Psychoterapia z pacjentami z zaburzeniami osobowo ci i nerwicowymi
Advertisement
This presentation is the property of its rightful owner.
1 / 200

Psychoterapia z pacjentami z zaburzeniami osobowosci i nerwicowymi PowerPoint PPT Presentation


  • 1587 Views
  • Uploaded on
  • Presentation posted in: General

- PowerPoint PPT Presentation

Download Presentation

Psychoterapia z pacjentami z zaburzeniami osobowosci i nerwicowymi

An Image/Link below is provided (as is) to download presentation

Download Policy: Content on the Website is provided to you AS IS for your information and personal use and may not be sold / licensed / shared on other websites without getting consent from its author.While downloading, if for some reason you are not able to download a presentation, the publisher may have deleted the file from their server.


- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - E N D - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

Presentation Transcript


Psychoterapia z pacjentami z zaburzeniami osobowo ci i nerwicowymi

Psychoterapia z pacjentami z zaburzeniami osobowoci i nerwicowymi

Jarosaw Gliszczyski


Kwestia wsp istnienia zaburze nerwicowych i osobowo ci

Kwestia wspistnienia zaburze nerwicowych i osobowoci

  • Pojawiaj si nastpujce pytania?

  • 1/ Czy s moliwe zaburzenia nerwicowe przy jednoczesnej zdrowej osobowoci?

  • 2/ Czy w terapii moemy zajmowa si zaburzeniami nerwicowymi bez jednoczesnej pracy nad zmianami w osobowoci pacjenta?

  • 3/ Jak ma si w terapii problematyka traumy do pracy nad strukturalnymi zmianami w osobowoci?

  • 4/ Czy i jakie modyfikacje powinnimy wprowadza do psychoterapii w zalenoci od gbokoci i charakteru zaburze osobowoci towarzyszcym objawom?

  • 5/ Jak rozoy proporcje pomidzy prac z konfliktem a deficytem w zalenoci od diagnozy zaburze?

  • 6/ Jak wag przykada do wzmacniania zdrowych elementw w pacjencie?


Charakter w klasycznym uj ciu psychoanalitycznym

CHARAKTER - w klasycznym ujciu psychoanalitycznym

  • Charakter to funkcjonowanie jednostki wg. okrelonego staego wzorca, typowy dla kogo sposb odczuwania, mylenia i dziaania. Ujmujc rzecz psychodynamicznie to typowy dla kogo sposb rozwizywania konfliktw intrapsychicznych


Cechy charakteru

Cechy charakteru

Cechy charakteru s zoon mieszank pochodnych popdw, obron i elementw super-ego. Podobnie jak objawy nerwicowe s to wytwory kompromisowe. Od objaww s jednak bardziej trwae, lepiej wi lk i s egosyntoniczne (zgodne z ja) w przeciwiestwie do objaww, ktre s egodystoniczne (niezgodne z ja). Charakter jest cile zwizany ze stylem obronnym czowieka.


Psychoterapia z pacjentami z zaburzeniami osobowosci i nerwicowymi

  • Charakter ksztatuje si poprzez kompromisy poprzez poszczeglne fazy rozwoju. Rodzice staj si modelami dla ideau ego i ego, na drodze identyfikacji przejmowane s wartoci i ideay.

  • Przebieg procesu rozwojowego i jego kluczowe momenty, traumy, czynniki genetyczne, dynamiczne decyduj czy charakter bdzie zahamowany, sztywny, patologiczny, czy fiksacje i regresje doprowadz do kompromisw o charakterze neurotycznym. Przy prawidowym przebiegu procesu rozwojowego charakter ma szanse by dobrze zintegrowany, elastyczny, pozwalajcy na lepsze przystosowanie si do rzeczywistoci.


Psychoterapia z pacjentami z zaburzeniami osobowosci i nerwicowymi

Czynniki przyczyniajce si zarwno do powstawania symptomw, jak i zab. charakteru s podobnej natury. U podoa s frustracje, traumy, ktre wywouj konflikty albo 1/wewntrz ego albo 2/ pomidzy systemami albo3/ midzywiatem zewntrznym a ego

W jednym przypadku konflikty owocuj wytworzeniem si symptomw w innym zaburze charakteru. Mona powiedzie, e konflikt jest aktywny i moe by rozwizany albo przez wytworzenie symptomw albo cech charakteru.

Ale poniewa zalenoci maj tutaj charakter kolisty to nerwica charakteru moe sta si w kocu nerwic z objawami.


Psychoterapia z pacjentami z zaburzeniami osobowosci i nerwicowymi

Podejcie Karen Horney.

U podoa kadej nerwicy ley neurotyczna osobowo, czyli taka, ktra jest rozdzierana wewntrznymi konfliktami. Freud uwaa, e kompulsywne popdy maj charakter uniwersalny. Horney twierdzi, e s one specyficznie neurotyczne.

Wynikaj z czynnikw kulturowych i rodz si na bazie wyizolowania, bezradnoci, strachu i wrogoci. Ich celem jest przede wszystkim bezpieczestwo, a przymusowy charakter wynika z kryjcego si za nimi lku.

Najwaniejsze z tych popdw to neurotyczna potrzeba mioci oraz wadzy

(skonnoci neurotyczne)


Terapia

TERAPIA

  • Konflikty wewntrzne mona rozwiza tylko poprzez zmian tych aspektw osobowoci, ktre doprowadziy do ich powstania.

  • Poniewa nerwica to struktura obronna nadbudowana wok konfliktu podstawowego to gwnym zadaniem terapii jest analiza caej nerwicowej struktury charakteru.

  • Analiz mona podzieli na dwa etapy:

  • 1/ Szczegowa analiza wszystkich podwiadomych prb rozwizania konfliktu przez pacjenta, cznie z analiz ich oddziaywania na osobowo.

  • 2/ Praca nad samym konfliktem naley pacjentowi uwiadomi znaczenie jego konfliktw, ich oglny wpyw na osobowo i ukaza powizanie pomidzy nimi a symptomami nerwicy.


Problematyka konfliktu a deficytu

Problematyka konfliktu a deficytu

  • Wraz z rozwojem teorii relacji z obiektem oraz psychologii ego coraz wiksz rol w wyjanianiu zaburze zaczy odgrywa koncepcje deficytw w wyniku ktrych dochodzi do rnego rodzaju defektw czy zaburze w rozwoju osobowoci.


Psychoterapia z pacjentami z zaburzeniami osobowosci i nerwicowymi

  • Modele konfliktu i deficytu naley traktowa komplementarnie, cho rni psychoanalitycy do wyjaniania psychopatologii oraz mechanizmw terapii przywizuj rn wag.

  • Kracowymi przykadami w obrbie teorii relacji z obiektem s tutaj np. Otto Kernberg (gwnie konflikt) i Heinz Kohut (gwnie deficyt)


Psychoterapia z pacjentami z zaburzeniami osobowosci i nerwicowymi

  • Modele deficytu powstay przede wszystkim w oparciu o analiz zjawisk dziejcych si w okresie preedypalnym (do 3-go roku ycia).

  • W wikszym stopniu odnosz si one do gbszych zaburze osobowoci (np. borderline, psychotyczne, czciowo narcystyczne).

  • Modele konfliktu dotycz przede wszystkim okresu edypalnego (3-6 rok ycia).

  • W wikszym stopniu odnosz si one do zaburze nerwicowych bez towarzyszcych im gbszych zaburze osobowoci (osobowo zaburzona na poziomie neurotycznym lub normalna). W przypadku osobowoci preneurotycznych moemy mwi o wzgldnej rwnowadze jeli chodzi o moc wyjaniajc obu modeli.


Schemat ilustruj cy powy sze zale no ci

Schemat ilustrujcy powysze zalenoci

  • m o d e l d e f i c y t u

  • ___________________________________________m o d e l k o n f l i k t u

    _______________________________

    Wywiedziony gwnie z:

    obserwacji i leczenia dzieci oraz dorosych gbiej zaburzonych leczenia dorosych

    Reprezentowany przez:

    Teorie relacji z obiektem, psychologi ego i psychologi selfklasyczn analiz i charakterologi

    Dotyczy zaburze takich jak:

    Psychozy borderlinezaburzenia charakteru, nerwice

    Miesic ycia Rok ycia

    0- 2 3 4-5 5 - 10 10 15 15 -24 24 - 36 3 - 6

    __________________________________________ __________________________

    Autyzm symbioza separacja - indywiduacja o k r e s e d y p a l n y

    rnicowanie praktyka powt.zblienie na drodze do staoci obiektu

    Dominujcy mechanizm obronny:

    R o z s z c z e p i e n i e W y p a r c i e

    (za: Gociniak, Raginia 2005)


Psychoterapia z pacjentami z zaburzeniami osobowosci i nerwicowymi

  • Integracja modelu konfliktu i deficytu pomaga pracowa z rnorodnymi pacjentami na rnych etapach terapii.

  • Na przykad z pacjentami nerwicowymi gdy s w gbokiej regresji moemy bardziej uwzgldnia problematyk i podejcie wynikajce z deficytu, a z pacjentami zaburzonymi w wikszym stopniu na poziomie preedypalnym pracowa z bardziej rozwojowo dojrza problematyk edypaln, co zapobiega nadmiernemu ich infantylizowaniu poprzez wycznie karmienie.


Psychoterapia z pacjentami z zaburzeniami osobowosci i nerwicowymi

  • Wg. Killingmo naleaoby mwi o dwch odmiennych mechanizmach patologii wynikajcych z obu modeli. Nie s one konkurencyjne ale uzupeniaj si. Wynikaj z tych mechanizmw dwie odmienne strategie terapeutyczne, ktre powinny si przeplata a interwencje terapeuty powinny by dostosowane do stanu ego jaki reprezentuje pacjent w danym momencie leczenia.

  • Oznacza to w praktyce przechodzenie od odkrywania znaczenia (model konfliktu) do nadawania znaczenia (model deficytu)

  • Moemy te mwi o dwch typach przeniesienia:

  • 1/ Wynikajcym z konfliktu ( conflicttransference)

  • 2/ Wynikajcym z deficytu ( deficittransference)


Rozwojowy model prototyp w psychopatologii karasu

Rozwojowy model prototypw psychopatologii Karasu.

  • Skada si on z dwch aspektw dotyczcych deficytu oraz dwch dotyczcych konfliktu.

  • 1/ Deficyt w diadzie a obraz kliniczny zaburzenia dziecko w pierwszym roku ycia potrzebuje dobrej symbiozy, kontaktu emocjonalnego z matk i kiedy obustronne zaangaowanie w relacje ma miejsce wwczas dziecko uwewntrznia takie reprezentacje (tworzy wewntrzne modele), ktre daj mu poczucie bezpieczestwa, poczucie staoci self i opiekuczego obiektu. Podobnie jak w koncepcji Mahler to wanie to dowiadczenie optymalnej fuzji z matk stanowi podstaw do prawidowego przebiegu poszczeglnych faz separacji-indywiduacji. Istotne braki w tym zakresie poza tym, e powoduj u dziecka cierpienia i frustracje prowadz rwnie do identyfikacji z emocjonalnymi deficytami matki.

  • Najbardziej podstawow konsekwencj takiego stanu rzeczy jest niewytworzenie si wewntrzpsychicznej reprezentacji pozwalajcej na poczucie bezpieczestwa i zwizku z kochajcym i kojcym obiektem, to z kolei bardzo utrudnia rnicowanie i neutralizacj pierwotnych afektw, oraz wytworzenie staej reprezentacji siebie a co za tym idzie poczucia tosamoci i wasnej wartoci.


Objawy kliniczne deficytu diadycznego

Objawy kliniczne deficytu diadycznego.

  • - czste wchodzenie w zwizki zalenociowe, w ktrych osoba poszukuje ukojenia poprzez fuzj z idealnym obiektem

  • - poszukiwanie w relacjach z innymi wasnej tosamoci przy jednoczesnym stwarzaniu w relacjach dystansu

  • - due problemy z odczuwaniem i rozumieniem wasnego self zwizane z odczuwaniem wewntrznej pustki, bezwartociowoci

  • - z powyszego wynika czste odczuwanie gbokiego smutku i depresji

  • - due zahamowania w przejawianiu agresji oraz trudnoci w regulacji wasnych stanw afektywnych

  • - czasem kierowanie zoci na siebie, zachowania autodestrukcyjne.


2 konflikt diadyczny i jego przejawy klniczne

2/ Konflikt diadyczny i jego przejawy klniczne.

  • Konflikty diadyczne s moliwe dopiero gdy dokonuje si pierwotne wyodrbnienie tzn. w fazie ponownego zblienia (w okresie analnym). Wanie tutaj zaznacza si najbardziej sprzeczno pomidzy pragnieniami zalenoci i niezalenoci. Dziecko w tym okresie bardzo potrzebuje matki a jednoczenie walczy z ni o swoj niezaleno czyli bardzo potrzebuje bliskoci i ukojenia a z drugiej strony nie potrafi przyj opieki matki. Matka musi si tu wykaza du elastycznoci w naprzemiennym zaspokajaniu tak sprzecznych potrzeb dziecka.


Przejawy kliniczne konfliktu diadycznego

Przejawy kliniczne konfliktu diadycznego

  • - nierealistyczne ideay ego nadmiernie kontrolujca i wymagajca matka wpywa na rozwj tych ideaw u dziecka. O ile ideay ego formuj si pod wpywem lkw przed opuszczeniem ze strony matki, o tyle rozwj superego dokonuje si w okresie edypalnym w wyniku dowiadcze zwizanych z dyscyplin i koniecznoci respektowania zasad spoecznych


Psychoterapia z pacjentami z zaburzeniami osobowosci i nerwicowymi

  • rda i przejawy formowania si ideau i superego (na podstawie Karasu 1994) :


Przejawy konfliktu diadycznego c d

Przejawy konfliktu diadycznego c.d.

  • - objawy s skoncentrowane wok zalenoci niezalenoci, frustracji poczucia kontroli i wtargnicia w granice self

  • - poczucie wyszoci w poczeniu z pregenitalnymi impulsami agresywnymi przejawia si czsto w napadach zoci i irytacji z jednoczesnym oczekiwaniem od innych ulegoci i posuszestwa

  • - dua ilo projekcji negatywnych uczu na inne osoby

  • - wysokie, nierealistyczne oczekiwania wobec siebie i innych

  • - wynikajce z powyszego czste poczucie rozczarowania sob i innymi

  • - rzeczywiste lub wyimaginowane niepowodzenia zwikszaj u nich poczucie braku kontroli lub nadmiaru kontroli ze strony innych bd odwrotnie zbyt duej wolnoci odbieranej jako poczucie opuszczenia i braku akceptacji.


Deficyt w triadzie i jego przejawy kliniczne

Deficyt w triadzie i jego przejawy kliniczne.

  • Geneza deficytw triadycznych zwizana jest z nieobecnoci (fizyczn lub psychologiczn ) ojca, jak rwnie z antyspoecznymi i upokarzajcymi zachowaniami ojca wobec dziecka i/lub matki.

  • W takiej sytuacji dziecko nie ma okazji do socjalizacji co skutkuje niewaciwym uksztatowaniem si superego, problemami z tosamoci seksualn i identyfikacj z rolami przynalenymi do pci


Przejawy kliniczne deficytu triadycznego

Przejawy kliniczne deficytu triadycznego.

  • - skonnoci do podwaania wszelkich autorytetw, nieuznawania powszechnie cenionych wartoci, amania regu spoecznych

  • - niedostatek ideaw prospoecznych i koncentracja na sukcesie finansowym, sprawowaniu wadzy

  • - w wariancie dobrych relacji diadycznych z matk osoba taka moe dy do stabilnych relacji poszukujc w nich matczynych obiektw, natomiast w przypadku deficytw diadycznych zwizki s powierzchowne, ukierunkowane na narcystyczne gratyfikacje

  • - pewne zaburzenia w zakresie tosamoci seksualnej oraz rozwoju rl waciwych dla pci


Konflikty triadyczne i jego przejawy kliniczne

Konflikty triadyczne i jego przejawy kliniczne.

  • Konflikty te przypadaj na freudowski okres edypalny ( w wersji Erika Eriksona etap inicjatywy versus poczucia winy). Istot konfliktu jest tu tsknota dziecka za pci przeciwn i zazdro o t sama pe, oraz lk przed zemst z powodu zakazanych kazirodczych pragnie czy fantazji o usuniciu rodzica tej samej pci. Z powodu przeciwstawnych wektorw pragnie mioci macierzyskiej czy ojcowskiej i pragnie edypalnych pojawia si czsta ambiwalencja wynikajca z obawy przed utrat mioci obiektu.


Psychoterapia z pacjentami z zaburzeniami osobowosci i nerwicowymi

  • Zaburzenia relacji w edypalnym trjkcie mog polega na tendencji do uwodzenia lub bycia uwiedzionym przez dziecko, stumieniu wasnej lub dziecicej seksualnoci bd na reagowaniu gniewem na wszelkie przejawy walki i rywalizacji ze strony dziecka, czy na przejawy siy i dominacji z jego strony.

    Skutkami takich zaburze mog by problemy w osigniciu tosamoci pciowej i gratyfikacji seksualnej, znaczna agresywno lub ulego w sytuacji rywalizacji, bd nadmierne tendencje rywalizacyjne, nadmierny lk lub poczucie winy w relacjach z osobami pci odmiennej.


Przejawy kliniczne konfliktu triadycznego

Przejawy kliniczne konfliktu triadycznego.

  • - wystpuj tu przejawy konfliktw pomidzy pragnieniem a lkiem, midzy agresj a ulegoci, rywalizacj a unikaniem wspzawodnictwa, mskoci a kobiecoci.

  • - niepokj, tendencje do nadmiernego poczucia winy, samoobwinianie i samokaranie.

  • - lk przed osigniciem sukcesu, lk przed utrat szacunku do siebie samego, obawy czy si na co zasuguje.


Icd 10 zaburzenia nerwicowe zwi zane ze stresem i pod postaci somatyczn

ICD -10 Zaburzenia nerwicowe, zwizane ze stresem i pod postaci somatyczn.

  • F40 Zaburzenia Lkowe w postaci fobii

  • F40.0 Agorafobia

  • 00 Bez napadw paniki

  • 01 Z napadami paniki

  • F40.1 Fobie spoeczne

  • F40.2 Specyficzne (izolowane) postacie fobii

  • F40.8 Inne zaburzenia lkowe w postaci fobii

  • F40.9 Zaburzenia lkowe w postaci fobii BNO

    F41 Inne zaburzenia lkowe

    F41.0 Zaburzenia lkowe z napadami lku (lk paniczny)

    [epizodyczny lk napadowy]

    F41.1 Zaburzenia lkowe uoglnione

    F41.2 Zaburzenia depresyjne i lkowe mieszane

    F41.3 Inne mieszane zaburzenia lkowe

    F41.8 Inne okrelone zaburzenia lkowe

    F41.9 Zaburzenia lkowe nieokrelone


Icd 10 c d

ICD 10 c.d.

  • F42 Zaburzenia obsesyjno-kompulsyjne(nerwica natrctw)

  • F42.0 Zaburzenia z przewag myli czy ruminacji natrtnych

  • F42.1 Zaburzenia z przewag czynnoci natrtnych(natrtne

  • rytuay)

  • F42.2 Myli i czynnoci natrtne mieszane

  • F42.8 Inne zaburzenia obsesyjno-kompulsyjne

  • F42.9 Zaburzenia obsesyjno-kompulsyjne, nieokrelone

  • F43 Reakcja na ciki stres i zaburzenia adaptacyjne

  • F43.0 Ostra reakcja na stres

  • F43.1 Zaburzenia stresowe pourazowe

  • F43.2 Zaburzenia adaptacyjne

  • .20 Krtka reakca depresyjna

  • .21 Reakcja depresyjna przeduona

  • .22 Reakcja mieszana lkowo-depresyjna

  • .23 Gwnie z zaburzeniami innych emocji

  • .24 Gwnie z zaburzeniami zachowania

  • .25 Z mieszanymi zaburzeniami zachowania i emocji

  • .28 Z innymi okrelonymi objawami dominujcymi

  • F43.8 Inne reakcje na ciki stres

  • F43.9 Reakcja na ciki stres nieokrelona


Icd 10 c d1

ICD-10 c.d.

  • F44 Zaburzenia dysocjacyjne (konwersyjne)

  • F44.0 Amnezja dysocjacyjna

  • F44.1 Fuga dysocjacyjna

  • F44.2 Osupienie dysocjacyjne (stupor dysocjacyjny)

  • F44.3 Trans i optanie

  • F44.4 Dysocjacyjne zaburzenia ruchu

  • F44.5 Drgawki dysocjacyjne

  • F44.6 Dysocjacyjne znieczulenia i utrata czucia zmysowego

  • F44.7 Mieszana zaburzenia dysocjacyjne (konwersyjne)

  • F44.8 Inne zaburzenia dysocjacyjne (konwersyjne)

  • .80 Zesp Gansera

  • .81 Osobowo mnoga

  • .82 Przejciowe zaburzenia dysocjacyjne(konwersyjne) w

  • wieku modzieczym

  • .81 Inne okrelone zaburzenia dysocjacyjne (konwersyjne)

  • F44.9 Zaburzenia dysocjacyjne (konwersyjne) nieokrelone


Icd 10 c d2

ICD-10 c.d.

  • F45 Zaburzenia wystpujce pod postaci somatyczn

  • F45.0 Zaburzenia somatyzacyjne (z somatyzacj)

    F45.1Zaburzenia wystpujce pod postaci somatyczn, niezrnicowane

    F45.2 Zaburzenia hipochondryczne

    F45.3 Zaburzenia(dysfunkcje) autonomiczne wystpujce pod postaci

    somatyczn

    .30 Serce i ukad krenia

    . 31 Grny odcinek przewodu pokarmowego

    .32 Dolny odcinek przewodu pokarmowego

    .33 Ukad oddechowy

    .34 Ukad moczowo-pciowy

    .38 Inny narzd lub ukad

    F45.4 Uporczywe ble psychogenne

    F45.8 Inne zaburzenia wystpujce pod postaci somatyczn

    F45.9 Zaburzenia wystpujce pod postaci somatyczn nieokrelone


Icd 10 c d3

ICD 10 c.d.

  • F48 Inne zaburzenia nerwicowe

  • F48.0 Neurastenia

  • F48.1 Zesp depresonalizacji-derealizacji

  • F48.8 Inne okrelone zaburzenia nerwicowe

  • F48.9 Zaburzenia nerwicowe nieokrelone


Dsm iv

DSM - IV

  • Zaburzenia lkowe

  • 300.01 Zaburzenia paniki bez agorafobii

  • 300.021 Zaburzenia paniki z agorafobi

  • 300.22 Agorafobia bez historii zaburze paniki

  • 300.29 Fobia specyficzna

  • 300.23 fobia spoeczna

  • 300.3 zaburzenie obsesyjno-kompulsywne

  • 309.81 Zesp stresu pourazowego

  • 308.3 Zaburzenie stresu ostrego

  • 293.89 Zaburzenie lku spowodowanego przez ..oglny stan medyczny

  • (tu naley okreli przez co np. intoksykacj)

  • 300.00 Zaburzenia lku NOS


Dsm iv c d

DSM IV c.d.

  • Zaburzenia somatoformiczne

  • 300.81 Zaburzenia somatyzacyjne

  • 300.81 Niezrnicowane zaburzenia somatoformiczne

  • 300.11 Zaburzenia konwersyjne

  • 307.xx Zaburzenia blowe

  • 307.80 Skojarzone z czynnikami psychologicznymi

  • 307.89 Skojarzone zarwno z czynnikami psychologicznymi jak i z ogl-

  • nym stanem medycznym

  • 300.7 Hipochondria

  • 300.7 Dysmorfofobia

  • 300.81 Zaburzenia somatoformiczne NOS


Dsm iv c d1

DSM- IV c.d.

  • Zaburzenia dysocjacyjne

  • 300.12 Amnezja dysocjacyjna

  • 300.13 Fuga dysocjacyjna

  • 300.14 Dysocjacyjne zaburzenia tosamoci

  • 300.6 Zaburzenia depersonalizacyjne

  • 300.15 Zaburzenia dysocjacyjne NOS


Psychoterapia z pacjentami z zaburzeniami osobowosci i nerwicowymi

Psychoterapia zaburze nerwicowych, zwizanych ze stresem i pod postaci somatyczn podejcie psychodynamiczne.

  • Wszystkie te zaburzenia maj wsplny mianownik zwizany z lkiem.

  • Moe to by lk odczuwany jawnie jak w przypadku fobii rnego rodzaju czy zaburze lkowych.

  • Lk moe rwnie mie form niejawn a objawy mog go zawiera czy ukrywa lub stanowi form jego redukcji jak w przypadku zaburze obsesyjno-kompulsyjnych.


Psychoterapia z pacjentami z zaburzeniami osobowosci i nerwicowymi

Lk

  • Lk moe by objawem nerwicy, ale rwnie objawy mog redukowa lk. Lk jest afektem i jako taki podlega rwnie procesom rozadowywania. Rni si od innych afektw gwnie poprzez swj nieprzyjemny charakter. Lk reprezentuje reakcj na traumatyczne dowiadczenie.


Trauma

Trauma

  • Trauma to przyrost energii bodcw, ktrej ego nie jest w stanie opanowa przy pomocy swojej bariery ochronnej przed bodcami. Gdy bariera jest nadmiernie obciona ego traci zdolno do reagowania celowymi dziaaniami przystosowawczymi, a zamiast tego pojawia si lk.


Psychoterapia z pacjentami z zaburzeniami osobowosci i nerwicowymi

  • Lk moe mie rwnie charakter antycypacyjny i pomaga przygotowa si na niebezpieczestwo.

  • Lk sygnaowy moe uruchamia obrony ego, ale z drugiej strony sam moe mie charakter obronny.


L k narodzin

Lk narodzin

  • Reakcj na traum narodzin jest lk narodzin. Lk ten ma charakter pierwotny i moe si pniej wraz z przechodzeniem od fazy do fazy reaktywowa. Lk narodzin ma charakter separacyjny i jest biologicznym prototypem pniejszych (psychicznych) lkw przed utrat obiektu


Psychoterapia z pacjentami z zaburzeniami osobowosci i nerwicowymi

  • Lk moe by wyrazem popdu destrukcji. Jako lk kastracyjny wynika z sadyzmu super-ego (agresja przeciw ojcu jest odwracana przeciw ego.)


Psychoterapia z pacjentami z zaburzeniami osobowosci i nerwicowymi

  • Lk neurotyczny jest zawsze odpowiedzi na zagroenie ze strony popdw, czyli na niebezpieczestwo wewntrzne, a nie realne.

  • Warunki i formy lku rni si w zalenoci od stadium rozwoju libido i ego. Lk z fazy pregenitalnej gdzie jest wiksza rola popdu destrukcji moe zawiera wiele elementw sadomasochistycznych. W fazie genitalnej lk ma charakter kastracyjny. U kobiet lk w stadium obiektualnym jest wynikiem utraty obiektu lub utraty mioci.


Psychoterapia z pacjentami z zaburzeniami osobowosci i nerwicowymi

  • Lk jako funkcja ego, ktra podobnie jak libido moe regresowa si do punktu fiksacji w chorobie przyjmuje form wczeniejszej reakcji afektywnej, ktra ju zostaa opanowana.


Psychoterapia z pacjentami z zaburzeniami osobowosci i nerwicowymi

  • Lk uruchamia mechanizmy obronne, ktre z jednej strony maj zabezpiecza przed przykrymi przeyciami z drugiej jednak strony powoduj utrzymywanie si nierozwizanych neurotycznych konfliktw w niewiadomoci.

  • Podstawowym celem terapii w podejciu psychodynamicznym jest poszerzenie sfer wolnych od konfliktw poprzez uczynienie ich wiadomymi, a nastpnie ich rozwizanie.

  • Terapia tutaj jest gwnie oparta o model konfliktu, a jednym z podstawowych procesw na ktrych opiera si jej dziaanie jest analiza rozwijajcych si przeniesie.

  • W odniesieniu do objaww podstawowym zadaniem terapeuty jest pomc pacjentowi w wydobyciu nieuwiadomionego konfliktu na wiato dzienne oraz w uzyskaniu wgldu w wyparte wydarzenia traumatyczne, ktre wywoa objawy.


Czynniki lecz ce interpretacje

CZYNNIKI LECZCE, INTERPRETACJE

  • Gratyfikacja i wgld to dwie przeciwstawne zasady oddziaywania.

  • Wgld oznacza, e dotychczas ukryty materia psychiczny staje si dostpny wiadomoci. Zawiera element poznawczy, ale musi to by wiedza uznana przez pacjenta za wasn. Powinien te zawiera element przeywany polegajcy na konkretnym dowiadczaniu czego.


Przepracowanie i katharsis

Przepracowanie i katharsis

  • Przepracowanie to proces poszerzania i utrwalania wgldu.

  • Inny czynnik leczcy to katharsis wywoanie i odreagowanie tumionych napi emocjonalnych.

  • Dodatkowe czynniki prowadzce do zmiany s:

  • -spowodowane osob terapeuty jako modelem (utosamianie si)

  • -oparte na korektywnym dowiadczeniu emocjonalnym


Interpretacje

Interpretacje

  • Interpretacje to kady przejaw komunikacji analityka z pacjentem sucy uwiadomieniu mu elementw niewiadomych danego procesu psychicznego.

  • Interpretowane mog by zarwno reprezentacje symboliczne, jak i charakter, zachowanie.

  • Interpretujc materia poruszamy si w czterech ukadach odniesienia

  • 1/ w sytuacji obecnej

  • 2/ w sytuacjach dawnych (np. dziecistwo)

  • 3/ w terapii w przeniesieniu

  • 4/ poza terapi w przeniesieniu

  • Interpretuje si po to aby pacjent uwiadomi sobie zalenoci.

  • Interpretuje si rwnie opr i jego przejawy.


Czas podawania interpretacji

Czas podawania interpretacji

  • 1/ Powinien istnie zwizek terapeutyczny

  • 2/ Nie naley interpretowa natychmiast gdy co si dostrzee

  • 3/ Interpretacja bdzie najbardziej skuteczna gdy poziom frustracji pacjenta osign optymalny poziom


Kolejno podawania interpretacji

Kolejno podawania interpretacji

  • 1/ Najpierw od tego przy czym pacjent jest aktualnie

  • 2/ Opr naley interpretowa przed elementami neurotycznego wzorca (ego przed id)

  • 3/ Topograficznie interpretacja powinna przebiega od powierzchni w gb

  • 4/ Ekonomicznie naley skupia si na centralnym konflikcie popdowym


Psychoterapia z pacjentami z zaburzeniami osobowosci i nerwicowymi

  • Interpretacje powinny by DOZOWANE.

    Pod wzgldem formalnym powinny by:

  • 1/ rzeczowe

  • 2/ proste w jzyku codziennym

  • 3/ specyficzne

  • Poprzez interpretacje terapeuta powinien kontrolowa napicie zwizane z frustracj.


Terapie psychodynamiczne podej cie psychodynamiczne

TERAPIE PSYCHODYNAMICZNE (podejcie psychodynamiczne)

  • To te wszystkie rodzaje psychoterapii (to podejcie do terapii), ktre oparte s w gwnej mierze na psychoanalitycznych teoriach ( psychologii psychoanalitycznej)

  • Naley do nich oczywicie sama psychoanaliza.

  • - psychoanaliza z parametrami

  • - terapia analityczna, lub psychoterapia wgldowa

  • - psychoterapia oparta na zwizku terapeutycznym

  • - psychoterapia wspierajca (podtrzymujca)


Rola regresji w terapii

Rola regresji w terapii

  • W bardzo wielu formach terapii psychodynamicznych (z wyjtkiem psychoterapii opartej na zwizku terapeutycznym, oraz psychoterapii podtrzymujcej) terapeutyczna regresja odgrywa bardzo istotn rol.

  • Biorc pod uwag t kwesti, w dotychczasowe rozumienie mechanizmw terapii oparte o modele konfliktu wiele w wnosz tutaj modele deficytu.

  • Im bardziej w przebiegu konkretnej sesji terapeutycznej lub na konkretnym etapie procesu terapeutycznego pacjent jest zregresowany tym wicej moemy wprowadza elementw reparacyjnych, ktre uwewntrznione pniej przez pacjenta bd uzdrawia jego wntrze poprzez uzupenianie defektw (np. w zakresie zdolnoci do opieki nad sob, czy poczucia wasnej wartoci) wystpujcych w wyniku wczeniejszych deficytw.


Psychoterapia z pacjentami z zaburzeniami osobowosci i nerwicowymi

  • Paradoks w kwestii pracy w regresji polega na tym, e wanie pacjenci mniej gboko zaburzeni potrafi w bezpieczniejszy dla siebie sposb korzysta z tego aspektu psychoterapii psychodynamicznych poniewa - przy zachowaniu pozycji ego obserwujcego pacjenci tacy atwiej przechodz ze stanw regresywnych z powrotem w dorosy stan ego.

  • Tak wic nie ma tu nadmiernego ryzyka niekorzystnych dekompensacji, czy nadmiernego infantylizowania pacjenta.

  • Natomiast w przypadku pacjentw gbiej zaburzonych i bardziej deficytowych wystpuje wiksze ryzyko nieterapeutycznej regresji, a co za tym idzie trzeba z nimi pracowa ostroniej i wzmacnia w wikszym stopniu ich ego zanim bdziemy prbowa w regresywnych stanach emocjonalnych uzyskiwa katharsis i reparacje w zakresie relacji z dobrymi obiektami.


Praca z problematyk traumy stresem pourazowym w uj ciu psychodynamicznym

Praca z problematyk traumy (stresem pourazowym) w ujciu psychodynamicznym

  • W psychodynamicznym podejciu do pracy z traum nie koncentrujemy si tylko na samym wydarzeniu traumatycznym oraz na jego konsekwencjach.

  • Punktem wyjcia do rozumienia tej problematyki jest twierdzenie, e powane wydarzenia traumatyczne pobudz materia z dziecistwa, nieprzepracowane wczeniej konflikty i cierpienia.

  • Z punktu widzenia teorii relacji z obiektem utrata wiary w ochronn funkcj dobrych obiektw zarwno zewntrznych jak i wewntrznych- prowadzi do wzmocnienia lku przed okruciestwem zych obiektw, pobudza tendencje paranoidalne.

  • Realne wydarzenia traumatyczne wydaj si potwierdzeniem najgorszych wewntrznych lkw i fantazji, a zwaszcza lku przed unicestwieniem w wyniku braku ochrony ze strony dobrych obiektw.


Psychoterapia z pacjentami z zaburzeniami osobowosci i nerwicowymi

  • Zastosowanie koncepcji Freuda dotyczcych popdu ycia i mierci do rozumienia niektrych aspektw funkcjonowania ludzi po

  • doznaniu traum polegajcych na dowiadczeniu nienawici, destrukcji pozwala zrozumie destrukcyjno czy autodestrukcyjno ofiar traum.

  • Ta destrukcyjna sia (popd mierci) dziaa rwnie w relacji terapeutycznej i reprezentuje te cz ktra moe zniszczy wszystko co dobre moe sta si w terapii.


Psychoterapia z pacjentami z zaburzeniami osobowosci i nerwicowymi

  • Segal pisze, e gdy popd mierci bierze gr pragnienie unicestwienia zwraca si zarwno przeciwko postrzegajcemu self, jak i postrzeganemu obiektowi, czyli w sytuacji terapii zarwno przeciwko pacjentowi jak i terapeucie.

  • Terapia wspiera w oczywisty sposb popd ycia i moe pomc pacjentom w tym aby wygra on z tendencjami do destrukcji.

  • W zwizku z tym dobra terapia zakada istnienie wizi, emocjonalnego kontaktu, odnajdywanie dobrych obiektw czsto w morzu tego co wydaje si bezsensowne, okrutne. Jednak proces z tym zwizany czsto jest bolesny i dugi.


Psychoterapia z pacjentami z zaburzeniami osobowosci i nerwicowymi

  • Caroline Garland pisze o tym, e wiele sytuacji traumatycznych nie ma charakteru przypadkowego ale jest wyrazem dziaa si autodestrukcyjnych ( mog one by obudzone rwnie w wyniku doznania traum). Ludzie naprawd czsto igraj z losem, czy prosz si o nieszczcie. Jest to czsto te zwizane z mechanizmem przymusu powtarzania czy z mechanizmem identyfikacji z agresorem. Jest to tez czsto przejawem tendencji do odegrania w dziaaniu niedokoczonej sytuacji zwizanej z traum.


Psychoterapia z pacjentami z zaburzeniami osobowosci i nerwicowymi

  • Kluczowe znaczenie dla rozumienia psychoanalitycznego podejcia do rozumienia traumy i dla terapii maj:

  • 1/ Koncepcje Freuda z pracy aoba i melancholia mwice o tym, e gdy aoba nie przebiega prawidowo dochodzi do identyfikacji z utraconym obiektem co pozwala na unikanie przeywania poczucia winy ale powoduje tkwienie w melancholii i nie powracanie do ycia i do relacji z ywymi dobrymi obiektami.

  • (poza wspomnianymi ju koncepcjami popedu ycia i mierci z Poza zasad przyjemnoci)


Psychoterapia z pacjentami z zaburzeniami osobowosci i nerwicowymi

  • 2/ Koncepcje Segal (nawizujce do Melanie Klein), ktra mwi, e jeeli pozycja depresyjna nie zostaa w peni osignita w rozwoju wwczas wczeniejsze niezintegrowane doznania ego zostaj rozszczepione i przechowywane w czym na ksztat wraliwej kieszeni, ktrej istnienie stanowi cige zagroenie dla stabilnoci. Przeycie traumatycznej sytuacji otwiera tak kiesze i poprzez proces wizania utrzymuje w otwarciu, przydajc zawartoci nowe ycie oraz nasycajc teraniejszo znaczeniami z przeszoci.

  • Wane s te twierdzenia Segal o zaamaniu symbolizacji w sytuacji utraty obiektu pomieszczajcego. Rzeczywicie moe to mie miejsce w wyniku doznania traumy i wskazuje to na wielk rol pracy w terapii nad werbalizacj i nadawaniem znaczenia.


Psychoterapia z pacjentami z zaburzeniami osobowosci i nerwicowymi

  • 3/ Koncepcje Biona dotyczce kontenerowania i jego roli w terapii. Bion mwi o pomieszczaniu surowych nie przetrawionych emocjonalnych treci psychicznych, ktre nazwa elementami beta w przetrawione i moliwe do przyjcia elementy alfa. Ten aspekt tego co dzieje si w

  • sytuacji terapii z pierwotnymi treciami pobudzonymi przez doznanie traum jest niesychanie wany dla rozumienia tego co jest leczce w sytuacji terapii psychoanalitycznej dla ofiar traum.


Psychoterapia z pacjentami z zaburzeniami osobowosci i nerwicowymi

  • Zdolno do pomieszczania gra kluczow role w terapii psychoanalitycznej. Aby terapeuta mg efektywnie peni t rol musi nie da si przytoczy tym co syszy. Pomaga mu w tym poza terapi wasn rwnie teoria, pozwalajca zrozumie przytaczajcy materia. Wane jest jednak aby nie uywa teorii do tworzenia sztucznej bariery przed kontaktem emocjonalnym z pacjentem.

  • Terapeuta pomagajc pacjentowi przepracowywa traumatyczne dowiadczenia wraz z caym ich bagaem trudnych uczu, na najgbszym poziomie daje pacjentowi dowiadczenie, ktre matka daje niemowlciu obezwadnionemu przez lki.


Psychoterapia z pacjentami z zaburzeniami osobowosci i nerwicowymi

  • Wedug Caroline Garland niektrzy pacjenci nie reagujcy dobrze na psychoterapi indywidualn mog wiele skorzysta z rnych psychodynamicznych form psychoterapii grupowej. Dotyczy to gwnie tych, ktrzy w dziecistwie byli traktowani szczeglnie okrutnie i trwao to przez dugi czas. Tacy pacjenci do czsto nie potrafi znie sytuacji leczenia jeden na jeden, gdy moe ona pobudza silne klaustrofobiczne i paranoidalne lki.


Fobie podej cie poznawczo behawioralne

Fobie Podejcie poznawczo behawioralne

  • Fobie wedug rnych ustale dotykaj od 7-20% populacji. Przy czym na cikie fobie cierpi okoo 1% populacji. Od 5-10% pacjentw psychiatrycznych ma fobie.

  • Najczstsz postaci fobii jest agorafobia. Pojawia si ona najczciej we wczesnym okresie dorosoci i w ogromnej wikszoci dotyka kobiety

  • W nastpnej kolejnoci wystpuj fobie spoeczne, tu te wikszo stanowi kobiety, fobie te najczciej zaczynaj si w okresie dorastania

  • Nieco mniej czsto wystpuj fobie dotyczce zwierzt tu te przewaaj kobiety, a pocztek ma miejsce w dziecistwie.

  • Fobie mog te dotyczy obiektw nieoywionych (najczciej oprcz agorafobii ) takich jak, brud, burze, wysoko pooone miejsca, pomieszczenia zamknite, ciemno itp. oraz chorb i uszkodze ciaa (rwnie czste jak obiektw nieozywionych) te ostatnie zaczynaj si najczciej w wieku rednim.


Behawioralne rozumienie fobii

Behawioralne rozumienie fobii

  • Strach oraz fobia s wynikiem tego samego procesu uczenia.

  • Fobii nabywamy w wyniku klasycznego warunkowania reakcji

  • strachu na szczeglnie traumatyczny bodziec bezwarunkowy.

  • Zgodnie z tym modelem klasyczny przykad fobii opisywany przez Freuda u Maego Hansa wyglda nastpujco

  • Sygna (bodziec warunkowy) to ko > zdarzenie traumatyczne (bodziec bezwarunkowy) to widok konia, ktry upada, wierzga nogami > reakcja bezwarunkowa to przestrach > w wyniku czego dochodzi do utrwalonej reakcji warunkowej czyli fobii konia.

  • Powyszy model nie wyjania jednak uporczywoci trwania fobii (w klasycznych dowiadczeniach laboratoryjnych efekt wygasania nastpuje ju po kilkakrotnym powtrzeniu bodca warunkowego bez towarzyszcego bodca bezwarunkowego).


Psychoterapia z pacjentami z zaburzeniami osobowosci i nerwicowymi

  • Wyjanieniem zjawiska uporczywoci fobii jest to ,e w przeciwiestwie do zwierzt laboratoryjnych, ktre nie mog unikn bodca warunkowego czowiek cierpiacy na fobi rzadko poddaje swoje obawy sprawdzianowi realnoci, co powoduje, e wyuczona reakcja lku nie ma szansy podlega wygaszeniu.

  • Na tej bazie oparte s najbardziej tradycyjne

  • sposoby leczenia fobii w podejciu behawioralnym.


Systematyczna desensytyzacja

Systematyczna desensytyzacja.

  • Metod t opracowa w latach pidziesitych Joseph Wolpe, psychiatra z Poudniowej Afryki. Najpierw zastosowa swoj metod na kotach (u ktrych wczeniej oczywicie sam wytworzy fobie) a pniej na ludziach.

  • Systematyczna desensytyzacja trwa nie duej ni kilka miesicy i skada si z trzech faz.

  • 1/ treningu relaksacyjnego polegajcego na nauce gbokiego rozluniania mini.

  • 2/ budowania hierarchii pacjent przy pomocy terapeuty buduje list sytuacji wywoujcych u niego strach poczwszy od najbardziej przeraajcej, ktra zajmuje najwyszy szczebel hierarchii na licie a po tak, ktra wywouje niewielk reakcj.

  • 3/w tej fazie strach jest stopniowo usuwany poprzez przeciwwarunkowanie. Wywoywana jest reakcja sprzeczna ze strachem (stan relaksacji). Stosuje si zasad stopniowania sytuacji z ktrymi si pracuje od najatwiejszej do najtrudniejszej.

  • Terapia uznawana jest za zakoczon sukcesem jeli pacjent potrafi przebywa bez lku w sytuacji najtrudniejszej z listy.


Zanurzanie

Zanurzanie.

  • W tej procedurze pacjent zgadza si na wyobraanie sobie lub przebywanie w sytuacji fobicznej bez uciekania z niej. Oczywicie towarzyszy temu na pocztku ogromny niepokj. W ten sposb pacjent poddaje swj lk prbie realnoci i wraz z wieloma powtrzeniami przebywania w sytuacji fobicznej strach wygasa. Procedura ta bywa skuteczniejsza ni systematyczna desensytyzacja w przypadku agorafobii.


Modelowanie

Modelowanie.

  • Osoba cierpica na fobi obserwuje osob zdrow w czasie wykonywania czynnoci, ktrej ona sama nie jest w stanie podj.

  • Wane jest aby to by kto podobny do pacjenta, aby nie zosta przez niego uznany jako kto dysponujcy specjalnymi mocami (i z tego powodu nie bojcy si tej sytuacji). Nastpnie pacjent bdzie zachcany aby sam

  • prbowa znal si w tej sytuacji (oczywicie stopniowo).


Modele poznawcze fobii spo ecznej

Modele poznawcze fobii spoecznej.

  • Modele historyczne.

  • 1. Klasyczny model warunkowania.

  • 2. Model deficytu umiejtnoci spoecznych zakada on, e lk spoeczny jest konsekwencj niepodanych spoecznie dowiadcze wynikajcych z nieodpowiedniego repertuaru umiejtnoci spoecznych.

  • 3. podejcie poznawcze zakadajce, e w rozwoju leku spoecznego porednicz dysfunkcjonalne przekonania i nieprzystosowawcze procesy mylowe.

  • Terapie zwizane z tymi modelami obejmuj trening relaksacji i systematyczn desensytyzacj, treningi umiejtnoci spoecznych i modyfikacje znieksztace poznawczych.


Aktualne modele poznawcze fobii spo ecznej

Aktualne modele poznawcze fobii spoecznej.

  • Teoria autoprezentacji sformuowana w 1982 r. przez Schlenkera i Leary,ego.

  • Wg niej czowiek dowiadcza lku spoecznego gdy ma:

  • 1. motywacj, by wywrze wraenie na innych.

  • 2. wtpliwoci czy uda mu si to uczyni.

  • Czynniki towarzyszce powyszym to: negatywna samoocena, irracjonalne przekonania o znaczeniu uzyskania akceptacji ze strony innych czy zawyone standardy postpowania spoecznego.

  • W rozwiniciu tego modelu, ktre zaproponowali Clark i Wells w 1995r. Ludzi cierpicych na fobi spoeczn charakteryzuj nieprzystosowawcze zaoenia dotyczce ich samych i innych ludzi aktywizowane w zetkniciu z sytuacjami spoecznymi. Aktywizacja tych przekona prowadzi do postrzegania zagroenia w sytuacjach spoecznych dotyczcego moliwoci zachowania si w niewaciwy sposb i przekonania, e wywoa to powane interpersonalne konsekwencje.


Model clarka i wellsa c d

Model Clarka i Wellsa c.d.

  • Szczegln rol przywizuj oni do procesw podtrzymujcych lk spoeczny, ktre nie dopuszczaj u osb z fobi spoeczn do zakwestionowania negatywnych przekona poznawczych dotyczcych prawdopodobiestwa i kosztw negatywnej oceny przez innych ludzi.

  • Procesy te to przede wszystkim koncentracja na sobie, swoich odczuciach zwizanych z lkiem i negatywnymi mylami. Czowiek myli sobie wasne odczucia i wyobraenia z tym co naprawd inni myl i czuj na jego temat. Blokuje to zdolno przetwarzania informacji z otoczenia spoecznego w sposb obiektywny.

  • Ponadto zachowania, ktre ludzie podejmuj aby zredukowa niepodane efekty spoeczne czsto pogbiaj problem poprzez 1/ pogbienie objaww(np. ciskanie mocno czego w doni moe pogbi drenie rki) 2/ zakcenie efektywnego zachowania spoecznego (np. unikanie kontaktu wzrokowego)

  • 3/ brak lkotwrczych mona przypisa podjciu przez osob dziaa (np. magicznych) na rzecz bezpieczestwa, co moe utrudni podwaenie negatywnych przekona bdcych prawdziwym rdem problemu.

  • Problemem te jest skonno do szczegowego, tendencyjnego analizowania przeszych wydarze, co powoduje zakorzenienie si ich w pamici.


Najwa niejsze cechy wsp czesnych modeli poznawczych fobii spo ecznej

Najwaniejsze cechy wspczesnych modeli poznawczych fobii spoecznej.

  • 1/ W przewidywanych czy faktycznych sytuacjach interpersonalnych osoby cierpice na fobie spoeczn tworz negatywnie znieksztacone wyobraenia, ktre w ich przekonaniu maj na ich temat inni ludzie.

  • 2/ Osoby takie wybirczo kieruj uwag na niebezpieczestwa i zagroenia w sytuacjach spoecznych. Skutkuje to znieksztaceniem uwagi przejawiajcym si gwnie w nadmiernej koncentracji na sobie polegajce gwnie na zwracaniu uwagi na te aspekty Ja, ktre mog wywoywa negatywn ocen spoeczn.

  • 3/ Wystpuje dua rozbieno pomidzy standardami, ktre w przekonaniu danej osoby trzeba spenia aby uzyska akceptacj, a wasn postrzegan umiejtnoci speniania tych standardw.

  • 4/ Zakada si, e lk spoeczny wie si z siln motywacj aby swoim zachowaniem wywoa korzystn ocen ze strony innych, a nadmiern wag przypisuje si negatywnej ocenie.


Psychoterapia z pacjentami z zaburzeniami osobowosci i nerwicowymi

  • Ponadto we wspczesnych modelach przyjmuje si, ze lk spoeczny staje si negatywnym samonapdzajcym si cyklem, w ktrym objawy fizjologiczne, elementy poznawcze i behawioralne s przetwarzane w pierwszym rzdzie i i interpretowane jako dalsze wskazwki nieodpowiedniego zachowania si w sytuacjach spoecznych, co prowadzi oczywicie do pogbiania lku. Uwaa si te, e podtrzymywanie tego cyklu wynika z tego, e mechanizmy przetwarzania informacji s chronione przez behawioralne przejawy leku spoecznego.


Wsp czesny modele poznawczo behawioralne terapii l ku spo ecznego

Wspczesny modele poznawczo-behawioralne terapii lku spoecznego

  • Efektywno interwencji zaley w najwikszym stopniu od udanej modyfikacji dysfunkcjonalnych przekona i procesw mylowych. Interwencje poznawczo-behawioralne zmierzaj do tej modyfikacji za pomoc takich technik jak:

  • -edukacja z uwzgldnieniem roli myli i zachowa wyzwalajcych i podtrzymujcych lk

  • - restrukturyzacja poznawcza

  • - stopniowa ekspozycja pacjentw na sytuacje wywoujce lk.

  • - stosowanie rnych form informacji zwrotnych majce na celu zmian negatywnych reprezentacji poznawczych dotyczcych siebie i innych, obiecujcym kierunkiem jest tu zastosowanie techniki wideo


Psychoterapia z pacjentami z zaburzeniami osobowosci i nerwicowymi

  • - prbuje wczy si do terapii rnego rodzaju treningi umiejtnoci spoecznych

  • - trening uwagi majcy na celu zmniejszenie koncentracji uwagi na sobie a skierowanie jej na istotne informacje pynce z otoczenia spoecznego i na niezagraajce aspekty tego otoczenia. Wells i Papageorgiou udowodnili, e logiczne uzasadnienie i instrukcje pozwalajce przenie uwag z wasnego Ja na zewntrzne rodowisko spoeczne podczas jednej sesji ekspozycji na sytuacj spoeczn ma wiksze skutki w redukcji lku i przekona katastroficznych ni ekspozycja pozbawiona takich instrukcji.

  • - bardzo przydatne s interwencje majce na celu ograniczenie zachowa zabezpieczajcych np. typu unikanie.


Modele poznawcze zaburzenia l kowego uog lnionego

Modele poznawcze zaburzenia lkowego uoglnionego.

  • Uoglniony lk ma charakter chroniczny i czsto moe trwa nawet kilka miesicy, w czasie ktrych poszczeglne skadniki leku s mniej lub bardziej obecne. W sferze emocjonalnej cierpica na to zaburzenie osoba czuje si roztrzsiona, napita, przeczulona czy na krawdzi wybuchu. W sferze poznawczej spodziewa si czego najgorszego ale nie wiadomo czego. W sferze cielesnej pacjent dowiadcza agodnej reakcji alarmowej o charakterze chronicznym: poci si, szybkie bicie serca, wystpuj czsto niedomagania odkowe, odczucie zimna, pustka w gowie, lepkie donie.

  • Na poziomie zachowania jest zawsze gotowy do ucieczki lub ukrycia si.

  • Zespoowi temu towarzyszy czsto depresja.


Psychoterapia z pacjentami z zaburzeniami osobowosci i nerwicowymi

  • Na gruncie podejcia poznawczo behawioralnego rozumienie oraz terapia s stosunkowo mao zaawansowane. Dopiero w ostatnich kilkunastu latach powicono mu wicej uwagi i prbowano stworzy modele samego zaburzenia i terapii. Zaburzenie to uznano przede wszystkim za zesp objaww

  • ktry wie si z deficytami w procesie regulacji emocji. Pacjent posuguje si obaw aby kontrolowa dowiadczenia afektywne lub ich unika. Mona powiedzie, e osoby z zaburzeniem lkowym uoglnionym maj mae kompetencje emocjonalne. Osoby takie maj tendencje do zamartwiania si, jest to dla nich sposb na kontrolowanie swoich uczu i tumienie ich. Maj niewielkie umiejtnoci zrozumienia swoich dowiadcze emocjonalnych, jak rwnie adekwatnej ekspresji emocji w relacjach z innymi. Osoby te nie s jednak na og odrtwiae czy otpiae emocjonalnie jak to ma na przykad czsto miejsce w zespole stresu pourazowego.


Leczenie zaburzenia lekowego uog lnionego

Leczenie zaburzenia lekowego uoglnionego.

  • 1/ Stosuje si wiczenia relaksacyjne. Opiera si to na przekonaniu, ze techniki skoncentrowane na zjawiskach somatycznych (napiciach miniowych, oddechu, odczuciach z ciaa) mog zwikszy zdolno pacjenta do rozpoznawania i radzenia sobie z wewntrznymi sygnaami lku, co jest o tyle dla nich wana umiejtnoci, e brakuje u nich na og okrelonych zewntrznych czynnikw wywoujcych lk.


Psychoterapia z pacjentami z zaburzeniami osobowosci i nerwicowymi

  • 2/ Terapia poznawcza w wikszoci opierajca si na modelu Becka, korygujca za pomoc sokratejskiego dialogu bdne przekonania i interpretacje poznawcze. Zaoenie jest tutaj takie, ze emocje negatywne takie jak lk powstaj na skutek bdw w przetwarzaniu poznawczym.

  • Terapia powinna doprowadzi do przeksztacenia sztywnych, nieprzystosowawczych sposobw mylenia pacjenta w bardziej adekwatne, realistyczne i elastyczne przy jednoczesnej zmianie podstawowych schematw poznawczych.


Psychoterapia z pacjentami z zaburzeniami osobowosci i nerwicowymi

  • 3/ Suinn, Richardson, Butler i inni stosowali trening panowania nad lkiem, w ktry zostaa wczona relaksacja, redukcja dyskretnego unikania poprzez ekspozycj, identyfikacja i weryfikacja myli wywoujcych lk, stosowano te techniki odwracania uwagi i budowania pewnoci siebie oraz walk z destabilizacj poprzez planowanie przyjemnych zaj.

  • 4/ Borkovec i Costello do relaksacji oraz terapii poznawczej doczyli wiczenia desensytyzacji z samokontrol. Pacjent w stanie relaksacji wizualizuje sytuacje zwizane z lkiem, ma przez 20 sekund wyobraa sobie jak radzi sobie z lkiem i kontroluje go. Potem jeszcze przez dwadziecia sekund ma pozostawa w relaksacji. Procedur powtarza si a do czasu gdy lk

  • Ulega rozproszeniu w cigu 5-7 sekund. Pacjentw zachca si aby w trakcie desensytyzacji podczas wyobraania radzenia sobie wykorzystywali autoinstrukcje i umiejtno spojrzenia z innej perspektywy uzyskan w wyniku terapii poznawczej.


Terapia oparta na perspektywie regulacji emocji

Terapia oparta na perspektywie regulacji emocji.

  • S to propozycje Mennina, Turk, Heimberga i Chairmin.

  • Zaoeniem jest tutaj, e pacjent uczy si regulacji wasnych emocji w celu zastpienia potrzeby odczuwania patologicznych obaw. Pacjenci uczcy si rozpoznawania, akceptacji i zrozumienia wasnych emocji oraz konstruktywnego wykorzystywania emocjonalnych dowiadcze powinni zmniejszy natenie odczuwanego lku. Moe to te poprawi poziom funkcjonowania interpersonalnego tych pacjentw. Ucz si te wykorzystywania emocji do podejmowania decyzji. W efekcie powinni te lepiej radzi sobie ze stresem.


Psychoterapia z pacjentami z zaburzeniami osobowosci i nerwicowymi

  • Na pocztku terapii powinni zwraca uwag jak ich emocjonalne reakcje wcigaj ich w cykl obaw i zarejestrowa tematy wok, ktrych kry ich zamartwianie si s to czsto tematy utraty znaczcych osb, niemonoci zaspokojenia swoich potrzeb, poraek w pracy czy problemw zdrowotnych. Na pocztku pacjenci powinni biernie obserwowa i zapisywa swoje emocje, myli automatyczne, obawy. Odradza im si prby rozwizywania drczcych ich problemw.

  • Maj rozwija poczucie czujnoci, nabiera dystansu umiejtnoci spojrzenia z innej perspektywy oraz przyzwolenie na ujawnianie swoich odczu. Pomocne mog tu by te techniki relaksacyjne czy medytacyjne.


Psychoterapia z pacjentami z zaburzeniami osobowosci i nerwicowymi

  • Wanym aspektem regulacji emocji jest nauczenie si kiedy naley introspektywnie pogbi wiadomo swoich dowiadcze emocjonalnych, a kiedy naley postpowa dokadnie odwrotnie. Wyrnia si tu (Greenberg i Safran) trzy typy reakcji emocjonalnych: pierwotne, wtrne i instrumentalne.

  • Te pierwsze odnosz si do adaptacyjnych reakcji emocjonalnych, ktre nios ze sob informacje. Do tych reakcji nale takie podstawowe emocje jak, strach, rado, gniew, smutek.

  • W przeciwiestwie do emocji pierwotnych wtrne nie stanowi bezporednich reakcji przystosowawczych. Czsto s reakcj na emocje pierwotne, sa emocjami z powodu emocji. Przykadem moe by poczucie frustracji z powodu odczuwania lku czowiek koncentruje si na dowiadczeniu frustracji zamiast rozpozna lk i o co w nim chodzi.

  • Emocje instrumentalne maja na celu wpywanie na innych ludzi

  • (np. pacz w celu wywoania wspczucia).


Psychoterapia z pacjentami z zaburzeniami osobowosci i nerwicowymi

  • W terapii zachca si do odczuwania (a nawet czasem wywouje si je celowo) emocji pierwotnych, pomaga si pacjentom nazywa i rozumie te uczucia. Zniechca ich si natomiast do nadmiernej koncentracji na emocjach wtrnych co najwyej pomaga si zrozumie zalenoci pomidzy znieksztaconymi treciami poznawczymi a podtrzymywaniem tendencji do obaw i zamartwiania si.

  • Pracuje si rwnie nad zrozumieniem charakteru i roli emocji instrumentalnych.


Poznawczo behawioralne modele atak w paniki

Poznawczo-behawioralne modele atakw paniki

  • Zesp paniki oraz agorafobii z atakami paniki dotyka od 4 do 7% populacji.

  • Model poznawczy ( Clarka) zakada myln interpretacj dozna cielesnych. Przykadem moe by mylna interpretacja przyspieszonego bicia serca jako zwiastuna zawau. Spirala paniki powstaje w wyniku tego, e rne bodce zewntrzne (np. zatoczenie w hipermarkecie ) lub wewntrzne (np. objawy somatyczne, myli, wyobraenia) s postrzegane jako zagroenie i wywouj przeraenie. Bodcom tym towarzysz zwizane ze strachem doznania somatyczne, ktre gdy zostan zinterpretowane w sposb katastroficzny dodatkowo podnosz poziom lku i intensywno odczu somatycznych.

  • Model ten nie wyklucza pewnych elementw podejcia biomedycznego zakadajcego rol czynnikw biologicznych w wyzwalaniu napadw paniki, ale s to czynniki dodatkowe.


Terapia kontroli napad w paniki pct panic control ttraetment

Terapia kontroli napadw paniki - PCT(Panic controlTtraetment)

  • Terapia ta skada si z wielu elementw:

  • - technik restrukturyzacji poznawczej

  • - psychoedukacji

  • - relaksacji

  • - procedury kontrolowanego oddychania

  • - technik ekspozycji

  • Najpierw przedstawia si pacjentom natur i funkcj lku oraz jego substraty w ukadzie nerwowym. eby odczarowa ataki paniki uczy si pacjenta technik oddychania pozwalajcych na zwolnienie tempa i oddychanie przeponowe.

  • Clark i Beck stosowali te procedur wywoywania intensywnych reakcji lkowych przez oddychanie do torebki. Pacjent uczy si w ten sposb prawidowoci, e ataki paniki s zwizane ze zbyt szybkim oddychaniem.

  • Aby pozby si myli i wyobrae nasilajcych ataki paniki pacjenci ucz si wykorzystywa swoje dowiadczenia i logiczne rozumowanie do weryfikacji wasnej oceny prawdopodobiestwa, e dojdzie do tego wydarzenia , ktrego si boj, moliwych konsekwencji tego wydarzenia, gdyby fatycznie do niego doszo, oraz wasnych mozliwoci poradzenia sobie w takiej sytuacji.


Psychoterapia z pacjentami z zaburzeniami osobowosci i nerwicowymi

  • Ponadto pomaga si pacjentom w przygotowywaniu i przeprowadzaniu eksperymentw behawioralnych w celu sprawdzenia wasnych przewidywa. W pniejszych fazach terapii pacjenci uczestnicz te w stopniowanych ekspozycjach na sygnay wywoujce ataki paniki. Ekspozycje takie koncentruj si przede wszystkim na wewntrznych, lekowych doznaniach somatycznych (ekspozycja interoceptywna). Celowo wywoywane s takie odczucia jak duszenie si, zawroty gowy czy czstoskurcz za pomoc takich wicze jak: oddychanie przez somk, wirowanie lub intensywna gimnastyka. wiczenia najpierw wykonywane s w obecnoci terapeuty a potem jako zadania domowe.

  • Na koniec gdy pacjent pozbywa si ju w duej mierze strachu moe ju realizowa np. takie zadania jak ogldanie horrorw.


Poznawczo behawioralne modele obsesji i kompulsji

Poznawczo behawioralne modele obsesji i kompulsji.

  • Na zaburzenia obsesyjno-kompulsyjne choruje od 2 do 3% populacji, nieco wicej kobiet.

  • W obszarze podejcia poznawczo-behawioralnego istniej nastpujce gwne modele tych zaburze:

  • 1/ Teoria behawioralna

  • Opiera si na dwuetapowej teorii nauki lku i unikania Mowrera (jeszcze z po. ub. wieku).

  • Obsesje (podobnie do fobii uwaano za szkodliwe bodce warunkowe, majce trway charakter ze wzgldu na ze wzgldu na zwikszon reaktywno pacjenta i jego niezdolno do habituacji obsesji. Dziki nauce unikania kompulsyjne reakcje lub dziaania neutralizujce s wzmacniane Pod wpywem kompulsyjnego dziaania nastpuje przejciowa redukcja lku lecego u podoa obsesji. Ma to charakter wzmocnienia co prowadzi do utrwalenia objaww.


Psychoterapia z pacjentami z zaburzeniami osobowosci i nerwicowymi

  • 2/ Teoria oglnego deficytu poznawczego.

  • Poprzez rozliczne badania sprawdzano hipotezy o tendencyjnoci procesw uwagi, sabej oglnej zdolnoci do zapamitywania dziaa lub deficytu w sferze monitorowania rzeczywistoci, zakce w funkcjonowaniu pamici i inne. Waciwie po latach wikszo tych hipotez nie potwierdzia si. Wyjtek stanowi to , e istnieje prawdopodobnie tendencyjno uwagi a by moe rwnie pamici w kierunku informacji nioscych zagroenie. Mog oni mie rwnie trudno w powstrzymywaniu si od przetwarzania nieistotnych bodcw, ktra moe prowadzi do upoledzenia zdolnoci do tumienia myli. Potwierdzio si, ze pacjenci ci maja na og nisze zaufanie do funkcjonowania swojej pamici.


Psychoterapia z pacjentami z zaburzeniami osobowosci i nerwicowymi

  • Ponisze 3 teorie tworz razem teorie specyficznych treci poznawczych.

  • 3/ Teoria odpowiedzialnoci Salkovskisa

  • W myl tego modelu wszyscy ludzie dowiadczaj obsesyjnych myli a to co ich rni od osb z zaburzeniami obs. komp.

  • polega na tym, e ci ostatni bdnie interpretuj sam fakt pojawiania si natrtnych myli jako przejaw ich osobistej odpowiedzialnoci. Prowadzi to do wikszego dyskomfortu i do ustawicznych prb wyeliminowania myli za ktre czuja si tak odpowiedzialni. Wg Salkovskisa psychologiczna podatno na zaburzenia obsesyjno- kompulsyjne kryje si w przekonaniach utrwalonych w dziecistwie wskutek wychowania, ktre przesadnie kadzie nacisk na osobist odpowiedzialno dziecka za myli, uczynki i zaniechania jako rzekomych przyczynach jakich klsk yciowych. Std pojawia si nadmierna potrzeba cigego sprawdzania i samokontroli.


Psychoterapia z pacjentami z zaburzeniami osobowosci i nerwicowymi

  • 4/ Model znaczenia Rachmana

  • Rachman zauway, ze w treciach myli natrtnych znajduj odzwierciedlenie tematy wane dla wszystkich systemw moralnych (agresja, seks, blunierstwo) i dlatego obsesje szczeglnie czsto postrzegane s jako grzeszne, wstrtne, wstydliwe. Taka katastroficznie bdna interpretacja tych myli prowadzi do eskalacji i utrwalania si obsesji.

  • Rachman wyrnia cztery czynniki podatnoci na rozwj zaburze obsesyjno-kompulsyjnych.

  • 1. wygrowane standardy moralne

  • 2. Konkretne zaburzenia treci poznawczych (takie jak fuzja myli z dziaaniem (pod tym okreleniem kryje si przekonanie, e samo pojawienie si nieakceptowanej myli zwiksza prawdopodobiestwo zajcia negatywnego zdarzenia oraz, e samo wystpienie nagannej myli stanowi moralny ekwiwalent nagannego czynu).

  • 3. Depresja

  • 4. Lk


Poznawczo behawioralna terapia zaburze obsesyjno kompulsywnych

Poznawczo- behawioralna terapia zaburze obsesyjno-kompulsywnych.

  • Ekspozycja z powstrzymaniem reakcji (ERP)

  • Po raz pierwszy terapi te opisa Victor Meyer w 1966r. ERP stawia sobie za cel wygaszanie cierpienia zwizanego z obsesj poprzez systematyczn, powtarzan ekspozycj pacjenta na wywoujce lk sytuacj, ktre zwykle wywouj obsesj, oraz powstrzymanie si od wykonania rytuau. Oczywicie stosowana tu jest zasada stopniowania trudnoci. Mona rwnie wspomaga si tutaj modelowaniem. Bardzo wane jest dokadne przedstawienie uzasadnienia zastosowanej procedury w rozumieniu behawioralnym, by uzyska wspprac pacjenta. Terapia ta ma jednak swoje ograniczenia (20-30% pacjentw w ogle nie chce si jej podda, ponadto jest ona skuteczniejsza w przypadku wyrazistych rytuaw a duo mniej skuteczna w przypadku obsesyjnych ruminacji. Ponadto nad takimi czynnikami jak niska motywacja, negatywne przewidywania zwizane z efektami leczenia, niestosowanie si do zalece i unikanie zada domowych, jak rwnie z niektrymi przekonaniami majcymi charakter idei nadwartociowych dotyczcymi wanoci obsesyjnych rytuaw mona efektywniej pracowa w ramach terapii poznawczej.


Psychoterapia z pacjentami z zaburzeniami osobowosci i nerwicowymi

  • Terapia poznawczo-behawioralna.

  • Interwencje poznawcze zostay wprowadzone do terapii tych zaburze dopiero po 1985r.

  • Pewne specyficzne wersje CBT (oprcz tradycyjnego podejcia Ellisa czy Becka) zaproponowa Salkovskis,vanAppen i Arntz, Rachman oraz Whittal i McLean. Nastpujce elementy s wsplne dla powyszych procedur.

  • 1/ Wyjanienie pacjentom specyfiki poznawczego modelu zaburzenia obsesyjno-kompulsywnego

  • 2/ rozpoznanie u pacjentw bdnych ocen, technik neutralizacji oraz strategii unikania.

  • 3/ uczenie pacjentw zachowa uatwiajcych przeciwstawienie si wasnym bdnym ocenom i nieprzystosowawczym przekonaniom zwizanym z natrctwami 4/ przeprowadzanie behawioralnych eksperymentw (cznie z ERP) by przeciwstawi si nadawaniu nadmiernego znaczenia i katastroficznym interpretacjom obsesji.

  • 5. podawanie alternatywnych wyjanie uporczywych obsesji

  • 6/ korygowanie dysfunkcjonalnych przekona kluczowych

  • 7/ ustalanie strategii zapobiegania nawrotom choroby


Poznawczo behawioralne podej cie do ptsd

Poznawczo-behawioralne podejcie do PTSD

  • Wielomodalny profil zakadnikw i zastosowanej terapii:


Modele zaburze pourazowych

Modele zaburze pourazowych

  • 1. Teoria uczenia si koncepcje oparte o warunkowanie klasyczne maj do ograniczon moc wyjaniajc

  • 2. Teoria poznawcza nadmierny strach pojawia si wtedy, gdy pozytywne czy obojtne wydarzenia interpretuje si jako zagraajce co czsto ma miejsce w PTSD. Patologiczne lub przesadne reakcje emocjonalne s wywoane przez dysfunkcjonalne mylenie i interpretacje wydarze. Terapia ma pomc rozpozna i zmodyfikowa takie dysfunkcjonalne mylenie.

  • Z tego modelu wynika zastosowanie do PTSD klasycznych metod terapii takich chociazby jak terapia Becka czy Ellisa


Psychoterapia z pacjentami z zaburzeniami osobowosci i nerwicowymi

  • Wedug wspczesnych koncepcji kluczowe przekonania, ktre wytwarzaj si w wyniku doznania traum dotycz charakteru wiata jako niebezpiecznego miejsca. Jest to bardzo zblione do psychoanalitycznych koncepcji, o ktrych wspomniaem wczeniej, e trauma pobudza najbardziej pierwotnie przeraajce obszary i prowadzi do utraty poczucia kontroli i bezpieczestwa. W terapii kluczowe jest przywrcenie takich schematw poznawczych ktre bd prowadzi do poczucia bezpieczestwa i odzyskania kontroli.


Psychoterapia z pacjentami z zaburzeniami osobowosci i nerwicowymi

  • We wspczesnych terapiach poznawczo-behawioralnych du role przypisuje si przetwarzaniu emocjonalnemu. W zwizku z tym terapia musi

  • 1/ zaktywizowa struktur strachu 2/ dostarczy informacji niespjnej z patologicznymi elementami w tej strukturze, co pozwoli j skorygowa.

  • Za decydujce w skutecznym przetworzeniu traumatycznych wydarze uznaje si trzy czynniki: emocjonalne zaangaowanie si we wspomnienie traumatycznego zdarzenia, organizacj traumatycznej narracji oraz korekt dysfunkcjonalnych treci poznawczych.


Psychoterapia z pacjentami z zaburzeniami osobowosci i nerwicowymi

  • Ponadto w modelach terapii PTSD istotn role odgrywaj techniki pracy oparte na ekspozycji albo w wyobrani albo in vivo.

  • Czci terapii moe te by nauka odpornoci na stres ktra moe skada si z psychoedukacji na temat PTSD, gboka relaksacja mini, wiczenia oddychania, odgrywanie rl, ukryte modelowanie, powstrzymywanie myli oraz kontrolowany autodialog. Pacjentw prosi si nastpnie aby stosowali nabyte w ten sposb umiejtnoci podczas konfrontacji z sytuacjami lub dziaaniami wywoujcymi lk zwizanymi z pierwotnymi sytuacjami traumatycznymi,


Psychoterapia z pacjentami z zaburzeniami osobowosci i nerwicowymi

  • Zaburzenia osobowoci


Kategorie diagnostyczne psychologii ego

Kategorie diagnostyczne psychologii ego

  • 1. Nerwica objawowa

  • 2. Charakter neurotyczny

  • 3. Psychoza


Psychoterapia z pacjentami z zaburzeniami osobowosci i nerwicowymi

  • Pytania, na ktre naley odpowiedzie aby zrnicowa nerwic objawow od charakteru neurotycznego wg. Nunberga.

  • 1.Czy mona wskaza wyrany pocztek trudnoci pacjenta, czy te istniay one w jakim nateniu odkd pacjent pamita?

  • 2. Czy u pacjenta nastpi bardzo duy wzrost poziomu lku, szczeglnie zwizanego z objawami neurotycznymi, czy te pogarszao si tylko jego oglne samopoczucie?

  • 3. Czy pacjent sam podj decyzj o zgoszeniu si na terapi, czy zosta na ni skierowany lub nakoniony?

  • 4. Czy objawy pacjenta s ego-dystoniczne, czy te ego-syntoniczne?

  • 5. Czy pacjent jest zdolny do dystansowania si wobec wasnych problemw (ego obserwujce) w odpowiednim stopniu aby zawrze z terapeut przymierze, czy te postrzega terapeut jako osob potencjalnie wrog lub cudotwrc-wybawc?


Psychoterapia z pacjentami z zaburzeniami osobowosci i nerwicowymi

  • Wedug Nancy McWilliams nie mona zrozumie istoty osobowoci czowieka bez uwzgldnienia nastpujcych dwch wymiarw:

  • 1. Poziomu rozwojowego struktury osobowoci

  • 2. Stylu obronnego przyjtego w ramach danego poziomu.


Poziomy rozwoju struktury osobowo ci

Poziomy rozwoju struktury osobowoci

  • 1. Psychotyczny

  • 2. Borderline

  • 3. Neurotyczny

  • 4. Normalny


Typy charakteru osobowo ci

Typy charakteru (osobowoci)

  • Okrela je styl obronny i s to wg McWilliams

  • 1/ Osobowo psychopatyczna (antyspoeczna)

  • 2/ Osobowo narcystyczna

  • 3/ Osobowo schizoidalna

  • 4/ Osobowo paranaoidalna

  • 5/ Osobowo depresyjna i maniakalna

  • 6/ Osobowo masochistyczna (autodestrukcyjna)

  • 7/ Osobowo obsesyjna i kompulsywna

  • 8/ Osobowo histeryczna (histrioniczna)

  • 9/ Osobowo dysocjacyjna


Neurotyczny poziom struktury osobowo ci

Neurotyczny poziom struktury osobowoci

  • Wystpuje tutaj zdolno do terapeutycznego rozdziau pomidzy dowiadczajc a obserwujc czci Ja.

  • Przewaaj dojrzae mechanizmy obronne, ale obecno prymitywnych mechanizmw obronnych nie wyklucza diagnozy neurotycznego poziomu.

  • Osoby z tego poziomu osigny w duej mierze cele rozwojowe pierwszych dwch stadiw wg. Eriksona czyli podstawowe zaufanie i autonomi oraz maj wyksztacone poczucie tosamoci.


Psychotyczny poziom struktury osobowo ci

Psychotyczny poziom struktury osobowoci

  • Osoby na tym poziomie maj tak powane problemy z tosamoci, e nawet nie s pewne czy w ogle istniej.

  • Uywaj takich prymitywnych mechanizmw obronnych pochodzcych jeszcze z okresu prewerbalnego jak zaprzeczanie, omnipotentna kontrola, prymitywna idealizacja i dewaluacja, prymitywne formy projekcji i introjekcji, rozszczepienie oraz dysocjacja. Chroni one przed ogromnym przeraeniem zwizanym z dowiadczeniem niebytu i mierci. Osoby z tego poziomu rozwojowego nie osigny celw jeszcze z pierwszego eriksonowskiego stadium, czyli podstawowego poczucia bezpieczestwa.


Poziom struktury osobowo ci borderline

Poziom struktury osobowoci borderline

  • Wystpuj tu istotne problemy z poczuciem tosamoci, jednak osoby te wiedz, e istniej, a poczuciu braku cigoci i spjnoci nie towarzyszy egzystencjalny lk w takim stopniu jak na poziomie psychotycznym.

  • Mechanizmy obronne tu wystpujce s rwnie prymitywne, ale dotyczy to stanw bardziej regresywnych, a pacjent jest w stanie przyj interpretacje dotyczce tych mechanizmw (przynajmniej w czci sytuacji) u osoby na poziomie psychotycznym spowoduje to tylko wzrost niepokoju.

  • Zasadniczo rni ten poziom od poprzedniego kryterium testowania rzeczywistoci


Terapia pacjent w o neurotycznym poziomie rozwoju osobowo ci

Terapia pacjentw o neurotycznym poziomie rozwoju osobowoci

  • Pacjent i terapeuta od pocztku s po jednej stronie.

  • Terapia moe by analityczna, intensywna i przede wszystkim wgldowa

  • Moliwe do zastosowania s rne bardziej krtkoterminowe formy pracy

  • Praca odbywa si w przewaajcej mierze w obszarze niewiadomych konfliktw pacjenta.


Terapia pacjent w o psychotycznym poziomie rozwoju osobowo ci

Terapia pacjentw o psychotycznym poziomie rozwoju osobowoci

  • Wg McWilliams wobec tych pacjentw naley stosowa psychoterapi wspierajc w trzech gwnych wymiarach:

  • 1. Dostarczanie poczucia bezpieczestwa.

  • 2. Edukowanie pacjenta

  • 3. Wizanie niepokoju z konkretnym czynnikiem stresujcym.


Dostarczanie poczucia bezpiecze stwa

Dostarczanie poczucia bezpieczestwa

  • Robimy to poprzez:

  • - okazanie przez terapeut, e jest godny zaufania

  • - szczero emocjonaln ze strony terapeuty

  • - terapeuta jest duo bardziej transparentny dla pacjenta, czsto odsania siebie

  • - szczeglnie do czasu osignicia wyszego poziomu funkcjonowania przez pacjenta potrzebne jest udzielanie rad i wskazwek ze strony terapeuty. Wystpowanie z pozycji autorytetu pomaga pacjentowi poczu si bezpieczniej.


Edukowanie pacjenta

Edukowanie pacjenta

  • - poprzez uczenie o roli i charakterze emocji (pacjenci ci czsto potrzebuj podstawowej wiedzy o uczuciach)

  • - normalizacj terapeuta siga do wiedzy na temat funkcjonowania czowieka i przekazuje j pacjentowi w przystpnej formie i pomaga zrozumie rne aspekty funkcjonowania pacjenta jako co normalnego

  • - takie interwencje, ktre zamiast stygmatyzowa, akceptuj i przyjmuj i wywouj efekt samosprawdzajcej si przepowiedni

  • Taki styl interwencji Horner nazwaa interpretowaniem w gr w przeciwiestwie do uywanego w przypadku osb mniej zaburzonych interpretowaniem od powierzchni w gb.


Wi zanie niepokoju z konkretnym czynnikiem stresuj cym

Wizanie niepokoju z konkretnym czynnikiem stresujcym

  • Naley:

  • 1/ Poczeka a pacjent si zatrzyma (zapie oddech)

  • 2/ Skomentowa sytuacje

  • 3/ Pomc pacjentowi zidentyfikowa co wywoao tak intensywne uczucia

  • Naley interpretowa uczucia i stresy yciowe a nie mechanizmy obronne.

  • Czsto trzeba akceptowa dziwaczny sposb mylenia i przeywania pacjenta (oczywicie niekoniecznie naley go podziela). Czsto gdy pacjent da ju upust swoim paranoidalnym uczuciom i mylom stopniowo pojawia si bardziej realistyczne widzenie zdarze.


Terapia pacjent w o poziomie rozwoju osobowo ci borderline

Terapia pacjentw o poziomie rozwoju osobowoci borderline

  • Psychoterapia ekspresyjna to wg. McWilliams najlepsza terapia dla tych osb.

  • Jej celem jest dla osb borderline rozwj zintegrowanego, pewnego, zoonego i pozytywnego poczucia Ja.

  • Pacjent psychotyczny dy do psychicznego poczenia si z terapeut, neurotyczny do utrzymania wasnej, odrbnej tosamoci, natomiast pacjent borderline stale i chaotycznie przechodzi od symbiotycznego przywizania do penej wrogoci separacji.


Psychoterapia ekspresyjna

Psychoterapia ekspresyjna

  • Zawiera ona nastpujce podstawowe elementy:

  • 1. Ustalanie spjnych warunkw terapii (ram terapeutycznych)

  • 2. Wyraanie przeciwstawnych stanw uczuciowych - interpretacje powinny by wyraane w sposb uwzgldniajcy kontrastowo przey pacjenta.

  • 3. Interpretacje prymitywnych mechanizmw obronnych najczciej nie jest wskazane dokonywanie interpretacji genetycznych, natomiast wskazane jest interpretowanie natury emocjonalnej sytuacji tu i teraz zachodzcej pomidzy pacjentem a terapeut

  • 4. Superwizj ze strony pacjenta gdy terapeuta czuje si postawiony pomidzy dwoma wyborami co do wasnej reakcji (kady moe by z punktu widzenia pacjenta niewaciwy) to naley swoja reakcje skonsultowa z pacjentem.

  • 5. Wspieranie indywiduacji i zniechcanie do regresji naturalne przeciwiprzeniesienie terapeutw idzie na og w dokadnie odwrotnym kierunku.

  • 6. Respektowanie informacji pochodzcych z przeciwprzeniesienia.


Psychoterapia pacjent w z osobowo ci schizoidaln

Psychoterapia pacjentw z osobowoci schizoidaln

  • Kryteria diagnostyczne osobowoci schizoidalnej w DSM-IV-TR:

  • A. Utrwalony wzorzec wycofania z relacji spoecznych wraz z ograniczonym zakresem ekspresji emocjonalnej w sytuacjach interpersonalnych, ktry pojawia si we wczesnej dorosoci i ujawnia w rnych kontekstach, na co wskazuj co najmniej cztery z poniszych kryteriw:

  • 1/ jednostka nie pragnie bliskich relacji z innymi ludmi ani nie znajduje w nich przyjemnoci, co dotyczy take relacji rodzinnych

  • 2/ niemal zawsze wybiera zajcia w samotnoci

  • 3/ o ile w ogle wykazuje zainteresowanie dowiadczeniami seksualnymi z inn osob, to jest ono niewielkie

  • 4/ niewiele zaj sprawia jej przyjemno o ile w ogle j znajduje

  • 5/ Nie ma wielu przyjaci ani powiernikw poza krewnymi pierwszego stopnia

  • 6/ Sprawia wraenie obojtnej na pochway i krytyk ze strony innych

  • 7/ Objawia chd emocjonalny, spycenie uczuciowoci lub wycofanie emocjonalne

  • B. Nie pojawia si wycznie w czasie trwania schizofrenii, zaburze nastroju z cechami psychotycznymi lub innego zaburzenia psychotycznego i nie wie si bezporednio z fizjologicznymi nastpstwami oglnego stanu zdrowia fizycznego


Kryteria diagnostyczne osobowo ci schizotypowej w dsm iv tr

Kryteria diagnostyczne osobowoci schizotypowej w DSM-IV-TR

  • A. Utrwalony wzorzec deficytw spoecznych i interpersonalnych, wyraajcy si silnym uczuciem dyskomfortu w bliskich relacjach i ograniczona zdolnoci do nawizywania takich relacji jak rwnie znieksztaceniami poznawczymi i percepcyjnymi oraz ekscentrycznoci zachowania. Wzorzec ten pojawia si we wczesnej dorosoci i ujawnia w rnych kontekstach, na co wskazuje co najmniej pi z poniszych kryteriw:

  • 1/ idee odnoszce (bez uroje odnoszcych)

  • 2/ dziwne przekonania lub mylenie magiczne niezgodne z normami subkulkturowymi, wpywajce na zachowania (np. przesdno, wiara w jasnowidzenie, telepati i szsty zmys; w dziecistwie i okresie dorastania dziwaczne fantazje i zainteresowania.

  • 3/ niezwyke doznania percepcyjne, w tym iluzje somatosensoryczne

  • 4/ dziwaczne mylenie i wypowiedzi (np. niejasne, przypadkowe, metaforyczne, nadmiernie wyszukane, stereotypowe)

  • 5/ podejrzliwo lub nastawienia urojeniowe.

  • 6/ nieadekwatny lub zawony afekt

  • 7/ dziwaczne, ekscentryczne bd osobliwe zachowanie lub wygld

  • 8/ brak bliskich przyjaci i powiernikw poza krewnymi pierwszego stopnia

  • 9/ silny lk spoeczny, ktry nie sabnie pomimo zayoci, zazwyczaj zwizany raczej z lkami paranoidalnymi ni z negatywn ocen siebie.

  • B. Jak na poprzednim slajdzie.


Podej cie psychodynamiczne

Podejcie psychodynamiczne.

  • Dla osb schizoidalnych porzucenie jest mniejszym zem ni pochonicie przez innych.

  • Std w relacji terapeutycznej naley bardzo uwaa na utrzymywanie odpowiedniej odlegoci od pacjenta i nie przynaglanie go do zbyt szybkiej bliskoci z terapeut. Wane jest pamitanie, e cho osoby schizoidalne s wycofane z relacji z ludmi to nie s one zimne i nieczue, a bywa, e s wyjtkowo wraliwe na inne osoby.

  • W relacji z pacjentem najwikszym wyzwaniem zwizanym z przeniesieniem i przeciwprzeniesieniem jest znalezienie drogi do wewntrznego wiata pacjenta bez wywoywania nadmiernego lku przed intruzj.

  • Jedn z najbardziej istotnych rzeczy jest nieuleganie przeciwprzeniesieniowej pokusie ponaglania pacjenta do przedwczesnego otwarcia si.


Psychoterapia z pacjentami z zaburzeniami osobowosci i nerwicowymi

  • Na wczesnych etapach terapii naley unika interpretacji, nie naley te by nadmiernie sondujcym i dociekliwym w taki sposb aby pacjent zacz si czu jak przypadek kliniczny. Bardzo istotnym elementem interwencji terapeutycznych jest normalizacja(opisana wczeniej). Wynika to z tego, e nawet najlepiej funkcjonujcy pacjenci schizoidalni martwi si, e inni odbieraj ich jako odbiegajcych od normy i niezrozumiaych.

  • Wane jest aby terapeuta zachowywa si tak aby by prawdziw osoba dla pacjenta, a nie tylko obiektem przeniesienia.

  • Pacjenci schizoidalni maja tendencj do tego by traktowa relacje terapeutyczn jako substytut ycia, a nie co co ma suy yciu poza terapi, co empatyczny terapeuta moe niewiadomie wspiera.


Psychodynamiczna terapia grupowa

Psychodynamiczna terapia grupowa

  • Moe ona by bardzo wartociowa dla pacjentw schizoidalnych. Pacjenci odnosz korzyci ju z samych regularnych spotka z innymi ludmi. Uczestnictwo pacjenta schizoidalnego w jednej grupie z pacjentami z innymi rozpoznaniami moe te stwarza problemy np. w postaci czstego milczenia, jednak terapeuta powinien wspiera pacjenta w tym aby zosta zaakceptowany prze grup. Trzeba te uwaa (szczeglnie w przypadku pacjentw z osobowoci schizotypow) aby nie byli oni obsadzani w rolach kozw ofiarnych.

  • Optymalnym rozwizaniem dla wielu pacjentw z osobowoci schizoidaln jest czenie psychoterapii indywidualnej z grupow.


Arteterapia i psychodrama w leczeniu os b z osobowo ci schizoidaln

Arteterapia i psychodrama w leczeniu osb z osobowoci schizoidaln

  • Osoby schizoidalne czsto cechuj si daleko posuniet oryginalnoci i kreatywnoci. W zwizku z tym bardzo wskazane jest wczanie do terapii takich form, ktre wykorzystuj te ich mocne strony Stosowanie arteterapii moe by bardzo efektywne.

  • Rwnie psychodrama i pokrewne formy takie jak terapeutyczny teatr, czy teatr playback s bardzo wskazane. Ogrywanie rnorodnych rl dostarcza takim pacjentom, jake im potrzebnych okazji do treningu spoecznego i poszerzania swoich umiejtnoci i kompetencji spoecznych.


Terapia poznawcza pacjent w z osobowo ci schizoidaln

Terapia poznawcza pacjentw z osobowoci schizoidaln

  • Wg wspczesnych przedstawicieli tego kierunku w terapii u osb z osobowoci schizoidaln czsto wystpuj wzorce zwizane z wczesnym dowiadczeniem przemocy, odrzucenia i przeladowa. Prowadzi to do wytworzenia przekona negatywnych na temat innych, np. e s oni niegodni zaufania, niebezpieczni i gbokich przekona na temat swojej odrbnoci i odmiennoci. Towarzyszy temu czsto oglny negatywny obraz siebie. Nastpuje te rozwj zasad i zaoe majcych zapewni bezpieczestwo, lecz w rzeczywistoci przyczyniaj si one do ycia w samotnoci i bez bliskich zwizkw.


Psychoterapia z pacjentami z zaburzeniami osobowosci i nerwicowymi

  • Wspomniane wczenie negatywne wczesne dowiadczenia prowadz do nastpujcych, przykadowych kluczowych przekona - jestem odmienny, jestem samotnikiem i dziwakiem, nigdzie nie pasuje, jestem nikim, nudny, bezwartociowy, jestem nienormalny.

  • -ludzie s okrutni i nieprzyjani, nie lubi mnie, chc mnie wykorzysta, drwi ze saboci

  • - wiat jest nieprzyjazny.


Psychoterapia z pacjentami z zaburzeniami osobowosci i nerwicowymi

  • Przekonania warunkowe to np.

  • Jeli sprbuje si z kim zaprzyjani to zauway, e jestem inny i omieszy mnie.

  • - Jeli zaczn z kim rozmawia to zobaczy e jestem nudny, odrzuci mnie i wykpi

  • - jeli sprbuj si do kogo odezwa, to nie bdzie o czym rozmawia i rozmowa nie bdzie miaa sensu

  • - naley si odzywa tylko wtedy gdy ma si co ciekawego do powiedzenia

  • - jeli inni zobacz mj lk to stwierdz, e jestem saby i zaczn mi dokucza

  • - jeli kogo zdenerwuje to mnie skrzywdzi


Strategie i metody leczenia

Strategie i metody leczenia

  • Przekonania pacjenta na temat swj i innych nieuchronnie musza prowadzi do duej ambiwalencji w relacji terapeutycznej, std pierwszoplanowe jest pozyskanie pacjenta do wsppracy. Terapeuta powinien omwi z pacjentem wady i zalety podjcia terapii oraz decyzji odwrotnej. Gdy omwienie to prowadzi do wnioskw o przewadze decyzji o podjciu staje si moliwe eby pacjent sam podj decyzj o terapii. Nastpnie negocjuje si z pacjentem list problemw i celw terapii. Wane jest aby terapeuta realizowa wynegocjowane cele a nie jakie wasne o nich wyobraenia.


Psychoterapia z pacjentami z zaburzeniami osobowosci i nerwicowymi

  • Jeli pacjent np. chce pracowa nad zmniejszeniem swojego lku, terapeuta analizuje razem z nim jego natur, kluczowe i warunkowe przekonania lece u podoa lku. Pracuj nad ich zmian. Analizuje si te zachowania zabezpieczajce pacjenta, ktre podtrzymuj dysunkcjonalne przekonania. Zachca si pacjenta do rnorodnych eksperymentw behawioralnych, ktrych celem sa nowe, korektywne dowiadczenia spoeczne. Nastpnie dokonuje si ponownej oceny przekona kluczowych. Wiele z tych dziaa ma sporo wsplne z opisanymi przy okazji terapii psychodynamicznych procedurami normalizacji.


Psychoterapia z pacjentami z zaburzeniami osobowosci i nerwicowymi

  • Istotn rol w koncepcjach poznawczo behawioralnych w psychoterapii pacjentw schizoidalnych odgrywa uczenie si poprzez nabywanie nowych umiejtnoci i dowiadcze interpersonalnych . Moe to przybiera form rnego rodzaju treningw umiejtnoci spoecznych (np. komunikacji, asertywnoci) tak charakterystycznych rwnie dla terapii pacjentw ze schizofreni.


Psychoterapia os b z osobowo ci narcystyczn

Psychoterapia osb z osobowoci narcystyczn

  • Relacja z terapeut ze strony pacjenta narcystycznego ma bardzo specyficzne cechy.

  • Przede wszystkim typowy jest brak zainteresowania badaniem przeniesienia.

  • Wynika to z tego, e ich reakcje przeniesieniowe polegajce najczciej na idealizacji i dewaluacji s dalece ego-syntoniczne. Pocztkujcy terapeuci duo czciej odczuj dewaluacj a bardziej dowiadczeni idealizacj.

  • Podstawowym przeciwprzeniesieniowym kryterium diagnozy narcyzmu jest poczucie bycia ignorowanym, czy wrcz poczucie unicestwienia jako realna osoba.

  • Istot przeniesienia pacjentw narcystycznych jest to, e zamiast odczuwa terapeut jako matk lub ojca dokonuj projekcji wielkociowej lub zdewaluowanej czci Ja.


Psychoterapia z pacjentami z zaburzeniami osobowosci i nerwicowymi

  • Terapia osoby ze struktur narcystyczn trwa na og dugo i podstawow kwalifikacj terapeuty powinna by cierpliwo oraz postawa akceptacji wobec ludzkich saboci.

  • Terapeuta powinien do czsto modelowa u pacjenta umiejtno przyznawania si do bdw przy jednoczesnym utrzymaniu poczucia wasnej wartoci.

  • Pracujc z pacjentem narcystycznym naley pamita o jego ukrytym stanie Ja (przede wszystkim wstyd) i duej podatnoci na zranienie.


Psychoterapia z pacjentami z zaburzeniami osobowosci i nerwicowymi

  • Reagujc na przeniesienie zwizane z obiektem Ja tak charakterystyczne dla pacjentw narcystycznych terapeuta powinien mie wiadomo, e cho w przeciwprzeniesieniu czuje si kim zupenie bez znaczenia dla pacjenta, to tak naprawd pacjenci Ci potrzebuj go czsto bardziej ni inne osoby.

  • W pracy z osobami narcystycznymi terapeuta musi po prostu przyjmowa bez komentarza wiele rzeczy, do ktrych mgby si jako odnie w terapii z innymi typami osobowoci (Nancy McWilliams)


Dwa typy pacjent w z rozpoznaniem osobowo ci narcystycznej gabbard 1989

Dwa typy pacjentw z rozpoznaniem osobowoci narcystycznej (Gabbard 1989)


Dynamiczne koncepcje osobowo ci narcystycznej kohut versus kernberg wg gabbarda

Dynamiczne koncepcje osobowoci narcystycznej Kohut versusKernberg(wg.Gabbarda)


Techniki psychoterapeutyczne kohut versus kernberg

Techniki psychoterapeutyczne: Kohut versusKernberg


Psychoterapia pacjenta z osobowo ci narcystyczn podej cie poznawcze

Psychoterapia pacjenta z osobowoci narcystyczn podejcie poznawcze

  • Podstawowym schematem siebie jest tutaj przekonanie, e trzeba by wyjtkowym i lepszym, eby nie okaza si gorszym.

  • Schemat ten jest przekazywany przez rodzicw, ktrzy sami nadmiernie kompensuj swoje poczucie niszoci. Dziecko nie uczy si akceptowa chwilowego, normalnego poczucia, ze jest w czym gorsze, a prby utrzymania za wszelka cen pozytywnej samooceny, zmieniaj si w strategie wyolbrzymiania wasnej wartoci.

  • Osoba narcystyczna uwaa, e inni ludzie s tak potni, e uznanie z ich strony staje si warunkiem poczucia wasnej wartoci. Jednoczenie kompensacyjnie osoba taka nadmiernie zwraca uwag na wady i bdy innych a jedynym dobrym towarzystwem staj si ludzie postrzegani jako wyjtkowi.


Narcystyczne przekonania kluczowe

Narcystyczne przekonania kluczowe

  • Przekonanie kluczowe dla osoby narcystycznej to przekonanie o wasnej niszoci i niewanoci. Uruchamiaj si one w reakcji pacjenta na zagroenie samooceny.

  • Kompensacyjnym przekonaniem jest z kolei przekonania o wasnej wyszoci, wyjtkowoci.

  • W przebiegu terapii pacjent narcystyczny szuka uznania swoich wyjtkowych zalet, a przejawia silny opr przed analiz poczucia niszoci.


Przekonania za o enia warunkowe

Przekonania (zaoenia) warunkowe

  • 1. Argumenty na rzecz wyszoci np. musz odnie sukces aby udowodni, e jestem lepszy wynika oczywicie z tego inne przekonanie, e jeli nie odnosz sukcesw, to jestem bezwartociowy.

  • 2. Zwizki z innymi jako narzdzia. inni ludzie maj suy do zdobywania wyrnie.

  • Ogromna ilo energii jest powicana na porwnywanie si z innymi. Jeeli dana osoba jest przydatna to moe by idealizowana i pacjent bdzie dy do kontaktu z ni. Jeeli pacjent przez tak osob nie jest traktowany w sposb wyjtkowy to przeywa lk.


Psychoterapia z pacjentami z zaburzeniami osobowosci i nerwicowymi

  • 3. Wadza i przywileje wadza i przywileje to dowd czyjej wyszoci, jeli bd mia wadz to mog by w stu procentach pewny siebie i nie mie adnych wtpliwoci. Majc wadz osoby narcystyczne czsto dowolnie ustalaj granice swoich zachowa wobec innych. Natomiast utrata wadzy jest sytuacj kryzysow i czsto prowadzi do depresji. Inne typowe przekonanie to lepsi ludzie maja lepsze opinie.

  • 4. Zachowanie wizerunku wizerunek jest najwaniejszy, oczywicie wszystko to co zagraa temu wizerunkowi jest przyczyna ogromnego stresu, niepokoju czy zoci.


Psychoterapia z pacjentami z zaburzeniami osobowosci i nerwicowymi

  • 5. Przekonanie o zasugach jestem niezastpiony, beze mnie wszystko si zawali, robi im przysug czsto s to racjonalizacje dziaa majcych na celu wasne gratyfikacje i korzyci.

  • 6. Przekonania o emocjach takie uczucia jak smutek, niepewno czy poczucie winy to dowd saboci. Pacjenci n. zbyt negatywnie oceniaj konsekwencje nieprzyjemnych emocji, std niska tolerancja na frustracj i oczekiwanie natychmiastowego speniania wszelkich ycze. Gdy to si nie dzieje pacjent dowiadcza obelgi narcystycznej. Zaoenia warunkowe to jeli czego chc to musz to dosta, Zawsze powinienem czu si szczliwy i swobodny, jeeli nie jestem szczliwy to nikt nie moe by, musz by wyjtkowy, eby by szczliwy.


Aktywne strategie kompensacyjne

Aktywne strategie kompensacyjne

  • 1. Strategie wzmacniania siebie tylko spjrzcie jaki jestem wany i potny

  • 2. Strategie zwikszania wasnej wartoci gromadzenie symbolicznych oznak statusu, perfekcji i wadzy, zdobywanie osigni i uznania. Bywa, e moe to si dzia w sposb nadmiernie ryzykowny.

  • 3. Strategie samoobrony pacjent odpycha wszystko to co moe zagrozi znieksztaconemu wizerunkowi siebie, jest to czsto szczeglnie dla niego zgubne. Na niewielk nawet krytyk reaguje gniewnie lub zamkniciem w sobie.


Strategie i metody leczenia1

Strategie i metody leczenia

  • Pacjenci narcystyczni maj czsto bardzo ambiwalentny stosunek do terapii i niechtnie podejmuj prac nad sob poniewa grozi to uruchomieniem kluczowego przekonania o swojej niszoci. Maj poczucie, e co powinno si zmieni ale przecie nie oni.

  • Najwaniejszy element planu terapeuty polega na konsekwentnej pracy z konceptualizacj narcystycznych przekona i strategii pacjenta. Terapeuta musi te kontrolowa wasne oczekiwania co do reakcji pacjenta. Stajc naprzeciwko trudnoci w terapii terapeuta moe si zniechci gdy oczekuje np. daleko idcej wsppracy ze strony pacjenta. Poniewa terapia jest dla niego zagroeniem trzeba j przedstawia jako okazje do wzbogacenia siebie. W procesie terapii naley chwali i wspiera silne strony pacjenta. Zastosowanie wzmocnie naley jednak tak przemyle aby wspieray pozytywne zachowania. Praca terapeuty z samym sob powinna obejmowa zapis wasnych, dysfunkcjonalnych z punktu widzenia przebiegu terapii myli.


Cele interwencji terapeutycznych

Cele interwencji terapeutycznych

  • Najwaniejsze to:

  • 1. Poprawa umiejtnoci samodoskonalenia i realizacji celw oraz przeanalizowanie znaczenia sukcesu

  • 2. Wzrost wiadomoci granic oraz innych punktw widzenia

  • 3. Analizowanie emocji i przekona o wasnej wartoci oraz wypracowanie konstruktywnych alternatyw

  • W terapii stosuje si dialog kierowany, rnego rodzaju wykresy, eksperymenty behawioralne ale te ogrywanie rl, a zwaszcza ich zamian (zwiksza to umiejtno empatii, rozumienia granic i innych punktw widzenia).


Metody interwencji

Metody interwencji

  • 1. Lista problemw, plan sesji i motywacja

  • Jak najszybciej naley ustali list konkretnych problemw uwzgldniajc w niej jako problem stosunek pacjenta do terapii. Pacjent powinien wiedzie, e bdzie ocenia poczynione postpy i przydatno terapii wsplnie z terapeut. Naley sporzdzi list przekona.

  • 2. Osiganie celw i znaczenie sukcesu Osiganie celw jest dla pacjenta narcystycznego niezwykle istotnym elementem jego poczucia wartoci. Jednak ze wzgldu na zaburzony sposb funkcjonowania pacjent jest tu naraony na wiele frustracji. Terapeuta pomaga pacjentowi w ustalaniu priorytetw i w nastpnej kolejnoci pomaga ustala kroki prowadzce do realnego osignicia realistycznych celw. Pomocne s tu wykresy koowe upragnionych yciowych osigni.


Psychoterapia z pacjentami z zaburzeniami osobowosci i nerwicowymi

  • 3. Granice w relacjach interpersonalnych i punkt widzenia innych osb rozwijanie umiejtnoci interpersonalnych bdzie czsto gwnym zadaniem w terapii pacjentw narcystycznych (cho pacjent moe takie twierdzenie uzna za obelg narcystyczn). Najczciej nie chodzi tu o podstawowe umiejtnoci potrzebne do nawizywania kontaktw, ale raczej o rozwijanie empatii, rozumienia emocji innych osb, umiejtnoci pozostawania w bliskiej relacji. Korzysta si tu czsto ze strategii wyobraeniowego odwrcenia rl.


Psychoterapia z pacjentami z zaburzeniami osobowosci i nerwicowymi

  • 4. Nieprzystosowawcze przekonania o sobie i emocjach poddanie si wpywom otoczenia jest czsto postrzegane jako sabo, naley zaj si przekonaniami typu: jeli podejm jak decyzje to musz si jej za wszelk cen trzyma, jeli zmieni zdanie to inni pomyl, e jestem sabszy i gorszy, ludzie wierzcy w siebie nigdy si nie cofaj ani nie zmieniaj stanowiska. Te przekonania naley w terapii zmieni na alternatywne. Bardzo wana jest zmiana tak charakterystycznego dla osb narcystycznych przekonania, e zawsze trzeba czu si swobodnie, radonie i pewnie.. Trzeba uwiadomi pacjentowi, ze oczekiwanie nieprzerwanego cigu tylko pozytywnych emocji jest autodestrukcyjne.

  • Bardzo pomocna moe by empatia terapeuty dla trudnych uczu pacjenta.


Psychoterapia z pacjentami z zaburzeniami osobowosci i nerwicowymi

  • 5.Testowanie przekona nieprzystosowawczych i utrwalanie przekona funkcjonalnych zachca si pacjenta do poddawania nieprzystosowawczych przekona rnym prbom w rzeczywistoi. Rwnie nowe funkcjonalne przekonania (np. nie musz by wyjtkowy, eby czu si szczliwym) powinny by poddane rnego rodzaju prbom, aeby pacjent sam mg je potwierdzi i przyj za swoje.


Podtrzymywanie post p w pacjenta

Podtrzymywanie postpw pacjenta

  • Z pacjentem narcystycznym naley do dugo podtrzymywa kontakt aby wspiera go w wysikach zmiany. W pniejszym okresie mona rozrzedza kontakty.


Psychoterapia pacjent w z osobowo ci masochistyczn

Psychoterapia pacjentw z osobowoci masochistyczn

  • McWilliams osobowo masochistyczna nazywa te osobowoci autodestrukcyjn. Dawniej (Freud,Reich) nazywano ten typ zaburze masochizmem moralnym. U osb na niezaburzonych na gbszym poziomie masochizm moe by tendencja do umartwiania si. Helen Deutsch uwaaa, e macierzystwo ze swojej natury jest masochistyczne. W bardziej zaburzonej wersji masochizm wyraa si w daleko posunitej autodestrukcji (okaleczenia, uleganie wypadkom itp.). Dziecicym pierwowzorem m. jest uczenie si, e poprzez wpadanie w tarapaty mona na siebie zwrci uwag.

  • Osoba masochistyczna osiga moralny triumf poprzez zadawanie sobie cierpienia.


Psychoterapia z pacjentami z zaburzeniami osobowosci i nerwicowymi

  • Do mechanizmw obronnych charakterystycznych dla osobowoci masochistycznej (oprcz tych wymienionych we wczeniejszym wykadzie) naleaoby doda obronny acting out czsto poczony z ryzykiem doznania obrae.


Masochizm a depresja

Masochizm a depresja

  • Reprezentacja Ja osoby masochistycznej jest podobna do osoby depresyjnej bezwartociowe, winne, godne odrzucenia, zasugujce na kar. Rnica polega na tym , e o ile osoby masochistyczne radz sobie z poczuciem bycia zym poprzez projekcj na zewntrz, o tyle osoby depresyjne raczej uciekaj w samotno.

  • Dynamika masochistyczna i depresyjna u wielu ludzi wspistnieje, bardzo wana jest jednak diagnoza, ktra z nich przewaa.

  • Wynikaj bowiem z tego bardzo rne strategie terapeutyczne.


Psychoterapia z pacjentami z zaburzeniami osobowosci i nerwicowymi

  • Osoba depresyjna powinna odczu, e terapeuta nie bdzie ocenia, odrzuca ani nie odejdzie, za to bdzie w przeciwiestwie do zinternalizowanego obiektu podtrzymujcego depresj obecny, zwaszcza wtedy gdy pacjent bdzie cierpia.

  • Natomiast osoba masochistyczna powinna dowiadczy, e to nie nie bezradne zagbianie si w cierpieniu, ale dziaanie i pewno siebie spotka si ze strony innych z akceptacj, a terapeuta poprzez swoje zainteresowanie nie powinien wzmacnia tendencji do wywoywania nieszcz przez pacjenta.

  • Leczenie osoby depresyjnej tak jak masochistycznej moe pogbi depresj, natomiast odwrotna sytuacja wzmacnia tendencje autodestrukcyjne u masochisty.


Przeniesienie i przeciwprzeniesienie w terapii pacjent w masochistycznych

Przeniesienie i przeciwprzeniesienie w terapii pacjentw masochistycznych

  • Pacjenci masochistyczni odgrywaj z terapeut spektakl, w ktrym dziecko potrzebuje opieki, ale otrzymuje j tylko wtedy, gdy cierpi. Pacjent przekonuje terapeut, e potrzebuje ratunku i na niego zasuguje. Ze strony pacjenta towarzyszy temu obawa, ze terapeuta okae si nieczuy, napastliwy, odrzucajcy.

  • Powszechn odpowiedzi na dynamik pacjenta s dwa typy reakcji przeciwprzeniesieniowej. Czsto z pocztku przesadna wspaniaomylno i prba (masochistyczna) przekonania pacjenta jak wiele terapeuta moe dla niego zrobi (powici).


Psychoterapia z pacjentami z zaburzeniami osobowosci i nerwicowymi

  • Nastpnie gdy te wysiki terapeuty przynosz odwrotny efekt narasta zniecierpliwienie, zo, ktre s u terapeuty ego dystoniczne.

  • Poniewa terapeuci sami czsto maj dynamik depresyjna to prbuj wobec pacjenta masochistycznego robi to co im by pomogo, a to oczywicie prowokuje pacjenta do regresji.

  • Pacjent masochistyczny czsto wysya do terapeuty komunikat sprbuj mi pomc a na pewno mi si pogorszy.


Psychoterapia z pacjentami z zaburzeniami osobowosci i nerwicowymi

  • Pierwsz zasad, ktrej powinien trzyma si terapeuta osoby masochistycznej to, eby samemu nie modelowa masochizmu. Nie powinien np. nigdy rezygnowa z odpowiedniej zapaty za swoje usugi.

  • Bardzo wane jest zaistnienie prawdziwej i zdrowej relacji z terapeut. Wymaga to aby terapeuta by wzorcem pewnoci siebie dla pacjenta oraz zachowa asertywnych.

  • Naley unika infantylizowania pacjentw. Bardzo wana jest praca ze zoci, aby pacjent mg j przeywa i wyraa (rwnie w relacji z terapeut), a nie pawi si w moralizatorstwie i cierpieniu.

  • Bardzo wane jest aby terapeuta nie wpada w poczucie winy i zwtpienie czsto wywoywane przez takich pacjentw szczeglnie w okresach separacji (terapeuta np. powinien okazywa swoj rado z tego, e jedzie na urlop)


Psychoterapia z pacjentami z zaburzeniami osobowosci i nerwicowymi

  • Z punktu widzenia poznawczego terapeuta powinien pracowa z dysfunkcjonalnymi przekonaniami pacjenta masochistycznego takimi jak Jeli bd dostatecznie cierpia to otrzymam mio, Najlepszym sposobem pokonania moich wrogw jest pokazanie im jak mnie krzywdz, co dobrego zdarzyo mi si tylko dlatego, ze si ukaraem, cierpienie uszlachetnia. itp..


Psychoterapia pacjent w z osobowo ci obsesyjno kompulsywn

Psychoterapia pacjentw z osobowoci obsesyjno-kompulsywn

  • O obsesyjno-kompulsywnej osobowoci moemy mwi gdy psychik danej osoby napdza mylenie i dziaanie, ktre przymiewaj odczuwanie, dowiadczanie, zabaw, marzenia, intuicj czyli wszystko to co nie jest instrumentalnie napdzane przez rozum.

  • Gdy mamy do czynienia bardziej z myleniem osobowo jest bardziej obsesyjna, gdy z dziaaniem bardziej kompulsywna.


Psychoterapia z pacjentami z zaburzeniami osobowosci i nerwicowymi

  • Osoby kompulsywne i obsesyjne maj ten sam problem z poczuciem winy i autonomi, jak rwnie z podejmowaniem decyzji, ale rozwizuj go kracowo odmiennie.

  • Osoby obsesyjne bez koca rozwaaj alternatywy nie potrafi podj dziaania, natomiast osoby kompulsywne przechodz od razu do dziaania nie rozwaajc alternatyw.

  • Trudnoci z podejmowaniem decyzji u obu typw osobowoci wynikaj z nadmiarowego poczucia winy i wstydu, pacjenci ci nie sa w stanie przyj jeszcze dodatkowych dawek tych uczu.


Psychoterapia z pacjentami z zaburzeniami osobowosci i nerwicowymi

  • Podstawowy konflikt u osb obsesyjno kompulsywnych to wcieko na bycie kontrolowanym versus strach przed kar.

  • Sowa su czsto u tych pacjentw nie do wyraania emocji ale do ich ukrywania. Typowe jest, e pacjent pytany o to co czuje mwi o tym co myli. Jedynym uczuciem nie podlegajcym regule ukrywania uczu jest do czsto wcieko (ale wtedy gdy jest dla pacjenta moralnie uzasadniona). Rwnie wstyd bywa wiadomy i jeli potraktowa go w terapii taktownie to moe by ujawniany.


Przeniesienie i przeciwprzeniesienie

Przeniesienie i przeciwprzeniesienie

  • Osoby obsesyjne i kompulsywne s na og tzw. dobrymi pacjentami (poza tymi najgbiej zaburzonymi).

  • Typowe dla tych osb jest dowiadczanie terapeuty jako oddanego, ale wymagajcego i oceniajcego rodzica. Z jednej strony s one posuszne, ale mona odczu nuty irytacji i niezadowolenia w ich zachowaniu w relacji z terapeut. Zaprzeczaj czsto do gwatownie prbom interpretacji dotyczcych zoci.

  • Typowe uczucia przeciwprzeniesieniowe u terapeuty to rozdranienie i zniecierpliwienie, czsto te znudzenie z powodu cigych intelektualizacji.


Psychoterapia z pacjentami z zaburzeniami osobowosci i nerwicowymi

  • Najwaniejsz cech zachowania terapeuty w relacji z tymi pacjentami powinna by yczliwo i agodne reakcje na ich irytujce cechy. Trzeba mie wiadomo podatnoci na wstyd u tych pacjentw i stopniowo interpretowa t podatno. Nie naley pacjentem kierowa, unika naley funkcjonowania w roli surowego, kontrolujcego rodzica, a naley by ciepym w kontakcie.

  • Wyjtkiem od reguy nie udzielania wskazwek i rad powinny by jedynie sytuacje gdy kompulsje pacjenta s niebezpieczne. (dotyczy to te czsto uzalenie)


Psychoterapia z pacjentami z zaburzeniami osobowosci i nerwicowymi

  • Wan wskazwk w terapii osb obsesyjnych jest unikanie intelektualizacji, interpretacje odnoszce si jedynie do aspektu poznawczego s bezwartociowe. Z drugiej strony uywanie jak mantry pytania co czujesz? nie jest najlepszym wyjciem. Dlatego w komunikacji z tego rodzaju pacjentami wskazane jest uywanie poetyckiego stylu i metafor.


Psychoterapia z pacjentami z zaburzeniami osobowosci i nerwicowymi

  • Inn bardzo wan kwesti jest gotowoc terapeuty do pomocy pacjentowi w wyraaniu zoci i krytyki, szczeglnie w relacji z terapeut.

  • Te uczucia powinny sta si u pacjenta egosyntoniczne , nie wystarczy wic tylko uwiadomienie sobie ich ale te pacjent powinien przesta si ich wstydzi.

  • Istotne w terapii jest tez poruszenie kwestii trudnoci z tolerowaniem bycia zamiast dziaania.


Efektywno psychoterapii

Efektywno psychoterapii

  • Wg. Bada Svartberga i in. z 2004r. , w ktrych porwnywano efekty terapii grupowej psychodynamicznejversus poznawczej pacjentw z rozpoznaniem osobowoci obsesyjno kompulsywnej:

  • Bezporednio po zakoczeniu terapii popraw w zakresie dyskomfortu wywoywanego przez objawy odnotowano w grupie psychodynamiczej w poznawczej nie nastpia poprawa.

  • Po dwch latach ustpienie objaww stwierdzono u 54% osb leczonych psychodynamicznie i u 42% leczonych poznawczo.

  • Po okoo 40% z obu grup rozwizao problemy interpersonalne i zwizane z funkcjonowaniem osobowoci.

  • Podstawowa patologia osobowoci zmienia si korzystnie u 35-38% osb ale dopiero w dwa lata po zakoczeniu leczenia.


Terapia poznawcza pacjent w z osobowo ci obsesyjno kompulsywn

Terapia poznawcza pacjentw z osobowoci obsesyjno-kompulsywn

  • Wg. Bada Rasmussen i Tsuang w grupie 44 osb z zaburzeniami obsesyjno-kompulsyjnymi 55% miao rwnie osobowo obsesyjno-kompulsyjn.

  • Schematy kierujce to: musz za wszelk cen unikn bdw, w kadej sytuacji istnieje jedyna waciwa droga /odpowied /zachowanie, bdy s nie do zniesienia.

  • Strategie suce do niepopeniania bdw to: musz by uwany i dokadny, musze zwraca uwag na szczegy, musz natychmiast zauwaa bdy, ebym mg je poprawi, popenianie bdw zasuguje na krytyk.


Psychoterapia z pacjentami z zaburzeniami osobowosci i nerwicowymi

  • Charakterystyczne dla tych pacjentw jest mylenie dychotomiczne. Przejawia si ono w przekonaniu: kade odstpstwo od tego co waciwe, jest automatycznie niewaciwe.

  • Innym wanym znieksztaceniem poznawczy jest mylenie magiczne zdoam zapobiec katastrofom / bdom, jeli bd si nimi martwi.


Psychoterapia z pacjentami z zaburzeniami osobowosci i nerwicowymi

  • Na pocztku terapii zapoznaje si pacjenta z teori poznawcz emocji a nastpnie ustala si cele. Cele powinny by formuowane w sposb moliwie konkretny i moliwy do zoperacjonalizowania. Nastpnie naley ustali kolejno osigania celw. Na pocztku terapii warto uzyska szybk popraw, aby wzmocni motywacj pacjenta.

  • Nastpnie trzeba rozpozna automatyczne myli i schematy zwizane z problematycznymi obszarami.

  • Stosuje si Zapis Myli Dysfunkcjonalnych.


Psychoterapia z pacjentami z zaburzeniami osobowosci i nerwicowymi

  • W odrnieniu od terapeutw psychodynamicznych terapeuci poznawczy przywizuj wiksz wag do bezporednio formuowanych skarg pacjenta. Prac koncentruje si wok tych specyficznych skarg.


Psychoterapia z pacjentami z zaburzeniami osobowosci i nerwicowymi

  • W terapii stosuje si wyran struktur, pacjent wykonuje zadanie domowe, sporzdza notatki itp. Oczywicie pacjentom z t struktur osobowoci bardzo to odpowiada, ale trzeba by uwanym, eby ten sposb pracy nie zamienia si we wzmacnianie obsesji i kompulsji.

  • Dla rwnowagi w terapii stosuje si techniki relaksacyjne i medytacje. Na te sposoby pracy pacjent czsto reaguje oporem. Wtedy uywa si listy wad i zalet okrelonego sposobu zachowania i pacjent np. dochodzi do wniosku, e jak wypocznie to bdzie wydajniejszy.

  • Zachca si wtedy pacjenta do sprawdzania tego na drodze eksperymentw behawioralnych.


Podtrzymanie efekt w terapii

Podtrzymanie efektw terapii

  • S oczywicie wskazane spotkania w duszym okresie czasu o celach zwizanych z utrwaleniem efektw, przeciwdziaaniem nawrotom dawnych schematw.

  • W tej kwestii naley szczegln uwag zwrci u tych pacjentw na czynnik wstydu, ktry moe spowodowa, e pacjent nie bezie uczestniczy w terapii podtrzymujcej efekty.


Psychoterapia pacjent w z osobowo ci histeryczn

Psychoterapia pacjentw z osobowoci histeryczn

  • Istniej pewne zamieszanie co do uycia okrele histeryczna i histrioniczna. Bywa, e uywane s one zamiennie, wydaje si jednak waciwsze aby okrelenie histrioniczna zarezerwowa dla gbszych form zaburze (na poziomie borderline).


R nice mi dzy osobowo ci histeryczn a histrioniczn

Rnice midzy osobowoci histeryczn a histrioniczn


Psychoterapia z pacjentami z zaburzeniami osobowosci i nerwicowymi

  • Dominujce w histerii poczucie Ja to mae, przestraszone, uomne dziecko zdominowane prze silnych innych. Manipulacje wystpujce u czci osb histerycznych maj u podoa wanie ten stan.

  • Samoocena jest czsto uzaleniona od utwierdzania si, ze maj rwny status i s rwnie silne jak osoby pci przeciwnej.

  • Std bierze si wano uwzgldniania w terapii perspektywy feministycznej, a szczeglnie tego jej elementu, ktry jest zwizany z rwnymi standardami dla obu pci.


Psychoterapia z pacjentami z zaburzeniami osobowosci i nerwicowymi

  • Najwaniejsze w terapii jest nie infantylizowanie pacjenta (do czego tak moe zachca jego autoprezentacja) i traktowanie go jak rozumnego dorosego.

  • Przeniesienie i przeciwprzeniesienie bdzie tutaj bardzo zalene od pci pacjenta i terapeuty.

  • Pacjentka wobec terapeuty mczyzny moe by oniemielona, podekscytowana czy uwodzicielska. Wobec terapeutki bdzie z kolei okazywa oznaki subtelnej wrogoci czy rywalizacji.

  • Intensywno reakcji przeniesieniowych moe by czasami na tyle intensywna i trudna dla pacjenta, ze trzeba uwaa na niebezpieczestwo przerwania terapii w pierwszych miesicach.


Psychoterapia z pacjentami z zaburzeniami osobowosci i nerwicowymi

  • Przeciwprzeniesienie moe przyj form obronnego dystansowania si i infantylizacji.

  • Najczciej moe to mie miejsce w relacji pacjentka histeryczna terapeuta narcystyczny. Naley wic unika pokusy by traktowa histeryczn kobiet jak ma dziewczynk. Postawa rodzicielskiej troski moe by rwnie obraliwa jak pogarda wobec skonnoci pacjenta do manipulowania.

  • Ze strony kobiety terapeutki wobec pacjentki reakcj przeciwprzeniesieniow moe by podejmowanie rywalizacji, czy nadmierna opiekuczo, a niedocenianie korektywnej dla pacjentki bezpiecznej relacji z inn kobiet.


Psychoterapia z pacjentami z zaburzeniami osobowosci i nerwicowymi

  • W sposb oczywisty niedopuszczalna reakcj przeciwprzeniesieniow jest wejcie w relacj seksualn z uwodzc pacjentk. Ma to zawsze katastrofalne skutki dla pacjentki, gdy ich podstawow potrzeb terapeutyczn jest przeycie edypalnych konfliktw i nie zostanie wykorzystan przez obiekt tych konfliktw. W ewidentny sposb wykorzystanie seksualne przez terapeut jest sytuacj typu kazirodczego.


Psychoterapia z pacjentami z zaburzeniami osobowosci i nerwicowymi

  • Psychodynamiczna terapia osb histerycznych przebiega na og bez wikszych problemw w formie klasycznej terapii wgldowej z zachowaniem wszystkich jej regu i polega przede wszystkim na przepracowaniu przeniesienia.

  • Tak wic waciwie jedynym zasadniczym bdem, za to niezwykle trudnym do naprawienia jest niewaciwe potraktowanie przeniesienia lub nieustanowienie przymierza terapeutycznego.


Praca z przeniesieniem o charakterze erotycznym

Praca z przeniesieniem o charakterze erotycznym

  • Okrelenia tego uywa si wymiennie z terminem mioci przeniesieniowej. Jest to mieszanina czuoci, uczu erotycznych i pragnie seksualnych, ktre pacjent lub pacjentka odczuwa do swojego analityka (terapeuty). W tym sensie stanowi cz pozytywnego przeniesienia.

  • U osb histerycznych tego rodzaju uczucia sa najczciej egodystoniczne towarzyszy wic im czsto wstyd. (odmiennie moe by u osb histrionicznych).

  • W skrajnych przypadkach mamy do czynienia z uzalenieniem od przeniesienia terapeuta jest obiektem z ktrym pacjent nie chce si rozstawa.


Psychoterapia z pacjentami z zaburzeniami osobowosci i nerwicowymi

  • Person nazywa przeniesienie erotyczne i erotyzowane jako pole zotonone i pole minowe w jednym. Wg bada na min wchodzi ok. 10% terapeutw pci mskiej, ktrzy przynajmniej raz zaangaowali si w kontakty seksualne z pacjentem.

  • Zotonono tego przeniesienia wynika z kolei z tego, e stanowi ono powtrzenie dawnych relacji w teraniejszoci, a to przecie jest sol pracy nad przeniesieniem.


Metody post powania z przeniesieniem erotycznym

Metody postpowania z przeniesieniem erotycznym

  • 1. Analizowanie uczu wynikajcych z przeniesienia

  • 2. Przyjmowanie przeniesienia jako istotnego materiau, ktry w procesie terapii naley zrozumie, a nie eksploatowa

  • 3. Analizowanie rnych sensw zwizanych z przeniesieniem w kontekcie oporu przed coraz gbiej sigajcym procesem terapeutycznym

  • 4. Interpretowanie zwizkw midzy przeniesieniem a dawnymi i aktualnymi relacjami


Model poznawcz y osobowo ci histerycznej

Model poznawcz y osobowoci histerycznej

  • Jestem niekompetentna

  • i sama sobie nie Odczuwa lk przed Powracajce kryzysy

  • poradz z yciem odrzuceniem w zwizkach

  • Stara si zdobywa Przesadnie reaguje na

  • aprobat i unika oznaki odrzucenia

  • Potrzebuj opieki odrzucenia

  • Innych osb Miewa dramatyczne

  • Nie prbuje zachowania, majce

  • rozwiza problemu na celu skupienie

  • na sobie uwagi

  • Nie jest

  • Musz sprawi aby Skupia si wycznie samowystarczalna

  • ludzie mnie zauwa- na reakcjach innych

  • yli i polubili ludzi, nie zwraca le radzi sobie z

  • uwagi na wasne wasnymi uczuciami

  • myli i odczucia

  • Nie ma wyranego

  • poczucia tosamoci


Psychoterapia z pacjentami z zaburzeniami osobowosci i nerwicowymi

Styl mylenie charakterystyczny dla tych pacjentw prowadzi do znieksztace poznawczych idcych w kierunku dychotomii (mylenie czarno-biae), kierowanie si emocjami powoduje pomijanie szczegw (faktw) i logiki, maj tendencje do nadmiernej generalizacji (np. kiedy raz zostali odrzuceni to uwaaj, e tak bdzie zawsze). Miewaj te (w przeciwiestwie do osb depresyjnych) tendencje do skrajnie pozytywnych uoglnie. Uwaaj, e ich emocje dowodz prawdy (np. czuje si gupi tzn, e jestem taki).


Psychoterapia z pacjentami z zaburzeniami osobowosci i nerwicowymi

  • Uporzdkowany charakter terapii poznawczej jest w pewnym sensie nienaturalny dla pacjenta histerycznego. Dlatego pocztkowo terapeuta musi woy sporo wysiku aby pacjent utrzyma si w strukturach terapii.

  • Naley u pacjenta wzmacnia poczucie kompetencji i rozwija umiejtno zwracania uwagi na szczegy.

  • Pacjent ma nauczy si koncentracji na jednej kwestii w danym momencie.

  • Wane jest aby cele terapii byy konkretne i szczegowe.


Psychoterapia z pacjentami z zaburzeniami osobowosci i nerwicowymi

  • Bardzo wana jest praca z oglnikowym, impresyjnym stylem mylenia pacjenta. Kiedy pacjent uczy si rozpoznawanie myli automatycznych i dysfunkcjonalnych, trzeba wiele czasu powici na precyzowanie myli, zdarze i uczu. Trzeba taktownie dy do tego aby pacjent nie zajmowa caej sesji swoimi przydugimi, niekonkretnymi opowieciami, a skoncentrowa si np. na realizacji zada. Pacjent bdzie zapewne uwaa pisemne zadania domowe za nudne i monotonne, std konieczno powtarzajcej si analizy potencjalnych korzyci z takiej formy pracy.


Psychoterapia z pacjentami z zaburzeniami osobowosci i nerwicowymi

  • Do pacjentw histerycznych szczeglnie mocno przemawiaj dramatyczne prowokacje sowne, podwaajce trafno mysli automatycznych. Pracuje si np. (szczeglnie w grupie) nad eksternalizacj tych gosw

  • i dokonuje si teatralnych eksperymentw behawioralnych.

  • Kiedy pacjent nauczy si rozpoznawa czego chce w danej sytuacji (a zazwyczaj pragnie wsparcia i troski), mona zastosowa strategi rozwizywania problemw. Planuje si eksperymenty behawioralne aby sprawdzi , ktre metody osigania celw s najskuteczniejsze i mniej szkodz w dalszej perspektywie.


Psychoterapia z pacjentami z zaburzeniami osobowosci i nerwicowymi

  • W czasie terapii bardzo wane jest podwaenie trafnoci przekona typu: jestem niekompetentny i sam nie poradz sobie w yciu, czy rozpad zwiazku to bdzie katastrofa.

  • Wan kwesti w podtrzymywaniu efektw terapii, gdy pacjenci rozstan si ze swoj chor emocjonalnoci, jest pomoc pacjentowi w znalezieniu innych emocjonujcych dowiadcze yciowych (np. warsztaty aktorskie, taniec, rywalizacja sportowa i inne)


Psychoterapia z pacjentami z zaburzeniami osobowosci i nerwicowymi

  • Wspczenie w terapii poznawczej przyjmuje si, e aby osign zmiany w typowo histerycznych cechach osobowoci pacjent powinien pozostawa w terapii od roku do trzech lat.


Psychoterapia pacjent w z osobowo ci psychopatyczna antyspo eczn

Psychoterapia pacjentw z osobowoci psychopatyczna (antyspoeczn)

  • Psychopatia oznacza niemono wytworzenia przywizania do drugiego czowieka i poleganie na bardzo prymitywnych mechanizmach obronnych.

  • Biologicznym rdem psychopatii jest podwyszony poziom agresji. Reaktywno ukadu nerwowego jest nisza, co powoduje cige poszukiwanie wrae i ma zdolno do uczenia si z dowiadcze.


Mechanizmy obronne

Mechanizmy obronne

  • Podstawowe mechanizmy obronne to:

  • 1. Omnipotentna kontrola.

  • 2. identyfikacja projekcyjna.

  • 3. Dysocjacje

  • 4. Acting out

  • Nadrzdna potrzeba to zdobywanie wadzy.

  • Psychopaci nie potrafi przyzna si do najzwyklejszych emocji poniewa kojarz je ze saboci i podatnoci na zranienie.


Etiologia

Etiologia

  • Poza czynnikami biologicznymi to mieszanina surowej dyscypliny, zaniedbania i rozpieszczania. Brak spjnoci i wzorcw rodzinie. Matka jest na og saba depresyjna lub masochistyczna a ojciec sadystyczny i wybuchowy. Dziecko nie przeyo przywizania psychicznego std niezdolno do internalizacji dobrych obiektw czy identyfikacji z opiekunami.


Psychoterapia z pacjentami z zaburzeniami osobowosci i nerwicowymi

  • Inn przyczyn powstawania charakteru antyspoecznego jest przeycie dziecistwa, w ktrym rodzice ulegali demonstracjom wadzy dziecka i stale wysyali sygnay, e ycie nie powinno ogranicza przywilejw osoby urodzonej po to, eby dominowa.

  • Jeli gwnym rdem psychopatii jest model rodzicw i wzmacnianie przez nich zachowa manipulacyjnych, to prognozy s lepsze ni w chaotycznych, penych przemocy i braku wizi wydarzeniach z dziecistwa.


Psychoterapia z pacjentami z zaburzeniami osobowosci i nerwicowymi

  • Potencjalny psychopata jest od pocztku odbierany jako trudne dziecko, co nie pomaga mu w zbudowaniu poczucia wasnej wartoci na normalnej drodze poprzez odbieranie dumy i mioci opiekunw. Skoro zewntrzne obiekty zawodz jedynym obiektem do kateksji pozostaje wasne Ja i jego sia. Reprezentacja Ja ulega polaryzacji pomidzy podanym stanem wasnej omnipotencji a wzbudzajcym lk stanem rozpaczliwej saboci.


Psychoterapia z pacjentami z zaburzeniami osobowosci i nerwicowymi

  • Wanym aspektem dowiadczenia wasnego Ja u psychopatw jest prymitywna zawi, pragnienie zniszczenia tego czego si najbardziej poda.


Przeniesienie i przeciwprzeniesienie1

Przeniesienie i przeciwprzeniesienie

  • Podstawowa reakcja przeniesieniowa psychopaty to projekcja jego postawy wewntrznej. Zakada on, e terapeuta chce go wykorzysta do wasnych celw.

  • Najczstsz reakcja przeciwprzeniesieniow na pacjenta prbujcego wykorzysta terapeut jest szok i sprzeciw. Naiwny terapeuta moe nawet prbowa udowadnia pacjentowi swoje dobre intencje. Kiedy to zawiedzie reakcj ze strony terapeuty jest czsto wrogo, pogarda i gniew. Te mao empatyczne uczucia powinnimy w zasadzie przyj jako rodzaj wspodczuwania z psychopatyczn psychik.


Psychoterapia z pacjentami z zaburzeniami osobowosci i nerwicowymi

  • Inne reakcje przeciwprzeniesieniowe to strach. Ma on czsto realne uzasadnienie. Wane jest aby terapeuta tolerowa te nieprzyjemne reakcje ale nie zaprzecza im.


Psychoterapia z pacjentami z zaburzeniami osobowosci i nerwicowymi

  • Pacjenci aspoeczni mog skorzysta z psychoterapii, gdy jest ona dostosowana do nich. Konieczne jest jednak dokadne ocenienie czy jest sens leczy konkretnego pacjenta i nie wyolbrzymia w tym wzgldzie swoich moliwoci.

  • Terapeutyczny nihilizm wobec tej grupy pacjentw nie ma jednak uzasadnienia i jest szkodliwy spoecznie.


Psychoterapia z pacjentami z zaburzeniami osobowosci i nerwicowymi

  • Najwaniejsz zasad w terapii tych pacjentw jest bezkompromisowo. O wiele lepiej jest przesadzi ze sztywnoci, uporem czy rygoryzmem ni okazywa empati, ktra bdzie odebrana jako sabo.

  • Druga zasad to cakowita szczero mwienie wprost, dotrzymywanie obietnic, groenie tylko wtedy gdy jestem w stanie te grob zrealizowa. Terapeuta powinien zaakceptowa wasne tendencje aspoeczne aby mc cho troch zidentyfikowa si z pacjentem.(np. w dysykusji o kosztach terapii powinien nieobronnie powiedzie, e cena jest tak wysoka z chciwoci).Przy czym uczciwo w adnym stopniu nie oznacza otwierania si przed pacjentem ktry to zinterpretuje jako sabo.


Psychoterapia z pacjentami z zaburzeniami osobowosci i nerwicowymi

  • Naley unika moralizowania, aczkolwiek terapeuta w jasny sposb komunikuje pacjentowi, e on sam ma sumienie.

  • Wane jest przeanalizowanie z pacjentem realnych zagroe dla niego ktre niesie jego postpowanie.

  • Bez moralizowania terapeuta prowadzi pacjenta w stron bardziej odpowiedzialnego zachowania, po prostu bdc staym, niekarzcym, niedajcym si wykorzystywa obiektem.

  • Terapeuta powinien przyj postaw niezalenejsiy ocierajcej si o obojtno.


Podstawowe zasady w pracy z osobami psychopatycznymi za adler shapiro kernberg lion meloy i in

Podstawowe zasady w pracy z osobami psychopatycznymi (za Adler, Shapiro, Kernberg, Lion, Meloy i in)

  • 1. Terapeuta musi by osob sta, wytrwa i absolutnie nieprzekupn.

  • 2. Terapeuta musi nieustannie konfrontowa pacjenta z jego zaprzeczeniem i umniejszaniem powagi zachowa antyspoecznych.

  • 3. Terapeuta musi pomc pacjentowi w skojarzeniu dziaa ze stanami wewntrznymi

  • 4. Konfrontacje z zachowaniami, ktre dziej si tu i teraz odnosz skutek lepszy ni interpretacje niewiadomych treci z przeszoci przede wszystkim naley regularnie podwaa suszno uwag deprecjonujcych terapeut i pogardliwych komentarzy na temat przebiegu leczenia.


Psychoterapia z pacjentami z zaburzeniami osobowosci i nerwicowymi

  • 5.Naley uwanie ledzi procesy przeciwprzeniesieniowe aby unikn acting out ze strony terapeuty.

  • 6. Terapeuta musi unika nadmiernych oczekiwa co do moliwoci poprawy.

  • 7. Naley skoncentrowa si na terapii przypadkw wyleczalnych.


Literatura

Literatura

  • 1. David L. Rosenhan i Martin E.P. Seligman Psychopatologia tom I i II

  • 2. Nancy McWilliams Diagnoza psychoanalityczna.

  • 3. Glen O. Gabbard Psychiatria psychodynamiczna w praktyce klinicznej

  • 4. Wspczesna psychoanaliza modele konfliktu i deficytu pod red. Lidii Cierpiakowskiej i Jerzego Gociniaka

  • 5. Czym jest trauma. Podejcie psychoanalityczne. pod red. Caroline Garland

  • 6. Eda G. Goldstein Zaburzenia z pogranicza

  • 7. Marsha M. Linehan Zaburzenia osobowoci z pogranicza terapia poznawczo behawioralna.

  • 8. Aaron Beck, Arthur Freeman, Denis D. Davis Terapia poznawcza zaburze osobowoci.

  • 9. Psychoterapia poznawcza w teorii i praktyce red. Mark A. Reinecke i David A. Clark


  • Login