klinische les afasie
Download
Skip this Video
Download Presentation
Klinische les: afasie

Loading in 2 Seconds...

play fullscreen
1 / 41

Klinische les: afasie - PowerPoint PPT Presentation


  • 347 Views
  • Uploaded on

Klinische les: afasie. NVAT – Nederlandse Vereniging van Afasietherapeuten. Hier ruimte om logo desbetreffende setting en naam docent + datum te vermelden. Inhoud. Doel van de presentatie Definitie afasie Oorzaken, prognose en symptomen Afasietypen: Lokalisatie en kenmerken

loader
I am the owner, or an agent authorized to act on behalf of the owner, of the copyrighted work described.
capcha
Download Presentation

PowerPoint Slideshow about ' Klinische les: afasie' - jaser


An Image/Link below is provided (as is) to download presentation

Download Policy: Content on the Website is provided to you AS IS for your information and personal use and may not be sold / licensed / shared on other websites without getting consent from its author.While downloading, if for some reason you are not able to download a presentation, the publisher may have deleted the file from their server.


- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - E N D - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
Presentation Transcript
klinische les afasie

Klinische les: afasie

NVAT – Nederlandse Vereniging van Afasietherapeuten

Hier ruimte om logo desbetreffende setting en naam docent + datum te vermelden

inhoud
Inhoud
  • Doel van de presentatie
  • Definitie afasie
  • Oorzaken, prognose en symptomen
  • Afasietypen: Lokalisatie en kenmerken
  • Voorbeelden afasietypen
  • Screening door de arts
  • Diagnostiek
  • Afasietherapie
  • Communicatieadviezen
  • Literatuur
doel presentatie
Doel Presentatie

Doelen:

          • Eenduidige scholing voor medici en paramedici
          • Gebruik maken van eenduidige terminologie
          • Op de hoogte zijn van de laatste ontwikkelingen
  • Doelgroep
    • Neurologen, arts assistenten neurologie, coassistenten en studenten geneeskunde, specialist ouderengeneeskunde, overige medisch specialisten.
wat is afasie
Wat is afasie?

Afasie is een verworven taalstoornis, veroorzaakt door hersenletsel (meestal eenzijdig), waarbij het begrijpen en het uiten van gesproken en geschreven taal gestoord is (Dharmaperwira, 1990)

  • Afasie ≠ Dysfasie
  • Afasie versus spraakapraxie
  • Afasie versus dysartrie
  • Afasie versus Primair Progressieve Afasie
oorzaken
Oorzaken
  • Afasie is in bijna alle gevallen (ongeveer 97%) het gevolg van een lesie in de linkerhemisfeer.
  • Meest voorkomende oorzaken:
    • CVA
    • Hersentumor
    • Trauma
    • Infectie
symptomen t aalproductie
Symptomentaalproductie
  • Spreken
    • Woordvindingsmoeilijkheden
    • Parafasieën
    • Stereotype uitingen
    • Zinsbouw
  • Schrijven
    • Agrafie
    • Parafasieёn
    • Agrammatisme
  • Non-verbale uitingen
    • Moeite met gebaren of wijzen
symptomen taalbegrip
Symptomen taalbegrip

Begrip van gesproken taal

Verstoord woord-, zins,- en of tekstbegrip

Begrip van geschreven taal

idem

Begrip van non-verbale uitingen

Het niet meer goed begrijpen van gebaren en/of mimiek

indeling taalniveaus
Indeling taalniveaus
  • Semantiek: Betekenisniveau
  • Fonologie: Klankniveau
  • Syntaxis: Zinsniveau
8 afasiesyndromen
8 Afasiesyndromen

4 Hoofdsyndromen:

Afasie van Broca

Afasie van Wernicke

Globale Afasie

Amnestische Afasie

Overige afasiesyndromen:

Conductie-afasie

Transcorticaal-motorische afasie

Transcorticaal-sensorische afasie

Gemengde transcorticale afasie

afasie van broca
Afasie van Broca
  • Ook wel: motorische afasie of

expressieve afasie genoemd.

  • Lokalisatie:

Lesie linker frontaalkwab

(inferieure frontale winding).

afasie van broca1
Afasie van Broca
  • Niet-vloeiende spontane taalproductie
  • Agrammatisme
  • Telegramstijl
  • Parafasieën
    • Fonematisch (lafel i.p.v. tafel)
    • Semantisch (stoel i.p.v. tafel)
  • Redelijk taalbegrip, maar niet ongestoord
    • Problemen met grammaticaal complexe zinnen
  • Spraakapraxie
  • Persevereren

Onwillekeurig herhalen van eigen uitingen

afasie van wernicke
Afasie van Wernicke
  • Ook wel: sensorische afasie of

receptieve afasie genoemd.

  • Lokalisatie:

Lesie linker temporaalkwab

(superieure temporale winding)

afasie van wernicke1
Afasie van Wernicke
  • Vloeiende spontane taalproductie
  • Paragrammatisme
  • Parafasieën
    • Semantisch
    • Fonematisch
  • Neologismen (niet bestaande woorden)
  • Jargon (onbegrijpelijke taal)
  • Spreekdrang
  • Taalbegrip is ernstig gestoord
  • Patiënt is zich vooral in het begin, niet bewust van zijn taalstoornis
globale afasie
Globale afasie
  • Ook wel: gemengde afasie genoemd.
  • Lokalisatie:

Grote lesie van het corticale gebied rondom de sulcus lateralis in linker hemisfeer. Omvat meestal gebied van Broca en Wernicke.

globale afasie1
Globale afasie
  • Zeer ernstige communicatie stoornis
  • Alle aspecten van taalproductie en –begrip ernstig gestoord
  • Niet-vloeiende spraak
  • Recurring utterances
  • Problemen met non-verbale taal
amnestische afasie
Amnestische afasie

Ookwel: Anomischeafasiegenoemd.

Lokalisatie:

  • Geen duidelijke lokalisatie, meestal kleine lesies.
  • Taalkenmerken:

Vloeiendespontanetaalproductie.

Woordvindingsproblemen

Relatiefgoedtaalbegrip

conductie afasie
Conductie-afasie

Ook wel: geleidingsafasie genoemd.

Lokalisatie:

  • Lesie fasciculus arcuatus (verbindingtussengebied van Broca en Wernicke)
  • Taalkenmerken:

Vloeiendespontanetaalproductie

Patiënt is zelfkritisch

Naspreken is ernstiggestoord

transcorticaal motorische afasie
Transcorticaal-motorische Afasie

Lokalisatie:

Lesieanterieurefrontaalkwab (verbindinggebied van Broca met de motor cortex).

Taalkenmerken:

Spontanetaal is gereduceerd, zowel qua hoeveelheidalscomplexiteit

Opvallend: veelbetereautomatischetaal (naspreken en hardoplezen) danspontanetaal

transcorticaal sensorische afasie
Transcorticaal-sensorische afasie

Lokalisatie:

  • lesie posterieure parieto-temporale gebied linker hemisfeer.
  • Taalkenmerken:

Vloeiendespontanetaalproductie

Lege en omschrijvendespontanetaal

Semantischeparafasieën: ‘stoel’ i.p.v. ‘tafel’

gemengde transcorticale afasie
Gemengde transcorticale afasie

Lokalisatie:

  • lesie groot gebied anterieure en posterieure associatiecortex linker hemisfeer.
  • Taalkenmerken:

Weinig spontane taal

Echolalie

Ernstige taalbegripstoornis

kenmerken afasiesyndromen
Kenmerken afasiesyndromen
  • Filmfragmenten: video afasiesyndromen (VU), DVD woordvinding bij afasie (Erasmus MC), Youtube
  • Audiofragmenten van www.medicinfo.nl
problemen lokalisatie gunther e a 2009
Problemen lokalisatie (Gunther e.a., 2009)

Werking van het brein bij taalverwerking en –productie is complex.

Grote netwerken i.p.v. gebieden (Broca/Wernicke)

Inzichtelijk gemaakt door beeldvormend onderzoek (fMRI, PET).

Afasie vaak niet classificeerbaar.

Grote hetrogeniteit binnen de syndroomgroepen.

Geeft onvoldoende aanknopingspunten voor therapie.

Geeft wel een idee over de mogelijke plek van de lesie (meer anterieur/ posterieur)

screening door arts
Screening door arts
  • Spontane spraak
  • Taalbegrip
  • Herhalen
  • Benoemen
  • Lezen
  • Schrijven
vervolg screening
Vervolg screening
  • Spontane taalproductie:

Let op vloeiendheid (op klank- en zinsniveau),

Moeite om te spreken,

Woordvindingsproblemen,

Is patiënt in staat in grammaticaal correcte zinnen te spreken?

  • Taalbegrip:

Kan patiënt een korte opdracht goed uitvoeren? Bijv. ‘Kunt u naar buiten kijken?’.

Gebruikt patiënt omschrijvingen, niet- bestaande woorden?

vervolg screening1
Vervolg screening
  • Herhaling:

vraag de patiënt eenvoudige zin na te spreken, bijv. ‘Vandaag is het (dag/datum/ jaartal)’.

  • Benoemen:

vraag de patiënt een makkelijk/ moeilijk voorwerp te benoemen, bijv. een pen en een stethoscoop

  • Lezen:

vraag of de patiënt een zin kan oplezen. Kijk of de patiënt een geschreven opdracht uitvoert.

  • Schrijven:

vraag of de patiënt zijn naam en adres kan opschrijven, een antwoord op een vraag kan opschrijven.

rol van de logopedist bij afasie
Rol van de logopedistbijafasie
  • Onderzoeken van taalstoornis en communicatiemogelijkheden
  • Stellenvan (differentiaal)diagnose
  • Gevenvan voorlichtingaanpatiënten omgeving
  • Begeleidenvan de patiënt en omgeving
  • Gevenvan gerichtetherapie
  • Opstellen van communicatieadviezen voor
    • Patiënt
    • Omgeving
diagnostiek taal en communicatieve vaardigheden
Diagnostiek taal- en communicatieve vaardigheden
  • ScreeLing
  • AAT
  • PALPA
  • Boston Naming Test
  • Scenario test
  • ANTAT
  • WEZT
  • SAT
  • DIAS
logopedische therapie bij afasie
Logopedische therapie bij afasie

Gericht op herstel en verbetering

Verbeterentaligefuncties en communicatie

Trainen van:

Taalbegrip

Woordvinding

Strategieën; omschrijven, gebaren, wijzen, tekenen, schrijven

Optimaaltoepassen van de communicatievemogelijkheden

Gesprekspartner(s) informeren, instruerenen begeleiden

logopedische therapie bij afasie1
Logopedische therapie bij afasie
  • Therapie gericht op stoornis-, activiteiten- en participatie niveau
  • In acute fase, revalidatiefase en chronische fase
  • Behandeling kan langere tijd in beslag nemen
  • Ook in chronische fase kan patiënt nieuwe communicatiedoelen krijgen
evidentie
Evidentie
  • Afgelopen decennia veel onderzoek gedaan naar effectiviteit stoornisgerichte afasietherapie
  • Lastig om goede, grote RCT’s te verrichten (Kelly, Brady & Enderby, 2010; Simmons- Mackie et al., 2010; de Jong- Hagelstein et al., 2011; Code, 2012)
  • In NL 2 RCT’s naar effectiviteit van cognitief- linguistische therapie (RATS-1 en RATS-2)
  • RATS-1 (Doesborgh, van de Sandt- Koenderman, Dippel et al., 2004)
  • Semantische therapie vs fonologische therapie
  • RATS-2 (de Jong- Hagelstein et al., 2011)
  • Cognitief linguistische therapie vs communicatieve therapie
  • Momenteel loopt derde studie: RATS-3
frequentie
Frequentie
  • Frequentie van behandeling is doorslaggevend voor effectiviteit van behandeling (Bhogal et al, 2003; Kelly et al., 2010; Cicerone et al., 2011; Salter et al., 2011; Meinzer et al., 2012; Code, 2012)
  • Laagfrequente therapie niet effectief (Commissie CVA revalidatie, 2001; Kwaliteitsinstituut CBO, 2009)

Aanbeveling: 2 uur per week (Kwaliteitsinstituut CBO, 2009). Plus extra oefenmomenten  in totaal 1 uur per dag.

prognose
Prognose

Prognostische factoren

  • Persoonlijke factoren
  • Neurologische factoren
  • Afasiologischefactoren
  • Medische factoren
  • Hemiplegie (mogelijk negatief)
  • Motivationele en emotionele factoren
    • Depressie
    • Angstoornissen
  • Therapeutische factoren
algemene communicatieadviezen
Algemene communicatieadviezen
  • Neem de tijd
  • Maak oogcontact
  • Voorkom storende omgevingsgeluiden en onderbrekingen
  • Benadruk de trefwoorden
  • Benader de patiënt op een volwassen manier
  • Betrek de patiënt in het gesprek
  • Schrijf belangrijke informatie op
hulp bij taalbegrip
Hulp bij taalbegrip
  • Maak gebruik van intacte communicatiekanalen zoals aanwijzen, gebaren of tekenen
  • Spreek rustig en in korte zinnen
  • Vraag één ding tegelijk
  • Maak gebruik van voorlichtingskaarten voor patiënten met communicatie- en geheugenproblemen (www.san.nl)
hulp bij taalproductie
Hulp bij taalproductie
  • Herhaal wat de patiënt gezegd heeft
  • Stel verduidelijkende vragen
  • Stimuleer de patiënt andere kanalen te gebruiken; gebaar te maken, op te schrijven
literatuur
Literatuur
  • Bastiaanse, R . & Prins, R.S. (2010). Afasie. Houten: Bohn Stafleu Van Loghum.
  • Bastiaanse, R. & Prins, R.S. (1997). Handboek stem- spraak- en taalpathalogie, Houten: Bohn Stafleu Van Loghum.
  • Dharmaperwira – Prins, R. & Maas, W. (2005). Afasie, beschrijving, onderzoek, behandeling, Amsterdam: Hartcourt.
  • Wolters, E. Ch. & Groenewegen H.J. (2004). Structuur, Functie en dysfunctie van het zenuwstelsel, Houten: Bohn Stafleu Van Loghum.
  • Wielaert, S. & Berns, P. red. (2003). Status Afasietherapie. Amsterdam: Pearson Assessment And Information.
  • Voorlichtingsondersteunende kaarten voor patiënten met communicatie- en geheugenproblemen (www.san.nl)
websites
Websites
  • www.afasie.nl
  • www.medicinfo.nl
  • www.afasienet.com
take home message
Take home message
  • Geen enkele afasie patiënt is gelijk: pas je communicatie aan op individueel niveau.
  • Afasie is een stoornis in de taal, niet in het denkvermogen
  • Volwassen benadering is belangrijk
ad