Materia y pochodz z platformy edukacyjnej portalu www szkolnictwo pl
Download
1 / 28

Materialy pochodza z Platformy Edukacyjnej Portalu szkolnictwo.pl - PowerPoint PPT Presentation


  • 199 Views
  • Uploaded on

Materiały pochodzą z Platformy Edukacyjnej Portalu www.szkolnictwo.pl.

loader
I am the owner, or an agent authorized to act on behalf of the owner, of the copyrighted work described.
capcha
Download Presentation

PowerPoint Slideshow about 'Materialy pochodza z Platformy Edukacyjnej Portalu szkolnictwo.pl' - kaleb


An Image/Link below is provided (as is) to download presentation

Download Policy: Content on the Website is provided to you AS IS for your information and personal use and may not be sold / licensed / shared on other websites without getting consent from its author.While downloading, if for some reason you are not able to download a presentation, the publisher may have deleted the file from their server.


- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - E N D - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
Presentation Transcript
Materia y pochodz z platformy edukacyjnej portalu www szkolnictwo pl

Materiały pochodzą z Platformy Edukacyjnej Portalu www.szkolnictwo.pl

Wszelkie treści i zasoby edukacyjne publikowane na łamach Portalu www.szkolnictwo.pl mogą być wykorzystywane przez jego Użytkowników wyłącznie w zakresie własnego użytku osobistego oraz do użytku w szkołach podczas zajęć dydaktycznych. Kopiowanie, wprowadzanie zmian, przesyłanie, publiczne odtwarzanie i wszelkie wykorzystywanie tych treści do celów komercyjnych jest niedozwolone. Plik można dowolnie modernizować na potrzeby własne oraz do wykorzystania w szkołach podczas zajęć dydaktycznych.


Uk ad okresowy pierwiastk w

Układ okresowy pierwiastków www.szkolnictwo.pl

Myślenie bez intuicji jest puste, intuicja bez myślenia jest ślepa.

Albert Einstein


Spis tre ci
Spis treści www.szkolnictwo.pl

  • Ważne pojęcia

  • Trochę historii

  • O ilu pierwiastkach wiemy

  • Wygląd współczesnego układu okresowego

  • Oznaczenia w układzie okresowym

  • Zmiany właściwości pierwiastków w układzie okresowym

  • Charakterystyka poszczególnych grup głównych

  • Przykłady


Wa ne poj cia
WAŻNE POJĘCIA www.szkolnictwo.pl

  • Atomowa jednostka masy [u]Atomowa jednostka masy [u] to 1/12 masy atomu izotopu węgla 12C

  • IzotopyAtomy posiadającetę samą liczbę atomową (liczbę protonów w jądrze), ale różną liczbę neutronów

  • Liczba atomowa( Z )(liczba porządkowa) Określa, ile protonów znajduje się w jądrze danego atomu. Jest także równa liczbie elektronów niezjonizowanego atomu.


  • Masa atomowa [M www.szkolnictwo.plA]Liczba określająca ile razy masa jednego reprezentatywnego atomu danego pierwiastka chemicznego jest większa od 1/12 masy atomu izotopu 12C, przy czym pod pojęciem „reprezentatywnego atomu” rozumie się atom o średniej masie wyliczonej proporcjonalnie ze wszystkich stabilnych izotopów danego pierwiastka, ze względu na ich występowanie na Ziemi.

  • Powłoka walencyjna

    Ostatnia, najdalej odsunięta od jądra powłoka elektronowa atomu.Elektrony na niej są najsłabiej związane z atomem i mogą uczestniczyć w tworzeniu wiązań chemicznych.W przypadku elektronów znajdujących się niżej zazwyczaj nie jest to możliwe, choć są od tego liczne wyjątki.


Liczba masowa www.szkolnictwo.pl (A)to wartość opisująca liczbę nukleonów (czyli protonów i neutronów) w jądrze (w nuklidzie) danego izotopu atomu danegopierwiastka.Liczby masowej nie należy mylić z masą atomową pierwiastka, która wyznaczana jest metodami chemicznymi, ani też z masą pojedynczegoizotopu. Nierówności te spowodowane są: - istnieniem izotopów, - defektem masy jądra, - dodatkowym udziałem elektronów w masie atomowej. Atomy mające tę samą liczbę masową, ale różną liczbę protonów, nazywa się izobarami. Oczywiście są to atomy różnych pierwiastków


Przykłady: www.szkolnictwo.pl

wodór 1H, 2H, 3H

uran 232U, 233U, 234U, 235U, 236U, 238U

Obliczanie ilości neutronów w jądrze

Izotop 64Ni mający liczbę atomową 28. Chcąc obliczyć liczbę neutronów, należy odjąć ilość protonów w jądrze (liczbę atomową) od liczby masowej (w tym przypadku 64). Liczba neutronów w izotopie 64Ni wynosi 36.


Troch historii
TROCHĘ HISTORII www.szkolnictwo.pl

Prawo triad pierwiastków chemicznych(ok. 1817 r.)

Zostało sformułowane przez J. W. Doebereinera.

Zauważył on, że w kilku grupach zawierających po trzy pierwiastki, np.: wapń, stront, bar lub chlor, brom, jod, właściwości fizyczne i chemiczne są podobne i zmieniają się regularnie ze wzrostem masy atomowej.

  • CIEKAWOSTKAPrzy wyznaczaniu mas atomowych pierwiastków przyjmowano w pierwszej połowie XIX wieku masę


Prawo oktaw www.szkolnictwo.pl(1864r.)

Angielski chemik John A.Newlands, układał szeregi pierwiastków według wzrastającej masy atomowej i zauważył, że co ósmy pierwiastek jest rodzajem powtórzenia tak, jak co ósma nuta jest powtórzeniem oktawy w muzyce. Tablica ułożona przez Newlandsa wykazywała jednak niekonsekwencje, wynikające po części z niekompletności listy pierwiastków oraz z  błędów w wyznaczaniu ich mas atomowych.


Następnym uczonym zmagającym się z problemem systematyzacji pierwiastków był francuski geologAlexandre E. Beguyer deChancourtois.

On również zestawił znane pierwiastki według ich mas atomowych i przedstawił je na cylindrycznych wykresach.

Podobne pierwiastki ułożyły się w kolumnach pionowych. Publikując swoją teorię nie podał on wykresów co spowodowało, że doniesienie to nie zostało dostrzeżone przez współczesnych badaczy.

W 1870 rosyjski uczony Dymitrij Mendelejew opracowałprawo okresowości, którego wyrazem był układ okresowy (zwany Tablicą Mendelejewa)


D.I. Mendelejew zastosował następujące założenia opracowanej przez siebie klasyfikacji pierwiastków;

  • Pierwiastki uszeregowane zgodnie ze wzrastającą masą atomową wykazują powtarzalność (periodyczność) swoich właściwości (prawo okresowości).

  • W tabeli układu okresowego przewidziane były miejsca dla prawdopodobnie istniejących, a nie odkrytych jeszcze pierwiastków. Medelejew opisał ich właściwości.

  • W kilku miejscach układu przestawiono kolejność pierwiastków, uznając podobieństwo właściwości pierwiastków w tej samej grupie za ważniejsze od ich wzrastającej masy atomowej.

Puste miejsca pozostawione były dla odkrytych później;

skandu (Sc), galu (Ga), germanu (Ge), itru (Y), technetu (Tc), indu (In), ceru (Ce) i renu (Re).


Pasjans Mendelejewa opracowanej przez siebie klasyfikacji pierwiastków;

Mendelejew dokonał swego odkrycia usiłując po raz kolejny „ułożyć pasjansa" kartami, na których wypisał masy atomowe i inne właściwości znanych wówczas 63 pierwiastków. Zdobył się on przy tym na śmiały krok, ogłaszając, że psujące schemat trzy nieregularności znikną, jeśli w istniejącym układzie pierwiastków pozostawi się trzy wolne miejsca w których powinny znaleźć się nie odkryte jeszcze pierwiastki.Tak więc, Mendelejew nie tylko dokonał systematyzacji znanych w jego czasach pierwiastków chemicznych, ale także przewidział odkrycie kolejnych - a co więcej, przewidział ich właściwości fizyczne i chemiczne.


O ilu pierwiastkach wiemy teraz
O ilu pierwiastkach wiemy teraz ? opracowanej przez siebie klasyfikacji pierwiastków;

Do 2008 r. udowodniono istnienie 117 pierwiastków chemicznych

Pierwiastki o liczbach atomowych od 1 do111 zostały oficjalnie uznane przez Międzynarodową Unię Chemii Czystej i Stosowanej (IUPAC) i nadano im oficjalne nazwy oraz skróty.

Na temat istnienia pierwiastków o liczbach atomowych 112, 113,114, 115, 116 i 118 istnieją spory naukowe i dlatego jak dotąd nie mają one oficjalnych nazw i skrótów.

Pierwiastek 117 jak dotąd nie został otrzymany.


Oprócz nazw pierwiastków uznanych oficjalnie przez IUPAC w obiegu są też nazwy nieoficjalne. Dotyczy to głównie pierwiastków otrzymanych sztucznie przy pomocy technik rozwiniętych przez fizykę jądrową.

Naturalnie na Ziemi występują 92 pierwiastki.

Pozostałe zostały otrzymane sztucznie.

Pierwiastki o liczbie atomowej powyżej 82 są niestabilne. Ulegają rozpadowi promieniotwórczemu w zauważalnym eksperymentalnie tempie. Oprócz tego niestabilne są także pierwiastki 43 (technet) i 61 (promet), które zostały otrzymane sztucznie.

Wszystkie pierwiastki o liczbie atomowej powyżej 94 nie występują naturalnie.


Wsp czesny uk ad okresowy
Współczesny układ okresowy obiegu są też nazwy nieoficjalne. Dotyczy to głównie pierwiastków otrzymanych sztucznie przy pomocy technik rozwiniętych przez fizykę jądrową.

  • Współczesny układ okresowy zbudowany jest:

    - z kolumn pionowych, zwanych grupami ( 18 grup)

    ( 8 głównych IA – VIII A ( 0) )

    - szeregów poziomych, tzw. okresów( 7 okresów)

  • Najnowsze zalecenia Komisji Nomenklatury IUPAC każą numerować grupy kolejnymi liczbami arabskimi od 1 do 18.

  • Nazwę grupy tworzy się od nazwy pierwiastka, który znajduje się na początku grupy (pierwsza grupa przyjmuje swoją nazwę od litu, a nie od wodoru i zwana jest litowcami, druga grupa to berylowce itd.).


  • Pierwiastki uszeregowane są według wzrastających liczb atomowych (Z)Każdynastępny od poprzedniegoróżni się o jeden proton w jądrze atomu

  • Pierwiastki danej grupy stanowią niejako wspólną rodzinę, bowiem posiadają podobne właściwości fizyczne i chemiczne

  • Numer okresu, w którym leży dany pierwiastek odpowiada liczbie powłok elektronowych w jego atomie. W atomach pierwiastków grup głównych liczba elektronów na ostatniej powłoce jest równa liczbie jedności w numerze grupy

  • Atomy pierwiastków grup pobocznych, czyli od 3 do 12, mają na ostatniej powłoce 1 lub 2 elektrony


Lantanowce atomowych

Aktynowce


Oznaczenia w uk adzie okresowym

Z atomowych

A

Liczba atomowa

M

Symbol

pierwiastka

Masa

atomowa

Oznaczenia w układzie okresowym

  • Numery wierszy od 1 – 7 określają numer okresu

  • Numery kolumn od 1 – 18 określają numer grupy


Grupy g wne
Grupy główne atomowych

Grupy poboczne


Zmiany w a ciwo ci pierwiastk w i ich zwi zk w w uk adzie okresowym
Zmiany właściwości pierwiastków i ich związków atomowych w układzie okresowym

Wzrost właściwości kwasowych

Wzrost właściwości zasadowych


Charakterystyka poszczeg lnych grup g wnych
Charakterystyka poszczególnych grup głównych atomowych

LITOWCE

Do pierwszej grupy układu okresowego, tzw. litowców, zaliczane są następujące pierwiastki: lit (Li), sód (Na), potas (K), rubid (Rb), cez (Cs) oraz nietrwały promieniotwórczy frans (Fr).Litowce występują w przyrodzie jedynie w stanie związanym. Wszystkie litowce są metalami.

Sód i potas są dość powszechnymi składnikami litosfery, ale ze względu na dużą reaktywność chemiczną pierwiastki tej grupy nie występują w przyrodzie w stanie wolnym lecz wyłącznie w postaci związków najczęściej jako chlorki, siarczany, węglany, rzadziej azotany i fosforany

W związkach wykazują zawsze wartościowość „1” równą numerowi grupy IA


BERYLOWCE atomowych

Do metali drugiej grupy układu okresowego berylowców należą: beryl (Be), magnez (Mg), wapń (Ca), stront (Sr), bar (Ba) i promieniotwórczy rad (Ra). Metale grupy IIA spotykane są w przyrodzie wyłącznie w związkach, w których są dwuwartościowe

BOROWCE

Do grupy borowców zalicza się następujące pierwiastki: glin (Al), gal (Ga), ind (In), tal (Tl). Do grupy 13 należy również bor, który jest niemetalem, a ściślej mówiąc półmetalem W przyrodzie w stanie wolnym nie występują. Max wartościowość wynosi 3


WĘGLOWCE atomowych

Do pierwiastków czternastej grupy układu okresowego należą: węgiel (C), krzem (Si), german (Ge), cyna (Sn), ołów (Pb). Wszystkie węglowce mogą tworzyć wiązania kowalencyjne. W grupie ze wzrostem masy atomowej zmienia się charakter pierwiastków.

Węgiel jest typowym niemetalem, natomiast cyna i ołów są typowymi metalami. W przyrodzie w stanie wolnym występuje tylko węgiel. Maksymalna wartościowość wynosi IV

AZOTOWCE

Do 15 grupy układu okresowego, tzw. azotowców należą: azot (N), fosfor (P), arsen (As), antymon (Sb) i bizmut (Bi).W przyrodzie występują w stanie wolnym (oprócz fosforu).

Azot i fosfor są typowymi niemetalami, gdyż tworzą tylko tlenki kwasowe. Arsen i antymon są pierwiastkami półmetalicznymi, natomiast bizmut jest typowym metalem i tworzy tylko tlenki zasadowe.


TLENOWCE atomowych

Do 16 grupy układu okresowego tzw. grupy tlenowców należą: tlen (O), siarka (S), selen (Se), tellur (Te) oraz polon (Po).

Wszystkie występują w przyrodzie w stanie wolnym i w związkach, w ilościach malejących wraz ze wzrostem masy atomowej. Są dość silnymi utleniaczami, najsilniejszym jest oczywiście tlen

FLUOROWCE

Wszystkie fluorowce są niemetalami. Fluor i chlor są w zwykłych warunkach żółto zielonymi gazami o charakterystycznej, ostrej woni; brom jest ciemnobrunatną lotną cieczą, a jod ciałem stałym o metalicznym połysku. Żaden z fluorowców nie występuje w stanie wolnym Astat nie występuje w przyrodzie; jest pierwiastkiem promieniotwórczym o krótkim okresie półtrwania.


HELOWCE atomowych

Gazy szlachetne (helowce) leżą w 18 grupie układu okresowego pierwiastków. Należą do niej: hel (He), neon (Ne), argon (Ar), krypton (Kr), ksenon (Xe), oraz radon (Ra)

Helowce są bezbarwnymi, bezwonnymi i biernymi chemicznie gazami. W odróżnieniu od innych pierwiastków gazowych występują w cząsteczkach jednoatomowych (ich atomy nie łączą się w cząsteczki)

Numer grupy głównej informuje o maksymalnej wartościowości pierwiastków wchodzących w różne związki chemiczne. Pierwiastki tych grup najczęściej przyjmują wartościowość równą nr A lub (8 – nr A)

Pierwiastki zapisane w grupach, oznaczone liczbą parzystą, przyjmują w związkach wartościowość parzystą, natomiast pierwiastki znajdujące się w grupach o liczbach nieparzystych mają wartościowość nieparzystą. Istnieje jednak kilka wyjątków od tej reguły


Zn atomowych

Zn 30 65,37

  • Symbol Zn – nazwa polska cynk, nazwa łacińska zincum

  • Liczba atomowa (porządkowa) - 30, więc jest 30 pierwiastkiem w UO

  • Masa atomowa - 65,37( występują izotopy tego pierwiastka)

  • Znajdujemy w tablicy i odczytujemy:

  • Grupa – IIB ( 12) pierwiastek należący do grupy pobocznej (cynkowce), wartościowość II, metal

  • Okres- 4


Korzystając z układu okresowego omów atomowych

pierwiastek o liczbie atomowej Z = 35

Z = 35, więc jest to 35 pierwiastek w UO. Atom tego pierwiastka posiada 35 protonów w jądrze.

Odczytujmy z tablicy

Symbol: Br

Nazwa: brom (pl) bromum (łacińska)

Masa atomowa: 79,9 [u] ( istnieją izotopy – liczba ułamkowa)

Grupa: VIIA (17) , rodzina fluorowców, niemetal, ilość elektronów na ostatniej powłoce 7, wartościowość – 7, 8 – VII = 1

Okres: 4; ma więc 4 powłoki elektronowe


ad