wersologia
Download
Skip this Video
Download Presentation
Wersologia

Loading in 2 Seconds...

play fullscreen
1 / 11

Wersologia - PowerPoint PPT Presentation


  • 163 Views
  • Uploaded on

Wersologia. Co to jest wersologia?. WERSOLOGIA to budowa wiersza; ogó ł zasad i właściwości systemowych i strukturalnych kształtujących mowę wierszowaną i odróżniających ją od prozy.

loader
I am the owner, or an agent authorized to act on behalf of the owner, of the copyrighted work described.
capcha
Download Presentation

PowerPoint Slideshow about 'Wersologia' - jacob


An Image/Link below is provided (as is) to download presentation

Download Policy: Content on the Website is provided to you AS IS for your information and personal use and may not be sold / licensed / shared on other websites without getting consent from its author.While downloading, if for some reason you are not able to download a presentation, the publisher may have deleted the file from their server.


- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - E N D - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
Presentation Transcript
co to jest wersologia
Co to jest wersologia?

WERSOLOGIA to budowa wiersza; ogół zasad i właściwości systemowychi strukturalnych kształtujących mowę wierszowanąi odróżniających ją od prozy.

co to jest wiersz
WIERSZ to mowa w szczególny sposób zorganizowana, przeciwstawna prozie. Fundamentem organizacji wierszowej są:

a)powtarzalność wierszowanych jednostek, których budowę i współzależności ustalają reguły systemów wersyfikacyjnych. Powtarzalność ta jest źródłem rytmu wierszowego i tylko w wierszu wolnym może zatracić swój rytmiczny charakter.

b) napięcie między intonacją zdaniową a intonacją wierszową.

c) w systemach numerycznych napięcie między złożonym wzorcem rytmicznym a jego urzeczywistnieniem w przebiegu określonego tekstu wierszowego.

Co to jest wiersz?
rodzaje wierszy
1. sylabotoniczny

2. zdaniowy

3. toniczny

4. sylabiczny

5. stroficzny

6. stychiczny

7. nieregularny

8. biały

Rodzaje wierszy:
wiersz sylabotoniczny
Wiersz sylabotoniczny
  • podlega zasadom regularnego systemu wersyfikacyjnego zwanego sylabotonizmem
  • jego budowa oparta jest na zgodności liczby sylab i regularnym rozkładzie akcentów w obrębie wersów
  • posiada stałą liczbę sylab w wersie i stały rozkład sylab akcentowanych i nieakcentowanych
  • wprowadza do poezji polskiej zasady miarowego wiersza antycznego; podstawową miarą wiersza jest stopa, tj. określona liczba sylab z jednym stałym akcentem (trochej, jamb, daktyl, amfibrach, anapest, peon III)
  • granice stóp mogą pokrywać się z granicami wyrazów (diereza) bądź mogą wypadać wewnątrz wyrazów (cezura)
  • może też wystąpić zjawisko kataleksy lub hiperkataleksy, tj. skrócenia lub wydłużenia w ostatniej stopie wersu sylaby nieakcentowanej
  • ukształtował się w polskiej poezji w epoce romantyzmu
wiersz zdaniowy
Wiersz zdaniowy
  • najstarszy polski typ wiersza występujący w poezji średniowiecznej XV i początku XVI wieku
  • inaczej nazywany wierszem składniowo-intonacyjnym
  • oparty był na zasadzie przebiegu wersu i zdania
  • poszczególny wers stanowił jedno zdanie lub wyraźnie określony, jednorodny człon zdania , przy czym koniec zdania był zawsze końcem wersu
  • nie występowały w nim przerzutnie
  • posiadał nierówne wymiary wersów, różne ilości sylab w wersie (asylabizm), ale niekiedy wyrównywano długości wersów, ponieważ wiersz ten związany był z muzyką (głównie pieśni kościelne)
  • rym średniowieczny zależny był od zdaniowej budowy wiersza (najczęściej więc występowały rymy parzyste, gramatyczne)
  • do wiersza zdaniowego nawiązywano w poezji młodopolskiej, czasami pojawia się w twórczości współczesnych poetów (J. Czechowicz, W. Szymborska)
wiersz toniczny
Wiersz toniczny
  • spełnia zasady budowy wiersza charakterystyczne dla systemu wersyfikacyjnego zwanego tonizmem
  • posiada jednakową liczbę akcentów głównych, stałą ilość zestrojów akcentowych w wersie
  • zestrój akcentowy to zespół sylab stanowiących znaczeniową całość, zgrupowanych wokół jednego akcentu (akcent nie musi być stały, może padać na różne sylaby)
  • ilość sylab występująca w poszczególnych wersach jest różna
  • pojawił się już w niektórych dramatach J. Słowackiego
  • prawdziwie rozwinął się w Księdze ubogich J. Kasprowicza
  • był wykorzystywany w twórczości wielu poetów w XX wieku
wiersz sylabiczny
Wiersz sylabiczny
  • jest pierwszym uporządkowanym, unormowanym i regularnym systemem wersyfikacyjnym w poezji polskiej
  • posiada jednakową ilość sylab (zgłosek) w każdym wersie
  • po tej samej liczbie sylab – w wersach dłuższych niż 8 zgłoskowe – pojawia się średniówka, czyli pauza, stały międzywyrazowy przedział wewnątrz wersu
  • charakteryzuje go również stały akcent w zakończeniu wersu i najczęściej stały przed średniówką (akcent paroksytoniczny)
  • w związku z tym najczęściej spotykamy w tego typu utworach rymy żeńskie
  • wprowadzono również przerzutnię
  • początki wiersza sylabicznego sięgają epoki renesansu i twórczości J. Kochanowskiego
wiersz stroficzny
Wiersz stroficzny
  • wiersz zbudowany z wersów powiązanych w strofy

Wiersz stychiczny

  • wiersz zbudowany z ciągu wersów nie grupujących się w wierszowe

jednostki wyższego rzędu

wiersz nieregularny
Wiersz nieregularny
  • częściowe odstąpienie od pewnych reguł z zachowaniem pozostałych – to podstawowa cecha wiersza nieregularnego
  • wiersz nieregularny sylabiczny
  • tylko pewna część wersów ma taką samą długość; zwykle przeplatają się ze sobą wersy o różnej ilości sylab
  • średniówka znajduje się w stałym miejscu
  • układ rymów jest dość regularny, urozmaicony
  • rozwinął się w XVIII+wiecznych bajkach, spotykamy go również w dramacie romantycznym
  • wiersz nieregularny sylabotoniczny
  • w wersie może występować ten sam rodzaj stóp, ale ich ilość w poszczególnych wersach jest różna
  • pojawił się w poezji okresu romantyzmu
  • wiersz nieregularny toniczny
  • jest zbliżony do wiersza wolengo
  • ilość zestrojów akcentowych w wersach może być różna
  • upowszechnił się w poezji na przełomie XIX i XX wieku
wiersz bia y
Wiersz biały
  • wiersz bezrymowy, stanowiący w obrębie danego systemu wersyfikacyjnego opozycję wobec znacznie bardziej rozpowszechnionego w polskiej poezji wiersza rymowanego
  • po raz pierwszy pojawił się w Odprawie posłów greckich J. Kochanowskiego jako aluzja do pozbawionego rymu wiersza antycznego
  • wierszem białym pisane są m. in. Satyry Opalińskiego, niektóre dramaty J. Słowackiego i C. Norwida
ad