Wypalenie zawodowe nauczycieli
This presentation is the property of its rightful owner.
Sponsored Links
1 / 29

WYPALENIE ZAWODOWE NAUCZYCIELI PowerPoint PPT Presentation


  • 140 Views
  • Uploaded on
  • Presentation posted in: General

WYPALENIE ZAWODOWE NAUCZYCIELI. Rada szkoleniowa Ew Wysocka Zespół Szkół Nr 78 w IP – CZD w Warszawie 25 stycznia 2010 r. Wymagania roli nauczyciela a wypalenie zawodowe.

Download Presentation

WYPALENIE ZAWODOWE NAUCZYCIELI

An Image/Link below is provided (as is) to download presentation

Download Policy: Content on the Website is provided to you AS IS for your information and personal use and may not be sold / licensed / shared on other websites without getting consent from its author.While downloading, if for some reason you are not able to download a presentation, the publisher may have deleted the file from their server.


- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - E N D - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

Presentation Transcript


Wypalenie zawodowe nauczycieli

WYPALENIE ZAWODOWE NAUCZYCIELI

Rada szkoleniowa

Ew Wysocka

Zesp Szk Nr 78 w IP CZD w Warszawie

25 stycznia 2010 r.


Wymagania roli nauczyciela a wypalenie zawodowe

Wymagania roli nauczyciela a wypalenie zawodowe

W odrnieniu do pedagogw prezentowany jest pogld, e wspczesny nauczyciel powinien by przede wszystkim: troch showmanem, troch ogrodnikiem i rzebiarzem, troch prokuratorem i troch sdzi, troch misjonarzem, mistrzem teatralnym, jasnowidzem i szamanem, terapeut, poskramiaczem i robotnikiem najemnym. ( R. Dietrich 1983, s.71)


Wypalenie zawodowe nauczycieli

Zatem spenianie tego zawodu wie si z istnieniem swoistych wymaga roli, wrd ktrych wymieni mona m.in.:

  • Kontakt z drugim czowiekiem,

  • Zaangaowanie emocjonalne,

  • Posiadanie odpowiednich kompetencji i stae ich doskonalenie,

  • Funkcjonowanie w sytuacjach trudnych i skuteczne radzenie sobie z nimi,


Wypalenie zawodowe nauczycieli

Jeeli nauczyciel ma problemy z realizowaniem niektrych z tych wymaga, moe doj do zaamania mechanizmw radzenia sobie z wymaganiami roli; dochodzi do przewlekego stresu zwizanego z uprawianiem zawodu pedagoga i w efekcie do syndromu wypalenia zawodowego, czyli specyficznego zaburzenia kompetencji profesjonalnych, charakteryzujcych si:


Wypalenie zawodowe nauczycieli

  • emocjonalnym wyjaowieniem,

  • deprecjonowaniem innych,

  • utrat wiary we wasne moliwoci,

  • niskim poziomem zaangaowania w prac,

  • brakiem satysfakcji z pracy,


Wypalenie zawodowe nauczycieli

W praktyce oznacza to, e nauczyciel wypalony zawodowo staje si bezduszny; kierujc si rutyn unika indywidualnego podejcia do ucznia, ignoruje potrzeby innych; jest przekonany, e jego moliwoci dziaania s niewspmierne do realiw pracy.

( W. obicki, Nauczycielski niebyt. O syndromie wypalenia zawodowego, s.393, W: Piekarski J., liwerski B. (red.), Edukacja alternatywna nowe teorie, modele bada i reformy, Krakw 2000 r.


Wypalenie zawodowe nauczycieli

Syndrom wypalenia zawodowego sta si przedmiotem szczegowych analiz naukowcw zachodnich mniej wicej od poowy lat siedemdziesitych (np. def. Freudenbergera z 1974 r.). Ale znacznie wczeniej pisa o tym Janusz Korczak, ktry cho bez cytowania danych statystycznych charakterystyczn narracj tak diagnozowa to, co wspczeni badacze uwiarygodnili procentami i korelacjami:


Wypalenie zawodowe nauczycieli

() W miar lat pracy wydua si odlego midzy tym, czego da dorosy, czego pragnie dziecko; wzrasta znajomo nieczystych sposobw ujarzmiania. Jawi si skarga na niewdziczn prac: kogo Bg chce ukara, robi go wychowawc.

Nuy nas (dziecko) ruchliwe, haaliwe, ciekawe ycia i jego zagadek, mcz pytania i zdziwienia, odkrycia i prby z niefortunnym czstokro wynikiem.


Wypalenie zawodowe nauczycieli

() Oto pochya upadku wychowawcy:

lekceway, nie ufa, podejrzewa, ledzi, przyapuje, karci, oskara i karze, szuka dogodnych sposobw, by zapobiec; coraz czciej zabrania i bezwzgldniej zmusza, nie widzi wysiku dziecka, by zapisa starannie kartk papieru lub godzin ycia; stwierdza oschle, e le.

Rzadki bkit przebacze, czsty szkarat gniewu i oburze.

( J. Korczak, Prawo dziecka do szacunku, [w:] Dziea, t. 7, 1992, s. 440.)


Jak rozpozna niepokoj ce symptomy

Jak rozpozna niepokojce symptomy?

Kady nauczyciel moe sam rozpozna niebezpieczestwo wystpienia u niego syndromu wypalenia zawodowego.

Oto orientacyjny zestaw sygnaw, na podstawie ktrych moe dokona oceny charakteru i stopnia nasilenia tego zjawiska.


Zwraca nale y zatem uwag na zwi zane z wykonywaniem zawodu wyst powanie

Zwraca naley zatem uwag na zwizane z wykonywaniem zawodu wystpowanie:

  • Duego oporu przed codziennym wyjciem do pracy;

  • Uczucia niepowodzenia;

  • Gniewu, odrazy, poczucia winy;

  • Zniechcenia, bezwartociowoci, negatywizmu;


Wypalenie zawodowe nauczycieli

Izolowania si i unikania;

Codziennego uczucia zmczenia i wyczerpania;

Potrzeby czstego patrzenia na zegarek;

Duego zmczenia po pracy;

Utraty pozytywnych uczu wobec uczniw;

Oporu przeciwko kontaktom z dziemi i ich rodzicami;


Wypalenie zawodowe nauczycieli

Niezdolnoci do koncentrowania si i suchania, poczucia braku kontaktu;

Cynizmu i obwiniajcego nastawienia wobec uczniw i rodzicw;

Narastajcej sualczoci wobec przepisw;

Zaburze snu, unikania dyskusji o pracy z kolegami i koleankami;

Potrzeby zajmowania si tylko sob;


Wypalenie zawodowe nauczycieli

Zwikszonej chci uywania rodkw uspokajajcych;

Nawracajcych przezibie i stanw grypowych, blw gowy i dolegliwoci odkowo jelitowych;

Rygorystycznoci w myleniu i oporu wobec zmian;

Nieufnoci i obsesyjnych wyobrae;


Wypalenie zawodowe nauczycieli

Potrzeby okazjonalnego uywania rodkw odurzajcych;

Problemw z partnerem i rodzin;

Powtarzajcych si uchybie w miejscu pracy;

(wedug bada Kramis Aebischer K.,Stress,s. 44).


Sposoby zapobiegania i radzenia sobie z syndromem wypalenia zawodowego

Sposoby zapobiegania i radzenia sobie z syndromem wypalenia zawodowego

  • Przed wypaleniem zawodowym chroni nas mog rodowiska szkolne, w ktrych pedagodzy wiadomi naturalnej uomnoci swojej instytucji, wspieraj si nawzajem w poszukiwaniu nieustannego dialogu z uczniami oraz okazji do uczenia si ( nie tylko na bdach i potkniciach);


Wypalenie zawodowe nauczycieli

Syndrom wypalenia zawodowego jest mniej grony dla nauczycieli i wychowawcw, ktrzy s przekonani o wartoci ustawicznego ksztacenia;

ledz pras fachow;

Uczestnicz w rnorodnych formach ksztacenia, (nie tylko zawodowego);

Samodzielnie lub najlepiej w kilkuosobowej grupie jasno formuuj problem do rozwizania;


Wypalenie zawodowe nauczycieli

Poszukuj rnorodnych rozwiza problemu wedug nastpujcych zasad:

Przez pewien czas (np. 20 30 minut) odnotowuje si kady pomys (bez zastanawiania si nad jego przydatnoci), jaki tylko przyjdzie do gowy;

W stadium tworzenia banku pomysw obowizuje absolutny zakaz osdw, oceny czy krytyki wysuwanych rozwiza (miech, potakiwanie lub krcenie gow jest take form oceny);

Wartociowanie i ocen zebranych pomysw przeprowadza si dopiero po zamkniciu banku pomysw.

W. obicki, Nauczycielski niebyt. O syndromie wypalenia zawodowego, s.398, W: Piekarski J., liwerski B. (red.), Edukacja alternatywna nowe teorie, modele bada i reformy, Krakw 2000 r.


Wypalenie zawodowe nauczycieli

Niebezpieczestwo emocjonalnego wyjaowienia u nauczycieli jest tym wiksze, im bardziej angauj si oni w sprawy innych, uznajc ich problemy za wasne;

Zawd nauczyciela nie jest wolny od frustracji i nadmiernych stresw, ktre mona rwnoway przez akcentowanie nawet najdrobniejszych sukcesw, radosnych momentw;


Wypalenie zawodowe nauczycieli

Nauczyciele nie zawsze mog liczy na sowa podzikowania, nawet gdy wykonuj dobrze swoj prac. Dzieje si tak prawdopodobnie dlatego, e wielu rodzicw, uczniw ma problemy z wyraaniem pozytywnych emocji. Warto wic pomc im w ich ujawnianiu, take przez wasny przykad;


Wypalenie zawodowe nauczycieli

Wane jest traktowanie pracy i ycia osobistego jako dwch odrbnych sfer aktywnoci;

rdem emocjonalnego przecienia nauczycieli, owocujcego wypaleniem w zawodzie, moe by w wielu przypadkach tradycyjny, autorytarny model ksztacenia, gdzie generuj si sytuacje sprzyjajce emocjonalnym przecieniem kadego z uczestnikw edukacji - rozwizaniem jest pedagogia humanistyczna;


Wypalenie zawodowe nauczycieli

Pedagogia humanistyczna czyli psychologia humanistyczna Carla R. Rogersa z modelem PCA (Person Central Approach), czyli podejcie skoncentrowane na osobie.

Nauczyciel wspiera uczniw w procesie uczenia si i stawia siebie i ucznia w roli rwnoprawnych podmiotw edukacji.

Nauczycielowi nie narzuca si cakowitej odpowiedzialnoci za proces uczenia si i ocen pracy ucznia (ucze rwnie czuje si wspodpowiedzialny), zniwelowana zostaje istotna przyczyna obcienia emocjonalnego.


Wypalenie zawodowe nauczycieli

Zmniejszy si zatem moe potencjalne niebezpieczestwo wystpienia wypalenia zawodowego, pod jednym wszake warunkiem, e nauczyciel - wiadomie i bez naciskw formalnych odrzuci dyrektywy, zewntrzsterowny model penienia roli zawodowej.

W. obicki, Nauczycielski niebyt. O syndromie wypalenia zawodowego, s.399 - 401 W: Piekarski J., liwerski B. (red.), Edukacja alternatywna nowe teorie, modele bada i reformy, Krakw 2000 r.


Stres w zawodzie nauczyciela

Stres w zawodzie nauczyciela

  • Powinnimy nauczy si obchodzi z czasem tak, aby z czystym sumieniem mc stwierdzi, e zosta on przez nas racjonalnie wykorzystany;

  • Brak uznania wasnej pracy jest twardym orzechem do zgryzienia dla nauczycieli. Niektrzy sami nie zdaj sobie sprawy z wagi wykonywanej przez siebie pracy i zwizanych z ni dylematw;


Wypalenie zawodowe nauczycieli

Nauczycielom zarzuca si, e maj za duo wakacji, e jest to penopatna praca na p etatu. Badania (Hbnera i Werlego 1987) dotyczce czasu pracy nauczycieli wykazay, e czas pracy nauczycieli w normalnym tygodniu szkolnym w znacznym stopniu przekracza tygodniowe godziny subowe innych pracownikw sfery budetowej. Wyrwnywane s on przez okres wakacji, ale w ten sposb roczny czas pracy nauczycieli odpowiada mniej wicej rocznemu czasowi pracy pozostaych pracownikw sfery budetowej.


Wypalenie zawodowe nauczycieli

Wymagania przerastajce rzeczywisto i nierealistyczne oczekiwania s typowe dla zawodu nauczyciela. Cakiem spora liczba pedagogicznych teorii odmalowuje upikszony obraz rzeczywistoci metody zawsze obiecujce sukces, dzieci i modzie, zawsze dne wiedzy Zdarzaj si te teorie wprost przeciwne, wszystko co dotd wymylono jest niedobre, niewystarczajce. W wietle tych pogldw szczegln (chwalebn) rol wybracw uszczliwiani s zwaszcza pocztkujcy w zawodzie. To oni s wadni - i zobowizani zainicjowa zmiany i zrobi wszystko lepiej.


Wypalenie zawodowe nauczycieli

Ju w 1925 r. w ksice pt: Syzyf, czyli mit o wychowaniu Bernfeld doszed do wniosku, e pedagogika to nauka pozbawiona autentycznoci,, poniewa prawie nigdy nie analizuje swoich teorii pod ktem rzeczywistoci.


Wypalenie zawodowe nauczycieli

Rudolf Kretschmann pisze: Podczas naszych szkole dotyczcych pedagogiki specjalnej czsto syszymy westchnienia uczestnikw: Nareszcie kto mwi, e w szkole mog take zaistnie problemy i e wszystko nie zawsze idzie gadko.

R. Kretschman, Stres w zawodzie nauczyciela, Gdask 2003,s.132


Bibliografia

Bibliografia

  • Dietrich R., Psychologie der Lehrerpersnlichkeit, Mnchen 1983 r.

  • obicki W., Nauczycielski niebyt. O syndromie wypalenia zawodowego, W: Piekarski J., liwerski B. (red.), Edukacja alternatywna nowe teorie, modele bada i reformy,Oficyna Wydawnicza Impuls, Krakw 2000 r.

  • Korczak J., Prawo dziecka do szacunku, [w:] Dziea, t. 7, Oficyna Wydawnicza LATONA, Warszawa 1992 r.

  • Kretschman R., Stres w zawodzie nauczyciela, Gdaskie Wydawnictwo Psychologiczne, Gdask 2003 r.


  • Login