Tamlamalar
Sponsored Links
This presentation is the property of its rightful owner.
1 / 28

TAMLAMALAR PowerPoint PPT Presentation


  • 1415 Views
  • Uploaded on
  • Presentation posted in: General

TAMLAMALAR. A. İSİM TAMLAMALARI Belirtili İsim Tamlaması Belirtisiz İsim Tamlaması Takısız İsim Tamlaması Zincirleme İsim Tamlaması B. SIFAT TAMLAMALARI .

Download Presentation

TAMLAMALAR

An Image/Link below is provided (as is) to download presentation

Download Policy: Content on the Website is provided to you AS IS for your information and personal use and may not be sold / licensed / shared on other websites without getting consent from its author.While downloading, if for some reason you are not able to download a presentation, the publisher may have deleted the file from their server.


- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - E N D - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

Presentation Transcript


TAMLAMALAR


A. İSİM TAMLAMALARI Belirtili İsim Tamlaması Belirtisiz İsim Tamlaması Takısız İsim Tamlaması Zincirleme İsim TamlamasıB. SIFAT TAMLAMALARI


İSİM (AD) TAMLAMALARIBirden fazla ismin birbirini anlam bakımından tamamlamasıyla oluşan sözcük gruplarına isim tamlamaları denir.


“Kitabınıçantasına yerleştirdi.” isim isimYukarıda görüldüğü gibi yan yana gelen her iki isim, her zaman bir tamlama meydana getirmeyebilir. Çünkü iki ismin bir tamlama oluşturabilmesi için, birbirlerini anlam bakımından tamamlamaları gerekmektedir.


ÖRNEKKitabınkapağı(isim tamlaması)* İsim tamlamalarındabirinciisme tamlayan, ikinci isme de tamlanan denir.TamlayanTamlanan Kemal’in kalemiAğacın dalıYolun sonu


İsim tamlamalarında tamlayan (1.) isme getirilen –in (-ın, -un, -ün) ekine tamlayan eki, tamlanan (2.) isme getirilen –i (-ı, -u, -ü) ekine de tamlanan eki denir.Kalem-in reng-iKapı-n-ın kol-u


İsim tamlamaları dörde ayrılır:1. Belirtili İsim Tamlaması2. Belirtisiz İsim Tamlaması3. Takısız İsim Tamlaması4. Zincirleme İsim Tamlaması


Belirtili İsim TamlamasıTamlayanı –in (-ın, -un, -ün), tamlananı ise –i ( -ı, -u,-ü) ekini almış olan tamlamalara belirtili isim tamlaması denir. Belirtili isim tamlamalarında tamlayan tamlananın kime, neye ait olduğunu gösterir. Örnekler:Çocuklar, okulun bahçesinde toplandılar.Bazı uçaklar, sesin hızına ulaşmış.Adam, gözlerimin önünde yere yığıldı.


SORUAşağıdakilerden hangisi belirtili isim tamlaması değildir?A) Odanın ışığıB) Derginin kapağıC) Ev kapısıD) Gözlüğün camı


2. Belirtisiz İsim TamlamasıTamlayanın ek almadığı, tamlananın ise –i (-ı, -u, -ü) ekini aldığı tamlamalara denir.Örnek:Arabamız dağ yolunda kaldı.Sabahleyin yağmur sesiyle uyandık.Televizyonda Uzay Yolu’nu seyrettik.


SORUAşağıdaki cümlelerin hangisinde “belirtisiz isim tamlaması” vardır? A) Öğretmenimiz dersin sonunda bize fıkra anlattı.B) Öğrenciler otobüs durağında bekliyorlar.C) Paralarını pantolonun cebine koydu.D) Kötü alışkanlıklarını bırakmalısın.


ÇÖZÜM:A ve C seçeneğinde belirtili isim tamlaması, D seçeneğinde sıfat tamlaması, B seçeneğinde ise belirtisiz isim tamlaması vardır.


Belirtisiz isim tamlamalarında tamlayan tamlananın neyden yapıldığını bildirebilir.Biber turşusu, çilek reçeli, domates salçası…


3.Takısız İsim TamlamasıHem tamlayanın, hem de tamlananın ek almadığı isimtamlamalarına denir.***Takısız isim tamlamalarında tamlayan, tamlananın neyden yapıldığını veya neye benzediğini belirtir.Öğretmen, tahta masasını değiştirdi.Arkadaşına ipek mendil hediye etmiş.Saatinin kordonu altın kaplamaymış.Tilki çocuk, beni yine kandırdı.


Takısız isim tamlamaları sıfat tamlamasıyla karıştırılmamalıdır. Tamlayan, sıfat tamlamalarında nitelik bildirirken, takısız isim tamlamalarında benzerlik veya yapılma bildirir.Ölü deniz……………..Takısız isim tamlamasıTilki çocuk…………...Takısız isim tamlamasıÇalışkan çocuk……….Sıfat tamlaması (nitelik bildiriyor)Ölü adam……………..Sıfat tamlaması


4. Zincirleme İsim Tamlaması En az üç ismin, birbirini anlam bakımından tamamlamalarıyla oluşan sözcük gruplarına zincirleme isim tamlaması denir.*** Zincirleme isim tamlamalarında tamlayan ya da tamlanandan en az biri, başka bir isim tamlaması oluşturmuyorsa, bunlara zincirleme isim tamlaması denemez.


TamlayanTamlanan Okul bahçesinin kapısı B.siz isim tam. …………………………………………………………….. Zincirleme İsim Tamlaması


Öğretmenin not defteri B.siz isim. tam.………………………………………… Zincirleme İsim Tamlaması


Örnekler:TamlayanTamlananSınav sorularınıncevaplarıKış mevsimininbaşıTürkiye’ninyüz akıAdamınyüz rengi


Not: İsim tamlamalarında tamlayan ile tamlanan arasına başka sözcükler de girebilir. Bunları zincirleme isim tamlamaları ile karıştırmayınız.Türkiye’nin güzel ormanları sıfat tamlaması…………………………………………… Belirtili İsim Tamlaması


SORUAşağıdaki cümlelerin hangisinde zincirleme isim tamlaması yoktur?A) Ağrı Dağı’nın yüksekliği gözümü korkuttu.B) Türkçe’ nin önemli konularından biri Tamlamalar’dır.C) İsim tamlamaları çok iyi öğrenilmelidir.D) Maltepe Dersanesi’nin öğrencileri başarılı olmalıdır.


CEVAP:A seçeneğinde “Ağrı Dağı’nın yüksekliği”B seçeneğinde “Türkçe’nin konularından biri”D seçeneğinde “Maltepe Dersanesi’nin öğrencileri” zincirleme isim tamlamasıdır.C seçeneğinde “isim tamlamaları” ise belirtisiz isim tamlamasıdır.


UYARI1. Şahıs zamirlerinin tamlayan olduğu tamlamalarda tamlayan düşebilir.Evleri yanmış (onların evleri)Çiçeklerini çok sevdim (senin çiçeklerini)2. Daha çok şiirlerde tamlayanla tamlanan yer değiştirebilir.Yaşıyor sandım, sahibini evin (evin sahibi) Heyhat boşunaymış, ölmüş, artık dövün3. İsim tamlamalarında tamlayanla tamlanan arasına farklı sözcükler girebilir.Çiçeklerin kırmızı rengi beni etkiledi.Sınıfın çalışkan öğrencileri kazandı.4. Belirtisiz isim tamlamaları sıfat olarak kullanılabilir.Gök rengi elbiseleri varmış.Sevgi tadında kitaplar sevilir.


SIFAT TAMLAMALARITamlayanı sıfat, tamlananı isim olan tamlamalardır.* Sıfat çeşitlerinin tümü aynı zamanda birer sıfat tamlamasıdır. Sıfatın olduğu her yerde, sıfat tamlaması vardır.TamlayanTamlanan Soğuk hava(sıfat) (isim) ……………………………………..Sıfat Tamlaması


Yeşil ormanlar( Niteleme sıfatı ile yapılmış )Bazı insanlar ( Belgisiz sıfat ile yapılmış )Şu bina ( İşaret sıfatı ile yapılmış )İki iş ( Asıl sayı sıfatı ile yapılmış )Birinci sıra ( Sıra sayı sıfatı ile yapılmış )Beşer soru ( Üleştirme sayı sıfatı ile yapılmış )Yarım elma ( Kesir sayı sıfatı ile yapılmış )Hangi adam ( Soru sayı sıfatı ile yapılmış )Kopkoyu renk ( Pekiştirilmiş sıfat ile yapılmış )Büyükçe kutu ( Küçültülmüş sıfat ile yapılmış )


*** Sıfat tamlamaları ile takısız isim tamlamalarını birbirine karıştırmayınız. Sıfat tamlamalarında tamlayan sıfattır ve tamlananı renk, durum, biçim, sayı… vb. yönlerden niteler. Takısız isim tamlamalarında ise tamlayan isimdir ve tamlananın neyden yapıldığını veya neye benzediğini belirtir.Yırtık kazak ( Sıfat tamlaması)Yün kazak (Takısız isim tamlaması)


*** -ki eki eklendiği sözcüğü sıfat yapabilir.Evdeki yabancı (Hangi yabancı?)Çiçekteki yaprak (Hangi yaprak?)


SORUAşağıdaki mısraların hangisinde sıfat tamlaması vardır?A) Dala kurmuş salıncakB) Oğlandaki keyfe bak!..C) Sen bilmezsin sevdayıD) Çekenler bilir ancak


  • Login