e t m m d rl

Öfke kontrolünü öğreten pek çok yöntem vardır. Doğru yöntem kişiden kişiye değişebilir.

Doğru yöntemi belirlerken; bireyin kişilik özelliği, yaşam tarzına uygun olanı seçmesi, bu yöntemi uygularken günlük yaşamında fazladan sıkıntı hissetmemesi göz önünde bulundurulması gereken temel faktörlerdir.


Fke kontrol y ntemleri

ÖFKE KONTROL YÖNTEMLERI;

  • Bilişsel yöntemler

  • Duyuşsal yöntemler

  • Iletişim yöntemleri

  • Duygusal yöntemler

  • Davranışsal yöntemler


A bili sel y ntemler

A. Bilişsel Yöntemler

Kışkırtmanın tanımlanması: Kışkırtıcı durumlarla yüzleşme ve bunlardan kaçınma verisi sağlar.

Alternatif açıklamalar: Kışkırtıcı olaylara değişik açıklama getirmek ve farklı bakış açıları düşünmek, kişiyi daha doğru tepkiler vermeye yönlendirebilir.

Öfkenin çarpıtmalarıyla savaşma: Öfke, düşünme biçiminin yeniden gözden geçirilmesi için bir uyarı olarak kullanabilir.


B duyu sal y ntemler

B. Duyuşsal Yöntemler

Biofeedback- Öfke durumunda vücudunun nasıl tepki verdiğini keşfetmek.

Alternatif uyarılma oluşturma- öfke ve fiziksel uyarılmaya alternatif bir uyarılma (gevşeme ve espri) oluşturmak.

Uyarılmanın yönünü değiştirme- Öfke durumunda fiziksel uyarılmanın yarattığı enerjiyi, üretime dönüştürmek


C leti im

C. İletişim

  • Atılganlık (kendini ifade etme)- Kişinin gereksinimlerini ve meşru haklarını kabul edilir yollarla ifade etme becerisini öğretir.

  • Dinleme- Kişinin iletişim kaynaklarını açık tutmasını sağlar.

  • Tartışma- Kişiler arasındaki çatışmayı fikir birliğine vararak çözme sürecidir.

  • Eleştirme- Yapıcı eleştiri yapabilme ve alabilme becerisidir.

  • Yansıtma- Kişinin, davranışının kabul edilemez olduğunu algılama sorumluluğunu alma becerisidir.

  • Övme- Diğer kişinin savunmacı davranma şansını azaltır.


D duygusal y ntemler

D. Duygusal Yöntemler

  • Duyguların farkında olma- Duyguları doğru ifade etmek için öncelikle tanınmaları gerekir.

  • Duyguları ifade etme- Duyguları olumlu yollar ile ifade etme becerisidir.


E davran sal boyut

E. Davranışsal Boyut

  • Kendi öfke davranışını öğrenme- Kişinin öfkeli olduğunda sergilediği davranışları belirleme.

  • Verimli (üretken) öfke davranışı oluşturma- Kişinin kendini kışkırtıcı ve yıkıcı davranışlardan uzak tutarak, öfkelenmekten koruması

  • Davranış değiştirme- Kişinin öfkelendiğinde gösterdiği olumsuz davranışları daha olumlu olanlarla yer değiştirmesi.

  • Öfkenin ABC’ sini öğrenme- Bu yöntem, öfkelenmeye yol açan sebepleri, davranışları ve davranışların sonuçlarını gözden geçirme ve yeniden değerlendirme fırsatı tanır.


Fke ve y net m ankara m ll e t m m d rl

OKULLARDA ÖFKE KONTROLÜ


Fke ve y net m ankara m ll e t m m d rl

20 yılı aşkın bir süredir araştırmacılar şiddet içeren davranışların erken göstergelerini ayrıntılı bir biçimde tanımlamıştır. Bunlar; empati , dürtü kontrolü, sorun çözme ve öfke yönetimi becerilerinin yetersizliği ve eksikliğidir

Öfke kontrolünün yetersiz olması ve sık sık öfke patlamaları yaşamanın, şiddet davranışı için risk faktörü olduğu belirtilmektedir.

Çocuklara ve gençlere öfke kontrolünün öğretilebilmesi için, bu yaş gruplarında öfkenin nasıl ortaya çıktığını, okullarda öfkenin nelerden kaynaklandığını bilmek önemlidir.


Ocuklar ve ergenler fkelerini nas l fade ederler

Çocuklar ve Ergenler Öfkelerini Nasıl İfade Ederler?

Yetişkinlerde olduğu gibi, çocuklarda da öfke içe ya da dışa yönelebilir.


Fke ve y net m ankara m ll e t m m d rl

A.Öfkelerini doğrudan, dışa yönelik ifade eden çocukların,düşmanca tutumları vardır ve arkadaşlarına sözel şiddet gösterirler.


Fke ve y net m ankara m ll e t m m d rl

  • B. Öfkelerini içe yönlendiren çocuklar, başkalarının nasıl hissettiklerini bilmelerinden rahatsız olurlar. Öfkeleri hakkında çok nadir konuşurlar ya da çok nadir doğrudan dışarıya ifade ederler. Bu çocukların temel inancı, “iyi ve nazik bir arkadaş olmalıyım ve gerçekten nasıl öfkeli olduğumun görülmesine izin vermemeliyim” biçimindedir.

    Öfkelerini içe yönlendiren çocuklar fiziksel bir takım semptomlar gösterebilecekleri gibi depresif bazı duygular da yaşayabilirler.


Ocuk ve ergenlerin fkelerini fade etmeyi etkileyen geli imsel fakt rler

ÇOCUK VE ERGENLERIN ÖFKELERINI İFADE ETMEYI ETKILEYEN GELIŞIMSEL FAKTÖRLER


Fke ve y net m ankara m ll e t m m d rl

a. Çocukların ve ergenlerin bağımlılık derecesi ya da ulaştıkları özerklik derecesi:

Anne ve babalarına aşırı bağımlı olan çocuk ve ergenler öfkelerini kolaylıkla ifade edemez. Bu kişilerde yaşanan öfke duygusu beraberinde terk edilme, reddedilme ya da cezalandırılma gibi bazı durumları hızlıca ortaya çıkarır. Bu korkular nedeniyle öfke, bastırma yoluyla kontrol edilmeye çalışılır.


Fke ve y net m ankara m ll e t m m d rl

b.Çocuklar yetişkinlerden çok daha az kaynaklara sahiptir:

Çocuklar sorun çözme becerileri, kendi duygularını anlama ve yönetebilme yetkinlikleri ile kendi zihinsel ve sosyal becerileri açısından yeterince olgun değildirler. Zihinsel olarak en parlak çocuklar bile duygusal olgunluktan yoksundur. Çocuklar kendi çocuk mantıkları içinde bir düşünce sistemine sahip olduklarından olayları neden-sonuç ilişkisi içinde tam olarak değerlendiremezler.


Fke ve y net m ankara m ll e t m m d rl

c.Çocuklar hayal kırıklıklarına karşı düşük toleranslıdır:

Çocuk ben-merkezliliğinden kaynaklı, küçük çocuklar ihtiyaçlarının karşılanmasını erteleme kapasitesinden yoksundur. İsteklerinin o anda yerine getirilmesini beklerler. Küçük çocuklar ve hatta erinlik dönenimde olanlar bile ihtiyaçlarının ya da isteklerinin karşılanmaması durumuna düşük tolerans gösteriler ve öfkelenirler.


Fke ve y net m ankara m ll e t m m d rl

OKULLARDA,

ÇOCUK VE ERGENLERDE

GÖRÜLEN ÖFKENİN

NEDENLERİ


Fke ve y net m ankara m ll e t m m d rl

  • Sahip olunan ya da paylaşılamayan şeylerden ötürü yaşanan çatışma,

  • Fiziksel saldırı (itme, vurma, kavga gibi),

  • Sözel çatışma/sözel şiddet (sataşma, alay edilme, iğneleyici sözlere maruz kalma),

  • Reddedilme (arkadaş grupları tarafından dışlanma)

  • İtaat/Uyma Sorunları (öğrencilerden ısrarlı biçimde mantıklı olmayan kurallara uymasını bekleme, bunları sürekli olarak ifade etme)

  • Akademik başarısızlık

  • Olumsuz aile ortamı


Fke ve y net m ankara m ll e t m m d rl

ÖNERİLER


A psikolojik dan manlara neriler

A. Psikolojik Danışmanlara Öneriler

  • Öfkenin ve kontrol problemlerinin nedeninin duygusal sebeplerden mi yoksa hiperaktivite ve dikkat eksikliğinin bir sonucu mu olduğu araştırılmalıdır

  • Özellikle okul ortamında öfke ve kontrol problemi yaşayan danışanların öğrenme güçlüğü sorunu olma ihtimalini değerlendirerek, gerekli psiko-eğitim uygulamaları yapılabilir.

  • Öfke sorunu yaşayan danışanların herhangi bir madde kullanıp kullanmadığının değerlendirmesi yapılmalıdır.


Fke ve y net m ankara m ll e t m m d rl

  • Madde kullandığı tespit edilen danışanın tedavi olabilmesi için gerekli kurumlarla işbirliği yapılmalıdır.

  • Aile, çocuklarının yıkıcı öfke davranışlarının doğal ve yasal sonuçları konusunda çocuklarını koruduklarında, ileride yaşabilecekleri daha büyük ve olası sorunlar hususunda uyarılmalıdır.

  • Aileye evdeki kuralları ve sınırları açık bir şekilde ifade etmeleri konusunda yardım edilmelidir.


Fke ve y net m ankara m ll e t m m d rl

  • Danışanın, yaşadığı öfke kontrolü problemlerinden diğerlerini suçlayıcı ifadelerini azaltmaya yardımcı olunmalıdır.

  • Danışana okulda da evde de açık ve anlaşılır kurallar koyulmalıdır. Kuralları anladığından ve beklentilerini karşıladığından emin olunmalıdır.

  • Danışana öfkeyi kontrollü sağlıklı ve saygılı bir biçimde ifade etmek öğretilmeli, göz iletişimi kurmaya ve aktif dinlemeye dikkat etmelidir. Danışanın öfkesini ifade etmesi ve ona acı veren duygulara değinmesi için ılımlı ve kabul edici olunmalıdır.


Fke ve y net m ankara m ll e t m m d rl

  • Strese maruz kaldığında yaşadığı öfke nöbetlerinin sıklığı ve yoğunluğu azaltılmalıdır. Danışanın öfke patlamalarının, yıkıcı ve saldırgan davranışlarının hem kendisinin hem de diğerlerinin yaşamlarındaki sonuçları üzerinde durulmalıdır.

  • Otorite sembolleriyle tartışmaların sıklığı azaltılmalıdır. Danışanın öfkesini sağlıklı bir şekilde ifade etmesi ve öfke duygularının yoğunluğunu azaltmak için kendi kendini kontrol stratejileri öğretilmelidir.

  • Danışana etkili iletişim becerileri ve girişkenlik becerileri kazandırılmalıdır ki öfke duygusunu kontrollü bir şekilde ifade etsin ve ihtiyaçlarını yapıcı eylemlerle karşılayabilsin.


Fke ve y net m ankara m ll e t m m d rl

  • Danışanı daha etkili bir öfke kontrolü geliştirebilmesi için hem okulda hem de evde kendini denetleme listesi yapması konusunda cesaretlendirin. Olumlu kontrollü davranışları ödüllendirme sistemini kullanın.

  • Danışanın öfkesini kontrol edebildiği günler üzerinde durarak o zamanlarda nasıl farklı davrandığına dikkat çekilmelidir.

  • Ailenin danışanla daha çok vakit geçirmesi üzerinde durulmalıdır. Ailedeki dinamikleri anlayabilmek için çalışılmalıdır.

  • Danışanın acı veren duygularla (depresyon, anksiyete, çaresizlik vb.) öfke patlamaları ve saldırgan davranışlar arasındaki ilişkiyi görmesine yardımcı olunmalıdır.


Fke ve y net m ankara m ll e t m m d rl

  • Danışanın gelişimsel hikayesi alınmalıdır. Öfke kontrolüne sebep olan fiziksel ya da cinsel bir istismar olabilir. Böyle bir durumda danışanı korumak için gerekli kurumlarla işbirliği yapılmalıdır.

  • Danışanla bağışlama duygusu üzerinde durulmalıdır.

  • Bir adım olarak öfkesinin kaynağına bir bağışlama mektubu yazabilir. Danışma sırasında daha sonra mektuba ne yapacağı konusu da tartışılmalıdır.

  • Danışandan onda öfke duygusuna yol açan durumları, ifadeleri ve de kişileri bulmasını isteyebilirsiniz.


Fke ve y net m ankara m ll e t m m d rl

  • Danışana empatik bakış açısı kazandırılmalıdır. Çevresine karşı da daha duyarlı ve nazik olabileceği görevler listesi hazırlamasını isteyebilirsiniz (kardeşinin ya da kendinden daha küçük sınıftaki birinin ödevlerine yardımcı olmak gibi).


B retmenlere kendi fkelerini fade etmede neriler

B. Öğretmenlere Kendi Öfkelerini İfade Etmede Öneriler

  • Öfkelendiğinizin farkına varın: Sizi ne öfkelendirir ve bedeniniz öfkelendiğinizde size nasıl işaretler verir? Öfke duygunuzun korku, utanma, stres gibi asıl duygularınızın yerine geçtiği zamanların farkına varın.

  • Diğer insanların duygularına empati gösterin: Empati kurup, diğer insanların bakış açısından olaylara bakabilir misiniz? Diğer insanların sizin nasıl hissettiğinizi anlamalarına yardımcı olun. “Ben” dilini kullanın.


Fke ve y net m ankara m ll e t m m d rl

  • Durumu farklı düşünün: Öfkelendiğinizde ne düşündüğünüzü biliyor musunuz? Unutmayın ki, öfke öfkelendiğimiz şeye ilişkin nasıl düşündüğümüzle ilişkilidir.

  • Karşınızdaki kişinin ne söylediğini duyun: Karşınızdaki kişi/kişilerin sizi öfkelendiren şeyleri neden yaptığını ya da sizi öfkelendirecek ne yaptığı biliyor musunuz? Karşınızdaki kişinin gözlerinden bakmayı ve hareketlerinin size gerçekten ne söylemeye çalıştığını duymayı deneyin.


Fke ve y net m ankara m ll e t m m d rl

  • Söylediklerinizi saygı ve sevgi ile bütünleştirin: Nasıl hissetiğinizi konuşmak öfkenizin azalmasına, ortamın da olumlu hale gelmesine ve ilişkinizin kaldığı yerden devam etmesine yardımcı olur.

  • Öfkelendiğinizde bedensel tepkilerinize dikkat edin: Öfkelendiğinizde bedensel tepkilerinizin-artan kalp ritmi, hızlı ve kesik kesik nefes almak, baş ağrısı, mide ağrısı, kaslarda gerginlik- farkına varır mısınız?

  • Dikkatinizi geçmişteki sorunlara değil, içinde bulunduğunuz zamana odaklayın.


Fke ve y net m ankara m ll e t m m d rl

Öğretmenler bir rol modeli olarak öğrencilere sakin kalmayı ve öfke duygularına saldırgan olmayan tepkiler vermeyi göstermelidir.

Bunun anlamı, öncelikli olarak öğretmenlerin öfke duygularını uygun yollarla göstermeyi öğrenmek zorunda olduklarıdır.


C fke kontrol y ntemlerinde temel lkeler

C. ÖFKE KONTROL YÖNTEMLERINDE TEMEL İLKELER

  • Konu sizin için önemliyse mutlaka konuşun.

  • İşler kızışmışken vuruşa geçmeyin.

  • Sorunu düşünüp konumunuza açıklık kazandırmaya zaman ayırın.

  • İletişim hatalarından kaçının

  • Ben Diliyle Konuşun


Fke ve y net m ankara m ll e t m m d rl

  • Bulanık taleplerde bulunmayın.

  • İnsanların farklı olduğu gerçeğini kabul edin.

  • Hiçbir sonuca varmayan tartışmalara girmeyin.

  • Her bireyin kendi davranışlarından sorumlu olduğunu görün.

  • Başka birine ne düşündüğünü ve hissettiğini ya da ne düşünmesi ve hissetmesi gerektiğini söylemeyin.

  • Üçüncü bir taraf aracılığıyla konuşmaktan kaçının.


D fke aninda lkyardim tepk ler

D. ÖFKE ANINDA İLKYARDIM TEPKİLERİ

1- Eğer Öfke durumundaki kişi sizseniz; öfke anında ne tür tepkiler gösterdiğinizi araştırın..

2- Normal bir duygu olduğunu kabul edin..

3- Gereksinmeleri karşılanmamışlar saldırmaya hazırdır..

4- Öfke yaşayan birinin konuşmasına izin verin..

5- Öfkeli olan bireye “öfkemi kontrol edebilirim!... duygusunu aşılayın.

6- Çatışma ortamından birkaç dakika uzak kalın.

7- Öfke anında öfkeli bireyin dikkatini başka yerlere çekin.


Fke ve y net m ankara m ll e t m m d rl

8- Kızgın ve öfkeli birey uygun davranamaz.Yanlış anlar, iletişimi güçtür.

Böyle durumlarda;

a. Dinleme becerisini kullanın.

b. Israrcı olmayın, sakin davranın.

c. Sakin olun, “uygunsan dinlemeye hazırım” mesajını verin.

d. Az ve öz konuşun.


Fke ve y net m ankara m ll e t m m d rl

9- Eğer bir öneri varsa hemen verin.

10- Öfkeye eşlik eden duyguyu bulup yansıtın..“ kızmışsın.. v.b..”

11- Eğer siz sorunun bir parçasıysanız kabul edin. Paylaşılmadığı sürece çözüm güçleşir.

12- Olumlu davranışları vurgulayın.

13- Gevşeme egzersizleri yapılabilir. (Nefes egzersizleri veya bedeni rahatlatıcı birkaç küçük etkinlik)

14- Hayal tekniği kullanılabilir.


Fke ve y net m ankara m ll e t m m d rl

15- Müzik kullanılabilir.(Özellikle rahatlatıcı, klasik veya meditasyon müzikleri)

16- Bireyin enerjisini sevdiği bir aktiviteye yönlendirin.

17- Her zaman O’na yardım etmeye hazır olduğunuzu iletin, böylece öfke kontrolü kolaylaşır.

18- Eğer öfke durumundaki kişi sizseniz sevdiğiniz, güvendiğiniz birileriyle yaşanılanları paylaşın.


Fke ve y net m ankara m ll e t m m d rl

19- Gülün, kahkaha, çığlık atın, isterseniz ağlayın.

20- Yaşanmakta olan sorunun hızlı bir biçimde değerlendirilmesini yapın.

21- Kaynağını araştırıp bulmaya çalışın. Tüm bunların başarılması için “Öfke Günlüğü” tutun.


Fke ve y net m ankara m ll e t m m d rl

Dinlediğiniz için teşekkürler

AYFER OKUR

[email protected]


  • Login