Sibel somy rek
This presentation is the property of its rightful owner.
Sponsored Links
1 / 57

Veritabanı/ Temel Kavramlar PowerPoint PPT Presentation


  • 199 Views
  • Uploaded on
  • Presentation posted in: General

Sibel SOMYÜREK. Veritabanı/ Temel Kavramlar. Veritabanı neden kullanılır?. Veritabanının amacı; insanların ve organizasyonların birşeyleri takip edebilmesine yardımcı olmaktır. Veritabanı neden kullanılır?. Veritabanını kullanmaksızın birşeylerin kaydını tutmak için listeler kullanılır.

Download Presentation

Veritabanı/ Temel Kavramlar

An Image/Link below is provided (as is) to download presentation

Download Policy: Content on the Website is provided to you AS IS for your information and personal use and may not be sold / licensed / shared on other websites without getting consent from its author.While downloading, if for some reason you are not able to download a presentation, the publisher may have deleted the file from their server.


- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - E N D - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

Presentation Transcript


Sibel SOMYÜREK

Veritabanı/ Temel Kavramlar


Veritabanı neden kullanılır?

  • Veritabanının amacı;

    • insanların ve

    • organizasyonların birşeyleri takip edebilmesine yardımcı olmaktır.


Veritabanı neden kullanılır?

  • Veritabanını kullanmaksızın birşeylerin kaydını tutmak için listeler kullanılır.

    • Alışveriş listesi,

    • Yapılacak işler listesi,

    • Ödenen faturaların listesi


Veritabanı neden kullanılır?

  • Listeler;


Veritabanı neden kullanılır?

  • Listelerle ilgili problemler;

    • Örneğin B firmasının adresi değişti

    • 3 satırdaki adres bilgisi de değişmeli

    • Eksik kalırsa bilgi tutarsızlığı oluşur

    • Hem zaman kaybına hem de hataya neden olabilir.


Veritabanı neden kullanılır?

  • Listelerle ilgili problemler;

    • Örneğin A firması artık sizin şirketinizle çalışmıyor,

    • Listeden firmayla ilgili kaydı silerseniz ürün satışı yapılan müşteri bilgisini ve firma adresi gibi bilgileri kaybedersiniz.


Veritabanı neden kullanılır?

  • Paylaşılan verilerle ilgili problemler;

    • Örneğin şirketinizin farklı departmanlarının firma bilgisini görüntülemesi gerekiyor;

      • İletişim departmanı: firma, adresi

      • Pazarlama departmanı: firma, fiyat

      • Müşteri hizmetleri: müşteri adı, mesleği, firma


Veritabanı neden kullanılır?

  • Paylaşılan verilerle ilgili problemler;

    • Bu bilgilerin tamamının tüm departmanlarla paylaşılması ise farklı nedenlerden dolayı sakıncalıdır

      • Güvenlik

      • Müşteri gizliliği

      • vb.


Veritabanı neden kullanılır?

  • Listeler oluşturmanın en büyük sakıncası farklı temalarla ilgili bilgileri bir arada bulundurmasıyla ilgilidir.

  • Örneğin bir yazılı doküman oluşturulurken farklı temalar için farklı paragraflar oluşturulur,


Veritabanı neden kullanılır?

  • Benzer şekilde farklı temalardaki bilgilerin farklı tablolara yerleştirilmesi süreci normalizasyon olarak adlandırılır.

  • Biraz önceki liste için;

    • Müşteriler

    • Çalışılan firmalar

    • Satış bilgileri gibi


Veritabanı neden kullanılır?

  • Müşteriler


Veritabanı neden kullanılır?

  • Çalışılan firmalar


Veritabanı neden kullanılır?

  • Satış bilgileri


Veritabanı neden kullanılır?

  • Farklı temalar farklı tablolara yerleştirildiğinde,

    • Değişen bilgiler,

    • Silinen bilgiler ve

    • Paylaşılan bilgilerle ilgili problemlerin çoğu ortadan kalkar.


Veritabanı neden kullanılır?

  • Farklı temalar farklı tablolarda yer aldığında;

    • Hangi müşteri hangi firmadan ürünü almış gibi soruları cevaplamak için ilişkilerin kurulması gereklidir.


Veritabanı neden kullanılır?

  • İlişkiler


Veritabanı neden kullanılır?

  • İlişkiler

Yabancı

Anahtar

Yabancı

Anahtar

Birincil

Anahtar

Birincil

Anahtar


Veritabanı neden kullanılır?

  • Tabloları birleştirmek

    • Peki baştaki bütüncül listeyi elde etmek için ne yapılır?

    • SQL dilinden faydalanılır.


Veritabanı yönetim sistemi nedir?

  • Veri tabanı sisteminin bileşenleri;

Veritabanı

Veritabanı

Uygulaması

Veritabanı

Yönetim

Sistemi

Kullanıcı


Veritabanı yönetim sistemi nedir?

  • Kullanıcı:

    • İşlerini gerçekleştirmek için veritabanını kullanır,

    • Yeni veri ekler,

    • Mevcut verileri değiştir,

    • Verileri siler,

    • Formlar, sorgular ya da raporlar yoluyla verileri okur


Veritabanı yönetim sistemi nedir?

  • Veri Tabanı Uygulaması:

    • Veri tabanı yönetim sistemi ile kullanıcı arasında iletişimi sağlayan bir ya da birden fazla bilgisayar programıdır.

    • Formlar , sorgular ve raporlar oluşturur,

    • Kullanıcıdan verileri alır ya da kullanıcıya verileri gönderir,

    • Kullanıcı davranışlarını veri tabanı yönetim sisteminden veri yönetim etkinliği için isteklere dönüştürür.


Veritabanı yönetim sistemi nedir?

  • Veri Tabanı Yönetim Sistemi:

    • Uygulamadan gelen istekleri alarak bunları veri tabanı dosyaları üzerinde verileri okuyarak ya da veri yazarak gerçekleştirir,

    • SQL cümlelerini okur ve bu ifadeleri bilgisayarın işletim sisteminin veritabanı dosyaları üzerinde verileri okuyacağı ya da yazacağı yönergelere dönüştürür.


Veritabanı yönetim sistemi nedir?

  • İşlevler

    • Veri Tabanı Uygulaması

    • Veri Tabanı Yönetim Sistemi


Veritabanı yönetim sistemi nedir?

  • Veri Tabanı Uygulaması:

    • Formlar oluşturur ve formları işler,

    • Sorgular oluşturur ve sorgular iletilir,

    • Raporlar oluşturur ve raporları işletir,

    • Uygulama mantığını gerçekleştirir,

    • Uygulamayı kontrol eder.


Veritabanı yönetim sistemi nedir?

  • Veri Tabanı Uygulaması:

    • Formlar oluşturur ve formları işler,

      • Örneğin web temelli bir uygulamada;

      • Kullanıcının bilgisayarında görüntülenecek HTML ve diğer web biçimlerini oluşturur,

      • Kullanıcı formları doldurarak verileri geri yolladığında VTYS’ne gerekli düzenlemelerle ilgili istekleri gönderir.

      • Süreçte bir hata meydana gelirse, hatalara ulaşır ve kullanıcıya gerekli mesajı gösterir ve/veya gerekli işlemleri gerçekleştirir.


Veritabanı yönetim sistemi nedir?

  • Veri Tabanı Uygulaması:

    • Sorgular oluşturur ve sorgular iletilir,

      • VTYS’ne iletilecek sorguyu üretir,

      • Bu istekler genellikle SQLile ifade edilir,

      • Sorgu işletilince, sonuçlar biçimlendirilir ve kullanıcıya iletilir,


Veritabanı yönetim sistemi nedir?

  • Veri Tabanı Uygulaması:

    • Raporlar oluşturur ve raporları işletir,

      • VTYS’den sorgular aracılığıyla veri istenir ve sorgu sonuçları raporlar biçiminde sunulur,


Veritabanı yönetim sistemi nedir?

  • Veri Tabanı Uygulaması:

    • Uygulama mantığını gerçekleştirir,

      • Örneğin kullanıcı 10 birimlik bir istekte bulundu ancak stokta 8 birim bulundu,

      • Ne olacağı programın mantığına bağlıdır,

      • Uygun mantığın gerçekleştirilmesi uygulama programının görevidir.


Veritabanı yönetim sistemi nedir?

  • Veri Tabanı Uygulaması:

    • Uygulamayı kontrol eder


Veritabanı yönetim sistemi nedir?

  • Veri Tabanı Yönetim Sistemi:

    • Veritabanını oluşturmak, tabloları oluşturmak,

    • Veritabanından veri okumak ve verileri güncellemek,

    • Veri değerlerine ilişkin sınırlamaları gerçekleştirmek,

    • Bir kullanıcının işleminin diğer kullanıcıyı engellemesini önlemek,

    • Kullanıcıların yetkileri ölçüsünde etkinlikte bulunmalarına izin vermek,

    • Veri tabanındaki verileri yedekleme.


Veritabanı

  • Veri Tabanı:

    • İlişkili kayıtlardan oluşan veri depolarıdır.

      • Üst veri (metadata)

      • indeks

      • saklı yordam (storedprocedure)

      • tetikleyici (trigger)

      • veri tutarlılığı (referentialintegrity)


Veritabanı

  • Veri tabanının yapısı hakkındaki verilere metadata adı verilir.

    • Tablo isimleri

    • Sütun isimleri

    • Tablo ve sütunların özellikleri vb.


Veritabanı

  • Metadata örneği:


Veritabanı

  • Bazı veritabanları uygulama üst verisi içerir.

  • Bu üst veriler, formlar ve raporlar gibi uygulama bileşenlerini tanımlar.

  • VTYS’inin veritabanının yapısını göstermek için çeşitli araçları vardır.


Veritabanı

  • Aynı zamanda veritabanlarında veritabanının performansını artırmak için kullanılan indeksler vardır.

  • Indeksler hangi kayıtların hangi tablolarda bulunduğunu gösteren kitapların başındakine benzer bir mantığı olan araçlardır.


Veritabanı

  • Saklı yordamlar derlenmiş sql cümlecikleridir.

  • Birer veritabanı nesnesi oldukları için, doğrudan veritabanı yöneticisi olan programda yer alırlar.

  • Örneğin bir tablodaki verilerin yedeğini alan ya da 1 yıldan fazla zaman geçen verilerin yedeğini kaldıran saklı yordamlar oluşturulabilir.


Veritabanı

  • Saklı yordamlar bir tabloya bağlı olmaksızın veritabanı içinde tanımlanan belirli bir işi yapmaya yönelik kodlardır.

  • Bu kodlar yazıldığı zaman aynı zamanda derlendikleri için optimize edilmiştir ve en hızlı şekilde çalışmaya hazır kodlardır.


Veritabanı

  • Bir tablo üzerinde belirli bir olaya bağlı olarak tetiklenip çalışan SQL kodlarına tetikleyici (trigger) denir.

  • Tablo üzerindeki triggerları tetikleyen olaylar insert, update, delete olaylarıdır.


Veritabanı

  • Örneğin stok hareketleri sonucunda stok miktarlarının azalması veya artması işlemlerinin yapılması tipik bir trigger kullanım yeridir.


Veritabanı

  • Hem tetikleyici hem de saklı yordamlar veritabanı üzerindeki kodlar olmaları sebebi ile veritabanını sunan sunucu üzerinde çalışırlar.

  • İstemci&Sunucu mimarinin güçlü bileşenlerindendir.

  • İstemci&Sunucu mimarideki SQL veritabanları tarafından desteklenmektedir.

    • Oracle, Sybase, MS SQL, Interbase, FireBird vb.


Veritabanı

  • Verilerin bulunduğu sunucu üzerinde çalışmalarından dolayı veriler istemci ile sunucu arasında gidip gelmezler ve de sunucudan istemci tarafına minimum veri çekilmiş olur.


Veritabanı

  • İlişkisel bir veritabanında

    • PERSONEL tablosundaki kişinin bölüm bilgisinin BOLUM_NO değişkeninde tutulduğunu ve

    • bölümün adının da BOLUM tablosunda bulunduğunu düşünelim.


Veritabanı

  • Eğer 1 numaralı bolum herhangi bir personelde kullanıldıysa BOLUM tablosundan BOLUM_NO değeri 1 olan kaydın kesinlikle silinememesi gerekmektedir.

  • Bu tür kontrollerin yapılarak veri bütünlüğünün korunmasına veri tutarlılığı (referential integrity) denir.


Veritabanı

  • Veri tutarlılığını sağlamak amacı ile trigger kullanımı çok tercih edilir.


Veri Tabanı Sistemleri

  • 3 tür veri tabanı sistemi olabilir:

    • Tek bir kişi tarafından kullanılan,

    • Küçük çaplı işletmeler tarafından kullanılan,

    • Büyük uluslar arası şirketler tarafından kullanılan


Veri Tabanı Sistemleri

  • Tek bir kişi tarafından kullanılan,

    • Boyacı

    • Kimlerin evi, ne zaman, ne kadar boyandı?

    • Boyamada nereler boyandı, hangi renk ve stiller kullanıldı?

    • Kimler başkalarına referans oldu? Referansla gelen kimler?


Veri Tabanı Sistemleri

  • Tek bir kişi tarafından kullanılan,


Veri Tabanı Sistemleri

  • Tek bir kişi tarafından kullanılan,


Veri Tabanı Sistemleri

  • Tek bir kişi tarafından kullanılan,


Veri Tabanı Sistemleri

  • Küçük çaplı işletmeler tarafından kullanılan,

    • Kiralanan müzik enstrümanları neler?Kaça kiralandı?

    • En çok hangi müzik enstrümanları kiralanıyor?

    • Kiralamayı kim yaptı? (çok kullanıcılı veritabanı)

    • Aynı anda aynı enstrüman iki farklı satıcı tarafından seçilememeli!


Veri Tabanı Sistemleri

  • Küçük çaplı işletmeler tarafından kullanılan,


Veri Tabanı Sistemleri

  • Küçük çaplı işletmeler tarafından kullanılan,


Veri Tabanı Sistemleri

  • Küçük çaplı işletmeler tarafından kullanılan,


Veri Tabanı Sistemleri

  • Küçük çaplı işletmeler tarafından kullanılan,


Veri Tabanı Sistemleri

  • Büyük uluslar arası şirketler tarafından kullanılan,

    • Sürücü lisansı veren ve otomatik kayıt bürosu

    • 52 farklı merkezi var

    • Kişilerin kazaları, trafik ihlalleri tutuluyor,

    • Lisans yenilenebilir mi, herhangi bir sınırlama var mı?

    • 100’lerce kişi tarafından veritabanı kullanılıyor

      • Lisans ve kayıt personeli

      • Kanun yaptırımlarını takip edenler

      • Maliye departmanı personeli

    • Haftada 7 gün 24 saat ulaşılabilmeli


Veri Tabanı Sistemleri

  • Büyük uluslar arası şirketler tarafından kullanılan,


Kaynakça

  • Kroenke, D. M. (2006). Database Processing:Fundamentals, Design, and Implementation.Pearson Education International. Singapore,Canada,Japan.

  • http://www.delphiturkiye.com/trigger.htm


  • Login