Download

Stanisław KOZIEJ TEORIA BEZPIECZEŃSTWA






Advertisement
/ 153 []
Download Presentation
Comments
issac
From:
|  
(4092) |   (0) |   (0)
Views: 266 | Added:
Rate Presentation: 1 0
Description:
Stanisław KOZIEJ TEORIA BEZPIECZEŃSTWA. Literatura (1). Literatura (2). Literatura (3). C. Clausewitz, O wojnie, Lublin 1995, Sun Tzu , Sztuka wojny, Warszawa 1994 Strategia bezpieczeństwa narodowego Rzeczypospolitej Polskiej, Warszawa 2007
Stanisław KOZIEJ TEORIA BEZPIECZEŃSTWA

An Image/Link below is provided (as is) to

Download Policy: Content on the Website is provided to you AS IS for your information and personal use only and may not be sold or licensed nor shared on other sites. SlideServe reserves the right to change this policy at anytime. While downloading, If for some reason you are not able to download a presentation, the publisher may have deleted the file from their server.











- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - E N D - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -




Slide 1

Stanisław KOZIEJ

TEORIA BEZPIECZEŃSTWA

www.koziej.pl

Slide 2

Literatura (1)

www.koziej.pl

Slide 3

Literatura (2)

www.koziej.pl

Slide 4

Literatura (3)

  • C. Clausewitz, O wojnie, Lublin 1995,

  • Sun Tzu, Sztuka wojny, Warszawa 1994

  • Strategia bezpieczeństwa narodowego Rzeczypospolitej Polskiej, Warszawa 2007

  • Strategia obronności Rzeczypospolitej Polskiej, Warszawa 2001

  • Koncepcja strategiczna NATO, 1999

  • Strategia bezpieczeństwa UE, 2003

  • AKTUALNOŚCI:

    • Strony internetowe – bbn.gov.pl; msz.gov.pl; mon.gov.pl; mswia.gov.pl; aon.edu.pl;

    • www.koziej.pl

    • Zeszyty Naukowe AON, Kwartalnik Bellona

www.koziej.pl

Slide 5

PODSTAWY

BEZPIECZEŃSTWA

www.koziej.pl

Slide 6

Wstęp - hipoteza/synteza

Bezpieczeństwo to teoria i praktyka zapewniania egzystencji (przetrwania) danego podmiotu w niepewnym środowisku, przy zachowaniu przezeń swobody realizacji własnych interesów.

Wraz z rozwojem cywilizacji ewoluowało od prostych form bezpieczeństwa indywidualnego, rodowego do współczesnych systemów bezpieczeństwa narodowego i międzynarodowego.

Od wieków w sprawach bezpieczeństwa dominuje siła fizyczna. Obecna fala rewolucji cywilizacyjnej zmienia radykalnie tę sytuację. Coraz większego znaczenia nabierają czynniki pozamaterialne (wiedza, informacja).

www.koziej.pl

Slide 7

Pojęcie bezpieczeństwa

  • Bezpieczeństwo w sensie statycznym - jako stan braku zagrożeń dla podmiotu, stan spokoju, pewności (stan obiektywny i subiektywny: uświadomiony i nieuświadomiony)

  • Bezpieczeństwo w sensie dynamicznym (działanie podmiotu na rzecz bezpieczeństwa) – jako proces osiągania i utrzymywania stanu braku zagrożeń i swobody działania

www.koziej.pl

Slide 8

Istota bezpieczeństwa jako procesu

Zapewnienie możliwości przetrwania i swobody realizacji własnychinteresówdanego podmiotu w konkretnych warunkach (w konkretnym środowisku, otoczeniu), poprzez wykorzystywanieszans (okoliczności sprzyjających), podejmowaniewyzwań, redukowanie ryzyk oraz przeciwdziałanie (zapobieganie i przeciwstawianie się)zagrożeniom dla podmiotu i jego interesów

www.koziej.pl

Slide 9

BEZPIECZEŃSTWO PAŃSTWA =

BEZPIECZEŃSTWO NARODOWE

Strategia BN:jak wykorzystać wszystkie siły i środki państwa do przeciwstawienia się wszelkim rodzajom zagrożeń?

Zagrożenia

gospodarcze

społeczne

informacyjne

militarne

.

.

.

inne

Siły i środki państwa

gospodarcze

ochronne

informacyjne

militarne

(siły zbrojne)

.

.

.

inne

STRATEGIA

BEZPIECZEŃSTWA NARODOWEGO

www.koziej.pl

Slide 10

OBRONNOŚĆ = OBRONA NARODOWA = BEZPIECZEŃSTWO MILITARNE

= CZĘŚĆ BEZPIECZEŃSTWA NARODOWEGO

Strategia obronności (ON):jak wykorzystać wszystkie siły i środki państwa do przeciwstawienia się zagrożeniom militarnym?

Zagrożenia

gospodarcze

społeczne

informacyjne

militarne

.

.

.

inne

Siły i środki państwa

gospodarcze

ochronne

informacyjne

militarne

.

.

.

inne

STRATEGIA

OBRONNOŚCI

(ON)

www.koziej.pl

Slide 11

WOJSKOWOŚĆ

Strategia wojskowa:jak utrzymywać i wykorzystywać siły zbrojne do realizacji wszystkich zadań państwa?

Zagrożenia

i inne potrzeby państwa

gospodarcze

społeczne

informacyjne

militarne

.

.

.

inne

Siły i środki

państwa

gospodarcze

ochronne

informacyjne

militarne

.

.

.

inne

STRATEGIA

WOJSKOWA

www.koziej.pl

Slide 12

BEZPIECZEŃSTWO

NARODOWE

Zagrożenia

cywilne

Zagrożenia

militarne

Bezpieczeństwo

cywilne

Obronność

SZ

www.koziej.pl

Slide 13

Rodzaje bezpieczeństwa(wg rodzaju podmiotu)

  • indywidualne (osobowe, personalne)

  • grupowe (rodowe, plemienne, zawodowe, korporacyjne itp.)

  • narodowe - państwowe (lokalne, terytorialne, krajowe)

  • międzynarodowe (regionalne, globalne)

www.koziej.pl

Slide 14

Dziedziny bezpieczeństwa(wg dziedzin aktywności podmiotu)

  • Ekonomiczne (w tym – energetyczne), społeczne, ekologiczne, informacyjne, demograficzne itp.

  • szczególnymi dziedzinami bezpieczeństwa są: bezpieczeństwo militarne (obronność – czyli przeciwdziałanie zewnętrznym zagrożeniom polityczno-militarnym) oraz bezpieczeństwo publiczne (cywilne – czyli przeciwdziałanie wewnętrznym zagrożeniom ładu i porządku publicznego oraz skutkom klęsk żywiołowych).

www.koziej.pl

Slide 15

Bezpieczeństwo jako działanie zorganizowane

  • Struktura bezpieczeństwa jako działania: podmiot, warunki (środowisko), zasoby (środki), sposoby (strategia, taktyka)

  • Cykl działania w sferze bezpieczeństwa:

    • Przygotowanie

      • Określanie celów

      • Planowanie

      • Organizowanie

    • Realizacja – koordynowanie operacyjne (bieżące)

    • Kontrolowanie

      • Monitorowanie, ocena, formułowanie wniosków

www.koziej.pl

Slide 16

Kluczowe kategorie pojęciowe

  • interesy(narodowe i międzynarodowe), misje organizacji oraz wynikające z nich cele,

  • środowisko (warunki) - szanse, wyzwania, ryzyka, zagrożenia,

  • koncepcje - zasady i sposoby działań,

  • systemy bezpieczeństwa – zasoby podmiotu wydzielone do realizacji przyjętych koncepcji, odpowiednio do tych zadań zorganizowane i przygotowane.

www.koziej.pl

Slide 17

Interesy

  • Interesy danego podmiotu (społeczności międzynarodowej, narodu, grupy, osoby itp.) – to wyraz jego tożsamości, wyznawanych wartości, historycznego dorobku, tradycji, bieżących potrzeb oraz dążeń i aspiracji przyszłościowych

  • Interesy żywotne i drugorzędne:

    • żywotne – to interesy dotyczące istnienia, przetrwania podmiotu w danych warunkach (niestopniowane, „zero-jedynkowe”)

    • drugorzędne – to interesy związane z jakością owego istnienia, trwania (stopniowalne, negocjowalne)

www.koziej.pl

Slide 18

Misje organizacji

  • Misja – przeznaczenie: kategoria stworzona (wygenerowana) przez członków danej organizacji

  • Misja organizacji międzynarodowej (międzypaństwowej – np. NATO, UE) - synteza interesów narodowych państw członkowskich. Problem: eliminacja sprzecznych interesów

  • Misja organizacji krajowej (elementu państwa – np. samorządu, instytucji państwowej lub pozarządowej) – ustalona przez prawo

www.koziej.pl

Slide 19

Cele strategiczne

  • Cele strategiczne w dziedzinie bezpieczeństwa - to zoperacjonalizowane interesy i misje (określone stosownie do danych warunków, ujęte w określonym czasie i miejscu, z uwzględnieniem zewnętrznych i wewnętrznych potrzeb i możliwości)

  • Cele operacyjne – elementy celu strategicznego; dotyczą konkretnego działania

www.koziej.pl

Slide 20

Warunki bezpieczeństwa - szanse

  • Szanse – okoliczności sprzyjające realizacji interesów oraz osiąganiu celów.

  • Sztuka dostrzegania i wykorzystywania szans!!!

www.koziej.pl

Slide 21

Warunki bezpieczeństwa - wyzwania

  • Wyzwania – dylematy decyzyjne, przed jakimi stoi podmiot (społeczność międzynarodowa, państwo) w rozstrzyganiu spraw bezpieczeństwa.

    • w korzystnych warunkach mogą stwarzać dodatkowe szanse, w niekorzystnych – mogą rodzić dodatkowe zagrożenia.

www.koziej.pl

Slide 22

Warunki bezpieczeństwa -ryzyka

  • Ryzyko – związane z aktywnością podmiotu (planowaną lub realizowaną); stopień prawdopodobieństwa spowodowania niekorzystnych dla podmiotu skutków działania w dziedzinie bezpieczeństwa.

  • Sztuka redukowania ryzyk!!!! Opanowywanie ryzyk (zarządzanie ryzykiem): korygowanie balansu między celami, środkami i sposobami działania poprzez modyfikowanie któregoś z tych elementów.

www.koziej.pl

Slide 23

Warunki bezpieczeństwa - zagrożenia

  • Zagrożenia – pośrednie lub bezpośrednie destrukcyjne oddziaływanie na podmiot.

    • potencjalne i realne;

    • subiektywne i obiektywne;

    • zewnętrzne i wewnętrzne;

    • militarne i niemilitarne (polityczne, ekonomiczne, społeczne, informacyjne, ekologiczne itp.)

www.koziej.pl

Slide 24

Kryzysy i konflikty

  • Kryzys – to szczególny (nadzwyczajny i niekorzystny), odbiegający od normalnego, stan podmiotu

  • Konflikt – to szczególny (konfrontacyjny) typ relacji podmiotu z otoczeniem, z innym podmiotem

  • Wojna – jako konflikt: zorganizowana przemoc zbrojna jednostek politycznych przeciwko sobie (kłopoty z tą kategorią: zimna wojna, wojna z terroryzmem itp.)

www.koziej.pl

Slide 25

Źródła wojen

  • Personalne

    • Agresywność charakteru przywódców, błędy w ocenie, niezdolność komunikowania się

  • Państwowe/społeczne

    • Niedemokratyczność państw, polityka wewnętrzna, rywalizacja miedzy grupami i klasami społecznymi

  • Międzynarodowe

    • Rywalizacja państw, anarchia, brak arbitra światowego lub regionalnego, gra sił

www.koziej.pl

Slide 26

Kategoryzacja wojen

  • Wojna nieograniczona (totalna): pobicie i okupacja

  • Wojna ograniczona: politycznie, przestrzennie, co do sił

  • Wojna domowa (obecnie ich umiędzynarodowienie)

  • Wojna asymetryczna

  • Terroryzm jako rodzaj wojny asymetrycznej

www.koziej.pl

Slide 27

Kryzysy

Kryzysy – jako stany zakłócenia – mogą być powodowane zarówno czynnikami wewnętrznymi (np. własną nieudolnością), jak i zewnętrznymi (np. konfliktem z innym podmiotem). Mogą być następstwem także zdarzeń losowych (przypadkowych), np. klęsk żywiołowych, katastrof itp.

www.koziej.pl

Slide 28

Zarządzanie kryzysowe

  • Od „crisis management” – radzenie sobie z kryzysami, opanowywanie kryzysów; wszelkie działania podejmowane dla opanowania kryzysu

  • Dlatego nieprawidłowe jest w jęz. polskim nazywanie tej funkcji podmiotu „zarządzaniem kryzysowym”. Zarządzanie bowiem to tylko działalność kierownicza, w tym wypadku kierowanie w warunkach kryzysu.

www.koziej.pl

Slide 29

Koncepcje bezpieczeństwa

  • Koncepcja bezpieczeństwa zawiera ogólne zasady i myśl przewodnią (zamiar) postępowania podmiotu w dziedzinie bezpieczeństwa oraz zadania etapowe lub dziedzinowe – czyli cele operacyjne – prowadzące do osiągnięcia celów strategicznych

  • Koncepcje operacyjne i preparacyjne (transformacyjne)

www.koziej.pl

Slide 30

Doktryny

  • Doktryny- obowiązujące ustalenia (przepisy, instrukcje, regulaminy) dotyczące procedur przygotowania i działania konkretnych elementów systemu bezpieczeństwa.

www.koziej.pl

Slide 31

Siła (potęga) narodowa

  • Czynniki naturalne:

    • Geograficzne (położenie, terytorium …)

    • Ludnościowe (liczebność, wykształcenie …)

    • Surowcowe (rodzaj, wielkość…)

  • Czynniki socjalne:

    • Ekonomiczne

    • Wojskowe

    • Polityczne

    • Psychologiczne

    • Informacyjne

SN(Siła Narodowa) = Z(zasoby:g+l+m+e+w) x W(wola:p+p+i)

www.koziej.pl

Slide 32

„STRATEGICZNA TRÓJCA” BEZPIECZEŃSTWA

  • Według Clausewitza:

Władza

Siły zbrojne

Naród

www.koziej.pl

Slide 33

„STRATEGICZNA TRÓJCA” BEZPIECZEŃSTWA

  • Współcześnie

    (w erze informacyjnej):

Decydent

Władza

Środowisko

Zasoby i wartości

Siły i środki bezpieczeństwa

Opinia publiczna

Siły zbrojne

Naród

www.koziej.pl

Slide 34

Systemy bezpieczeństwa

  • System bezpieczeństwa - to zasoby (siły i środki) wydzielone do realizacji zadań w dziedzinie bezpieczeństwa, zorganizowane i przygotowane odpowiednio do charakteru tych zadań i warunków ich wykonywania

www.koziej.pl

Slide 35

Zintegrowany system bezpieczeństwa narodowego

  • Podsystem kierowania

  • Podsystemy wykonawcze

    • Wyspecjalizowane w dziedzinie bezpieczeństwa siły i środki państwa (dyplomacja, siły zbrojne, wywiad, kontrwywiad, policja, straż pożarna, straż graniczna, służby ratownicze itd.)

    • Pozostałe elementy struktury państwowej (gospodarcze, społeczne, informacyjne, edukacyjne itp..)

www.koziej.pl

Slide 36

Systemy bezpieczeństwa międzynarodowego

  • Porozumienia - są “miękkimi” systemami bezpieczeństwa, ustanawiają pewne zasady współdziałania autonomicznych (oddzielnych) podmiotów w dziedzinie bezpieczeństwa

  • Koalicje są bardziej zorganizowanymi systemami bezpieczeństwa i obejmują nie tylko współdziałanie na poziomie kierownictw podmiotów, ale także tworzenie wspólnych sił wykonawczych

  • Najwyższą formą systemów bezpieczeństwa są współcześnie sojusze. W sojuszach istnieją nie tylko wspólne siły wykonawcze, ale także wspólne kierownictwa odpowiedzialne za bezpieczeństwo sojuszników.

www.koziej.pl

Slide 37

www.koziej.pl

Slide 38

EWOLUCJA

BEZPIECZEŃSTWA

www.koziej.pl

Slide 39

Geneza bezpieczeństwa

  • Historia bezpieczeństwa jest tak długa, jak długa jest historia ludzkości

  • Biblijny raj - Adam i Ewa (nie uświadomiony interes, brak celu, są wyzwania i zagrożenia - brak koncepcji i systemu bezpieczeństwa)

  • Kain i Abel (błędnie zdefiniowany interes i cel oraz błędna koncepcja bezpieczeństwa, wraz z jej wykonaniem)

  • Potop biblijny - Noe (dobrze określony interes i cel, prawidłowa koncepcja i skuteczny system bezpieczeństwa w postaci arki)

www.koziej.pl

Slide 40

Źródło: Bridgeman Art Library: „Adam i Ewa”, obraz Lucasa Cranacha Starszego, 1526

www.koziej.pl

Slide 41

Ewolucja uwarunkowań bezpieczeństwa

  • Koncepcja fal cywilizacyjnych (Toffller)

  • Materialny (energetyczny) i niematerialny (informacyjny) wymiar bezpieczeństwa

  • Epoka agrarna - równowaga energetyczno-informacyjna na poziomie biologicznym

  • Epokaindustrialna - dominacja energii

  • Epoka informacyjna - zmierzanie do równowagi energetyczno-informacyjnej

www.koziej.pl

Slide 42

Ewolucja warunków

bezpieczeństwa (na

przykładzie sztuki

wojennej)

www.koziej.pl

Slide 43

PODMIOTY

BEZPIECZEŃSTWA

www.koziej.pl

Slide 44

Rodzaje podmiotów

  • Osoby, grupy osób

  • Państwa i ich elementy (instytucje parlamentarne, rządowe, sądownicze, samorządy)

  • Organizacje międzynarodowe (międzyrządowe, wielopaństwowe): sojusze, koalicje

  • Organizacje transnarodowe (pozarządowe, korporacje)

www.koziej.pl

Slide 45

Charakterystyka państwa

  • Stała ludność

  • Określone terytorium

  • Władza zdolna do kontrolowania swojego terytorium oraz utrzymywania stosunków z innymi państwami, a także mająca monopol na prawne użycie siły w kraju, jak również inne państwa muszą uznawać suwerenność tej władzy

www.koziej.pl

Slide 46

Państwa

  • Prawnie równe

  • Prawo do suwerenności

  • Obowiązek uznania prawnej całosci innego państwa

  • Nienaruszalność integralności terytorialnej i politycznej niezależności

  • Wolność wyboru i rozwijania własnego systemu politycznego, społecznego i kulturalnego

  • Obowiązek wypełniania zobowiązań międzynarodowych oraz życia w pokoju z innymi

www.koziej.pl

Slide 47

Organizacje międzynarodowe

  • ONZ (wcześniej Liga Narodów)

  • NATO

  • UE

  • OBWE

  • WNP

  • UW

www.koziej.pl

Slide 48

WSPÓŁCZESNE

ŚRODOWISKO BEZPIECZEŃSTWA

www.koziej.pl

Slide 49

Współczesne środowisko bezpieczeństwa

  • Globalizacja i rewolucja informacyjna

  • Rozpad świata dwubiegunowego

  • Erupcja terroryzmu międzynarodowego

www.koziej.pl

Slide 50

Zmiana środowiska bezpieczeństwa

  • Środowisko GLOBINFO – zglobalizowane i uinformacyjnione

  • Rozpad symetrycznego świata dwubiegunowego i erupcja asymetrycznych relacji bezpieczeństwa nuklearnego i konwencjonalnego

  • Zagadnienia szczegółowe: podmioty niepaństwowe - terroryzm, proliferacja BMR, państwa problemowe (zbójeckie i upadłe) – konflikty regionalne, Rosja – nowa zimna wojna?

www.koziej.pl

Slide 51

Globalizacja

  • Globalizacja – to obiektywny proces zastępowania autonomiczności podmiotów (osób, społeczności, państw, organizacji itp.) ich integracją w skali globalnej, to proces przechodzenia od podziału do integralności globalnej, od luźnego zbioru elementów do całościowego systemu światowego

    • informacja siłą napędową globalizacji

    • wizja „globalnej wioski”?

www.koziej.pl

Slide 52

Istota globalizacji bezpieczeństwa

  • zjawiska i procesy bezpieczeństwa dotykające całej ludzkości, obejmujące w różny sposób całą kulę ziemską, angażujące decydujących graczy na arenie światowej i większość innych podmiotów (w tym organizacji) międzynarodowych

  • kontekst obiektywny i celowościowy

www.koziej.pl

Slide 53

Geneza i ewolucja

  • epoka „wielkich odkrywców” i okrążenie kuli ziemskiej - geneza praktycznej globalizacji

  • Imperium brytyjskie - pierwiastki bezpieczeństwa globalnego

  • Wojny światowe - praktyczny wyraz problemów bezpieczeństwa globalnego

www.koziej.pl

Slide 54

Światowa „zimna wojna”

  • Przedłużenie II wojny światowej

  • Potencjał militarny ZSRR i ekspansja ideologiczna komunizmu

  • Bloki wojskowe: NATO i UW

  • Broń jądrowa i wyścig zbrojeń

  • Załamanie się systemu radzieckiego pod ciężarem wyścigu zbrojeń

  • Rozpad systemu dwublokowego

www.koziej.pl

Slide 55

Rewolucja informacyjna

  • Zbieranie informacji (wywiad, media, internet) - sensory

  • Przetwarzanie (analiza, ocena, wytwarzanie wiedzy) informacji - komputery

  • Przesyłanie informacji (łączność, media, opinia publiczna) – środki komunikacji

  • Operacje informacyjne i ochrona informacji (dywersja, maskowanie, mylenie, zakłócanie, fortel, propaganda, niszczenie środków informacyjnych, obrona itp.) – środki kierowania i walki informacyjnej

www.koziej.pl

Slide 56

Istota terroryzmu

Celowe (świadomie zamierzone) i spektakularne atakowanie niewinnych, postronnych osób dla pośredniego (asymetrycznego, poprzez opinię publiczną) oddziaływania na przeciwnika politycznego lub ideologicznego

www.koziej.pl

Slide 57

Istota terroryzmu

Walka – atakowanie przeciwnika

B

A

Terroryzm – atakowanie otoczenia

B

A

www.koziej.pl

Slide 58

Nowa jakość terroryzmu

  • terroryzm międzynarodowy

  • proliferacja fundamentalizmu i radykalizmu – alkaidyzm?

  • terroryzm samobójczy

  • terroryzm masowego rażenia

  • globalna sieć terrorystyczna – nowe, asymetryczne mocarstwo światowe ery informacyjnej?

www.koziej.pl

Slide 59

Postklasyczna era nuklearna

  • zimna wojna – klasyczne, symetryczne odstraszanie

  • proliferacja – nowi, asymetryczni dysponenci: państwa niepewne i struktury niepaństwowe

  • Asymetryczność roli: broń ostateczna (używana z konieczności, strategia odstraszania) – broń pierwszego użycia (używana z wyboru, strategia szantażu)

  • bezpieczeństwo utrzymywania broni jądrowej (dostęp fizyczny i informacyjny)

  • duże prawdopodobieństwo użycia broni nuklearnej – nowa jakość

www.koziej.pl

Slide 60

Państwa problemowe

  • Państwa upadłe – asymetryczne zagrożenia słabością

  • Państwa zbójeckie – piraci międzynarodowi

  • Konflikty międzynarodowe – regionalne, umiędzynarodowienie konfliktów wewnętrznych

www.koziej.pl

Slide 61

Mocarstwa „wschodzące”

  • Rosja – neoimperium?

  • Chiny

  • Indie

www.koziej.pl

Slide 62

Ruchy antyglobalistyczne

  • Anarchizm

  • Radykalna lewica – przeciw bogatym, populizm

  • Radykalna prawica - neofaszyzm

www.koziej.pl

Slide 63

Niespokojny świat XXI wieku

  • ”Szare” bezpieczeństwo (między rajem i piekłem)

  • „Skrzyżowanie” terroryzmu z BMR – kwintesencja zagrożeń asymetrycznych

  • Powrót znaczenia zagrożeń symetrycznych?

www.koziej.pl

Slide 64

KONCEPCJE

STRATEGICZNE

www.koziej.pl

Slide 65

STRATEGIE – jako sposoby użycia systemów bezpieczeństwa

www.koziej.pl

Slide 66

www.koziej.pl

Slide 67

RODZAJE WIEDZY O BEZPIECZEŃSTWIE

www.koziej.pl

Slide 68

Wojna jako usprawiedliwione narzędzie polityczne

  • Uzasadniony (uprawniony formalnie i moralnie przekonujący) powód: np. odparcie agresji

  • Uprawnione kierownictwo (np. Rada Bezpieczeństwa ONZ)

  • Publiczne wypowiedzenie

  • Słuszny zamiar (np. obrona)

  • Proporcjonalność użycia siły (szkody spowodowane przez wojnę powinny być tego warte)

  • Ostateczność (po wyczerpaniu innych środków)

  • Racjonalna szansa na sukces (nie awanturnictwo)

www.koziej.pl

Slide 69

Usprawiedliwione zasady prowadzenia wojny (kodyfikacja w czterech konwencjach genewskich z 1949 r. i dwóch protokołach dodatkowych z 1977 r.)

  • Rozróżnianie

    • Kombatanci – tylko oni mogą być obiektem celowego ataku

    • Niekombatanci – powinni być chronieni na ile tylko można, mogą być ofiarami tylko przypadkowych, nieintencjonalnych ataków

  • Proporcjonalność

    • atak powinien być proporcjonalny do militarnej wartości celu (obiektu)

    • Unikać zadawania nadmiernego cierpienia i używania najokrutniejszych broni

www.koziej.pl

Slide 70

Geneza strategii

  • Strategia (grec.) – dowodzenie siłami zbrojnymi sprawowane przez naczelnego (najwyższego) dowódcę (strategos – grec.)

    Strategia: przygotowanie i wykorzystanie bitwy dla celów wojny

    Taktyka: uszykowanie na polu walki, prowadzenie bitwy

www.koziej.pl

Slide 71

Cechy strategii

  • Jest proaktywna i przewidująca (antycypująca)

  • Strateg musi znać cel końcowy

  • Strategia musi ustanowić właściwy balans między celami, metodami i środkami (zasobami)

  • Cel polityczny musi dominować w strategii

  • Strategia jest hierarchiczna (narodowa, wojskowa, na teatrze)

  • Strategia jest kompleksowa (comprehensive, zintegrowana)

www.koziej.pl

Slide 72

Ewolucja strategii

  • Strategia wojskowa – sposób użycia sił zbrojnych jako całości dla celów wojny

  • Strategia wojenna – sposób użycia zasobów danego państwa (koalicji) dla celów wojny

  • Strategia obronna (obronności) – sposób użycia zasobów państwa dla zapobiegania i rozstrzygania konfliktów i kryzysów polityczno-militarnych

  • Strategia bezpieczeństwa – sposób użycia zasobów danego podmiotu dla zapobiegania i rozstrzygania wszelkich konfliktów (kryzysów)

www.koziej.pl

Slide 73

Strategia a polityka (1)

  • Polityka (policy) i bieżące działania polityczne (politics – politykowanie) – kierowanie i administrowanie państwem

  • Ustanawianie strategii jest częścią polityki, ale realizowana jest przez bieżącą działalność polityczną

www.koziej.pl

Slide 74

Strategia a polityka (2)

  • Strategia wojskowa, strategia obronności i strategia bezpieczeństwa są podporządkowane polityce państwa, ale są nadrzędne nad bieżącymi politykami: wojskową, obronności i bezpieczeństwa

  • Np. strategia bezpieczeństwa i polityka bezpieczeństwa

www.koziej.pl

Slide 75

Koncepcje zapewniania bezpieczeństwa

  • Liberalne (eksponowanie roli instytucji międzynarodowych)

    • Bezpieczeństwo zbiorowe (wyrzeczenie się działań zbrojnych, nieuchronność dyskredytacji agresora)

    • Kontrola zbrojeń i rozbrojenie (ABM, START, CFE, NPT itp.)

  • Realistyczne (eksponowanie roli siły państw)

    • Równoważenie sił (przez wysiłki wewnętrzne lub sojusze)

    • Odstraszanie (założenia: decydenci działają racjonalnie, zagrożenie zniszczeniem jest duże – np. MAD, istnieje alternatywa dla wojny)

www.koziej.pl

Slide 76

Metody zapewniania bezpieczeństwa

  • Unilateralne

    • Neutralność (samoobrona w razie agresji)

    • Izolacjonizm (dziś nierealny)

  • Multilatelarne

    • Sojusze

    • Systemy bezpieczeństwa zbiorowego

    • Współpraca międzynarodowa

www.koziej.pl

Slide 77

Typologia strategii bezpieczeństwa

  • Konceptualnie: deklaratywna, rzeczywista (realna), idealna (teoretyczna)

  • Proceduralnie: działań kolejnych (sekwencyjnych), działań jednoczesnych, działań skumulowanych

  • Wg metod: rozbicia (pokonania w walce), wyczerpania (pozasiłowego, pośredniego), zniszczenia

  • Odstraszania (powstrzymywania), wymuszania, ubezpieczenia (zapewniania)

  • Wg środków (dziedziny bezpieczeństwa: dyplomatyczna, ekonomiczna, informacyjna, militarna itp.)

  • Wielka (totalna), na TDW, kampanii, operacyjna

  • Operacyjna, transformacyjna

www.koziej.pl

Slide 78

Struktura strategii narodowej

  • Ogólnopaństwowa

  • Terytorialne (wojewódzkie, regionalne)

  • Funkcjonalne (resortowe, działowe)

www.koziej.pl

Slide 79

Instrumenty strategii bezpieczeństwa

  • Dyplomacja polityczna (publiczna i prywatna)

  • Siły zbrojne

  • Potencjał ekonomiczny

  • Potencjał inormacyjny

www.koziej.pl

Slide 80

Klasycy teorii strategii (1)

  • Sun Tzu – „psycholog” wojny, lis wojny, strategia pozasiłowych rozstrzygnięć, strategia informacji

  • Tukidydes – „polityk” wojny, wojna w stosunkach międzynarodowych

  • Clausewitz – filozof i „fizyk” wojny, strategia masy, energii

  • Jomini – „matematyk” wojny

  • Ludendorf – strategia wojny totalnej

  • Liddell Hart – neo- Sun Tzu, judo, wytrącenie z równowagi, działania pośrednie

  • Beaufre, Brodie – teoretycy odstraszania nuklearnego i kompleksowego podejścia (strategia totalna)

www.koziej.pl

Slide 81

Klasycy strategii (2)

  • Strategia morska – Mahan

  • Strategia powietrzna – Douhet

  • Strategia błyskawicznej wojny pancernej –Fuller, Guderian

  • Strategia głębokich uderzeń – Triandafiłow, Tuchaczewski

  • Strategie alternatywne: Maximus Fabius (kunktatorska), Lawrence (partyzancka), Mao (rewolucyjna, ludowa), Guevara (mała rewolucja dla rewolucji)

www.koziej.pl

Slide 82

Klasycy praktyki strategicznej

  • Militiades – Maraton

  • Epaminondas – Leuktry, Mantinea

  • Aleksander Macedoński

  • Hannibal - Kanny

  • Cezar

  • Napoleon

www.koziej.pl

Slide 83

ZASADY

UŻYCIA SIŁY

www.koziej.pl

Slide 84

Prawo użycia siły

  • The Charter of the United Nations prohibits the use of force against another state except where the Security Council has authorised the use of force to maintain or restore international peace and security; and where a state is exercising its inherent right of individual or collective self-defence recognised by Article 51 of the Charter. The question whether there is also a right to take action in exceptional circumstances of humanitarian emergency, or to protect fundamental rights, is not dealt with here; nothing in this paper can be regarded as prejudicing the question one way or the other. Although Article 51 mentions the right of collective self-defence, this study deals only with individual self-defence.

  • Wg: PRINCIPLES OF INTERNATIONAL LAW ON THE USE OF FORCE BY STATES IN SELF-DEFENCE, Chatham House , The Royal Institute of International Affairs, 2005

www.koziej.pl

Slide 85

Prawo do samoobrony

  • The law on self-defence encompasses more than the right to use force in response to an ongoing attack.

  • Article 51 preserves the right to use force in self-defence “if an armed attack occurs”, until the Council has taken the necessary measures. On one view, the right is confined to circumstances in which an actual armed attack has commenced. But the view that states have a right to act in self-defence in order to avert the threat of an imminent attack - often referred to as ‘anticipatory self-defence’ - is widely, though not universally, accepted. It is unrealistic in practice to suppose that self-defence must in all cases await an actual attack.

www.koziej.pl

Slide 86

Użycie siły w samoobronie

  • Force may be used in self-defence only in relation to an ‘armed attack’ whether imminent or ongoing.

  • The ‘armed attack’ may include not only an attack against a state’s territory, but also against emanations of the state such as embassies and armed forces.

  • Force in self-defence may be used only when: the attack consists of the threat or use of force (not mere economic coercion, for example); when the attacker has the intention and the capability to attack; and the attack is directed from outside territory controlled by the state.

  • In the case of a threatened attack, there must be an actual threat of an attack against the defending state itself.

www.koziej.pl

Slide 87

Warunki użycia siły w samoobronie

  • Force may be used in self-defence only when this is necessary to bring an attack to an end, or to avert an imminent attack.There must be no practical alternative to the proposed use of force that is likely to be effective in ending or averting the attack.

www.koziej.pl

Slide 88

Odparcie natychmiastowego ataku

  • A state may use force in self-defence against a threatened attack only if that attack is ‘imminent’.

  • There is a risk of abuse of the doctrine of anticipatory self-defence, and it needs to be applied in good faith and on the basis of sound evidence. But the criterion of imminence must be interpreted so as to take into account current kinds of threat and it must be applied having regard to the particular circumstances of each case. The criterion of imminence is closely related to the requirement of necessity.

  • Force may be used only when any further delay would result in an inability by the threatened state effectively to defend against or avert the attack against it.

  • In assessing the imminence of the attack, reference may be made to the gravity of the attack, the capability of the attacker, and the nature of the threat, for example if the attack is likely to come without warning.

  • Force may be used only on a proper factual basis and after a good faith assessment of the facts.

www.koziej.pl

Slide 89

Zapobieganie i uprzedzanie ataku(Preventive and preemptive)

Prawdopodobieństwo ataku z poważnymi szkodami

Prewencja

(tylko RB ONZ)

Uprzedzanie ataku

(uprawnione)

www.koziej.pl

Slide 90

„Poszerzone” uprzedzanie

Tradycyjne uprzedzanie wobec konwencjonalnej agresji ze strony państw

www.koziej.pl

Slide 91

Proporcjonalność użycia siły

  • The exercise of the right of self-defence must comply with the criterion of ‘proportionality’.

  • The force used, taken as a whole, must not be excessive in relation to the need to avert or bring the attack to an end.

  • The physical and economic consequences of the force used must not be excessive in relation to the harm expected from the attack.

www.koziej.pl

Slide 92

Przykłady nieproporcjonalności użycia siły

  • Rosja – Gruzja?

  • Izrael – Gaza?

www.koziej.pl

Slide 93

Samoobrona przed atakiem niepaństwowym

  • Article 51 is not confined to self-defence in response to attacks by states. The right of self-defence applies also to attacks bynon-state actors.

  • In such a case the attack must be large scale.

  • If the right of self-defence in such a case is to be exercised in the territory of another state, it must be evident that that state is unable or unwilling to deal with the non-state actors itself, and that it is necessary to use force from outside to deal with the threat in circumstances where the consent of the territorial state cannot be obtained.

  • Force in self-defence directed against the government of the state in which the attacker is found may be justified only in so far as it is necessary to avert or end the attack, but not otherwise.

www.koziej.pl

Slide 94

Inne przypadki niż samoobrona

  • The principles regarding the right of self-defence form only a part of the international regulation of the use of force.

  • Measures taken in the exercise of the right of self-defence must be reported immediately to the Security Council. The Council retains the right and responsibility to authorise collective military action to deal with actual or latent threats.

  • Any military action must conform with the rules of international humanitarian law governing the conduct of hostilities.

www.koziej.pl

Slide 95

PRAWA I ZASADY

SZTUKI WOJENNEJ

www.koziej.pl

Slide 96

Typy działań strategicznych

  • P = ZxW

    P – siła przeciwnika; Z – zdolności (potencjał fizyczny) przeciwnika; W – wola działania

  • Dwie strategie pokonania przeciwnika:

    a) redukcja potencjału – podejście fizyczne (niszczenie, paraliżowanie sprawności działania): Clausewitz

    b) redukcja woli – podejście psychologiczne (Douhet, operacje informacyjne): Sun Tzu

www.koziej.pl

Slide 97

Stopniowanie sukcesu w wojnie

  • Klęska (Defeat) – bezwarunkowa ostateczna katastrofa

  • Przegrana (Lose)

  • Nie wygrana (Not win)

  • Remis (Tie)

  • Nie przegrana (Not lose)

  • Wygrana (Win)

  • Zwycięstwo (Victory) – sukces totalny i ostateczny

www.koziej.pl

Slide 98

Miara sukcesu na wojnie

Victory is completely fulfillingwhile defeat is catastrophic,but the other possible results contain aspects of both winning andlosing to some extent.Note that thismodel draws distinctions betweenwinningand victory and losing and defeat.While the words are ooften used interchangeably,they offer a unique opportunity to distinguish important gradations thatexist in the condition of success inwar. The ssertion here is that victorywill beessentially total and probably final; that it will resolve the underlying politicalissues. It is certainly possible, however, to succeed in a war without achievingeverything one sought or resolving all the extant issues.

Winning impliesachieving success on the battlefield and in securing some political goals, butnot, for whatever reason, reaching total political success (victory). Lesser levelsof success reflect lesser degrees of battlefield achievement or lesser degreesof decisiveness in solving or resolving underlying issues. On the losing end,defeat is also a total concept. It implies failure to achieve battlefield success orto attain political goals and simultaneously not only not resolving underlyingissues but actually exacerbating them. Thus, the two components of success inwar are portrayed here as the scales of achievement and decisiveness. Theseare related yet independent variables.

Wg - Theory ofVictory, J. BOONE BARTHOLOMEES, PARAMETERS, SUMMER 2008, P. 28

www.koziej.pl

Slide 99

Metody osiągania celów przy pomocy sił zbrojnych:

  • Pokonanie (fizyczne rozbicie, pobicie) przeciwnika

    • Obrona (odparcie ataku)

    • Ofensywa

      • Kontrofensywa (przejście do ataku po początkowej fazie obronnej)

      • Atak uprzedzający (reakcja na groźbę natychmiastowego ataku)

      • Atak prewencyjny (reakcja na nieuchronny atak w przyszłości)

  • Wymuszanie (wykorzystanie siły bez jej użycia)

    • Odstraszanie (ewentualne zyski nie są warte kosztów, które są nie do zaakceptowania; oparte na groźbie kary za akcję lub na upewnieniu przeciwnika, że nie uzyska swych celów poprzez użycie siły)

    • Powstrzymywanie i przymuszanie do zmiany działania

  • Inne

    • Upewnianie (zabezpieczanie sojuszników)

    • Perswazja (przekonywanie o niecelowości)

www.koziej.pl

Slide 100

Prawidłowości i prawa

  • Prawidłowości – powtarzające się zależności

    • Np. precyzyjniejsza broń – mniejsze straty uboczne

  • Prawa - naukowy opis prawidłowości

    • np. wyposażanie wojska w broń precyzyjną pozwala zmniejszać straty wśród ludności cywilnej

www.koziej.pl

Slide 101

Zasady działania, w tym zasady strategii walki

  • Prakseologiczne wskazówki (reguły) sprawnego (ekonomicznego – wydajnego, oszczędnego - i skutecznego) działania

  • Zasady strategii – historycznie ukształtowane reguły sprawnego przygotowania i prowadzenia walki (kooperacji negatywnej), zwiększające prawdopodobieństwo uzyskania w niej sukcesu (zwycięstwa) przy jak najmniejszych kosztach (stratach własnych - Fuller: „stały czynnik taktyczny”)

  • Są one podstawą racjonalnego postępowania dowódców

www.koziej.pl

Slide 102

Przewaga – istota zasad (superzasada, zasada zasad)

  • wszystkie zasady mają prowadzić do uzyskania, utrzymania i wykorzystania przewagi

  • Przewaga narzuca sposób walki. (Sun-Tzu: jeśli przeważasz przeciwnika 10x – okrąż go; 5x – atakuj; 2x – podziel; równowaga – możesz walczyć; jeśli słabszy – zapewnij sobie wycofanie)

  • Zwycięża silniejszy (jak w naturze – Arciszewski).

  • Napoleon – jak zwyciężyć liczniejszego przeciwnika? – manewrem, kolejne rozbijanie częściami

  • Wymiary przewagi: materialny i niematerialny (Sun-Tzu – mnożniki siły: rozpoznanie, fortel, zaskoczenie, manewr, działania pośrednie, presja psychologiczna)

www.koziej.pl

Slide 103

Lista zasad

  • Sun-Tzu – j.w,

  • Clausewitz – klasyczne 9: zmasowanie, cel, ekonomia sił, prostota, zaskoczenie, jedność dowodzenia, ubezpieczenie, ofensywa, manewr

  • Mnożenie zasad?

  • Optimum

www.koziej.pl

Slide 104

Podstawy zmiany strategicznej w świecie pozimnowojennym

  • Nieadekwatność i nieefektywność globalnych procedur symetrycznych (dwubiegunowość i równoważne relacje między mocarstwami) z czasów zimnej wojny

  • Zmierzch Clausewitza – renesans Sun-Tzy

www.koziej.pl

Slide 105

ZASADY STRATEGII NARODOWYCH W WARUNKACH SOJUSZNICZYCH

www.koziej.pl

Slide 106

ODPOWIEDZIALNOŚĆ NARODOWA I POWSZECHNOŚĆ OBRONY

  • Sojusze czynnikiem wspomagającym

  • Powszechność – odpowiedzialność wszystkich obywateli i struktur państwa

  • Zintegrowany system obronności

www.koziej.pl

Slide 107

SOLIDARNOŚĆ I INTEGRACJA SOJUSZNICZA

  • Solidarne wypełnianie zobowiązań sojuszniczych

  • Integracja i aktywne uczestnictwo w operacjach

www.koziej.pl

Slide 108

WSPÓŁPRACA I PARTNERSTWO

  • Udział w programach sojuszniczych (np. PdP)

  • Współpraca z sąsiadami

www.koziej.pl

Slide 109

UMACNIANIE ZAUFANIA I REGIONALNEJ STABILNOŚCI MILITARNEJ

  • potencjał militarny na poziomie uregulowanym porozumieniami i traktatami

  • Potencjał militarny dostosowany do potrzeb

www.koziej.pl

Slide 110

ODSTRASZANIE I WIARYGODNOŚĆ

  • Potencjał odpowiedni do odstraszania przeciwników i umacniania wiarygodności wśród sojuszników

  • Poziom jakościowy

  • Zaufanie do potencjału sojuszu, w tym nuklearnego (nie wyklucza ewentualności praktycznego włączenia się w realizację przedsięwzięć w tym zakresie)

www.koziej.pl

Slide 111

ELASTYCZNOŚĆ REAGOWANIA OBRONNEGO

  • Skład i struktura systemu obronnego, w tym sił zbrojnych, uniwersalna

  • Ciągłość działania w czasie P, K i W

www.koziej.pl

Slide 112

WSPÓŁPRACA CYWILNO-WOJSKOWA

  • Zadania wojska i struktur cywilnych

    na własnym terytorium (w tym np. HNS)

  • W operacjach poza granicami kraju

www.koziej.pl

Slide 113

BILANSOWANIE POTRZEB OBRONNYCH I MOŻLIWOŚCI KRAJU

  • Optymalizacja relacji potrzeby-możliwości

  • Potrzeby bieżące i perspektywiczne

www.koziej.pl

Slide 114

SYSTEMY

BEZPIECZEŃSTWA

www.koziej.pl

Slide 115

Skład

  • Podsystem kierowania

  • Podsystemy wykonawcze

    • Wyspecjalizowane

    • Wsparcia

www.koziej.pl

Slide 116

Cechy systemów bezpieczeństwa

  • Integracja

  • Sieciowość

www.koziej.pl

Slide 117

PODSYSTEM

KIEROWANIA BEZPIECZEŃSTWEM

www.koziej.pl

Slide 118

Kierowanie i administrowanie bezpieczeństwem

  • kierowanie i administrowanie bezpieczeństwem - jedna z podstawowych funkcji wszystkich organów władzy i administracji publicznej (rządowej i samorządowej)

  • cel: przygotowanie i bieżące utrzymywanie systemu bezpieczeństwa państwa na wszystkich jego szczeblach oraz kierowanie jego funkcjonowaniem w czasie pokoju, kryzysu i wojny

www.koziej.pl

Slide 119

Skład systemu kierowania i administrowania bezpieczeństwem

Całość organów władzy i administracji odpowiedzialnych za realizację zadań obronnych, powiązanych informacyjnie i pozostających w ustanowionych prawnie relacjach kompetencyjnych, wraz z ich aparatem pomocniczym (administracyjnym, sztabowym, organizacyjnym) oraz niezbędną infrastrukturą

www.koziej.pl

Slide 120

Uniwersalny model kierowania

Decydent

Organ doradczy

doradztwo

propozycje

zadania

Organ sztabowy

(administracyjny)

obsługa

planowanie

monitoring

koordynacja

Podsystemy wykonawcze

www.koziej.pl

Slide 121

SKŁAD SYSTEMU KIEROWANIA BEZPIECZEŃSTWEM NARODOWYM RP

RADA GABINETOWA

RADA MINISTRÓW

PREZYDENT

PREMIER

RADA BEZPIECZEŃSTWA NARODOWEGO

Koordynacja ON

Koordynacja BW

MINISTER OBRONY NARODOWEJ

MINISTER SPRAW

WEWNĘTRZNYCH

I ADMINISTRACJI

Ministrowie

Wojewodowie

Samorządy

www.koziej.pl

Slide 122

PRZYGOTOWANIA W SFERZE BEZPIECZEŃSTWA

PLANOWANIE

* planowanie operacyjne

* wieloletnie programowanie rozwoju (transformacji) systemu bezpieczeństwa

ORGANIZOWANIE

* bieżące koordynowanie i budżetowanie zadań bezpieczeństwa

* szkolenie

* utrzymywanie zasobów i infrastruktury

www.koziej.pl

Slide 123

K

O

N

C

E

P

C

Y

J

N

E

D

O

K

U

M

E

N

T

Y

STRATEGIE SEKTOROWE

P

L

A

N

I

S

T

Y

C

Z

N

E

Wieloletnie programy przygotowań obronnych RP

Polityczno-Strategiczna

Dyrektywa Obronna

D

O

K

U

M

E

N

T

Y

Plan użycia i działania

Sił Zbrojnych RP

Wieloletnie programy

rozwoju Sił Zbrojnych RP

Plany funkcjonowania

(resortu, województwa)

w czasie zagrożenia (kryzysu) i wojny

Wieloletnie programy przygotowań obronnych...

(resortu, województwa)

DOKUMENTY STRATEGICZNE

Strategia

Bezpieczeństwa Narodowego

STRATEGIA BEZPIECZEŃSTWA RP

KONCEPCJA STRATEGICZNA NATO

STRATEGIA OBRONNOŚCI RP

Planowanie strategiczno-operacyjne

Programowanie i budżetowanie bezpieczeństwa

www.koziej.pl

Slide 124

Wyspecjalizowane ogniwa (instytucje) bezpieczeństwa

  • Siły zbrojne – MON, skład, struktura, transformacja SZ

  • Dyplomacja – MSZ, ambasady, konsulaty

  • Wywiad i kontrwywiad

  • Policja

  • Straże (graniczna, pożarna)

  • Służby ochrony i ratownicze

www.koziej.pl

Slide 125

Ogniwa (instytucje) wsparcia bezpieczeństwa

  • Gospodarcze

  • Informacyjne

  • Edukacyjne

  • Naukowe

  • inne

www.koziej.pl

Slide 126

Proces bezpieczeństwa

Idealny proces polityki zagranicznej, Wg John P. Lovell, The Challenge of American Foreign Policy:Purpose and Adaptation, New York: Collier MacMillan, 1985

www.koziej.pl

Slide 127

NAUKA I DYDAKTYKA

BEZPIECZEŃSTWA

www.koziej.pl

Slide 128

Znaczenie badań i analizw dziedzinie bezpieczeństwa

  • Bezpieczeństwo wymaga twórczego podejścia

  • Potrzeba wykorzystywania doświadczeń historycznych i wniosków z bieżącej praktyki

  • Dużo niewiadomych co do przyszłych warunków środowiska bezpieczeństwa – znaczenie prognoz, przewidywań

  • Konieczność ciągłego uaktualniania strategii, planów i programów oraz doskonalenia systemów bezpieczeństwa, w tym kadr

www.koziej.pl

Slide 129

Kategorie metod badań bezpieczeństwa narodowego

  • Badania (oceny, analizy, studia) strategiczne

    • Określanie celów i strategii

  • Badania (analizy) systemowe

    • Badania zasobów i struktur (relacje: koszt-efekt)

  • Badania (analizy) operacyjne

    • Badania sposobów realizacji konkretnych zadań

      Uwaga: Wszystkie metody stosować łącznie, potrzeba zintegrowanego podejścia

www.koziej.pl

Slide 130

www.koziej.pl

Slide 131

Cykl badań i analiz w dziedzinie bezpieczeństwa

1. Przygotowanie badań

2. Realizacja badań

3. Kontrola wyników

www.koziej.pl

Slide 132

Koncepcja analizy badawczej

1. Geneza problemu (uzasadnienie potrzeby analizy badawczej) – jeśli jest to własna analiza!!!

2. Cel i problematyka badawcza (zagadnienia do analizy)

3. Założenia i hipotezy

4. Procedura analizy badawczej (tok – harmonogram - i metody badań)

5. Prezentacja wyników (układ pracy, referatu)

www.koziej.pl

Slide 133

Geneza problemu

  • Diagnoza stanu rzeczy

  • identyfikacja obszaru niewiedzy - stwierdzenie istnienia problemu

    • problemy subiektywne (dydaktyczne) i obiektywne (badawcze)

  • obiektywizacja („odsubiektywizowanie”) niewiedzy - przegląd literatury

  • uzasadnienie obiektywnej potrzeby (teoretycznej lub praktycznej) usunięcia niewiedzy (luki w wiedzy)

www.koziej.pl

Slide 134

Cel analizy badawczej

  • „druga strona” potrzeby badań

  • zdecydowanie się na realizację potrzeby - na rozwiązanie problemu w drodze badań naukowych - prowadzi wprost do ustanowienia celu badań

  • Cel: po co się prowadzi analizę badawczą, co zamierza się osiągnąć w jej rezultacie

www.koziej.pl

Slide 135

Problematyka badawcza (zagadnienia do analizy)

  • Problemy, zagadnienia badawcze - ”przeszkody” na drodze do celu

  • logicznie podporządkowane celowi badań

  • forma - pytania badawcze

www.koziej.pl

Slide 136

Rodzaje pytań badawczych

  • pytania rozstrzygnięcia - zamknięte (czy?)

  • pytania dopełnienia - otwarte (dlaczego, jak, jaki, ile, kiedy, gdzie? ...)

www.koziej.pl

Slide 137

Założenia badawcze

  • Wiedza „nadsystemowa” wobec problemu (np. wyniki innych badań, wiedza podręcznikowa)

  • coś, co nie będzie podlegać badaniom, przyjmowane jest takie, jakie jest - a jednocześnie stanowi podstawę, ograniczenie lub część rozwiązania problemu

www.koziej.pl

Slide 138

Hipotezy

  • Przypuszczenia co do rozwiązania problemu

  • próbne (wstępne) odpowiedzi na pytania badawcze

  • tezy, które będą weryfikowane w toku badań

  • hipotezy wstępne, robocze, rozwinięte, końcowe

www.koziej.pl

Slide 139

Procedura badań

  • Tok (harmonogram) badań

  • Metody badawcze

  • Teren (miejsce, przestrzeń) badań

www.koziej.pl

Slide 140

Podejścia badawcze

Ogląd „zewnętrzny”: rola wśród innych zjawisk, cele, funkcje, relacje …

Ogląd „wewnętrzny”: skład, struktura, zasady funkcjonowania …

www.koziej.pl

Slide 141

Tok (harmonogram) badań:fazy i etapy

1. Faza przygotowania badań (opracowanie koncepcji i zorganizowanie badań) - hipoteza wstępna

2. Faza badań właściwych:

a) Etap badań teoretycznych - rozwinięcie hipotezy wstępnej w hipotezę roboczą

b) Etap badań praktycznych - weryfikacja wybranych elementów hipotezy roboczej i korekty cząstkowe badań

c) Etap syntezy badawczej – ustalenie ostatecznych wyników badań (finalna hipoteza naukowa)

3. Faza opracowania rezultatów badań i redakcyjnego ujęcia ich w postaci pracy naukowej

www.koziej.pl

Slide 142

Rodzaje metod badawczych

  • Metody teoretyczne

    • Analiza (krytyczna i porównawcza), analogia, synteza, dedukcja, indukcja ...

  • Metody empiryczne

    • pomiary, eksperymenty, symulacje, ankiety, wywiady, konsultacje, dyskusje ...

www.koziej.pl

Slide 143

System

Elementy składowe

Wyjście

Wejście

Otoczenie/środowisko

Relacje wewnętrzne

Granice systemu

www.koziej.pl

Slide 144

Badania historyczne

  • Ponieważ nie można badać w laboratoriach: przydatna metodą może być eksperyment myślowy „rozumowanie wbrew faktom” (twierdzenia przeciwfaktyczne – sprzeczne z rzeczywistością zdania warunkowe); co by było gdyby, któryś z faktów nie zaistniał lub zaistniał?

    • J. S Nye jr., Konflikty międzynarodowe. Wprowadzenie do teorii i historii, WAiP, Warszawa 2009

www.koziej.pl

Slide 145

Metody badań operacyjnych

  • Techniki statystyczne

  • Modelowanie działań oparte na prawdopodobieństwie (prawdopodobnościowe modele działań)

  • Modelowanie zderzenia sił (walki, w tym dynamiczne symulacje komputerowe)

  • Analizy wielo-atrybutowej użyteczności (przypisywanie ilościowych „wag” cechom jakościowym)

  • Analizy decyzyjne (drzewo decyzyjne)

  • Teoria gier (wybór optymalnych strategii)

  • Programowanie liniowe (osiąganie wielu celów przy ograniczonych zasobach)

www.koziej.pl

Slide 146

Wg: R. L. Kugler, Policy Analysis in National Security Affairs: New Methods for a New Era, NDU, Washington, 2006, p. 467

www.koziej.pl

Slide 147

Teren badań

  • Badania teoretyczne

    • biblioteki, media, internet

  • Badania empiryczne

    • badane wycinki rzeczywistości (rzeczy, organizacje, procesy)

    • laboratoria

www.koziej.pl

Slide 148

Układ pracy naukowej(referatu analitycznego)

  • Wstęp

  • Rozdziały merytoryczne

  • Zakończenie

  • Bibliografia

  • Aneksy, załączniki

www.koziej.pl

Slide 149

Wstęp

  • Wstęp - podstawy metodologiczne badań

  • Treścią wstępu jest koncepcja badań. Czytelna informacja o genezie problemu na tle krytyki dotychczasowej literatury oraz o celach i zagadnieniach badawczych, założeniach i hipotezach, procedurze badań i układzie pracy

www.koziej.pl

Slide 150

Rozdziały merytoryczne (1)

  • Tyle rozdziałów ile głównych zagadnień (problemów) badawczych

  • Każdy rozdział to prezentacja wyników badań nad danym zagadnieniem

www.koziej.pl

Slide 151

Rozdziały merytoryczne (2)

  • Układ rozdziału:

    • wprowadzenie - charakterystyka zagadnienia (pytania) badawczego; rozbicie na podzagadnienia

    • część główna - sprawozdanie z badań (materiał badawczy)

    • podsumowanie - synteza w postaci odpowiedzi na pytanie badawcze

www.koziej.pl

Slide 152

Zakończenie pracy naukowej

  • Nawiązanie do wstępu (lustrzane odbicie)

  • Synteza syntez z poszczególnych rozdziałów merytorycznych

  • Krytyczne spojrzenie na przebieg i rezultaty badań i ewentualne sugestie dalszych badań

www.koziej.pl

Slide 153

EDUKACJA DLA BEZPIECZEŃSTWA

  • Szkolnictwo – specjalistyczne i ogólne

  • Szkolenie kadry i instytucji wyspecjalizowanych ogniw systemu bezpieczeństwa (kształcenie, kursy doskonalące, gry, ćwiczenia, treningi)

  • Powszechne szkolenie w dziedzinie bezpieczeństwa (kadr administracyjnych, ludności)

  • Popularyzowanie spraw bezpieczeństwa (stowarzyszenia, media)

www.koziej.pl


Copyright © 2014 SlideServe. All rights reserved | Powered By DigitalOfficePro