Festiwal Nauki - 2002
This presentation is the property of its rightful owner.
Sponsored Links
1 / 30

Politechnika Warszawska PowerPoint PPT Presentation


  • 66 Views
  • Uploaded on
  • Presentation posted in: General

Festiwal Nauki - 2002. Politechnika Warszawska. Wydział Fizyki. Jak mierzyć „niemierzalne” ?. czyli pomiary najmniejszych obiektów w największych eksperymentach fizycznych. Rozmiary obiektów materialnych.

Download Presentation

Politechnika Warszawska

An Image/Link below is provided (as is) to download presentation

Download Policy: Content on the Website is provided to you AS IS for your information and personal use and may not be sold / licensed / shared on other websites without getting consent from its author.While downloading, if for some reason you are not able to download a presentation, the publisher may have deleted the file from their server.


- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - E N D - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

Presentation Transcript


Politechnika warszawska

Festiwal Nauki - 2002

Politechnika

Warszawska

Wydział

Fizyki


Politechnika warszawska

Jak mierzyć „niemierzalne” ?

czyli

pomiary najmniejszych obiektów

w największych eksperymentach

fizycznych


Politechnika warszawska

Rozmiary obiektów materialnych

~10-1 m ~10-10 m ~10-15 m

Kostka ====> Ziemia

Atom ===> ziarnko maku


Politechnika warszawska

Skala interwałów czasu

Wiek Wszechświata ~1010 lat = 1017s

Czas trwania reakcji jądrowych ~10-23 s - jeszcze

milion razy krócej !


Politechnika warszawska

Nukleon (hadron)

„Uwięzienie” kwarków w hadronach

de-confinement

confinement

Materia (plazma)

Kwarkowo-gluonowa

Materia hadronowa


Politechnika warszawska

Jak uzyskać plazmę kwarkowo-gluonową? (1)

materia hadronowa

ściskanie

wzrost

temperatury

wzrost

gęstości

„podgrzewanie”


Politechnika warszawska

Jak uzyskać plazmę

kwarkowo-gluonową? (2)


Politechnika warszawska

Zderzenia „ciężkich” jonów

Na początku ====>

Na końcu ====>

Zmiana w czasie

gęstości i temperatury ======>


Politechnika warszawska

Zgodnie z przewidywaniami modeli teoretycznych

powinno to przebiegać nastepująco:

(Symulacje komputerowe wykonane w oparciu o

przewidywania modelu UrQMD - Ultrarelativistic

Quantum-Molecular Dynamics)


Politechnika warszawska

(czas)

(wymrażanie - emisja)

(gaz hadronowy)

(faza mieszana)

(plazma

kwarkowo-gluonowa

(stan przedrównowagowy)

(przestrzeń)


Politechnika warszawska

4x1012

Plazma

kwarkowo-gluonowa

3x1012

3x1012

Temperatura (K)

2x1012

1x1012

0

0

1 x 1018

2 x 1018

Gęstość (Kg/m3)


Politechnika warszawska

Dwa scenariusze


Politechnika warszawska

Rezultat zderzenia jąder przy energii 200 GeV na nukleon, CERN, NA35

Jak określić równocześnie rozmiary przestrzenne i czas trwania obiektu,

z którego wyemitowane zostały tysiące cząstek w zderzeniach ciężkich jonów?

?


Politechnika warszawska

Jak to niegdyś mierzono...

...pomiar długości stopy

( S. Brandt, Analiza danych )


Politechnika warszawska

... .ale interesujące nas obiekty

mają rozmiary przestrzenne rzedu 10-15 metra

i czas trwania rzedu 10-23 sekundy

oraz poruszają się z prędkościami

bliskimi predkości światła ...

Czy to można mierzyć?

Zasada nieoznaczoności - co to takiego?


Politechnika warszawska

HBT+FSI

METODA:

Analiza korelacji cząstek

emitowanych z małymi prędkościami względnymi

Statystyka kwantowa i oddziaływanie

w stanie końcowym -przenosi informację

Rozmiary

i czas emisji

Funkcja

korelacyjna

Wektor

różnicy

pędu

Pomiary rozmiarów i interwałów czasu

miliony razy mniejszych niż możliwości

najlepszej elektroniki


P k p p and k p correlations as a probe of transverse flow

Quark Matter’2002, Nantes (France)

p-K, p-p, and K-p correlationsas a probe of transverse flow

Fabrice Retière,

Lawrence Berkeley Lab

Adam Kisiel, Piotr Szarwas

Warsaw University of Technology

For the STAR collaboration


Non identical particle correlations probing emission time ordering

  • Catching up: cosY  0

    • long interaction time

    • strong correlation

  • Moving away: cosY  0

    • short interaction time

    • weak correlation

  • Ratio of both scenarios allow quantitative study of the emission asymmetry

Non-identical particle correlations probing emission-time ordering

purple K emitted first

green p is faster

purple K emitted first

green p is slower

F.Retiere, A. Kisiel, P. Szarwas

Quark Matter’2002, Nantes (France)


To the data p k @ 130 gev

Coulomb attraction / repulsion

Out ratio  1

p and K source are shifted

Side ratio ~1

Must be due to azimuthal symmetry

Long ratio ~ 1

Must be due to symmetry over mid-rapidity

Correlation

function

To the datap-K @ 130 GeV

Out ratio

Side ratio

Long ratio


Transverse flow shifts average emission points

Transverse flow shifts average emission points

Pion

pt = 0.15 GeV/c

bt = 0.73

Kaon

pt = 0.5 GeV/c

bt = 0.71

Proton

pt = 1. GeV/c

bt = 0.73


Politechnika warszawska

Dlaczego to jest takie ważne?


Politechnika warszawska

Festiwal Nauki - 2001

Jan Pluta

Wydział Fizyki

Politechniki Warszawskiej

Zakład Fizyki Jądrowej

Pracownia Reakcji Ciężkich Jonów

BIG BANG

(WIELKI WYBUCH)

Przeżyjmy to jeszcze raz !


Politechnika warszawska

Co to za eksperymenty?


Politechnika warszawska

Festiwal Nauki - 2000

S T A R i A L I C E

2005 r.

2000 r.

- wielkie eksperymenty fizyki na przełomie wieków


Politechnika warszawska

STAR

at RHIC

Au+Au @ ~130 GeV/nucleon CM energy


Politechnika warszawska

CERN


Politechnika warszawska

The ALICE Collaboration

937 members

77 Institutions

28 Countries


Politechnika warszawska

CERN

Największe w świecie laboratorium fizyki

gdzie narodził się World Wide Web...

... 5 minut stąd!

Przylatujących

na lotnisko w Genewie

wita foto-tablica...

  • nie biznes,

  • nie wojsko,

  • nie przemysł,

  • nie polityka...

...

FIZYKA !


  • Login