Tamlamalar
Download
1 / 28

TAMLAMALAR - PowerPoint PPT Presentation


  • 1548 Views
  • Uploaded on

TAMLAMALAR. A. İSİM TAMLAMALARI Belirtili İsim Tamlaması Belirtisiz İsim Tamlaması Takısız İsim Tamlaması Zincirleme İsim Tamlaması B. SIFAT TAMLAMALARI .

loader
I am the owner, or an agent authorized to act on behalf of the owner, of the copyrighted work described.
capcha
Download Presentation

PowerPoint Slideshow about 'TAMLAMALAR' - janna


An Image/Link below is provided (as is) to download presentation

Download Policy: Content on the Website is provided to you AS IS for your information and personal use and may not be sold / licensed / shared on other websites without getting consent from its author.While downloading, if for some reason you are not able to download a presentation, the publisher may have deleted the file from their server.


- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - E N D - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
Presentation Transcript

A. İSİM TAMLAMALARI Belirtili İsim Tamlaması Belirtisiz İsim Tamlaması Takısız İsim Tamlaması Zincirleme İsim TamlamasıB. SIFAT TAMLAMALARI


İSİM (AD) TAMLAMALARI Birden fazla ismin birbirini anlam bakımından tamamlamasıyla oluşan sözcük gruplarına isim tamlamaları denir.


Kitabınıçantasına yerleştirdi.” isim isim Yukarıda görüldüğü gibi yan yana gelen her iki isim, her zaman bir tamlama meydana getirmeyebilir. Çünkü iki ismin bir tamlama oluşturabilmesi için, birbirlerini anlam bakımından tamamlamaları gerekmektedir.


ÖRNEKKitabınkapağı(isim tamlaması)* İsim tamlamalarındabirinciisme tamlayan, ikinci isme de tamlanan denir.TamlayanTamlanan Kemal’in kalemi Ağacın dalı Yolun sonu


İsim tamlamalarında tamlayan (1.) isme getirilen –in (-ın, -un, -ün) ekine tamlayan eki, tamlanan (2.) isme getirilen –i (-ı, -u, -ü) ekine de tamlanan eki denir. Kalem-in reng-i Kapı-n-ın kol-u


İsim tamlamaları dörde ayrılır:1. Belirtili İsim Tamlaması2. Belirtisiz İsim Tamlaması3. Takısız İsim Tamlaması4. Zincirleme İsim Tamlaması


Belirtili İsim TamlamasıTamlayanı –in (-ın, -un, -ün), tamlananı ise –i ( -ı, -u,-ü) ekini almış olan tamlamalara belirtili isim tamlaması denir. Belirtili isim tamlamalarında tamlayan tamlananın kime, neye ait olduğunu gösterir. Örnekler:Çocuklar, okulun bahçesinde toplandılar.Bazı uçaklar, sesin hızına ulaşmış.Adam, gözlerimin önünde yere yığıldı.


SORU Aşağıdakilerden hangisi belirtili isim tamlaması değildir? A) Odanın ışığı B) Derginin kapağı C) Ev kapısı D) Gözlüğün camı


2. Belirtisiz İsim TamlamasıTamlayanın ek almadığı, tamlananın ise –i (-ı, -u, -ü) ekini aldığı tamlamalara denir.Örnek: Arabamız dağ yolunda kaldı. Sabahleyin yağmur sesiyle uyandık. Televizyonda Uzay Yolu’nu seyrettik.


SORU Aşağıdaki cümlelerin hangisinde “belirtisiz isim tamlaması” vardır? A) Öğretmenimiz dersin sonunda bize fıkra anlattı. B) Öğrenciler otobüs durağında bekliyorlar. C) Paralarını pantolonun cebine koydu. D) Kötü alışkanlıklarını bırakmalısın.


ÇÖZÜM: A ve C seçeneğinde belirtili isim tamlaması, D seçeneğinde sıfat tamlaması, B seçeneğinde ise belirtisiz isim tamlaması vardır.


Belirtisiz isim tamlamalarında tamlayan tamlananın neyden yapıldığını bildirebilir. Biber turşusu, çilek reçeli, domates salçası…


3.Takısız İsim Tamlaması yapıldığını bildirebilir.Hem tamlayanın, hem de tamlananın ek almadığı isimtamlamalarına denir.***Takısız isim tamlamalarında tamlayan, tamlananın neyden yapıldığını veya neye benzediğini belirtir.Öğretmen, tahta masasını değiştirdi.Arkadaşına ipek mendil hediye etmiş.Saatinin kordonu altın kaplamaymış.Tilki çocuk, beni yine kandırdı.


Takısız isim tamlamaları sıfat tamlamasıyla karıştırılmamalıdır. Tamlayan, sıfat tamlamalarında nitelik bildirirken, takısız isim tamlamalarında benzerlik veya yapılma bildirir.Ölü deniz……………..Takısız isim tamlamasıTilki çocuk…………...Takısız isim tamlamasıÇalışkan çocuk……….Sıfat tamlaması (nitelik bildiriyor)Ölü adam……………..Sıfat tamlaması


4. Zincirleme İsim Tamlaması karıştırılmamalıdır. Tamlayan, sıfat tamlamalarında nitelik bildirirken, takısız isim tamlamalarında benzerlik veya yapılma bildirir. En az üç ismin, birbirini anlam bakımından tamamlamalarıyla oluşan sözcük gruplarına zincirleme isim tamlaması denir.*** Zincirleme isim tamlamalarında tamlayan ya da tamlanandan en az biri, başka bir isim tamlaması oluşturmuyorsa, bunlara zincirleme isim tamlaması denemez.


Tamlayan karıştırılmamalıdır. Tamlayan, sıfat tamlamalarında nitelik bildirirken, takısız isim tamlamalarında benzerlik veya yapılma bildirir.Tamlanan Okul bahçesinin kapısı B.siz isim tam. …………………………………………………………….. Zincirleme İsim Tamlaması


Retmenin not defteri b siz isim tam zincirleme sim tamlamas
Öğretmenin karıştırılmamalıdır. Tamlayan, sıfat tamlamalarında nitelik bildirirken, takısız isim tamlamalarında benzerlik veya yapılma bildirir.not defteri B.siz isim. tam.………………………………………… Zincirleme İsim Tamlaması


Örnekler: karıştırılmamalıdır. Tamlayan, sıfat tamlamalarında nitelik bildirirken, takısız isim tamlamalarında benzerlik veya yapılma bildirir.TamlayanTamlanan Sınav sorularının cevapları Kış mevsiminin başı Türkiye’nin yüz akı Adamın yüz rengi


Not: İsim tamlamalarında tamlayan ile tamlanan arasına başka sözcükler de girebilir. Bunları zincirleme isim tamlamaları ile karıştırmayınız. Türkiye’nin güzel ormanları sıfat tamlaması…………………………………………… Belirtili İsim Tamlaması


SORU başka sözcükler de girebilir. Bunları zincirleme isim tamlamaları ile karıştırmayınız. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde zincirleme isim tamlaması yoktur? A) Ağrı Dağı’nın yüksekliği gözümü korkuttu. B) Türkçe’ nin önemli konularından biri Tamlamalar’dır. C) İsim tamlamaları çok iyi öğrenilmelidir. D) Maltepe Dersanesi’nin öğrencileri başarılı olmalıdır.


CEVAP: başka sözcükler de girebilir. Bunları zincirleme isim tamlamaları ile karıştırmayınız. A seçeneğinde “Ağrı Dağı’nın yüksekliği” B seçeneğinde “Türkçe’nin konularından biri” D seçeneğinde “Maltepe Dersanesi’nin öğrencileri” zincirleme isim tamlamasıdır. C seçeneğinde “isim tamlamaları” ise belirtisiz isim tamlamasıdır.


UYARI başka sözcükler de girebilir. Bunları zincirleme isim tamlamaları ile karıştırmayınız.1. Şahıs zamirlerinin tamlayan olduğu tamlamalarda tamlayan düşebilir. Evleri yanmış (onların evleri) Çiçeklerini çok sevdim (senin çiçeklerini)2. Daha çok şiirlerde tamlayanla tamlanan yer değiştirebilir. Yaşıyor sandım, sahibini evin (evin sahibi) Heyhat boşunaymış, ölmüş, artık dövün3. İsim tamlamalarında tamlayanla tamlanan arasına farklı sözcükler girebilir. Çiçeklerin kırmızı rengi beni etkiledi. Sınıfın çalışkan öğrencileri kazandı.4. Belirtisiz isim tamlamaları sıfat olarak kullanılabilir.Gök rengi elbiseleri varmış.Sevgi tadında kitaplar sevilir.


SIFAT TAMLAMALARI başka sözcükler de girebilir. Bunları zincirleme isim tamlamaları ile karıştırmayınız. Tamlayanı sıfat, tamlananı isim olan tamlamalardır.* Sıfat çeşitlerinin tümü aynı zamanda birer sıfat tamlamasıdır. Sıfatın olduğu her yerde, sıfat tamlaması vardır.TamlayanTamlanan Soğuk hava(sıfat) (isim) ……………………………………..Sıfat Tamlaması


Yeşil başka sözcükler de girebilir. Bunları zincirleme isim tamlamaları ile karıştırmayınız. ormanlar ( Niteleme sıfatı ile yapılmış )Bazı insanlar ( Belgisiz sıfat ile yapılmış )Şu bina ( İşaret sıfatı ile yapılmış )İki iş ( Asıl sayı sıfatı ile yapılmış )Birinci sıra ( Sıra sayı sıfatı ile yapılmış )Beşer soru ( Üleştirme sayı sıfatı ile yapılmış )Yarım elma ( Kesir sayı sıfatı ile yapılmış )Hangi adam ( Soru sayı sıfatı ile yapılmış )Kopkoyu renk ( Pekiştirilmiş sıfat ile yapılmış )Büyükçe kutu ( Küçültülmüş sıfat ile yapılmış )


*** Sıfat tamlamaları ile takısız isim tamlamalarını birbirine karıştırmayınız. Sıfat tamlamalarında tamlayan sıfattır ve tamlananı renk, durum, biçim, sayı… vb. yönlerden niteler. Takısız isim tamlamalarında ise tamlayan isimdir ve tamlananın neyden yapıldığını veya neye benzediğini belirtir. Yırtık kazak ( Sıfat tamlaması) Yün kazak (Takısız isim tamlaması)


Ki eki eklendi i s zc s fat yapabilir evdeki yabanc hangi yabanc i ekteki yaprak hangi yaprak
*** -ki eki eklendiği sözcüğü sıfat yapabilir. birbirine karıştırmayınız. Sıfat tamlamalarında tamlayan sıfattır ve tamlananı renk, durum, biçim, sayı… vb. yönlerden niteler. Takısız isim tamlamalarında ise tamlayan isimdir ve tamlananın neyden yapıldığını veya neye benzediğini belirtir. Evdeki yabancı (Hangi yabancı?) Çiçekteki yaprak (Hangi yaprak?)


SORU birbirine karıştırmayınız. Sıfat tamlamalarında tamlayan sıfattır ve tamlananı renk, durum, biçim, sayı… vb. yönlerden niteler. Takısız isim tamlamalarında ise tamlayan isimdir ve tamlananın neyden yapıldığını veya neye benzediğini belirtir. Aşağıdaki mısraların hangisinde sıfat tamlaması vardır? A) Dala kurmuş salıncak B) Oğlandaki keyfe bak!.. C) Sen bilmezsin sevdayı D) Çekenler bilir ancak