Acht juridische analyses voor de toekomst van het pensioenstelsel
Sponsored Links
This presentation is the property of its rightful owner.
1 / 71

Acht juridische analyses voor de toekomst van het Pensioenstelsel PowerPoint PPT Presentation


  • 135 Views
  • Uploaded on
  • Presentation posted in: General

Acht juridische analyses voor de toekomst van het Pensioenstelsel. Expertisecentrum Pensioenrecht en vu Law academy Vrije Universiteit Amsterdam. Verder kijken naar juridische toekomst pensioen Expertisecentrum Pensioenrecht – Prof Erik Lutjens.

Download Presentation

Acht juridische analyses voor de toekomst van het Pensioenstelsel

An Image/Link below is provided (as is) to download presentation

Download Policy: Content on the Website is provided to you AS IS for your information and personal use and may not be sold / licensed / shared on other websites without getting consent from its author.While downloading, if for some reason you are not able to download a presentation, the publisher may have deleted the file from their server.


- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - E N D - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

Presentation Transcript


Acht juridische analyses voor de toekomst van het Pensioenstelsel

Expertisecentrum Pensioenrecht

en vu Law academyVrijeUniversiteitAmsterdam


Verder kijken naar juridische toekomst pensioen

Expertisecentrum Pensioenrecht – Prof Erik Lutjens


Acht juridische analyses voor de toekomst van het Pensioenstelsel

Dagvoorzitter

Monica swalef

Swalefpensioenjuristen


Programma

  • 13.30-15.10:Lezingen:

    • Lezing 1:Welke problemen moeten opgelost? - mr. drs. Edwin Schop

    • Lezing 2: Wat is het doel? - mr. Ivor Witte

    • Lezing 3: Verplicht of niet? - prof. dr. Erik Lutjens

    • Lezing 4: Toegang zelfstandige? - mr. Mark Boumans

    • Lezing 5: Welke solidariteit en gelijkheid? – prof. dr. Erik Lutjens en mr. Monique van der Poel

    • Lezing 6: Pensioen, of ook zorg en wonen? - mr. Wim Thijssen

    • Lezing 7: Welke fiscale behandeling? - prof. mr. Herman Kappelle

    • Lezing 8: Pensioen in de context van de EU? - drs. Erik Schouten CPC

  • 15.10-15.40:Pauze

  • 15.40-16.20:Reacties

    • Reactie 1: Mr. TarikUçar

    • Reactie 2: Michiel J. Hietkamp

  • 16.20-17.00:Discussie - geleid door Monica Swalef

  • 17.00-18.00:Borrel


Problemen en uitdagingen

Mr. drs. Edwin Schop CPL

Directeur Flexis Groep, adviseurs arbeidsvoorwaarden en verbonden aan het Expertisecentrum Pensioenrecht Vrije Universiteit Amsterdam


Probleem

Uitgangspunt Ontwikkeling

premie als stuurmiddel afhankelijkheid financiële markten

balans jong en oudontgroening en vergrijzing

lifetimeemploymentarbeidsmarkt verandert

solidaire collectiviteit maatschappij wordt individueler

Probleem

  • uitgangspunten zijn achterhaald

  • huidige stelsel zucht en kraakt


Pogingen tot nu toe

  • Onderzoeken Goudswaard, Donner, Frijns (2009)

  • Pensioenakkoord (2010 - 2013)

  • Voornemen: omzetten in nFTK (2011 - 2014)

  • nFTK per 2015, is technisch onderhoud

    (2011 - 2014)

  • Reconstructie/nieuwbouw nu pas gestart

    (2015 - ….)


Uitdagingen

  • Verplichtstellingbehouden, zo ja in welke vorm?

  • Welke vormen van solidariteit nog aanvaardbaar?

  • Past doorsneepremie nog? Hoe om te gaan met transitie?

  • Wat is positie van zzp-er in tweede pijler?

  • Ontschottenpensioen, wonen en zorg?

  • Kan organisatie van tweede pijler pensioen beter?


“Verderkijken!”


Doel van pensioen

Mr. IvorWitte

Promovendus Expertisecentrum Pensioenrecht Vrije Universiteit Amsterdam


Verzorgen of belonen

  • Principe: maatstaf, in acht nemen uit overwegingen van rechtvaardigheid, redelijkheid of een andere dimensie van de werkelijkheid (Dworkin)

  • Principes kunnen daardoor bijdragen aan de onderbouwing van concrete regels (Hart)

  • Twee principes van pensioen: beloning en verzorging:

    • beloning: pensioen tegenprestatie voor verrichte arbeid

    • verzorging: pensioen voorziet in de behoefte van levensonderhoud


Principes versus pensioen in natura

  • Pensioen in natura = verstrekken van zorg

  • Geen verzorgingsgedachte: voorzietniet in behoefte van levensonderhoud

  • Geen beloningsgedachte: geenuitkering in geld

  • Praktisch: wijziging PW enmogelijk IORP-richtlijnnodig


Principes versus

pensioen naar hypotheek

  • Geen verzorgingsgedachte: wonenweliswaareerstelevensbehoefte, maar eigendomwoningniet van belang

  • Geen beloningsgedachte: gaat om afschrijvingduurzaamconsumptiegoed

  • Eventueelwelbetaling interest in uitkeringsfaseteverenigen met principes van pensioen


“Verderkijken!”


Verplicht of niet verplicht?

Prof. dr. Erik Lutjens

Hoogleraar Pensioenrecht Expertisecentrum Pensioenrecht Vrije Universiteit Amsterdam


Wat is verplicht?

  • Rechtstreeksbij wet:

    • notarieel PF, ABP

  • Op verzoekrepresentatievevertegenwoordiging:

    • verplichtstelling Wet Bpf2000, Wvb

  • Contractueelverplichtcollectief:

    • cao

  • Contractueelverplichtindividueel:

    • pensioenovereenkomst


Wettelijkverplichtedeelnemingverplicht?

  • Antwoord = neen

  • Nederlandsekeuze


Dusafschaffingzondermeermogelijk?

  • Naar NL recht:

    • afschaffen mag

    • zorgplichtwetgeverlaatzichniettoetsen(Grondwet)

  • Naarinternationaalrecht:

    • veelbesprokeneigendomsrecht? Geenstrijd, want:

    • opgebouwderechtenblijvenbestaan, misschienonzekerder, maar geenaantastingin wezenvan het opgebouwderecht


Afschaffingnoodzakelijkvoordoelen? Neen

  • Minder doorsneepremie

    • Ander karakter. Premieovereenkomst

  • Uittreders

    • Ongeremde vrijwillige voorzetting tegen doorsneepremie + zorgplicht bij aanbod bij einde deelneming

  • Flexibele arbeidsmarkt

    • Waardeoverdracht naar verzamelregeling. Concurrentie van uitvoerders

  • Keuze uitvoerder

    • Alleen regeling verplicht, collectieve keuze uitvoerder

  • Keuze regeling

    • Meer contracting out. In ieder geval op basis van cao


“Verderkijken!”


‘Eenpensioenstelselvoorallewerkenden’

Mr. Mark Boumans

Promovendus Expertisecentrum Pensioenrecht Vrije Universiteit Amsterdam en werkzaam bij PGGM


Huidig stelsel

  • geen grand design

  • 1e | 2e | 3e pijler

    Knelpunten

  • verandering stelsel arbeidsverhoudingen door

    groei aantal zzp-ers+ groei flex-arbeid

    Oplossingsrichtingen

  • vergroot bereik 2e pijler → verplicht

  • verbeter mogelijkheden 3e pijler→ vrijwillig

  • introductie nieuw stelsel→ grand design?


‘Pensioenstelsel voor alle werkenden’

  • verplicht aanvullende basisvoorziening

  • voor alle werkenden ongeacht arbeidsverhouding

  • met individuele of collectieve aanvulling

  • Uitgangspunt

  • wettelijke pensioenplicht voor alle werkenden


Juridische noodzaak pensioenstelsel voor alle werkenden?

Wettelijke pensioenplicht getoetst aan:

  • Proportionaliteit en subsidiariteit

    • Overheidsinterventie gerechtvaardigd + noodzakelijk?

    • Geen ander middel effectief, minder bezwarend

      Getoetst voor:

  • Werknemers met aanvullend pensioen

  • Witte vlek

  • Zelfstandigen


Juridischenoodzakelijkheid

  • Getoetst aan eigendomsrecht Protocol EVRM

    • legitimatie eigendomsontneming

    • ‘fair balance’: belang samenleving – individu

    • levenstandaardbescherming vs. bescherming minimumniveau (AOW)

  • De werkende

    • Arbeidsrechtelijk | sociaalrechtelijk | fiscaalrechtelijk

    • Onderscheid groepen werkenden vervaagt

    • Gewenste effecten


“Verderkijken!”


Doorsneepremie

Prof. dr. Erik Lutjens

Hoogleraar Pensioenrecht Expertisecentrum Pensioenrecht Vrije Universiteit Amsterdam

mede namens mr. Monique van der Poel

Promovenda Expertisecentrum Pensioenrecht Vrije Universiteit Amsterdam en advocaat bij EPB-law


Probleem?

En voor wie?

  • Nietvoor:

    • blijvers– ouderen- late toetreder - uitvoerder

  • Welvoor:

    • de uit het stelseltredendedeelnemer

    • werkgevermet jongpersoneelbestand

  • Voorwerkgeveralleen issue

    • Alszijnpersoneelaltijdjongblijft – maar is dataannemelijk?

    • Of bijvrijstelling (ivm VTN) – maar is dateenprobleem?


De uittredersen de argumenten

  • Stelsel op de schopalleenvanwegeuittreders?

  • Goedeaspectensolidariteitbehouden?

  • Profijtbeginselonjuist

    • Er is geen (eigendoms)recht op premie

    • Premie is hoofdzakelijkwerkgeverspremie

  • Nadeelnietmeerprofiterenoplossen met daaropgerichtemaatregel

    • ZiepresentatieLutjens: voorzettingdeelnemingtegendoorsneepremie


Alternatievenjuridischhoudbaar?

AfschaffendoorsneepremieenMededingingsrecht

  • Essentievoorbehoudverplichtstelling: socialefunctie

  • Eenvorm van solidariteit, doorsneepremienietnoodzakelijk

  • Watoverblijft: toetsenaanproportionaliteit

  • Is dezevorm van solidariteitzonderverplichtedeelnemingniet op economischverantwoordewijze door eenpensioenfondsuittevoeren


Alternatievenjuridischhoudbaar?

Progressievepremie of degressieveopbouwengelijkbehandeling op grond van leeftijd

  • Leefijdonderscheidverboden, tenzijobjectieverechtvaardiging

  • Bijpremieovereenkomstverdedigbaar

    • Met zelfderedeneringzowelongelijkepremie+ gelijkeopbouw of gelijkepremie + ongelijkeopbouw

  • Bijuitkeringsovereenkomst

    • Waarschijnlijknietverdedigbaar, want arbeidsvoorwaarde is pensioenaanspraakenniet de premie


Conclusie

  • Beoogdedoelenalleenbereikbaarbijpremieovereenkomst

  • Premieovereenkomstkan met doorsneepremie

  • Premieovereenkomstkanbinnenverplichtedeelneming

  • Moet dan het stelseloverboordwordengezetalleenvooruittrederswaarvooreenmeertoegesnedenmaatregelmogelijk is


“Verderkijken!”


Pensioeninzetbaarvoor “wonen” en “zorg”?

Mr. Wim Thijssen

Advocaat bij Thijssen Pensioen Advocaten en promovendus Expertisecentrum Pensioenrecht Vrije Universiteit Amsterdam


Inzetten pensioen bij “wonen” en “zorg”

Wonen:

  • (Extra) aflossen hypotheek met pensioenvermogen

  • (Extra) aflossen restschuld na (gedwongen) verkoop woning met pensioenvermogen

  • (Extra) aflossen of (gedeeltelijke) rentebetaling uit pensioenpremie

  • (Extra) zekerheid stellen met pensioenvermogen

    Zorg:

  • Direct en indirect naturapensioen

    Algemeen:

  • Sanering bij (dreiging) schuldsanering of faillissement


Wat zit er in de gereedschapskist?

  • Afstand van pensioen (denk aan verplichte pensioenregelingen)

  • Pensioen moet worden uitgedrukt in Nederlands wettig betaalmiddel

  • Ouderdomspensioen dient levenslang te zijn

  • Pensioen kan niet worden afgekocht

  • Vervreemding van pensioen is slechts beperkt mogelijk

  • Volmacht tot invordering van pensioen is herroepelijk

  • Beslag op pensioen is beperkt mogelijk

  • “Pensioen” is beperkt aantastbaar bij schuldsanering en faillissement

  • Voor “pensioen” geldt een bijzondere voorrangsregeling


Toepassen van het gereedschap bij woningfinanciering

  • "Vrijmaken” van pensioenvermogen is afkoop; niet mogelijk

  • Met terugwerkende kracht afstand doen van pensioenovereenkomst is aantasting verworven aanspraken; niet mogelijk

  • Voor de toekomst afstand doen van pensioen is mogelijk; premie dan inzetbaar (uitzondering: verplichte pensioenregelingen)

  • Pensioen laten fungeren als zekerheid door verpanding is vervreemding; in die vorm niet mogelijk

  • Scheiding/eindigen partnerrelatie: verband met alimentatie, pensioenverevening en bijzonder partnerpensioen

  • “Vrijmaken” pensioenvermogen van saniet of failliet; niet mogelijk


Toepassen van het gereedschap voor zorg

  • Direct naturapensioen: niet mogelijk

  • Indirect naturapensioen:wel mogelijk


Denkbare aanvullingen van de gereedschapskist

  • Wettelijke uitzondering op afkoopverbod voor woningfinanciering; eventueel door delegatie

  • Wettelijke uitzondering op verbod van vervreemding om pensioen te kunnen verpanden; eventueel door delegatie

  • Wettelijke uitzondering verplichte deelneming; individuele vrijstellingsmogelijkheid met beroepsgang

  • Onherroepelijke inningsvolmacht (boven beslagvrije voet?) in het kader van woningfinanciering

  • Pensioen direct in natura uitkeren mogelijk maken (vergt ook aanpassing pensioenfondsenrichtlijn en Richtlijn Solvabiliteit II)


“Verderkijken!”


Fiscaal

Prof. mr. Herman Kappelle

Bijzonder hoogleraar Fiscaal Pensioenrecht bij de Vrije Universiteit Amsterdamen directeur Aegon Adfis


Nabijetoekomst

  • Nettopensioen:- AMvB voorgehangen; voorwaarden voor dispensatie- fiscale kader op basis van Wet LB 1964 in Belastingplan 2015

  • Verschil in franchise eindloon en middelloon:- eindloon 100/66,28 AOW-gehuwd- middelloon 100/75 AOW-gehuwd- besluit 23-9-2014, BLKB 2014/1702M

  • Verlies partnerpensioen a.o.-deelnemer bij pensioenfonds- politieke wil voor oplossing conform verzekerde regeling ontbreekt- argumentatie Wiebes o.b.v. WMK onvolledig

  • Verschil opbouw a.o.-deelnemers met en zonder a.o.-pensioen- politieke wil om artikel 10a UBLB aan te passen ontbreekt

  • Pensioeningangsdatum 1e van de maand of verjaardag- storm in een glas water, opbouw stopt ook op 1e van de maand


Verderetoekomst

  • Hoe consistent is de grens van € 100.000?- in beginselgeïndexeerd- knop is er, draaieneraandusmakkelijk(er)

  • Pensioen, wonenenzorg

  • Meer flexibiliteit- vóórpensioendatum- nápensioendatum


Pensioen, wonenenzorg

  • RMU-voorstel; eigenbijdragenaarkeuzetegebruikenvoorpensioen of aflossenhypotheek

  • Op het eerstegezichtsympathiek, op het tweedegezichtonuitvoerbaar- doorsneepremie- ongelijkebehandeling; man/vrouw, jong/oud, huurder/eigenaar- selectie; gezondheid, dekkingsgraad

  • Uitwisselbaarheidpensioenenzorgraakt fundament van pensioen

  • Pensioen is oudedagsvoorziening; duslevenslangennietafkoopbaar

  • Oudedaghoudt pas op als je dood bent

  • Anderevraag is of niveaupensioen per definitie en vooriedereenmoetzijnwat het nu is

  • Genoeg, teveel, teweinig?


Meer flexibliteitvóórpensioendatum

  • Werkgeverheeftbestemminggebondendeelsalarisvoorpensioen, wonenenzorg. Maximaal de pensioenpremie die op basis van de omkeerregelmag wordenbetaald.

  • Werknemerbepaalt hoe hijditwilverdelen.

  • Watpensioenwordt, blijftpensioen.

  • Wonenenzorguitnettoinkomen.

  • Welminimaaladequaatpensioen; hoogtedaarvan is per deelnemerverschillend. Absoluut minimum is politiekevraag.

  • Pensioenpremieen/of –aansprakenkrijgengeenanderebestemming, maar deelnemerverdeeltbeschikbareloonruimteanders.

  • Hoeveel (on)gelijkheidenselectievinden we acceptabel?


Meer flexibliteitnapensioendatum

  • 100/75 ooknapensioeningang, voorbeperktaantalsituaties met incidenteleuitgavenvoorzorg (traplift).

  • Artikel 18d, eerste lid Wet LB 1964 aanpassen.

  • Gelijktrekkentweedeenderdepijler; zie rapport VvB 2010,“Fiscalebehandeling van oudedagsvoorzieningen, het kanbeter, eerlijker, efficientereneenvoudiger”.

  • Uitgangspuntenstaan nog overeind;- zelfderuimteo.b.v. middelloontweedepijler- zelfdegrondslag, franchise endeeltijdfactor- in tijdongelimiteerdeinzetnietbenutteruimteuitverleden- in uitkeringsfasezelfdebehandeling; 100/75 ook in derdepijler


“Verderkijken!”


Keuzevrijheid: buitenlandse aanbieders op de Nederlandse pensioenmarkt

Drs. Erik Schouten CPC

Internationaal adviseur bij Aegon Adfis en promovendus Expertisecentrum Pensioenrecht VrijeUniversiteit Amsterdam

mede namens mr. Michelle Tomeij CPL

Promovenda Expertisecentrum Pensioenrecht Vrije Universiteit Amsterdam


+ 56%


  • 'Vlucht pensioenfonds naar België onverantwoord'


+ 56%


“Verderkijken!”


Pauze


Reactiemr. Tarik Uçar

BeleidsadviseurPensioenfederatie

Wat is (‘het probleem’ met) pensioen?


ReactieMichielHietkamp

VoorzitterCNVJongeren

Pensioen in de 21e eeuw


Individueel waar het kan, collectief waar ‘t moet


Pensioen en …?


Discussieonderleiding van Monica Swalef


DANK VOOR UW AANWEZIGHEID

Expertisecentrum Pensioenrecht

en vu Law academyVrije Universiteit Amsterdam


Einde & Borrel


  • Login