Selectie op ethische waarden ethische bagage als noodzakelijke competentie
Download
1 / 15

Selectie op ethische waarden: Ethische bagage als noodzakelijke competentie - PowerPoint PPT Presentation


  • 146 Views
  • Uploaded on

Selectie op ethische waarden: Ethische bagage als noodzakelijke competentie. Paul Jansen Management & Organisatie Faculteit der Economische Wetenschappen en Bedrijfskunde Vrije Universiteit Amsterdam Prof.dr. P.G.W. Jansen Hoogleraar Bedrijfspsychologie

loader
I am the owner, or an agent authorized to act on behalf of the owner, of the copyrighted work described.
capcha
Download Presentation

PowerPoint Slideshow about ' Selectie op ethische waarden: Ethische bagage als noodzakelijke competentie' - jaser


An Image/Link below is provided (as is) to download presentation

Download Policy: Content on the Website is provided to you AS IS for your information and personal use and may not be sold / licensed / shared on other websites without getting consent from its author.While downloading, if for some reason you are not able to download a presentation, the publisher may have deleted the file from their server.


- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - E N D - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
Presentation Transcript
Selectie op ethische waarden ethische bagage als noodzakelijke competentie
Selectie op ethische waarden: Ethische bagage als noodzakelijke competentie

Paul Jansen

Management & Organisatie

Faculteit der Economische Wetenschappen en Bedrijfskunde

Vrije Universiteit Amsterdam

Prof.dr. P.G.W. Jansen

Hoogleraar Bedrijfspsychologie

De Boelelaan 1105, 1081 HV Amsterdam

www.accr.nl, [email protected]

Selectie op ethische waarden /PGW Jansen NOA 19-09-08


Structuur
Structuur noodzakelijke competentie

Waarover hebben we het? (Tenbrunsel, A.E. & Smith-Crowe, K. (2008). Ethical decision making: Where we’ve been and where we’re going. The Academy of Management Annals, 2, 545-607):

(1) moral awareness  (2) moral decision making  intention to behavior  actual behavior

NB: amoreel  immoreel!: intended unethicality vs unintended unethicality

Wat zijn bepalende factoren van (1) en (2)?

  • Persoonsfactoren: is daarop selectie mogelijk? Of kwestie van ontwikkeling?

  • Situatiefactoren: hoe die sociaal-organisatorisch in te richten?

Selectie op ethische waarden /PGW Jansen NOA 19-09-08


Soorten problemen
Soorten problemen noodzakelijke competentie


Welke type vraagstukken domineert
Welke type vraagstukken domineert? noodzakelijke competentie

  • Is beslissen op grond van dilemma (nr.3 of 4) de kern van het werk van de advocaat?: Waarnemen & expliciteren van een waardenconflict

  • Of vooral technisch specialist (nr.1)?

  • Of vooral intercollegiaal professioneel overleg (nr.2)?

  • In welke mate is er variatie in deze beroepsopvattingen?

  • Waarmee hangt die samen?

Selectie op ethische waarden /PGW Jansen NOA 19-09-08


Waarover hebben we het enige definities
Waarover hebben we het? noodzakelijke competentieEnige definities

  • Rest (1986): Morality- “How humans cooperate and coordinate their activities in the service of furthering human welfare, and how they adjudicate conflicts among individual interests”.

  • Trevino et al. (1991): “Behavioral ethics refer to individual behavior that is subject to or judged according to generally acceptedmoral norms of behavior”.

  • Jones (1991): “An ethical decision is a decision that is both legally and morally acceptable to the larger to the larger community”.

Selectie op ethische waarden /PGW Jansen NOA 19-09-08


Ethiek juistheid van handelen normen
Ethiek: noodzakelijke competentiejuistheid van handelen (normen)

Blijkbaar verschillende invullingen van ethiek of rechtvaardigingsgrondslagen. Handelen is juist omdat het:

  • tot gewenste gevolgen leidt (human welfare, individual interests). Advocaat als ondernemer.

  • in overeenstemming is met stelsel van plichten (generally acceptedmoral norms).Advocaat als bekleder van ambt.

  • in specifieke situatie de beste oplossing is (larger community). Advocaat als raadspersoon.

    • Verschil met 1: niet alleen gevolg is maatgevend.

    • Verschil met 2: in concrete situatie zijn er meerdere conflicterende plichten (waarden). Gevolg geven aan plicht X leidt tot schending van plicht B.

       Belang van redenering: keuze voor bepaalde deugden.

Selectie op ethische waarden /PGW Jansen NOA 19-09-08


Ad 3 advocaat als raadspersoon
Ad 3. Advocaat als noodzakelijke competentieraadspersoon

Competent in aanpak van ethisch vraagstuk: gedrag + (ethisch) criterium voor effectieve oplossing

Drie deugden (Aristoteles)

  • Prudentia (wijsheid): verstand (hoofd)

  • Fortitudo (dapperheid): emotie (hart)

  • Temperantia (bezonnenheid): begeerte (onderlichaam)

    Een overkoepelende deugd: iustitia (rechtvaardigheid)

Selectie op ethische waarden /PGW Jansen NOA 19-09-08


Kohlberg typen moreel redeneren
Kohlberg: typen moreel redeneren noodzakelijke competentie

  • Pre-conventioneel (teleologisch, utilitaristisch)

    1. Straf & gehoorzaamheid

    2. Eigenbelang, voor wat hoort wat

  • Conventioneel (deugd/inhoudelijk)

    3. Goede relaties: Wat verwacht de groep (‘men’) van mij?

    4. Sociale orde handhaven: Wat verwacht het systeem (de ‘wet’) van mij?

  • Post-conventioneel (deontologisch/plicht/formeel)

    5. Sociaal contract & individuele rechten

    6. Universele principes.

Selectie op ethische waarden /PGW Jansen NOA 19-09-08


Bepaling van moreel niveau mbv algemene dilemma s heinz dilemma kohlberg 1963
Bepaling van moreel niveau mbv noodzakelijke competentiealgemene dilemma’s: Heinz-dilemma (Kohlberg, 1963)

“In Europe, a woman was near death from a special kind of cancer. There was one drug that the doctors thought might save her. It was a form of radium that a druggist in the same town had recently discovered. The drug was expensive to make, but the druggist was charging ten times what the drug cost him to make. He paid $200 for the radium and charged $2,000 for a small dose of the drug. The sick woman's husband, Heinz, went to everyone he knew to borrow the money, but he could only get together about $ 1,000 which is half of what it cost. He told the druggist that his wife was dying and asked him to sell it cheaper or let him pay later. But the druggist said: "No, I discovered the drug and I'm going to make money from it." So Heinz got desperate and broke into the man's store to steal the drug-for his wife. Should the husband have done that?”

 Belang van aard van morele oordeelsvorming: moreel redeneren

Selectie op ethische waarden /PGW Jansen NOA 19-09-08


Voorbeeld van beroepsgericht dilemma uit accountancy limperg instituut
Voorbeeld van noodzakelijke competentieberoepsgericht dilemma uit accountancy (Limperg Instituut)

U wordt benaderd door een mogelijk toekomstige cliënt. Deze is nu nog werknemer bij een huidige cliënt van U en bekleedt in dat bedrijf een belangrijke positie. De werknemer vertrouwt U ongevraagd toe dat hij van plan is een eigen bedrijf op te zetten in concurrentie met zijn huidige werkgever en dat hij in de afrondende fase van onderhandeling is met ander sleutelpersoneel van het bedrijf.

U heeft de werkgever altijd als zeer integer naar het personeel toe gezien en weet dat deze zich de laatste tijd sterk internationaal georiënteerd heeft. Hoewel het bedrijf opereert op een groeimarkt, zou de continuïteit van het bedrijf in gevaar kunnen komen als de plannen van de werknemer doorgaan.

Maakt U deze plannen kenbaar aan uw cliënt?

Selectie op ethische waarden /PGW Jansen NOA 19-09-08


Resultaten uit onderzoek bij nl accountants limperg instituut 1997 bepalende factoren
Resultaten uit onderzoek bij NL accountants ( noodzakelijke competentieLimperg Instituut, 1997): bepalende factoren

Algemeen Dilemma (AD: theoretisch niveau) versus

Beroepsgericht Dilemma (BD: feitelijk niveau)

AD

  • hogere score bij hoger opleidingsniveau

  • accountscore lager dan verwacht ogv opleidingsniveau

    AD-BD

  • AD>BD: “Tussen droom & daad…”

  • bij langere diensttijd daalt BD

  • verschil AD-BD stijgt met leeftijd

  • in Noordelijke regio’s kleiner verschil AD-BD

  • bij kleinere kantoren kleiner verschil AD-BD

  • belang van de maatschap > ‘eer van de stand’

Selectie op ethische waarden /PGW Jansen NOA 19-09-08


Bepalende factoren van moral awareness tenbrunsel a e smith crowe k 2008
Bepalende factoren van noodzakelijke competentiemoral awareness(Tenbrunsel, A.E. & Smith-Crowe, K., 2008)

In het algemeen incomplete & tegenstrijdige resultaten.

Belangrijkste persoonsfactoren:

  • Waarden: utilitaristisch, deontologisch, relativistisch, communitaristisch

  • Ethische ervaring: discussies, training -maar niet opleiding of werkervaring

  • Moreel disengagement: via cognitieve reframing van de situatie zich distantiëren van ethische aspecten van een situatie

    Situatiefactoren hebben meer invloed:

  • Morele intensiteit van het vraagstuk (oa impact, sociale consensus)

  • Ethische infrastructuur (organisatieklimaat, (in)formele systemen)

    Deze bepalen of een vraagstuk wordt gecodeerd als ethisch.

Selectie op ethische waarden /PGW Jansen NOA 19-09-08


Bepalende factoren van moral decision making tenbrunsel a e smith crowe k 2008
Bepalende factoren van noodzakelijke competentiemoral decision-making(Tenbrunsel, A.E. & Smith-Crowe, K., 2008)

In het algemeen incomplete & tegenstrijdige resultaten.

Belangrijkste persoonsfactoren:

  • Waarden:

    • bijvoorbeeld bij grotere prestatieoriëntatie meer bereid onethisch gedrag te rechtvaardigen

    • Utilitaristen: verdelende rechtvaardigheid

    • Formalisten: procedurele rechtvaardigheid

  • Wellicht geslacht: vrouwen ‘iets’ ethischer, maar iha is situatie sterkere factor dan geslacht

  • Wellicht werkervaring (negatief)

    Situatiefactoren hebben meer invloed

  • (vrijwel dezelfde bevindingen als bij moral awareness)

Selectie op ethische waarden /PGW Jansen NOA 19-09-08


Selectie
Selectie? noodzakelijke competentie

Problemen bij selectie op persoonsdeterminanten van (1) moral awareness of (2) moral decision making:

  • Weinig relevante persoonsfactoren

  • Relevante factoren hangen samen met (werk)ervaring

  • Selectie op waarden? Maar afhankelijk van de ‘framing’ van de situatie (bijvoorbeeld business frame of societal frame) moet de advocaat verschillende waarden kiezen: utilitaristisch (voordeel; ondernemer), deontologisch (plicht; ambt), sociale orde (in gemeenschap gedragen oplossing; raadspersoon).

     Niet selectie op persoon maar interventie via situatie:

  • action control, results control, social control

Selectie op ethische waarden /PGW Jansen NOA 19-09-08


Does the present function contain tasks which are a noodzakelijke competentie

sample of the function for which the candidate is to be assessed?

no  yes

techniques for -------------Is it possible to acquire the

invoking no information on present function

behaviour performance in a reliable, valid,

efficient, and ethic way?



real verbal written  yes

life 

situative techniques for recording

interview past function behaviour



assessment mental test interview

center personality application letter

questionnaire biographical

questionnaire

references

accomplishment record

performance appraisal

focus on present behaviourfocus on past behaviour


ad