Leczenie bólu w onkologii
Download
1 / 38

Leczenie bólu w onkologii - PowerPoint PPT Presentation


  • 261 Views
  • Uploaded on
  • Presentation posted in: General

Leczenie bólu w onkologii. Dr n. med. Anna Orońska Kierownik Zespołu Opieki Paliatywnej przy D.C.O. Wojewódzki Konsultant Medycyny Paliatywnej. DLACZEGO CHOROBIE NOWOTWOROWEJ TOWARZYSZY BÓL ? . Patogeneza bólów nowotworowych

loader
I am the owner, or an agent authorized to act on behalf of the owner, of the copyrighted work described.
capcha

Download Presentation

Leczenie bólu w onkologii

An Image/Link below is provided (as is) to download presentation

Download Policy: Content on the Website is provided to you AS IS for your information and personal use and may not be sold / licensed / shared on other websites without getting consent from its author.While downloading, if for some reason you are not able to download a presentation, the publisher may have deleted the file from their server.


- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - E N D - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

Presentation Transcript


Leczenie bólu w onkologii

Dr n. med. Anna Orońska

Kierownik Zespołu Opieki Paliatywnej przy D.C.O. Wojewódzki Konsultant Medycyny Paliatywnej.


DLACZEGO

CHOROBIE

NOWOTWOROWEJ

TOWARZYSZY

BÓL?


  • Patogeneza bólów nowotworowych

  • 1. Rozrost nowotworu w narządach posiadających torebkę

  • Naciekanie przez nowotwór tkanek miękkich

  • Przerzuty nowotworu do kośćca

  • Naciekanie przez nowotwór błon surowiczych

  • (opłucnej, otrzewnej)

  • Wywołana przez rozrost nowotworu martwica narządów

  • litych (trzustka)

  • Wywołane przez rozrost nowotworu zamknięcie naczyń

  • Naciekanie przez nowotwór nerwów obwodowych


“BÓL NOWOTWOROWY”

to nie jest rozpoznanie


Ból nowotworowy

  • Bóle spowodowane nowotworem

  • Bóle powstałe w wyniku leczenia przeciwnowotworowego

  • Bóle koincydalne, które występują u chorych na nowotwory złośliwe, ale nie związane bezpośrednio z chorobą

  • Bóle związane z wyniszczeniem nowotworowym


BÓLE SPOWODOWANE LECZENIEM

PRZECIWNOWOTWOROWYM

CYTOSTATYKI

Półpasiec

CHIRURGIA

RADIOTERAPIA


Ostry ból w chorobie nowotworowej

towarzyszący procedurom terapeutycznym

Procedury diagnostyczne

Pobieranie krwi

Punkcja lędzwiowa

Angiografia

Biopsja

Endoskopia

Chemioterapia

Zapalenie śluzówek

Myalgia

Arthralgia

Dysfunkcja przewodu pokarmowego

Radioterapia

Oparzenia skóry

Zapalenie śluzówek

Pharyngitis

Esophagitis

Proctitis

Świąd skóry

Procedury chirurgiczne

Ból pooperacyjny

Niedrożność porażenna

Retencja moczu


Ból somatyczny

  • Łatwy do opisania

  • Zlokalizowany

  • stały lub narastający

    • nasilający się przy zmianie pozycji

  • Rozlany trzewny

Wrażliwy na proste

analgetyki i opioidy


BÓL TRZEWNY

  • Niewielka ilość neuronów dośrodkowych

  • (ok. 10% wszystkich neuronów dośrodkowych)

  • Ból rzutowany (konwergencja)

  • Powiązany z autonomicznym układem nerwowym

  • (zwoje szyjne i piersiowe, splot i nerwy trzewne,

  • zwoje lędźwiowe, podbrzuszny górny i nieparzysty)


  • Ból neuropatyczny w chorobie nowotworowej

  • Ból wywołany przez rozrost nowotwóru w

  • strukturach nn. Czaszkowych (V, VII, IX)

  • Pleksopatia splotów szyjnych

  • Pleksopatia splotu ramiennego

  • Pleksopatia splotów w odcinku krzyżowo-

  • lędźwiowym

  • Naciekanie przez nowotwór struktur w przestrzeni

  • podpajęczynówkowej

  • Radikulopatie

  • 7. Mononeuropatie (n. miedzyżebrowego)


Ból neuropatyczny

  • Trudny do opisania

  • Pierwotnie zlokalizowany (jeden lub kilka dermatomów, nerw, splot)

  • Występuje nagle (piekący, parzący, strzelający)

  • Objawy współistniejące

    • hyperstezje, mrowienia, drętwienia, alodynia, zaburzenia czucia powierzchownego

Oporny (?) na działanie prostych anlgetyków i opioidów


  • Bóle przebijające w chorobie nowotworowej

  • Bóle incydentalne

  • Bóle „end of dose failure”

  • 3. Bóle samoistne

  • napadowy charakter

    szybki czas narastania (kilka minut)

    krótki czas trwania (ok. 30 min)

    znaczne nasilenie


Czynniki somatyczne:

nowotwór

patologia nowotworowa

objawy wyniszczenia

uboczne skutki leczenia

Depresja:

utrata pozycji społecznej

utrata pozycji zawodowej

utrata roli w rodzinie

stałe zmęczenie i senność

poczucie bezradności

kalectwo

Gniew:

przeszkody biurokratyczne

przyjaciele, którzy się odsunęli

opóźnienia w diagnozie

niekomunikatywni lekarze

podenerwowanie

niepowodzenia w leczeniu

Lęk:

przed bólem

przed szpitalem i sposobem opieki domowej

o losy rodziny

przed śmiercią

utratą godności osobistej

utratą kontroli nad własnym ciałem

Ból totalny,

wszechogarniający


BÓL NOWOTWOROWY

  • W Polsce z powodu nowotworu cierpi ponad 1% populacji

    • 400 tysięcy ludzi

  • Badania w USA i Europie wykazały, że leczenia przeciwbólowego wymaga

    • 51% chorych we wszystkich fazach nowotworu

    • 82% chorych w terminalnej fazie nowotworu

  • W Polsce leczenia przeciwbólowego wymaga prawdopodobnie minimum 200 tysięcy chorych


Strategia leczenia:

Niezwykle trudno jest uświadomić lekarzom,

że zalecenie leku przeciwbólowego “w razie bólu”

choremu, który stale odczuwa ból jest nonsensem,

który nie może być zrozumiany inaczej niż

przyjmowanie leku tylko wtedy, kiedy ból

staje się nie do wytrzymania.


Strategia leczenia:

  • leki należy podawać w stałych odstępach czasu

  • wybór leku jest determinowany jego skutecznością

  • dawka wstępna i następne ustalane indywidualnie

  • preferowaną drogą podawania jest droga doustna lub przezskórna

  • należy zwalczać towarzyszącą bezsenność

  • przeciwdziałanie objawom niepożądanym


Zasady leczenia

  • Leczenie bólu nowotworowego

  • - odpowiedni lek

  • - odpowiednia dawka

  • - odpowienie odstępy między dawkami

  • - odpowiedni czas leczenia


Leczenie bólów nowotworowych:

  • Fentanyl

  • Morfina

  • Buprenorfina

  • Tramadol

  • Kodeina

  • Paracetamol

  • Kwas acetylosalicylowy

  • Diklofenak

  • Ketoprofen

  • Metamizol

  • Ocena bólu

  • Strategia leczenia

  • Zapewnienie ciągłości leczenia


NLPZ

(redukcja zapotrzebowania na opioidy do 60 %)

Wheatley, 1998

Paracetamol

(redukcja zapotrzebowania na opioidy do 50 %)

Peduto, 1998


Tramadol

Antagonista receptorów opioidowych; działa również na

zstępujące drogi bólu poprzez zahamowanie zwrotnego

wychwytywania NA i 5HT.

Okres półtrwania wynosi 5 godzin, maksymalny efekt

działania 60 – 90 min. Stosować co 4 g.

Maksymalna dawka dobowa 400-600 mg

Objawy niepożądane: wzmożone pocenie, nudności,

wymioty, splątanie psychiczne


Preparaty morfiny:

Roztwór

Rp. Morphini hydrochlorici 1,0

Aquae destillatae 100,0

mf. solutio

ds. co 4 godz. 1 ml ( po ustaleniu dawki wstępnej)

Tabletki o przedłużonym kontrolowanym uwalnianiu:

Podaje się co 12 godzin, w dawce wynikającej

z podzielenia na dwa zapotrzebowania dobowego.

MST Continus, M-Eslon, Skenan, Doltard Vendal


Opioidy

  • Fentanyl

  • podawany przezskórnie - 25, 50, 75, 100 μg/godz co 3 doby


Jakie Korzyści przynosi stosowanie Durogesicu

  • 3 dni stałej kontrolii bólu

  • Wysoka skuteczność w bólu nowotworowym

  • Mniejsza ilość objawów niepożądanych w porównaniu z morfiną

  • Polepszenie jakości życia pacjentów


fentanyl

Jakie Korzyści przynosi stosowanie Durogesicu

Przezsórna droga podania:

  • Brak efektu pierwszego przejścia

  • Brak wpływu na przewód pokarmowy

  • Pacjenci i ich rodziny oceniają plaster jako wygodniejszy sposób podania leku


Pamiętać!!!

  • Początek działania durogesicu po 12 godzinach

  • Eliminacja po 12 godzinach od odklejenia plastra

  • Nie ciąć plastrów Durogesicu

  • Zapewnić lek dla bólu przebijającego


DUROGESIC®

stopień III

słabe opioidy

stopień II

leki nieopioidowe

stopień I


Inne opioidy:

Buprenorfina (Bunondol) - częściowy agonista

receptorów mu.

Dostępna w postaci tabletek podjęzykowych 0,2 i 0,4 mg.

Wykazuje efekt pułapowy.

Działa długo, lecz jeżeli jest nieskuteczna to przejście

na morfinę wymaga pewnego czasu, ponieważ receptory

opioidowe są zablokowane przez buprenorfinę.

PETYDYNA i PENTAZOCYNA

NIE POWINNY BYĆ STOSOWANE W LECZENIU

BÓLU NOWOTWOROWEGO


nudności

wymioty

skurcz zwieraczy

Wielokierunkowe

działania opioidów,

głównie niepożądane

zaparcia

depresja oddechowa

nadmierna sedacja


Za to, że nie stosowałeś prawidłowo drabiny WHO


Ból Neuropatyczny

Amitryptylina, Imipramina, Doxepina

Dawka wstępna = 10 mg,

dawka maksymalnie użyteczna 75 mg/24 godz.

Leki przeciwdrgawkowe

Stosowane w leczeniu bólów neuropatycznych.

Hamują samoistne pobudzenia we włóknach nerwowych

Karbamazepina (Amizepin, Tegretol),

Dawka wstępna = 100 mg, dawka maksymalna = 1800 mg


blokery kompleksu NMDA

A d C

DRG

Ketamina

EAA

SP

20-40 mg p.o. 4-6 x /dobę

Mg++

NMDA

mGluR

Ketamina

dekstrometorfan

AMPA

NK

Dekstrometorfan

45 mg x 3 p.o.

MgSO4


Leczenie bólu nowotworowegoKortykosteroidy

  • Wskazania:

  • Ból neuropatyczny,

  • Wzmożone ciśnienie

  • śródczaszkowe,

  • Rozsiany ból kostny

  • Działanie:

  • Przeciwzapalne

  • Przeciwobrzękowe

  • Przeciwwymiotne

  • Poprawiają apetyt

  • Poprawiają nastrój

Najczęściej stosowany dexametazon

Dawki 2 – 24mg/24 godz.


Leczenie bólu nowotworowegoBisfosfoniany i Kalcytonina

Ból kostny (przerzuty do kości) – czynniki chemiczne i mechaniczne

Resorpcja osteoklastyczna Þ osteoporoza Þ złamania patologiczne

Bisfosfoniany i kalcytonina łączą elementy leczenia

przyczynowego i objawowego; zmniejszają resorpcje kości

Bisfosfonian – klodronian (Bonefos) dawki 2 x 800 mg doustnie

Pamidronian (Aredia) dożylnie

Kalcytonina (Miacalcic) 100 j domięśniowo lub donosowo

1 x /24 godz.


Neuronalny kanał wapniowy

(regulowany napięciem: N,P,T,L)

Voltage-dependent Calcium Channel

gabapentyna

2

1

  • Uwalnianie

  • neuroprzekaźników

  • Wzrost pobudliwości

  • błony komórkowej

  • Drugi układ

  • sygnałów

  • Ekspresje

  • genów


Metody leczenia anestezjologiczne/chirurgiczne

Blokady

Neurolizy

Termolezja, Kriolezja

Stymulacja rdzenia kręgowego

Zabiegi operacyjne rekonstrukcyjne

Zabiegi neurodestrukcyjne


ad
  • Login