Egzersizdeki biyokimyasal de i iklikler
Sponsored Links
This presentation is the property of its rightful owner.
1 / 265

Egzersizdeki Biyokimyasal Değişiklikler PowerPoint PPT Presentation


  • 237 Views
  • Uploaded on
  • Presentation posted in: General

Egzersizdeki Biyokimyasal Değişiklikler. Dr. Akın Yeşilkaya. Hücreler. İntermediyer filament. Protofibril. Protofilament. Çift zincir sarmallanmış sarmal. a -Heliks. Keratin a -heliks. Çift zincirli sarmalanmış sarmal. Protofilament. Protofibril. Nukleus. Kapilerler. Miyofibriller.

Download Presentation

Egzersizdeki Biyokimyasal Değişiklikler

An Image/Link below is provided (as is) to download presentation

Download Policy: Content on the Website is provided to you AS IS for your information and personal use and may not be sold / licensed / shared on other websites without getting consent from its author.While downloading, if for some reason you are not able to download a presentation, the publisher may have deleted the file from their server.


- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - E N D - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

Presentation Transcript


Egzersizdeki Biyokimyasal Değişiklikler

Dr. Akın Yeşilkaya


Hücreler

İntermediyer filament

Protofibril

Protofilament

Çift zincir sarmallanmış sarmal

a-Heliks


Keratin a-heliks

Çift zincirli sarmalanmış sarmal

Protofilament

Protofibril


Nukleus

Kapilerler

Miyofibriller

Kas fiberi

Kas fibril demeti

Sarkomer

Sarkoplazmik

retikulum

Miyofibril

A bandı

I bandı

Kas

Z diski

M çizgisi

I bandı

A bandı

Z diski

M çizgisi

Z diski


Karbohidrat yan zincirleri

Fosfolipid çift tabakası

Glikoprotein

Fosfolipidler

Plazma membranı

İntegral membran proteinleri

Hidrofobik bölgeler

Hidrofilik bölgeler

Periferal membran proteini

Nukleus

Sitozol


Canlı?

  • Canlı ile cansız arasındaki fark nedir?

    • Teolojik,

    • Filozofik,

    • Pozitif bilimler


Cansız

Molekül

Canlı

Kimyasal özellik

Fiziksel özellik

Ayrıcalıklı özellikler


  • Biyokimya, cansız moleküllerin canlıdaki özelliklerini, fonksiyonlarını ve nedenlerini araştırır.

  • Biyokimyacılar da canlının kimyasal yapısını kimyasal, fiziksel ve biyolojik yöntemler kullanarak araştırır.


Biyokimyanın Tarihi


Nobel Ödülü (Tıp) 1962

James Dewey Watson

Harvard University Cambridge, MA, USA

1928-

Francis Harry Compton Crick

Institute of Molecular Biology Cambridge, İngiltere

1916-2004


Canlıların özellikleri

  • Kompleks fakat mükemmel bir düzenle çalışan kimyasal bir oluşumdur.

  • Canlı yapısında bulunan her bir parça belirli bir görev üstlenmiştir.

  • Canlı sistemler çevrelerinden enerji alarak bu enerjiyi belli bir amaç için kullanmaktadır.

  • Canlılar tüm fonksiyonlarını kullanarak çoğalırlar.


Biyomolekül

  • Nedir?

  • Nelerden oluşur?


Biyolojik Moleküler Mantık

Biyomolekül

Molekül

Organel

Hücre

Atom


Yaşamın kimyasal elemanları

  • Biyomoleküller: canlılığın molekülleri.

  • Canlı organizmalarda bulunan ve bilinen kurallara ek olarak moleküller bir mantık çerçevesinde hareket eden moleküllere BİYOMOLEKÜL denir

    Bir insan organizmasının atomlarının %95’ini oluştururlar.

    • Karbon (C)% 50

    • Oksijen (O)% 20

    • Hidrojen(H)% 10

    • Azot (N)% 8.5

    • Kalsiyum(Ca)% 4

    • Fosfor(P)% 2.5


Yaşamın kimyasal elemanları

  • Diğer inorganik elementler

    • Potasyum(K)% 1

    • Kükürt(S)% 0.8

    • Sodyum(Na)% 0.4

    • Klor(Cl)% 0.4

    • Magnezyum(Mg)% 0.1

    • Demir(Fe)% 0.01

    • Mangan(Mn)% 0.001

    • İyot(I)% 0.00005


BİYOMOLEKÜLLER

  • Canlıları oluştururlar

  • C,H,O ve N’tan zengin organik yapılardır.

  • Monosakkaridler,amino asitler, yağ asitleri ve nükleotidler temel biyomoleküllerdir.

  • Bunların polimerizasyonu ile makromoleküller meydana gelir


Yaşamın kimyasal elemanları

  • Karbohidratlar

  • Proteinler

  • Lipidler

  • Nükleik asitler

  • Vitaminler


Yaşamın kimyasal elemanları

  • KarbohidratlarGlukoz

  • ProteinlerAminoasitler

  • LipidlerYağ asitleri

  • Nükleik asitlerDNA, RNA

  • Vitaminler-


Bir E. coli bakterisinde

  • 3000 protein

  • 1000 nükleik asit

    molelekülü bulunur

Bir insanda

  • 100.000 protein

    molelekülü bulunur


YAŞAMIN MOLEKÜLER MANTIĞI

  • Moleküler düzenlemede basitlik ve sadelik vardır.

  • Bütün türlerin tek bir atası vardır.

  • Bir türün farklılığı sahip olduğu protein ve nükleik asitlerle sağlanır.

  • Canlılarda MAKSİMAL EKONOMİ kuralı işler


CANLILAR VE ENERJİ

  • Tüm termodinamik kanunlara uyarlar.

  • Canlılık minimal entropi demektir.

  • Canlılar bu düzeyde kalmanın faturasını çevrelerine ödetirler.

  • Enerji kaynakları güneştir

  • Kimyasal enerji kullanırlar.

  • Bu enerji tipini ATP ve benzerleri temsil eder.


SERBEST ENERJİ

Serbest enerji iş yapma yeteneği olan enerji tipidir. Sembolü G dir.

G = H - TS

formülü ile hesaplanır.


ENERJİ BAZINDA HÜCRE TİPLERİ

  • Canlı hücreler çevreden aldıkları enerji türüne göre 2’ye ayrılır.

    • 1. Fotosentetik hücreler

    • 2. Heterotrofik hücreler


Fotosentetik hücreler


ATP

Enerji

Enerji

Kimyasal reaksiyon veya sentez

Besinsel kökenli

ADP+ P


CANLILARDAKİ KİMYASAL REAKSİYONLAR

  • İzobarik ve izotermik koşullarda yürür

  • Enzimlerle katalize edilir.

  • Metabolik yollar biçimindedir.

  • Maksimal ekonomi esastır.

  • Kendi kendilerini kontrol ederler.

  • Çevreden (dış dünyadan) etkilenirler


CANLILAR VE ÇOĞALMA

  • Canlı hücreler bölünerek çoğalabilirler.

  • Canlılar kendilerine benzer yeni canlılar meydana getirebilirler.

  • Çoğalma ile ilgili temel moleküller DNA ve RNA’dır.

  • Baz eşleşmesi kuralı, canlı özelliklerinin nesilden nesile değişmeden geçişini sağlar.


Kütle Birimleri:

  • 1 dalton (Da yahut D) = Bir hidrojen atomunun kütlesi

    = 1.67 X 10-24 g

    1 kDa = 1 kilo dalton =1000 dalton

  • Avogadro sayısı = 6.02 X 1023

    • 1 gram(g) = 1X 10-3 kg

    • 1 miligram(mg) = 1X 10-3 g

    • 1 mikrogram (μg) = 1X 10-6 g

    • 1 nanogram (ng) = 1 X 10-9 g

    • 1 pikogram (pg) = 1 X 10-12 g


Uzunluk Birimleri

1 milimetre (mm) = 1 x 10-3 m

1 mikrometre (μm) = 1 x 10-6 m

1 nanometre (nm) = 1 x 10-9 m

1 angstrom (Å) = 1 x 10-10 m

1 nanometre = 10 Å


Hacim Birimleri

1 mililitre (ml) = 1 x 10-3 L

= 1 cubic centimeters (cc)


Konsantrasyon birimleri

1 molar (M) = 1 mol/L = 1 mol madde/1 litre solüsyon

1 milimolar (1 mM) = 1 x 10-3 M

1 ozmol = 1 mol madde/ çözünen maddenin oluşturduğu partikül sayısı

1 ozmolar (osm) = 1 osm/L = 1 ozmol madde / 1 litre solüsyon

% 1 = 100 ml solüsyon içinde 1 g madde bulunması.

% 1 mg = 100 ml solüsyon içinde 1 mg madde bulunması.

1 parts per million (ppm) = 1 mg madde/1 litre yahut 1 kg solüsyon


  • Glukoz: 90 mg/dL (= % 90 mg)

  • 100 ml (kanda) 90 mg Glukoz

  • Molaritesi kaçtır?

    (glukozun molekül ağırlığı 180’dir)


Enerji Birimleri

1 kalori (cal) = 1 gram suyu 14.5o’den 15.5o çıkarmak için gerekli ısı miktarı.

1 cal = 4.1858 joules

1 kilokalori (kcal)= 1000 cal


Santrifügasyon ve Ultrasantrifügasyonda kullanılan birimler:

rpm: Bir santrifüjün dakikadaki tur sayısı.

RCF: Göresel santrifüj kuvveti.

S = Svedberg birimi = 1 x 10-13 saniye.

Svedberg ünitesi, kolloidal sıvıların ultrasantrifügasyon sırasındaki çöküş hızlarını ölçmek üzere kullanılır. Yüksek S değeri daha ağır bir kütleye karşılıktır, ancak S değeri ile ağırlık arasında doğrusal bir ilişki yoktur.


CANLI HÜCRELERDE YAPILANMA

  • Basitten karmaşığa doğru giden hiyerarşik bir yapılanma vardır

  • Biyomoleküllerdeki en ufak yapısal değişiklik hücrede ve sonunda ciddi bozukluklar yapar.


Hücre

  • Prokaryotik hücre

  • Ökaryotik hücre


Prokaryotik hücreler


Ökaryotik Hücre


Ayırıcı Santrifüj


Diferansiyel santrifügasyon

Doku

homojenizasyonu

Düşük hızda santrifügasyon

(1000g,10 dakika)

Süpernatantın orta hızda

santrifügasyonu

(20.000g, 20 dakika)

Süpernatantın

yüksek hızdaki

santrifügasyonu

(80.000g, 1 saat)

Doku

homojenatı

Süpernatantın

çok yüksek hızdaki

santrifügasyonu

(150.000g, 3 saat)

Peletde

hücreler,

nükleus,

sitoskelet,

plazma

membranları

bulunur

Peletde

mitokondri,

lizozomlar,

peroksizomlar

bulunur

Süpernatant

çözünür protein

içerir

Peletde

Mikrozomlar

(ER fragmanları)

ve küçük

partiküller

bulunur

Peletde ribozomlar

ve büyük makromoleküller

bulunur


Su


Su


Sulu Çözeltiler


Sulu Çözeltiler


BİYOMOLEKÜLLER

  • Canlıları oluştururlar

  • C,H,O ve N’tan zengin organik yapılardır.

  • Monosakkaridler,amino asitler, yağ asitleri ve nükleotidler temel biyomoleküllerdir.

  • Bunların polimerizasyonu ile makromoleküller meydana gelir


Yaşamın kimyasal elemanları

  • Biyomoleküller: canlılığın molekülleri.

    Bir insan organizmasının atomlarının %95’ini oluştururlar.

    • Karbon (C)% 50

    • Oksijen (O)% 20

    • Hidrojen(H)% 10

    • Azot (N)% 8.5

    • Kalsiyum(Ca)% 4

    • Fosfor(P)% 2.5


Yaşamın kimyasal elemanları

  • Diğer inorganik elementler

    • Potasyum(K)% 1

    • Kükürt(S)% 0.8

    • Sodyum(Na)% 0.4

    • Klor(Cl)% 0.4

    • Magnezyum(Mg)% 0.1

    • Demir(Fe)% 0.01

    • Mangan(Mn)% 0.001

    • İyot(I)% 0.00005


Yaşamın kimyasal elemanları

  • KarbohidratlarGlukoz

  • ProteinlerAminoasitler

  • LipidlerYağ asitleri

  • Nükleik asitlerDNA, RNA

  • Vitaminler-


ATP

Enerji

Enerji

Kimyasal reaksiyon veya sentez

Besinsel kökenli

ADP+ P


Karbohidratlar


Karbohidratlar


Karbohidratlar


Karbohidratlar


Karbohidratlar


Disakkaridler


Polisakkaridler

  • Homopolisakkaritler

    • Nişasta

    • Glikojen

    • Sellüloz

    • Kitin

  • Heteropolisakkaritler

    • Heparin

    • Kondroitin sülfat

    • Kan grubu maddeleri


  • Lipidler


    Lipidler


    Lipidler: Yağ Asitleri


    Yağ Asitleri


    Yağ Asitleri


    Lipidler


    Mumlar

    • Yağ asidinin karboksil grubu ile uzun zincirli hidrokarbonik alkollerle yaptığı bileşiklerdir.


    Lipidler: Gliserolipidler


    Lipidler


    Lipidler


    Lipidler


    Lipidler:Kolesterol

    Siklopentanoperhidrofenantren halkası

    Kolesterol


    Membranlar


    Membranlar


    Membranlar


    Aminoasitler


    Aminoasitler


    Aminoasitler


    Aminoasitler


    Proteinler

    • Primer yapı (Birincil)

    • Sekonder yapı (İkincil)

    • Tersiyer yapı (Üçüncül)

    • Kuaterner (Quaterner) yapı (Dördüncül)


    Primer Yapı

    • Düz aminoasit zinciri (peptid bağı)


    Sekonder Yapı

    • Hidrojen Bağı

    • Disülfid bağı


    Tersiyer Yapı

    • Peptid bağı

    • Hidrojen bağı

    • Disülfid bağı

    • İyonik etkileşimler

    • Hidrofobik etkileşimler

    • Van der Waals bağı


    Tersiyer ve Kuterner Yapı


    Proteinlerin Fonksiyonları

    • Yapısal Proteinler

      • Kas proteinleri

      • Hücre iskeleti proteinleri

    • Fonksiyonel Proteinler

      • Enzimler

      • Hormonlar


    Membran Proteinleri

    • İntegral proteinler

    • Periferal proteinler


    Karbohidrat yan zincirleri

    Fosfolipid çift tabakası

    Glikoprotein

    Fosfolipidler

    Plazma membranı

    İntegral membran proteinleri

    Hidrofobik bölgeler

    Hidrofilik bölgeler

    Periferal membran proteini

    Nukleus

    Sitozol


    Enzimler


    Enzimler

    • Protein yapısında olup biyolojik sistemlerde kimyasal reaksiyonları hızlandıran yani katalizliyen maddelerdir.

    • Koenzim

      • Yardımcı organik moleküller

    • Kofaktör

      • Yardımcı inorganik moleküller


    Enzimler

    • Prostetik grup

    • Apoenzim

    • Holoenzim


    Enzimler

    • Mutlak özgüllük

    • Grup spesifikliği

    • Reaksiyon ve bağ spesifikliği

    • Stereokimyasal spesifiklik


    Enzimler

    • Oksidoredüktazlar

      Oksidasyon redüksiyon reaksiyonları katalizliyen enzimler.

    • Transferazlar

      Hidrojen dışında herhangi bir atom veya atom grubunu aktaran enzimler

    • Hidrolazlar

      Çeşitli bağları bir molekül su yardımıyla yıkan enzimler.

    • Liazlar

      Hidroliz dışında başka bir mekanizma ile geriye çift bağ bırakarak substratlardan grupların çıkarılmasını katalizler.

    • İzomerazlar

      Molekül içi değişiklik yaparak bir maddenin optik, geometrik veya pozisyon bakımından frklı bir izomerine dönüşmesini sağlar.

    • Ligazlar (sentetazlar)

      ATP veya ona benzer bir bileşik yardımıyla iki bileşiğin bağlanışını katalizliyen enzimlerdir.


    Enzimatik reaksiyonlarda Hızı Etkileyen Faktörler

    • Enzim Konsantrasyonu

    • Substrat Konsantrasyonu

    • Isının etkisi

    • pH’nın etkisi

    • Zamanın etkisi

    • Işık ve diğer fiziksel faktörlerin etkisi


    Enzim İnhibisyonu

    • Kompetitif inhibisyon

    • Unkompetitif inhibisyon

    • Nonkompetitif inhibisyon


    Enzim aktivitesinin Kontrolü

    • Allosterik kontrol

    • Kovalent modifikasyon ile kontrol

    • Zimojenler


    • Allosterik Kontrol

      • Son ürün inhibisyonu

        • Enzim:

          • Regülatör bölge

          • Kuaterner yapı gösterir

          • Kinetikleri farlkıdır

            Kovalent modifikasyon

            Kovalent bağın oluşması ile aktiviteleri değişir


    • Zimojenler

      • Proenzim olarak sentezlenir

      • Başka bir enzim tarafından aktif forma dönüşür

      • Tekrar proenzim yapısına geri dönemez

      • Sindirim sistemi enzimleri


    • Pepsinojen-Pepsin

    • Tripsinojen-Tripsin

    • Kimotripsinojen-Kimotripsin

    • Prokarboksipeptidaz-Karboksipeptidaz

    • Proelastaz-Elastaz


    Vitaminler


    Vitamin

    • Vücudta sentezlenemeyen ve dışardan alınması zorunlu olan organik moleküllerdir.

    • Enzimatik reaksiyonlarda kofaktör olarak görev alırlar.


    • Suda çözünen vitaminler

    • Yağda çözünen vitaminler


    Suda Çözünen Vitaminler

    • Tiamin (B1)

    • Riboflavin (B2)

    • Niasin (B3)

    • Pantotenik asit (B5)

    • Piridoksin (B6)

    • Biotin

    • Kobolamin (B12)

    • Folik asit

    • Askorbik asit (C)


    Yağda Çözünen Vitaminler

    • A Vitamini

    • D Vitamini

    • E Vitamini

    • K Vitamini


    Nükleik Asitler

    • Baz (Nükleobaz)

    • Karbohidrat (Riboz, Deoksiriboz)

    • Fosfat


    Pürinler

    Adenin

    Guanin

    Pirimidinler

    Timin

    Urasil

    Sitozin

    Nükleobaz


    Baz

    Karbohidrat

    Nükleozidler

    b-N-glikosidik bağı


    Karbohidrat


    Başlıca Nükleozidler:


    Baz

    Fosfat

    Karbohidrat

    Nükleotidler

    Fosfoester bağı

    Baz + Karbohidrat + Fosfat


    Nükleotidler


    Nükleotidler


    Nükleotidlerin İsimlendirilmesi


    cAMP


    Polinükleotidler

    5’

    +

    3’


    Polinükleotidler


    DNA

    Çap 20 Ao

    Küçük (Minör)

    Oyuk

    Tam bir dönüm

    36 Ao

    Şeker-fosfat iskeleti

    36 Ao

    Büyük (Majör)

    Oyuk

    Nitrojen baz çiftleri

    Merkez eksen


    Ribonükleik Asit (RNA)

    • Mesajcı (mRNA)

    • Taşıyıcı (tRNA)

    • Ribozamal (rRNA)


    Metabolizma


    Karbohidrat Metabolizması


    Sindirim

    • Nişasta

    • Glikojen

      • a1-4 Glikosidik bağlar

      • a1-6 Glikosidik bağlar

    • Sellüloz sindirilemez

      • Neden?

    • SukrozSukraz

    Amilaz


    Barsaklarda emilim sodyuma bağımlı olarak gerçekleşir.

    • Emilim hızları

      • Galaktoz

      • Glukoz

      • Fruktoz


    Metabolik yollar

    • Glikojenezis

    • Glikojenolizis

    • Glikolizis

    • Glukoneogenezis

    • Hekzos monofosfat Yolu

    Genesis: oluşma, doğum

    Neo: yeni, yeniden

    Lizis: erime


    Glikojen

    Glikojenez

    Glikojenoliz

    Diyet

    Glukoz

    Glikoliz

    Glikoneogenez

    Piruvat


    Glikojenez


    Glikojenoliz


    Glikojenez

    Karaciğerde

    Glikojenoliz


    Glikojenez

    Kasda


    Glikoliz (Embden Meyerhof Yolu)

    Aerobik şartlarda


    Glikoliz Reaksiyonları

    • Fosfat transfer reaksiyonları: Kinaz

    • Fosforil grubunun yer değiştirme reaksiyonları: Mutaz

    • İzomerizasyon reaksiyonları (Örneğin Aldoz-ketoz dönüşümü): İzomeraz

    • Dehidrasyon reaksiyonları: Enolaz

    • Aldoz kırılması reaksiyonları: Aldolaz


    • Aerobik Glikoliz reaksiyonlarında enerjetik:

      • İlk basamakta - 2 ATP

      • İkinci basamakta + 4 ATP

      • Toplam + 2 ATP


    Cori Döngüsü

    Karaciğer Glikojeni

    Kan Glukozu

    Laktik asit

    Kas Glikojeni


    Hekzos Monofosfat Yolu


    Mitokondri


    Lehninger, Principles of Biochemistry, 2000


    Lehninger, Principles of Biochemistry, 2000


    Mathews, Biochemistry, 1990


    Lehninger, Principles of Biochemistry, 2000


    Krebs Döngüsünün Enerjetiği

    • 1 mol Asetil CoA Krebs döngüsüne girmesi ile:


    Genel Enerjetik

    • 1 mol Glukozun Karbon dioksit’e parçalanmasına kadar olan Enerjetik:


    Lipid Metabolizması


    Safra Asitlerinin Miçel Oluşumundaki Yeri


    Safra Asitlerin Enterohepatik Dolaşım


    Genel Enerjetik

    • 1 mol Palmitik asidin Karbon dioksit’e parçalanmasına kadar olan Enerjetik:


    Protein Metabolizması


    Protein Metabolizması

    Üreotelik Canlı


    Vücüt

    Proteinleri

    Diyet

    Proteinleri

    Aminoasitler

    Glikoliz

    Krebs

    Döngüsü

    Amonyak (NH3)

    CO

    2

    Üre

    Glukoz

    Ketonlar


    Aminoasitlerin Katabolizması

    • Amino grubunun uzaklaştırılması

    • Karbon iskeletinin metabolik ara ürünlere dönüştürülmesi


    Aminoasit Katabolizması

    Amino grubunun uzaklaştırlması

    • Transaminasyon

    • Deaminasyon (Oksidatif)

    • Amonyağın taşınması

    • Üre döngüsü reaksiyonları


    Aminoasit Katabolizması

    5-7 g/gün aminoasit nitrojeni atılır.


    Transaminasyon

    Lizin, treonin, prolin ve hidroksiprolin transaminasyona uğrayamaz.


    Oksidatif Deaminasyon: Glutamat Dehidrojenaz

    Mitokondriyal


    Amonyağın kaynakları

    • Dokular

    • Barsak bakterileri

    • Diyetsel protein

    • GİS’de bulunan üre


    Amonyak Taşınması


    Amonyak Taşınması


    Amonyak Taşınması


    Amonyak Taşınması

    • Ekstrahepatik dokularda amonyak uzaklaştırılması glutamin ile olmaktadır.

    • Karaciğere taşınan glutamin burada üreye çevrilerek dışa atılır.

    • Kaslarda oluşan amonyum iyonları alanin üzerinden karaciğere taşınır.


    Glukoz-Alanin Döngüsü


    Aspartat-Arjininosüksinik asit

    Döngüsü


    Aminoasitlerin Yıkımı

    • Glikojenik aminoasitler

    • Ketojenik aminoasitler

    • Glikoketojenik aminoasitler


    Besinsel Essansiyel

    Valin

    Lösin

    İzolösin

    Treonin

    Metiyonin

    Lizin

    Arjinin

    Fenilalanin

    Triptofan

    Histidin

    Besinsel Nonessansiyel

    Glisin

    Alanin

    Serin

    Tirozin

    Sistein

    Aspartat

    Glutamat

    Asparajin

    Glutamin

    Prolin

    Hidroksiprolin

    Aminoasitlerin Biyosentezi


    Besinsel Nonessansiyel Aminoasitlerin Biyosentezi

    • amfibolik ara maddelerden

      • piruvat,

      • asetil CoA,

      • sitrik asit döngüsü ara bileşikleri

    • diğer aminoasitlerden

      sentezlenmektedir


    Kas Metabolizması


    Kas Tipleri

    • Tip I (yavaş kasılma)

    • Tip II A (hızlı kasılma, oksidatif)

    • Tip IIB (hızlı kasılma, glikolitik).


    Kas Tiplerin Özellikleri


    Sprinter

    • Enerji kaynağı olarak ilk 4-5 saniyelerde kreatin fosfat kullanılmakta daha sonra da anaerobik glikolizis devreye girer.

    • Elde edilen verilere göre sprint esnasında glikolizis 1000 kez artmaktadır.


    Maraton

    • Aerobik glikolizis ATP için temel kaynak olmaktadır.

    • Ana enerji kaynakları kan glukozu ve epinefrin uyarımı ile adipoz dokudaki triaçilgliserollerden serbestlenen yağ asitleridir.

    • Hepatik glikojen ise kan glukozunu yüksek tutmak üzere azalmaktadır.

    • Kas glikojeni de kaynak olmasına rağmen daha çok bir sprint esnasında daha hızlı tüketilmektedir.

    • Yapılan hesaplamalara göre kaslardaki enerjiyi kan glukozu 4 dakika, karaciğerdeki glikojen 18 dakika, kaslardaki glikojen 70 dakika ve adipoz dokudaki yağ asitleri 4000 dakikaya kadar yetmektedir.

    • Ancak kaslardaki yağ asitlerin oksidasyonu daha yavaş olmasına rağmen maratoncularda ana enerji kaynağı sırasıyla glukoz ve yağ asitleri oluşturmaktadır.


    Kas Yorgunluğu

    • Sebebi içerisinde muhtemelen laktik asit birikimi değil de proton birikimi olduğu düşünülmektedir.

    • Bu sonuca da kaslara laktik asit verilmesine rağmen yorgunluk hissedilmemesi sonucunda ulaşılmıştır.


    Protonların artması:

    • Sarkoplazmik retikulumdan Ca2+ salınımını azaltmakta,

    • Aktomiyozin ATPaz aktivitesini azaltmakta,

    • Kas kontraksiyonunda yer alan bazı enzimlerin konformasyonel yapılarını etkilemektedir.


    Karbohidrat Yüklemesi

    • Karbohidrat yüklemesi (aynı zamanda glikojenin soyulması ve boşaltma-yükleme olarak da bilinir) birçok uzun mesafe koşucuları arasında popülerdir.

    • Amacı yarış öncesi kasları mümkün olabildiği kadar glikojen ile yüklemektir.

    • Bunu gerçekleştirmek için yarıştan önce 3 gün süre ile çok düşük miktarlarda karbohidrat alarak ve koşarak glikojen depolarını boşaltmak ve yarışa 3 gün kala da oldukça çok miktarda karbohidrat yiyerek yapılır.


    Soda yüklemesi

    • Sodiyum bikarbonat alarak egzerzis esnasında oluşan protonları tamponlamak maksadıyla yapılır.

    • Sprinterlarda oluşan protonlar bu süre zarfında kas içinde kaldığında fazla etkili olmamaktadır.

    • Halbuki 800 m koşucularda kasda oluşan protonlar kan dolaşımına geçtiği için daha etkili olacaktır.

    • Uzun mesafe koşucularında da fazla bir etkisi olmayacaktır, çünkü laktat ve proton salınımı bunlarda aerobik metabolizmadan dolayı az miktarda meydana gelmektedir.


    Kan Dopingi

    • Kan dopingi, atletin kendi kanını yarıştan önce tekrar kendisine verilmesi olayıdır.

    • Numune yaklaşık olarak 5 hafta öncesinden 1 litre kadar alınarak düşük ısıda depolanır.

    • Elde edilen veriler bunun özellikle uzun mesafe koşucuları için faydalı olduğu ve performansın kullanılabilir oksijen ile sınırlı olduğunu göstermektedir.


    Kreatin Yüklenmesi

    • Kreatin, kısa sürelerde yüksek yoğunluklu performansı artırmak için oral yolla alınmaktadır. Yapılan bazı çalışmalar kas performansını pozitif yönden etkilediğini ileri sürmektedir.


    Anabolik Steroidler

    • Androstenedion, doğal bir zayıf androjendir. Daha çok kas kütlesini ve performansı artırmak için kullanılır.

    • Kullanımı ve diğer anabolik steroidler yan etkilerinden dolayı birçok sporlarda yasaklanmıştır.


  • Login