Wersologia
Download
1 / 11

Wersologia - PowerPoint PPT Presentation


  • 161 Views
  • Uploaded on

Wersologia. Co to jest wersologia?. WERSOLOGIA to budowa wiersza; ogó ł zasad i właściwości systemowych i strukturalnych kształtujących mowę wierszowaną i odróżniających ją od prozy.

loader
I am the owner, or an agent authorized to act on behalf of the owner, of the copyrighted work described.
capcha
Download Presentation

PowerPoint Slideshow about 'Wersologia' - jacob


An Image/Link below is provided (as is) to download presentation

Download Policy: Content on the Website is provided to you AS IS for your information and personal use and may not be sold / licensed / shared on other websites without getting consent from its author.While downloading, if for some reason you are not able to download a presentation, the publisher may have deleted the file from their server.


- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - E N D - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
Presentation Transcript

Co to jest wersologia
Co to jest wersologia?

WERSOLOGIA to budowa wiersza; ogół zasad i właściwości systemowychi strukturalnych kształtujących mowę wierszowanąi odróżniających ją od prozy.


Co to jest wiersz

WIERSZ to mowa w szczególny sposób zorganizowana, przeciwstawna prozie. Fundamentem organizacji wierszowej są:

a)powtarzalność wierszowanych jednostek, których budowę i współzależności ustalają reguły systemów wersyfikacyjnych. Powtarzalność ta jest źródłem rytmu wierszowego i tylko w wierszu wolnym może zatracić swój rytmiczny charakter.

b) napięcie między intonacją zdaniową a intonacją wierszową.

c) w systemach numerycznych napięcie między złożonym wzorcem rytmicznym a jego urzeczywistnieniem w przebiegu określonego tekstu wierszowego.

Co to jest wiersz?


Rodzaje wierszy

1. sylabotoniczny

2. zdaniowy

3. toniczny

4. sylabiczny

5. stroficzny

6. stychiczny

7. nieregularny

8. biały

Rodzaje wierszy:


Wiersz sylabotoniczny
Wiersz sylabotoniczny

  • podlega zasadom regularnego systemu wersyfikacyjnego zwanego sylabotonizmem

  • jego budowa oparta jest na zgodności liczby sylab i regularnym rozkładzie akcentów w obrębie wersów

  • posiada stałą liczbę sylab w wersie i stały rozkład sylab akcentowanych i nieakcentowanych

  • wprowadza do poezji polskiej zasady miarowego wiersza antycznego; podstawową miarą wiersza jest stopa, tj. określona liczba sylab z jednym stałym akcentem (trochej, jamb, daktyl, amfibrach, anapest, peon III)

  • granice stóp mogą pokrywać się z granicami wyrazów (diereza) bądź mogą wypadać wewnątrz wyrazów (cezura)

  • może też wystąpić zjawisko kataleksy lub hiperkataleksy, tj. skrócenia lub wydłużenia w ostatniej stopie wersu sylaby nieakcentowanej

  • ukształtował się w polskiej poezji w epoce romantyzmu


Wiersz zdaniowy
Wiersz zdaniowy

  • najstarszy polski typ wiersza występujący w poezji średniowiecznej XV i początku XVI wieku

  • inaczej nazywany wierszem składniowo-intonacyjnym

  • oparty był na zasadzie przebiegu wersu i zdania

  • poszczególny wers stanowił jedno zdanie lub wyraźnie określony, jednorodny człon zdania , przy czym koniec zdania był zawsze końcem wersu

  • nie występowały w nim przerzutnie

  • posiadał nierówne wymiary wersów, różne ilości sylab w wersie (asylabizm), ale niekiedy wyrównywano długości wersów, ponieważ wiersz ten związany był z muzyką (głównie pieśni kościelne)

  • rym średniowieczny zależny był od zdaniowej budowy wiersza (najczęściej więc występowały rymy parzyste, gramatyczne)

  • do wiersza zdaniowego nawiązywano w poezji młodopolskiej, czasami pojawia się w twórczości współczesnych poetów (J. Czechowicz, W. Szymborska)


Wiersz toniczny
Wiersz toniczny

  • spełnia zasady budowy wiersza charakterystyczne dla systemu wersyfikacyjnego zwanego tonizmem

  • posiada jednakową liczbę akcentów głównych, stałą ilość zestrojów akcentowych w wersie

  • zestrój akcentowy to zespół sylab stanowiących znaczeniową całość, zgrupowanych wokół jednego akcentu (akcent nie musi być stały, może padać na różne sylaby)

  • ilość sylab występująca w poszczególnych wersach jest różna

  • pojawił się już w niektórych dramatach J. Słowackiego

  • prawdziwie rozwinął się w Księdze ubogich J. Kasprowicza

  • był wykorzystywany w twórczości wielu poetów w XX wieku


Wiersz sylabiczny
Wiersz sylabiczny

  • jest pierwszym uporządkowanym, unormowanym i regularnym systemem wersyfikacyjnym w poezji polskiej

  • posiada jednakową ilość sylab (zgłosek) w każdym wersie

  • po tej samej liczbie sylab – w wersach dłuższych niż 8 zgłoskowe – pojawia się średniówka, czyli pauza, stały międzywyrazowy przedział wewnątrz wersu

  • charakteryzuje go również stały akcent w zakończeniu wersu i najczęściej stały przed średniówką (akcent paroksytoniczny)

  • w związku z tym najczęściej spotykamy w tego typu utworach rymy żeńskie

  • wprowadzono również przerzutnię

  • początki wiersza sylabicznego sięgają epoki renesansu i twórczości J. Kochanowskiego


Wiersz stroficzny
Wiersz stroficzny

  • wiersz zbudowany z wersów powiązanych w strofy

Wiersz stychiczny

  • wiersz zbudowany z ciągu wersów nie grupujących się w wierszowe

    jednostki wyższego rzędu


Wiersz nieregularny
Wiersz nieregularny

  • częściowe odstąpienie od pewnych reguł z zachowaniem pozostałych – to podstawowa cecha wiersza nieregularnego

  • wiersz nieregularny sylabiczny

  • tylko pewna część wersów ma taką samą długość; zwykle przeplatają się ze sobą wersy o różnej ilości sylab

  • średniówka znajduje się w stałym miejscu

  • układ rymów jest dość regularny, urozmaicony

  • rozwinął się w XVIII+wiecznych bajkach, spotykamy go również w dramacie romantycznym

  • wiersz nieregularny sylabotoniczny

  • w wersie może występować ten sam rodzaj stóp, ale ich ilość w poszczególnych wersach jest różna

  • pojawił się w poezji okresu romantyzmu

  • wiersz nieregularny toniczny

  • jest zbliżony do wiersza wolengo

  • ilość zestrojów akcentowych w wersach może być różna

  • upowszechnił się w poezji na przełomie XIX i XX wieku


Wiersz bia y
Wiersz biały

  • wiersz bezrymowy, stanowiący w obrębie danego systemu wersyfikacyjnego opozycję wobec znacznie bardziej rozpowszechnionego w polskiej poezji wiersza rymowanego

  • po raz pierwszy pojawił się w Odprawie posłów greckich J. Kochanowskiego jako aluzja do pozbawionego rymu wiersza antycznego

  • wierszem białym pisane są m. in. Satyry Opalińskiego, niektóre dramaty J. Słowackiego i C. Norwida


ad